Adhyaya 379

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ब्रह्मज्ञानं नामाष्टसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथोनाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अद्वैतब्रह्मविज्ञानं अग्निर् उवाच अद्वैतब्रह्मविज्ञानं वक्ष्ये यद्भवतो ऽगदत् शालग्राने तपश् चक्रे वासुदेवार्चनादिकृत्

ဤသို့ အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ အခန်း ၃၇၈ ကို «ဗြဟ္မဇ္ဉာန (ဗြဟ္မန်ကို သိမြင်ခြင်း)» ဟု ခေါ်သည်။ ယခု အခန်း ၃၇၉ «အဒွైత-ဗြဟ္မဝိဇ္ဉာန (မနှစ်ခွဲ ဗြဟ္မန်၏ သိပ္ပံသိမြင်မှု)» ကို စတင်သည်။ အဂ္နိ မိန့်တော်မူသည်— «သင်တို့ မေးမြန်းသကဲ့သို့ မနှစ်ခွဲ ဗြဟ္မန်၏ ဝိဇ္ဉာနကို ငါ ရှင်းလင်းမည်။ (ရှာဖွေသူသည်) သာလဂြာမ၌ တပသ်ကျင့်၍ ဝါစုဒေဝကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်»။

Verse 2

मृगसङ्गाम्मृगो भूत्वा ह्य् अन्तकाले स्मरन् मृगं जातिस्मरो मृगस्त्यक्त्वा देहं योगात्स्वतो ऽभवत्

မိဂ္ဂနှင့် စွဲလမ်းမှုကြောင့် မိဂ္ဂဖြစ်သွား၏။ သေဆုံးချိန်၌ ထိုမိဂ္ဂကို သတိရလျက် မိဂ္ဂအဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွား၏—သို့သော် ယခင်ဘဝကို မှတ်မိသော စိတ်ဉာဏ်ရှိနေသဖြင့် ထိုမိဂ္ဂသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်၍ ယောဂ၏ အာနုဘော်ကြောင့် မိမိ၏ အမှန်တရားသော အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ하였다။

Verse 3

अद्वैतब्रह्मभूतश् च जडवल्लोकमाचरत् क्षत्तासौ वीरराजस्य विष्टियोगममन्यत

မနှစ်ခွဲ ဗြဟ္မန်၌ တည်မြဲနေသော်လည်း လူလောကတွင် မသိမသာ၊ မလှုပ်မရှားသကဲ့သို့ လှုပ်ရှားနေ၏။ ဗီရရာဇ မင်း၏ ခ္ဆတ္တာ (အတွင်းရေးအရာရှိ) သည် ထိုအခြေအနေကို အတင်းအကျပ် အလုပ်ခိုင်းခြင်း၏ အခြေအနေ (ဝိဋ္ဌိ-ယောဂ) ဟု ထင်မြင်하였다။

Verse 4

उवाह शिविक्रामस्य क्षत्तुर्वचनचोदितः गृहीतो विष्टिना ज्ञानी उवाहात्मक्षयाय तं

ခ္ဆတ္တာ၏ အမိန့်ဖြင့် တိုက်တွန်းခံရသဖြင့် ပညာရှိသည် Śivikramā ၏ စီးတင်ခုံ (ပလန်ကင်) ကို ထမ်းယူ하였다။ အတင်းအကျပ် အလုပ်ခိုင်းခြင်း (ဝိဋ္ဌိ) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသကဲ့သို့ ထမ်းဆောင်ရပြီး၊ ထိုကိစ္စသည် မိမိအတွက် ပျက်စီးရာသို့ ဦးတည်စေ하였다။

Verse 5

ययौ जडगतिः पश्चात् ये त्वन्ये त्वरितं ययुः शीघ्रान् शीघ्रगतीन् दृष्ट्वा अशीघ्रं तं नृपोऽब्रवीत्

လှုပ်ရှားပုံ မနှေးမမြန်သောသူသည် နောက်မှ လိုက်သွား၏။ အခြားသူတို့မူ အလျင်အမြန် ရှေ့သို့ သွားကြ၏။ မြန်မြန်သွားနေသူတို့ကို မြင်၍ မင်းသည် နှေးကွေးသွားနေသူအား «အလွန်မနှေးပါနှင့်» ဟု မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 6

राजोवाच किं श्रान्तो ऽस्यल्पमध्वानं त्वयोढा शिविका मम किमायाससहो न त्वं पीवानसि निरीक्ष्यसे

မင်းကြီးက မေးတော်မူသည်– «ပင်ပန်းသလား။ ငါ၏ ပလင်ကင်ကို အနည်းငယ်သာ သယ်ခဲ့သေးသည်။ အားထုတ်မှုကို မခံနိုင်သလား။ မင်းကိုကြည့်လျှင် ခန္ဓာကိုယ်မတောင့်တင်းသကဲ့သို့ ထင်ရသည်»။

Verse 7

ब्राह्मण उवाच नाहं पीवान्न वैषोढा शिविका भवतो मया न श्रान्तो ऽस्मि न वायासो वोढव्यो ऽसि महीपते

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်– «ကျွန်ုပ် မသောက်မူးပါ၊ မသယ်နိုင်သူလည်း မဟုတ်ပါ။ သင်၏ ပလင်ကင်ကို ကျွန်ုပ်က သယ်ရမည်။ ကျွန်ုပ် မပင်ပန်း၊ မနွမ်းနယ်ပါ။ မင်းကြီး၊ သင်သည် သယ်ဆောင်ခံရသူ ဖြစ်သည်»။

Verse 8

भूमौ पादयुगन्तस्थौ जङ्घे पादद्वये स्थिते उरू जङ्घाद्वयावस्थौ तदाधारं तथोदरम्

မြေပေါ်တွင် ခြေတစ်စုံ တည်ရှိပြီး၊ ခြေတစ်စုံပေါ်တွင် ခြေထောက်အောက်ပိုင်း (shanks) တည်ရှိသည်။ ပေါင်များသည် ထိုအောက်ခြေထောက်နှစ်ဖက်ပေါ်တွင် တည်ပြီး၊ ထိုအထောက်အထားပေါ်တွင် ဝမ်းဗိုက်လည်း တည်ရှိသည်။

Verse 9

वक्षःस्थलं तथा वाहू स्कन्धौ चोदरसंस्थितौ स्कन्धस्थितेयं शिविका मम भावो ऽत्र किं कृतः

ရင်ဘတ်၊ လက်နှစ်ဖက်နှင့် ပခုံးတို့သည် ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤပလင်ကင်သည် ပခုံးပေါ်တွင် တင်ထားသည်—ထို့ကြောင့် ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်၏ စိတ်ရည်/အားထုတ်မှုက ဘာကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သနည်း။

Verse 10

शिविकायां स्थितञ्चेदं देहं त्वदुपलक्षितं तत्र त्वमहमप्यत्र प्रोच्यते चेदमन्यथा

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် ပလင်ကင်ပေါ်တွင် ထိုင်နေသော်လည်း သင်က “သင်” ဟု သတ်မှတ်လျှင်၊ ထိုအခြေအနေတူတူတွင် “ကျွန်ုပ်” ဟူသော စကားလည်း ဒီမှာ ပြောရမည် ဖြစ်သည်—မဟုတ်လျှင် အဆိုသည် ဆန့်ကျင်သွားမည်။

Verse 11

अहं त्वञ्च तथान्ये च भूतैरुह्याम पार्थिव गुणप्रवाहपतितो गुणवर्गो हि यात्ययं

«အကျွန်ုပ်၊ သင်နှင့် အခြားသူများလည်း ကိုယ်ခန္ဓာဓာတ်များကြောင့် ဆွဲယူသယ်ဆောင်ခံရသည်၊ မင်းကြီး။ ဂုဏ (guṇa) များ၏ အစုအဝေးသည် ဂုဏစီးကြောင်းထဲသို့ ကျရောက်သဖြင့် အမှန်တကယ် ဆက်လက် စီးဆင်းသွားသည်»။

Verse 12

कर्मवश्या गुणाश् चैते सत्त्वाद्याः पृथिवीपते अविद्यासञ्चितं कर्म तच्चाशेषेषु जन्तुषु

အို မြေပြင်၏ အရှင်၊ ဤဂုဏများ—သတ္တဝ (sattva) စသည်တို့—သည် ကမ္မ၏ အာဏာအောက်တွင် လှုပ်ရှားသည်။ အဝိဒ္ယာ (avidyā) ကြောင့် စုဆောင်းလာသော ကမ္မသည် သတ္တဝါအားလုံးတွင် မလွဲမသွေ တည်ရှိသည်။

Verse 13

आत्मा शुद्धो ऽक्षरः शान्तो निर्गुणः प्रकृतेः परः प्रवृद्ध्यपचयौ नास्य एकस्याखिलजन्तुषु

အတ္တမန် (Ātman) သည် သန့်ရှင်း၍ မပျက်စီးနိုင်၊ ငြိမ်းချမ်းပြီး ဂုဏမဲ့ကာ ပရကృతိ (Prakṛti) ထက်လွန်သည်။ သတ္တဝါအားလုံးတွင် တည်ရှိသော ထိုတစ်ပါးတည်းသော အတ္တမန်အတွက် တိုးပွားခြင်းလည်း မရှိ၊ လျော့နည်းခြင်းလည်း မရှိ။

Verse 14

यदा नोपचयस्तस्य यदा नापचयो नृप तदा पीवानसीति त्वं कया युक्त्या त्वयेरितं

မင်းကြီး၊ သူ့အတွက် တိုးပွားခြင်းလည်း မရှိ၊ လျော့နည်းခြင်းလည်း မရှိသည့်အခါ၊ သင်ကိုယ်တိုင်က “ထိုအခါ သူသည် အာဟာရပြည့်ဝ၍ ဝဝလုံးလုံး (pīvānas) ဖြစ်သည်” ဟု မည်သို့သော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဆိုခဲ့သနည်း။

Verse 15

भूजङ्घापादकट्यूरुजठरादिषु संस्थिता शिविकेयं तथा स्कन्धे तदा भावःसमस्त्वया

ဤ “ရှိဝိကာ” (śivikā—ဤနာမဖြင့် ခေါ်သော အသက်တည်ရာ အစိတ်အပိုင်း) သည် လက်မောင်း၊ ခြေထောက်အောက်ပိုင်း၊ ခြေဖျား၊ ခါး၊ ပေါင်၊ ဝမ်းဗိုက် စသည်တို့တွင် တည်ရှိပြီး၊ ပခုံးပေါ်တွင်လည်း ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အပြည့်အစုံသော အကြောင်းအရာကို သင်/သင့်အတွက် ဖော်ပြပြီးပြီ။

Verse 16

तदन्यजन्तुभिर्भूप शिविकोत्थानकर्मणा शैलद्रव्यगृहोत्थोपि पृथिवीसम्भवोपि वा

အို မင်းကြီး၊ အခြားသက်ရှိများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း စည်းကမ်းတူညီသည်—ပလန်ကင် (ရှီဝိကာ) ကို မြှောက်တင်သည့် အလုပ်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ကျောက်၊ ပစ္စည်းဝတ္ထု သို့မဟုတ် အဆောက်အဦးမှဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် မြေကြီးမှပင် ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း ဖြစ်၏။

Verse 17

यथा पुंसः पृथग्भावः प्राकृतैः करणैर् नृप सोढव्यः स महाभारः कतरो नृपते मया

အို မင်းကြီး၊ လူတစ်ယောက်၏ “ငါ” ဟူသော ခွဲခြားသဘော (ပုဂ္ဂိုလ်ရေးခံယူချက်) ကို သဘာဝအင်္ဂါရပ်များဖြင့် ထမ်းဆောင်ခံရသကဲ့သို့၊ ထိုကြီးမားသော ဝန်ကိုလည်း သည်းခံထမ်းရမည်။ အို မင်းတို့၏အရှင်၊ ကျွန်ုပ်ထမ်းရမည့် ဝန်သည် မည်သည့်ဝန်နည်းဟု မိန့်ကြားပါ။

Verse 18

यद्द्रव्या शिविका चेयं तद्द्रव्यो भूतसंग्रहः भवतो मे ऽखिलस्यास्य समत्वेनोपवृंहितः

ဤပလန်ကင် (ရှီဝိကာ) ကို ဖွဲ့စည်းထားသော ပစ္စည်းအရာဝတ္ထု မည်သည့်အရာမဆို၊ ထိုပစ္စည်းအရာဝတ္ထုတို့ပင် သက်ရှိအစုအဝေး၏ ဖွဲ့စည်းမှုဖြစ်သည်။ အို အရှင်၊ သင်၏တန်ခိုးကြောင့် ဤအလုံးစုံသည် မညီမျှမရှိသော သမာသမတ်ဖြင့် ထောက်ပံ့ကာ တိုးပွားစေခံရသည်။

Verse 19

तच्छ्रुत्वोवाच राजा तं गृहीत्वाङ्घ्री क्षमाप्य च प्रसादं कुरु त्यक्त्वेमां शिविकां ब्रूहि शृण्वते यो भवान् यन्निमित्तं वा यदागमनकारणम्

ထိုစကားကို ကြားသော် မင်းကြီးက ပြော၏—“သင်၏ခြေတော်ကို ကိုင်လျက် အပြစ်လွှတ်ခွင့် တောင်းပန်ပါ၏၊ ကျေးဇူးပြု၍ ကရုဏာတော်ပြုပါ။ ဤပလန်ကင် (ရှီဝိကာ) ကို စွန့်ထားပြီး ကျွန်ုပ်နားထောင်နေသည်—သင်သည် မည်သူနည်း၊ မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လာသနည်း၊ လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း?”

Verse 20

ब्राह्मण उवाच श्रूयतां कोहमित्येतद्वक्तुं नैव च शक्यते पाठो ऽयं न समीचीनः उपभोगनिमित्तञ्च सर्वत्रागमनक्रिया

ဗြာဟ္မဏက ပြော၏—“နားထောင်ပါ။ ‘ငါသည် မည်သူနည်း’ ဟု ဤပုံစံဖြင့် ပြောဆိုရန် လုံးဝမဖြစ်နိုင်။ ဤဖတ်ပုံ (ပာဋ္ဌ) သည် မသင့်လျော်; အဓိပ္ပါယ်မှန်သည်ကား ‘သွားခြင်း/ချဉ်းကပ်ခြင်း’ ဟူသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို နေရာတိုင်းတွင် အပျော်ခံစားမှု (အကျိုးရလဒ်ကို တွေ့ကြုံခံစားခြင်း) အတွက် ဆောင်ရွက်ကြသည်ဟူ၏။”

Verse 21

सुखदुःखोपभोगौ तु तौ देशाद्युपपादकौ धर्माधर्मोद्भवौ भोक्तुं जन्तुर्देशादिमृच्छति

ဓမ္မနှင့် အဓမ္မမှ ပေါ်ထွန်းသော ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုကို ခံစားရခြင်းသည် မွေးဖွားရာနေရာ စသည့် အခြေအနေများကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထိုအကျိုးရလဒ်များကို ခံယူရန် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါသည် သက်ဆိုင်ရာနေရာနှင့် အခြေအနေများသို့ ရောက်ရှိလာသည်။

Verse 22

रजोवाच यो ऽस्ति सोहमिति ब्रह्मन् कथं वक्तुं न शक्यते आत्मन्येषु न दोषाय शब्दोहमिति यो द्विज

ရဇစ်က ပြောသည်– «အို ဗြဟ္မဏ၊ ‘ငါသည် သူ (so’ham)’ ဟု မည်သို့ မပြောနိုင်ရသနည်း။ အတ္တ၌ တည်မြဲသူတို့အတွက် ‘ငါ’ ဟူသော စကားသည် အပြစ်မဟုတ်—အို ဒွိဇ»။

Verse 23

ब्राह्मण उवाच शब्दोहमिति दोषाय नात्मन्येष तथैव तत् अनात्मन्यात्मविज्ञानं शब्दो वा भ्रान्तिलक्षणः

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်– «‘ငါသည် အသံ/စကား’ ဟူသော အယူအဆသည် မှားယွင်းမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ထိုကဲ့သို့ပင် အတ္တနှင့် မသက်ဆိုင်။ အနတ္တ၌ အတ္တကို သိမြင်ခြင်း သို့မဟုတ် စကားလုံးကိုသာ အမှန်ဟု ယူခြင်းသည် မောဟ၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်»။

Verse 24

यदा समस्तदेहेषु पुमानेको व्यवस्थितः तदा हि को भवान् कोहमित्येतद्विफलं वचः

ကိုယ်ခန္ဓာအားလုံး၌ တစ်ပါးတည်းသော ပုရုෂ (အတ္တ) တည်ရှိနေသောအခါ «သင်သည် မည်သူနည်း၊ ငါသည် မည်သူနည်း» ဟူသော စကားသည် အကျိုးမရှိသော စကားဖြစ်လာသည်။

Verse 25

त्वं राजा शिविका चेयं वयं वाहाः पुरःसराः अयञ्च भवतो लोको न सदेतन्नृपोच्यते

«သင်သည် ဘုရင်၊ ဤသည်မှာ စီးတော် (ပလန်ကင်)၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှေ့မှ သယ်ဆောင်သူများ၊ ဤသည်မှာ သင်၏ အဖွဲ့အဝန်း။ သို့သော် ဤကဲ့သို့ ပြောခြင်းသည် အမှန်တရားနှင့် မညီ—ထို့ကြောင့် ဘုရင်ကို မိမိကိုယ်ကို မြှောက်တင်သကဲ့သို့ မဆိုရ»။

Verse 26

वृक्षाद्दारु ततश्चेयं शिविका त्वदधिष्ठिता का वृक्षसंज्ञा जातस्य दारुसंज्ञाथ वा नृप

သစ်ပင်မှ သစ်သား ဖြစ်လာ၏။ သင်တော်မူသော စီးတင်ပလင်ကင် (शिविका) သည်လည်း ထိုသစ်သားမှ ပြုလုပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို «သစ်ပင်» ဟု မည်သို့ ခေါ်နိုင်မည်နည်း၊ သို့မဟုတ် «သစ်သား» ဟု ခေါ်သင့်သလား၊ မင်းကြီး။

Verse 27

वृक्षारूढो महाराजो नायं वदति चेतनः न च दारुणि सर्वस्त्वां ब्रवीति शिविकागतं

«မဟာမင်းကြီးသည် သစ်ပင်ပေါ် တက်စီးနေသည်» ဟု မဆိုကြ။ ဤအသိဉာဏ်ရှိသူက ထိုသို့ မပြော။ ထို့ပြင် လူတိုင်းကလည်း ကြမ်းတမ်းစွာ «ပလင်ကင်ဖြင့် ရောက်လာသူ» ဟု သင့်ကို မခေါ်ကြ။

Verse 28

शिविकादारुसङ्घातो रचनास्थितिसंस्थितः अन्विष्यतां नृपश्रेष्ठ तद्भेदे शिविका त्वया

ပလင်ကင် (शिविका) သည် သစ်သားအစုအဝေးတစ်ရပ် ဖြစ်၍ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တည်နေရာအလိုက် တပ်ဆင်ထားသည်။ မင်းတို့ထဲ အကောင်းဆုံးသော မင်းကြီး၊ ၎င်းကို စိစစ်စေပါ။ အစိတ်အပိုင်းခွဲ၍ စူးစမ်းလျှင် ပလင်ကင်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ (နှင့် ချို့ယွင်းချက်ရှိလျှင်) ကို သိမြင်မည်။

Verse 29

पुमान् स्त्री गौरयं वाजी कुञ्चरो विहगस्तरुः देहेषु लोकसंज्ञेयं विज्ञेया कर्महेतुषु

«ယောက်ျား», «မိန်းမ», «နွား», «မြင်း», «ဆင်», «ငှက်», «သစ်ပင်» ဟူသော အမည်များသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များအပေါ် လူလောက၏ သဘောတူညီချက်အရ ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည်များသာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အထူးသဖြင့် မည်သည့်ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်လာသည်ကိုမူ ကမ္မဟేతုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု သိရမည်။

Verse 30

जिह्वा ब्रवीत्यहमिति दन्तौष्ठौ तालुकं नृप एते नाहं यतः सर्वे वाङ्निपादनहेतवः

«လျှာက ‘ငါ (ပြောသူ) ဖြစ်သည်’ ဟု ဆိုသည်»။ သွား၊ နှုတ်ခမ်း၊ နှင့် ပါးစပ်အမိုး (तालु) တို့ကလည်း «ငါမဟုတ် (ငါတို့)» ဟု ဆိုကြသည်။ မင်းကြီး၊ အကြောင်းမှာ ဤအရာအားလုံးသည် စကားသံ ပေါ်ထွန်းလာစေသော အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 31

किं हेतुभिर्वदत्येषा वागेवाहमिति स्वयं तथापि वाङ्नाहमेतदुक्तं मिथ्या न युज्यते

အကြောင်းပြချက်များလိုအပ်သလား။ စကားတော်တိုင်က «ငါသည် စကားတော်ပင်» ဟု ကိုယ်တိုင်ကြေညာသည်။ သို့ရာတွင် «ငါသည် စကားမဟုတ်» ဟူသောဆိုခြင်းသည် မမှန်ကန်သောငြင်းဆိုချက်အဖြစ် မတည်နိုင်သဖြင့် မသင့်လျော်။

Verse 32

पिण्डः पृथग् यतः पुंसः शिरःपाय्वादिलक्षणः ततो ऽहमिति कुत्रैतां संज्ञां राजन् करोम्यहं

လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာစု (ပိဏ္ဍ) သည် ခေါင်း၊ အနောက်ပေါက် စသည့် လက္ခဏာများဖြင့် သီးခြားကွဲပြားနေသဖြင့် ထိုစုထဲ၌ «ငါ» ဟူသောအမည်ကို ဘယ်နေရာတွင် တပ်ရမည်နည်း။ အရှင်မင်းကြီး၊ ငါသည် ထိုသို့ အတည်ပြုသတ်မှတ်ရမည်နည်း။

Verse 33

यदन्यो ऽस्ति परः कोपि मत्तः पार्थिवसत्तम तदेषोहमयं चान्यो वक्तुम् एवमपीष्यते

အရှင်မင်းတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးသောဘုရင်၊ ငါထက် မြင့်မြတ်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက် ရှိလျှင် ထိုသူသည်—ဤ «ငါ» နှင့် ထို «အခြားသူ» ဟူသမျှ—ဤပုံစံအတိုင်း ပြောဆိုရန် သဘောတူပါစေ။

Verse 34

परमार्थभेदो न नगो न पशुर्नच पादपः शरीराश् च विभेदाश् च य एते कर्मयोनयः

ပရမာတ္ထသတ္တဝါအရ အကွာအဝေးကွဲပြားမှု မရှိ။ မြွေမရှိ၊ တိရစ္ဆာန်မရှိ၊ သစ်ပင်ပင် မရှိ။ ဤနေရာ၌ မြင်ရသော ကိုယ်ခန္ဓာအမျိုးမျိုးနှင့် ခွဲခြားမှုတို့သည် ကမ္မမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော မွေးဖွားပုံစံများသာ ဖြစ်သည်။

Verse 35

यस्तु राजेति यल्लोके यच्च राजभटात्मकम् तच्चान्यच्च नृपेत्थन्तु न सत् सम्यगनामयं

လောက၌ «ဘုရင်» ဟု ခေါ်သောအရာနှင့် ဘုရင်၏တပ်ဖွဲ့/အမှုထမ်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသောအရာ၊ ထို့ပြင် ရာဇာသဘောတရားအဖြစ် ရှိသမျှအရာတို့သည်—အရှင်မင်း—မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်၍ စိစစ်လျှင် အမှန်တကယ်ရှိသော သတ္တဝါမဟုတ်။

Verse 36

त्वं राजा सर्वलोकस्य पितुः पुत्रो रिपोरिपुः पत्न्याः पतिः पिता सूनोः कस्त्वां भूप वदाम्यहं

သင်သည် လူအပေါင်းတို့၏ မင်းဖြစ်၏—ဖခင်၏ သား၊ ရန်သူ၏ ရန်သူ၊ ဇနီး၏ ခင်ပွန်း၊ သား၏ ဖခင်ဖြစ်၏။ အို မြေကိုကာကွယ်သော မင်းကြီး၊ သင့်ကို ငါက ဘယ်သူဖြစ်လို့ သင်ကြား သို့မဟုတ် ဖော်ပြနိုင်မည်နည်း။

Verse 37

त्वं किमेतच्छिरः किन्नु शिरस्तव तथोदरं किमु पादादिकं त्वं वै तवैतत् किं महीपते

သင်သည် ဤခေါင်းပဲလား။ သို့မဟုတ် ဤခေါင်းသည် သင့်၏အရာလား။ ထိုနည်းတူ ဗိုက်သည် သင်ပဲလား၊ သို့မဟုတ် ခြေထောက်နှင့် အခြားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသည် သင်လား။ အို မင်းကြီး၊ “သင်” ဟူသည် ဘာ၊ “သင့်၏” ဟူသည် ဘာနည်း—ပြောပြပါ။

Verse 38

समस्तावयेभ्यस्त्वं पृथग्भूतो व्यवस्थितः कोहमित्यत्र निपुणं भूत्वा चिन्तय पार्थिव तच्छ्रत्वोवाच राजा तमवधूतं द्विजं हरिं

သင်သည် ကိုယ်နှင့် စိတ်၏ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးမှ ခွဲခြား၍ တည်ရှိနေ၏။ “ငါသည် ဘယ်သူနည်း” ဟူသော အချက်၌ ကျွမ်းကျင်လာအောင် လေးနက်စွာ စဉ်းစားပါ၊ အို မင်းကြီး။ ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် မင်းသည် အဝဓူတ ဒွိဇ ဟရီထံသို့ ပြန်လည် ပြောဆို하였다။

Verse 39

रजोवाच श्रेयो ऽर्थमुद्यतः प्रष्टुं कपिलर्षिमहं द्विज तस्यांशः कपिलर्षेस्त्वं मत् कृते ज्ञानदो भुवि ज्ञानवीच्युदछेर्यस्माद्यच्छ्रेयस्तच्च मे वद

ရာဇာက ပြောသည်– “အို ဒွိဇ၊ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုး (śreyas) အတွက် ကပိလ ရှင်ကို မေးမြန်းရန် ငါ ထွက်လာခဲ့သည်။ သင်သည် ထိုကပိလ ရှင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်၍ ငါ့အတွက် မြေပြင်ပေါ်၌ ဉာဏ်ပေးသူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်ထံမှ ဉာဏ်လှိုင်း ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးသည် အဘယ်နည်းကို ငါ့အား ပြောပါ။”

Verse 40

ब्राह्मण उवाच भूयः पृच्छसि किं श्रेयः परमार्थन्न पृच्छसि श्रेयांस्यपरमार्थानि अशेषाण्येव भूपते

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်– “သင်သည် ထပ်မံ၍ ‘အကျိုးရှိသော śreyas သည် ဘာနည်း’ ဟု မေး၏။ သို့သော် အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက် (paramārtha) ကို မမေးသေး။ အို မင်းကြီး၊ အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက် မဟုတ်သော အကျိုးများအားလုံးသည် အကုန်အစင် ကန့်သတ်ပြီး ဒုတိယတန်းသာ ဖြစ်၏။”

Verse 41

देवताराधनं कृत्वा धनसम्पत्तिमिच्छति पुत्रानिच्छति राज्यञ्च श्रेयस्तस्यैव किं नृप

နတ်ဘုရားတို့ကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုလုပ်ပြီးနောက် လူသည် ငွေကြေးနှင့် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို လိုလားသည်; သားသမီးနှင့် အာဏာပိုင်မှုကိုလည်း လိုလားသည်—အို မင်းကြီး၊ ထို့ထက် မြင့်မြတ်သော ကောင်းကျိုး အဘယ်ရှိမည်နည်း။

Verse 42

विवेकिनस्तु संयोगः श्रेयो यः परमात्मनः यज्ञादिका क्रिया न स्यात् नास्ति द्रव्योपपत्तिता

ဗိဗေကရှိသူအတွက် အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးမှာ ပရမအတ္တမန်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ယဇ္ဉာစသည့် ရီတုအခမ်းအနားများကို မစတင်သင့်၊ အကြောင်းမှာ လိုအပ်သော ပစ္စည်းဥစ္စာအထောက်အပံ့သည် အမှန်တကယ် မရနိုင် သို့မဟုတ် အဆုံးတွင် အနှစ်သာရမရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 43

परमार्थात्मनोर्योगः परमार्थ इतीष्यते एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुणः प्रकृतेः परः

ပရမအတ္ထ (အမြင့်ဆုံးအမှန်တရား) ဟူသည် ပရမအတ္ထတတ္တဝ (အမြင့်ဆုံးအရှိတရား) နှင့် ကိုယ်တိုင်အတ္တမန်တို့၏ ယောဂ (ပေါင်းစည်းမှု) ဟု ကြေညာကြသည်။ ထိုအရှင်သည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်၍ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးကာ တန်းတူညီမျှ၊ သန့်ရှင်း၊ ဂုဏ်မဲ့ (နိရ္ဂုဏ) ဖြစ်ပြီး ပရကృతိ (ပစ္စည်းသဘာဝ) ကို ကျော်လွန်တော်မူသည်။

Verse 44

जन्मवृद्ध्यादिरहित आत्मा सर्वगतो ऽव्ययः परं ज्ञानमयो ऽसङ्गी गुणजात्यादिभिर्विभुः

အတ္တမန်သည် မွေးဖွားခြင်း၊ ကြီးထွားခြင်း စသည့် အရာများမှ ကင်းလွတ်၍ အလုံးစုံသို့ ရောက်ရှိကာ မပျက်စီးသော အဗျယ ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးသော ဉာဏ်သဘောဖြစ်၍ အသိဉာဏ်တည်းဟူသော သဘောရှိကာ မကပ်ငြိ၊ ဂုဏ်၊ အမျိုးအစား (ဇာတိ) စသည့် လက္ခဏာများဖြင့် မကန့်သတ်ဘဲ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးတော်မူသည်။

Verse 45

निदाधऋतुसंवादं वदामि द्विज तं शृणु ऋतुर्ब्रह्मसुतो ज्ञानी तच्छिष्यो ऽभूत् पुलस्त्यजः

အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ နိဒါဓနှင့် ရ္တု တို့၏ ဆွေးနွေးပွဲကို ငါပြောမည်၊ နားထောင်လော့။ ရ္တုသည် ဘြဟ္မာ၏ သားတော်ဖြစ်သော ပညာရှိ이며၊ ပုလஸ္တျ၏ သားသည် သူ၏ တပည့် ဖြစ်ခဲ့သည်။

Verse 46

निदाघः प्राप्तविद्यो ऽस्मान्नगरे वै पुरे स्थितः देविकायास्तटे तञ्च तर्कयामास वै ऋतुः

နိဒါဃသည် ပညာကို ရရှိပြီးနောက် ကျွန်ုပ်တို့၏ မြို့၊ ထိုပုရိတွင် နေထိုင်하였다။ ထိုနေရာ၌ ဒေဝိကာမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ရတုသည် သူနှင့် တర్కဆွေးနွေးမှုကို ပြုလုပ်하였다။

Verse 47

दिव्ये वर्षसहस्रे ऽगान्निदाघमवलोकितुं निदाघो वैश्वदेवान्ते भुक्त्वान्नं शिष्यमब्रवीत् भुक्तन्ते तृप्तिरुत्पन्ना तुष्टिदा साक्षया यतः

ဒေဝနှစ်တစ်ထောင် ကုန်လွန်ပြီးနောက် သူသည် နိဒါဃကို တွေ့ရန် သွား하였다။ နိဒါဃသည် ဝိုင်ရှဝဒေဝ ပူဇာအဆုံးတွင် အစာစားပြီးနောက် သင်တန်းသားအား ပြောသည်– “သင်စားပြီးပြီ; ထို့ကြောင့် သင့်တွင် တൃပ్తိ (tṛpti) ပေါ်လာသည်။ ထိုကြောင့် အမြဲတမ်းပြည့်စုံမှုကို ပေးသော တုෂ္ဋိ (tuṣṭi) သည် တိုက်ရိုက် ထင်ရှားနေသည်။”

Verse 48

ऋतुर् उवाच क्षुदस्ति यस्य भुते ऽन्ने तुष्टिर्ब्राह्मण जायते न मे क्षुदभवत्तृप्तिं कस्मात्त्वं परिपृच्छसि

ရတုက ပြောသည်– “ဟေ့ ဘြာဟ္မဏ၊ အစာစားသောအခါ ဗိုက်ဆာသူတွင်သာ တုෂ္ဋိ/တൃပ్తိ ပေါ်လာသည်။ ငါ၌ ဗိုက်ဆာခြင်း မဖြစ်သဖြင့် စားခြင်းမှ တൃပ్తိ မဖြစ်ပေါ်။ ထို့ကြောင့် မင်းက ငါကို ဘာကြောင့် မေးမြန်းသနည်း?”

Verse 49

क्षुत्तृष्णे देहधर्माख्ये न ममैते यतो द्विज पृष्टोहं यत्त्वया ब्रूयां तृप्तिरस्त्ये व मे सदा

ဗိုက်ဆာခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းဟူသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သဘောတရားများ ဖြစ်သော်လည်း၊ ဟေ့ ဒွိဇ၊ ထိုအရာတို့သည် ငါ့အတွက် မဟုတ်။ မင်းက ငါကို မေးမြန်းသဖြင့် ငါပြောမည်– ငါ၌ အမြဲတမ်း တုෂ္ဋိ (ကျေနပ်မှု) ရှိနေသည်။

Verse 50

पुमान् सर्वगतो व्यापी आकाशवदयं यतः अतो ऽहं प्रत्यगात्मास्मीत्येतदर्थे भवेत् कथं

ဤ ပုရုෂ/အတ္တမန်သည် အာကာသကဲ့သို့ အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့၍ အနှံ့အပြား ဝင်ရောက်နေသဖြင့်၊ “ထို့ကြောင့် ငါသည် အတွင်းအတ္တ (pratyagātman) ဖြစ်သည်” ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မည်သို့ တည်ထောင်နိုင်မည်နည်း?

Verse 51

सो ऽहं गन्ता न चागन्ता नैकदेशनिकेतनः त्वं चान्यो न भवेन्नापि नान्यस्त्वत्तो ऽस्मि वा प्यहं

ငါသည် “အဲဒါ” ဖြစ်၏။ ငါသည် မသွား မလာ၊ တစ်နေရာတည်း၌ မနေထိုင်။ သင်သည်လည်း ငါနှင့် မကွာခြား၊ ငါလည်း သင်နှင့် မကွာခြား။

Verse 52

निदाघऋतुसंवादमद्वैतबुद्धये शृण्विति ख , ञ च ततः क्षुत्सम्भवाभावादिति ख , ञ च कुतः कुत्र क्व गन्तासीत्येतदप्यर्थवत् कथमिति ख , ञ च भोक्तेति क मृण्मयं हि गृहं यद्वन्मृदालिप्तं स्थिरीभवेत् पार्थिवो ऽयं तथा देहः पार्थिवैः परमाणुभिः

“အဒွైతဉာဏ် နိုးကြားစေရန် နိဒါဃနှင့် ရ္တုတို့၏ ဆွေးနွေးခန်းကို နားထောင်လော့။” (အချို့ မူကွဲများတွင်) “ထို့နောက် ဆာလောင်မှု ပေါ်ပေါက်ခြင်း မရှိသဖြင့်” ဟု ထပ်တိုးသည်။ (ထို့ပြင်) “ဘယ်ကနေ ဘယ်ကို ဘယ်နေရာသို့ သွားမည်နည်း—ဤလည်း အဓိပ္ပါယ်ရှိ၏; မည်သို့ (အခြားဖြစ်နိုင်မည်နည်း)?” (ထို့ပြင်) “(ဘယ်သူ) သုံးဆောင်ခံစားသူနည်း?” ဟု ဆိုသည်။ မြေဖြင့်လုပ်သော အိမ်ကို မြေဖြင့်လိမ်းလျှင် တည်ငြိမ်ခိုင်မာသကဲ့သို့၊ ဤကိုယ်ခန္ဓာသည်လည်း မြေဓာတ်အဏုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် မြေဓာတ်ဖြစ်၏။

Verse 53

ऋतुरस्मि तवाचार्यः प्रज्ञादानाय ते द्विज इहागतो ऽहं यास्यामि परमार्थस्तवोदितः

ငါသည် ရ္တု၊ သင်၏ ဆရာဖြစ်၏။ အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး)၊ သင်အား ဉာဏ်ပညာ ပေးအပ်ရန် ဤနေရာသို့ ငါလာခဲ့၏။ ငါထွက်ခွာမည်; အမြင့်ဆုံး သစ္စာကို သင်အား ပြောပြီးပြီ။

Verse 54

एकमेवमिदं विद्धि न भेदः सकलं जगत् वासुदेवाभिधेयस्य स्वरूपं परमात्मनः

ဤအရာကို တစ်ခုတည်းသော သစ္စာဟု သိလော့။ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် ခွဲခြားမှုမရှိ။ ၎င်းသည် “ဝါစုဒေဝ” ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်သော အမြင့်ဆုံး အတ္တမန်၏ သဘာဝတရားပင် ဖြစ်၏။

Verse 55

ऋतुर्वर्षसहस्रान्ते पुनस्तन्नगरं ययौ निदाघं नगरप्रान्ते एकान्ते स्थितमब्रवीत् एकान्ते स्थीयते कस्मान्निदाघं ऋतुरब्रवीत्

နှစ်တစ်ထောင် ပြည့်ဆုံးချိန်တွင် ရ္တုသည် ထိုမြို့သို့ ထပ်မံသွား၏။ မြို့အနားစွန်း၌ တစ်ယောက်တည်း သီးသန့်ရပ်နေသော နိဒါဃကို မြင်၍ ပြောသည်—“နိဒါဃ၊ အဘယ်ကြောင့် သီးသန့်နေထိုင်သနည်း?” ဟု ရ္တုက နိဒါဃအား မေး၏။

Verse 56

निदाघ उवाच भो विप्र जनसंवादो महानेष नरेश्वर प्रविवीक्ष्य पुरं रम्यं तेनात्र स्थीयते मया

နိဒါဃက ပြောသည်— «အို ဗြာဟ္မဏ၊ အို လူတို့၏အရှင်၊ ဤသည်မှာ လူထုကြီး၏ စည်းဝေးပွဲနှင့် ဆွေးနွေးပြောဆိုမှု အလွန်ကြီးမားသော အရာဖြစ်သည်။ ဤလှပသော မြို့ကို ကြည့်ရှုလို၍ လာရောက်သဖြင့် ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ငါဤနေရာ၌ နေထိုင်နေသည်»။

Verse 57

ऋतुर् उवाच नराधिपो ऽत्र कतमः कतमश्चेतरो जनः कथ्यतां मे द्विजश्रेष्ठ त्वमभिज्ञो द्विजोत्तम

ဣတုက ပြောသည်— «ဤနေရာရှိ လူတို့အနက် မည်သူကို မင်းဟု သတ်မှတ်ရမည်နည်း၊ မည်သူက အခြား သာမန်လူနည်း။ အို နှစ်ကြိမ်မွေးတို့အထက်မြတ်သူ၊ ငါ့အား ပြောပြပါလော့။ သင်သည် သိမြင်ကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ် ဖြစ်၏»။

Verse 58

यो ऽयं गजेन्द्रमुन्मत्तमद्रिशृङ्गसमुत्थितं अधिरूढो नरेन्द्रो ऽयं परिवारस्तथेतरः

ဤနေရာရှိ မင်းသည်—တောင်ထိပ်ကဲ့သို့ မြင့်မား၍ မတ်တပ်ရပ်သကဲ့သို့ ထင်ရှားကာ မတ်တပ်ရပ်သည့် ရုတ်တရက်မူးယစ်သော ဆင်မင်းကြီးပေါ် တက်စီးထားသူ—ဤသူပင် အရှင်မင်းဖြစ်သည်။ ဤတို့သည် သူ၏ အနီးကပ်အမှုထမ်းများ၊ အခြားသူတို့သည် နောက်လိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 59

गजो यो ऽयमधो ब्रह्मन्नुपर्येष स भूपतिः ऋतुराह गजः को ऽत्र राजा चाह निदाघकः

«အို ဗြာဟ္မဏ၊ အောက်ဘက်ရှိ ဆင်ကပင် မင်းဖြစ်သည်၊ အပေါ်ဘက်ရှိသူက မြေကြီး၏ အရှင်ဖြစ်သည်» ဟု ဣတုက ဆို၏။ ထို့နောက် မင်းက «ဤနေရာတွင် ဆင်သည် မည်သူနည်း» ဟု မေးရာ နိဒါဃက ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 60

ऋतुर्निदाघ आरूढो दृष्टान्तं पश्य वाहनं उपर्यहं यथा राजा त्वमधः कुञ्जरो यथा

ဣတုက နိဒါဃအား ဆိုသည်— «ယာဉ်ပေါ် တက်စီးထား၍ ဤဥပမာကို ကြည့်လော့။ မင်းသည် အပေါ်၌ ထိုင်သကဲ့သို့ သင်သည် အောက်၌ ရှိ၏—မင်းကို ထမ်းဆောင်သော ဆင်ကဲ့သို့»။

Verse 61

ऋतुः प्राह निदाघन्तं कतमस्त्वामहं वदे उक्तो निदाघस्तन्नत्वा प्राह मे त्वं गुरुर्ध्रुवम्

ဣတုက နိဒါဃအား «သင်ကို ငါ ဘယ်နာမည်ဖြင့် ခေါ်ရမည်နည်း» ဟု မေး၏။ ထိုသို့ မေးမြန်းခံရသော နိဒါဃသည် ဦးညွှတ်ကာ «သင်သည် အမှန်တကယ် မပြောင်းမလဲသော ငါ့ဆရာတော် ဖြစ်ပါသည်» ဟု ပြန်ဆို၏။

Verse 62

आरूढो ऽयं गजं राजा परलोकस्तथेतर इति ख , ञ च क पुस्तके सर्वत्र ऋभुरिति ऋतुस्थानीयः पाठः नान्यस्माद्द्वैतसंस्कारसंस्कृतं मानसं तथा ऋतुः प्राह निदाघन्तं ब्रह्मज्ञानाय चागतः परमार्थं सारभूतमद्वैतं दर्शितं मया

«ဤဘုရင်သည် ဆင်ပေါ်တက်စီး၏; ထို့ကြောင့် အခြားလောကလည်း ရှိ၍ ဤလောကလည်း ရှိသည်» ဟူသော စာဖတ်ပုံကွဲပြားချက်ကို kha-, ña- နှင့် ka- လက်ရေးမူများတွင် တွေ့ရသည်။ ထိုစာအုပ်များတွင် ‘ṛtu’ နေရာ၌ ‘ṛbhu’ ဟူသော ဖတ်ပုံရှိသည်။ ဒွိတသံသရာ၏ အကျန်အမြစ်အထင်အမြင်များကြောင့် ပြုပြင်ခံထားရသော စိတ်သည် အခြားနည်းဖြင့် အမှန်တရားကို မဖမ်းမိနိုင်။ ရ္တုက နိဒါဃအား «ဗြဟ္မဇ္ဉာနကို ပေးအပ်ရန် ငါလာသည်။ အမြင့်ဆုံးအတ္ထ၊ အနှစ်သာရဖြစ်သော အဒွైతကို ငါ သင့်အား ပြသပြီးပြီ» ဟု ဆို၏။

Verse 63

ब्राह्मण उवाच निदाघो ऽप्युपदेशेन तेनाद्वैतपरो ऽभवत् सर्वभूतान्यभेदेन ददृशे स तदात्मनि

ဗြာဟ္မဏက ဆိုသည်မှာ—နိဒါဃသည် ထိုအုပ်ဒေသကြောင့် အဒွైతကို အဓိကထားသူ ဖြစ်လာ၏။ ထို့ပြင် သူသည် သတ္တဝါအားလုံးကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ထိုအာတ္မန်နှင့် တစ်တည်းတူဟု မြင်တွေ့၏။

Verse 64

अवाप मुक्तिं ज्ञानात्स तथा त्वं मुक्तिमाप्स्यसि एकः समस्तं त्वञ्चाहं विष्णुः सर्वगतो यतः

သူသည် ဉာဏ်ကြောင့် မုက္ခကို ရရှိ၏; သင်လည်း ထိုနည်းတူ မုက္ခကို ရရှိမည်။ တစ်ပါးတည်းသော အတ္တသည် အားလုံးဖြစ်၏; သင်နှင့် ငါသည် အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သော ဗိဿဏု ဖြစ်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် နေရာတိုင်း၌ ရှိသောကြောင့်။

Verse 65

पीतनीलादिभेदेन यथैकं दृश्यते नभः भ्रान्तिदृष्टिभिरात्मापि तथैकः स पृथक् पृथक्

မိုးကောင်းကင်တစ်ခုတည်းကိုပင် အဝါ၊ အပြာ စသဖြင့် ကွဲပြားသကဲ့သို့၊ အာတ္မန်သည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း မောဟမြင်ကွင်းများကြောင့် သီးသန့်သီးသန့် အများအပြားကဲ့သို့ မြင်ရသည်။

Verse 66

अग्निर् उवाच मुक्तिं ह्य् अवाप भवतो ज्ञानसारेण भूपतिः संसाराज्ञानवृक्षारिज्ञानं ब्रह्मेति चिन्तय

အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်—«သင်၏အကူအညီဖြင့် မင်းသည် တရားသိမြင်မှု၏ အနှစ်သာရကြောင့် မောက္ခကို ရရှိ하였다။ သံသရာအဝိဇ္ဇာ၏ သစ်ပင်ကို ခုတ်လှဲပစ်သော ရန်သူဖြစ်သည့် ထိုသိမြင်မှုကို ‘ဗြဟ္မန်’ ဟူ၍ စိတ်တွင် ဆင်ခြင်ပါ»။