Adhyaya 360

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वर्गपातालादिवर्गा नामोनषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अव्ययवर्गाः अग्निर् उवाच आङीषदर्थे ऽभिव्याप्तौ सीमार्थे धातुयोगजे आ प्रगृह्यः स्मृतौ वाक्ये ऽप्यास्तु स्यात् कोपपीड्योः

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏတွင် «ကောင်းကင်နှင့် အောက်လောက စသည့် အုပ်စုများ» ဟုခေါ်သော အခန်း (၃၅၉) ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၃၆၀ မြောက် အခန်း «အဗျယ (မပြောင်းလဲသော) စကားလုံးအုပ်စုများ» စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်– အမှုန်စကား «အာ» သည် (၁) «အနည်းငယ်/မပြည့်စုံ» (īṣat) အဓိပ္ပါယ်၊ (၂) «ပျံ့နှံ့လွှမ်းခြုံမှု» (abhivyāpti) ကို ဖော်ပြရန်၊ (၃) «နယ်နိမိတ်/ကန့်သတ်» (sīmā) ကို ညွှန်ရန်၊ (၄) ကြိယာဓာတုနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း (dhātu-yoga) မှ ဖြစ်ပေါ်သည့် အနေဖြင့် သုံးသည်။ ထို့ပြင် «အာ» ကို စမෘတိပုံစံ ရွတ်ဆိုမှုနှင့် ဝါကျအသုံးအနှုန်းတွင် pragṛhya ဟု မှတ်ယူ၍ သန္ဓိတွင် မပြောင်းလဲစေကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် «ဒေါသ» နှင့် «နာကျင်နှိပ်စက်မှု» (kopapīḍā) အဓိပ္ပါယ်များတွင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Verse 2

पापकुत्सेषदर्थे कु धिग्जुगुप्सननिन्दयोः चान्वाचयसमाहारेतरेतरसमुच्चये

အဗျယ “ku” ကို «အပြစ်ရှိသော», «မထိုက်တန်/မထင်ရှားသော», «ကျန်ရစ်/ချို့ယွင်းသော» ဟူသော အဓိပ္ပါယ်များတွင် သုံးသည်။ “dhig” သည် ရွံရှာမှုနှင့် ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုကို ဖော်ပြရန် သုံးသည်။ “ca” သည် (၁) anvācaya (အပို/အောက်ခံဖော်ပြချက်), (၂) samāhāra (စုစည်းအစုအဖွဲ့), (၃) itaretara-samuccaya (ညီတူညီမျှ ဆက်စပ်ပေါင်းစည်းမှု) အတွက် သုံးသည်။

Verse 3

स्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घने ऽप्यति स्वित्प्रश्ने च वितर्के च तु स्याद्भेदे ऽवधारणे

“svasti” ကို မင်္ဂလာကောင်းချီးအဖြစ် သုံးပြီး၊ ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် ကုသိုလ်ပုဏ္ဏာကို ဖော်ပြသော စကားရပ်အစတွင်လည်း သုံးသည်။ “ati” သည် အလွန်အကျွံ/အထူးထက်မြက်မှု အဓိပ္ပါယ်နှင့် စည်းကမ်းကျော်လွန်ခြင်း အဓိပ္ပါယ်တွင်လည်း သုံးသည်။ “svit” ကို မေးခွန်းတွင်နှင့် စဉ်းစားဆင်ခြင်၍ သံသယရှိရာတွင် သုံးသည်။ “tu” သည် ဆန့်ကျင်ကွာခြားမှုကို ပြရန်နှင့် ကန့်သတ်အတည်ပြုခြင်း (အလေးပေးသတ်မှတ်ခြင်း) အတွက် သုံးသည်။

Verse 4

सकृत्सहैकवारे स्यादाराद्दूरसमीपयोः प्रतीच्यां चरमे पश्चादुताप्यर्थविकल्पयोः

အဗျယ “sakṛt” သည် «တစ်ကြိမ်» ဟု ဆိုလိုသည်။ “saha” နှင့် “ekavāre” သည် «တစ်ပြိုင်နက်/တစ်ခါတည်း» ကို ဖော်ပြသည်။ “ārāt” ကို အကြောင်းအရာအလိုက် «ဝေး» ဟုလည်း၊ «နီး» ဟုလည်း သုံးနိုင်သည်။ “pratīcyām” သည် «အနောက်ဘက်၌» ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ “carame” သည် «အဆုံးပိုင်း/နောက်ဆုံး၌» ဟု ဆိုလိုသည်။ “paścāt” သည် «နောက်မှ/နောက်ဘက်» ဟု ဆိုလိုသည်။ “uta” နှင့် “api” သည် အဓိပ္ပါယ်ရွေးချယ်မှု သို့မဟုတ် အခြားရွေးစရာကို ရည်ညွှန်းရာတွင် သုံးသည်။

Verse 5

पुनःसदार्थयोः शश्वत् साक्षात् प्रत्यक्षतुल्ययोः खेदानुकम्पासन्तोषविस्मयामन्त्रणे वत

အဗျယ “punaḥ” နှင့် “sadā” သည် ထပ်ခါထပ်ခါဖြစ်ခြင်းနှင့် အမြဲတမ်းတည်မြဲခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ “śaśvat” သည် «အစဉ်အမြဲ» ဟု ဆိုလိုသည်။ “sākṣāt” သည် «တိုက်ရိုက်» ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ “pratyakṣa” နှင့် “tulya” သည် «အာရုံဖြင့်မြင်နိုင်သော/ထင်ရှားသော» နှင့် «တူညီသော» ကို ညွှန်ပြသည်။ “vata” ကို စိတ်ပင်ပန်းခြင်း၊ သနားကြင်နာခြင်း၊ ကျေနပ်နှစ်သက်ခြင်း၊ အံ့ဩခြင်းနှင့် လူတစ်ဦးကို ခေါ်ဆိုအမိန့်ပေးရာတွင် သုံးသည်။

Verse 6

हन्त हर्षे ऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः प्रति प्रतिनिधौ वीप्सालक्षणादौ प्रयोगतः

အဗျယ “hanta” ကို ပျော်ရွှင်မှုဖော်ပြရာတွင်၊ သနားကြင်နာမှုဖော်ပြရာတွင်၊ စကားအစပြုရာတွင်၊ နှင့် စိတ်မကောင်းမှုဖော်ပြရာတွင် သုံးသည်။ “prati” သည် «ပြန်လည်တုံ့ပြန်/ဆန့်ကျင်» အဓိပ္ပါယ်နှင့် «ကိုယ်စား/အစားထိုး» အဓိပ္ပါယ်တွင်လည်း သုံးသည်။ ထို့ပြင် အချို့သော အဗျယများကို vīpsā (ထပ်ခါထပ်ခါ) အဓိပ္ပါယ်နှင့် lakṣaṇa (လက္ခဏာညွှန်ပြခြင်း) စသည့် အဓိပ္ပါယ်များတွင် ရိုးရာအသုံးအနှုန်းအတိုင်း သုံးကြသည်။

Verse 7

इति हेतौ प्रकरणे प्रकाशादिसमाप्तिषु प्राच्यां पुरस्तात् प्रथमे पुरार्थे ऽग्रत इत्य् अपि

«iti» ကို အကြောင်းရင်း (hetu) အနေနှင့်လည်း၊ ခေါင်းစဉ်ခွဲခြားမှု (prakaraṇa) အနေနှင့်လည်း သုံးကြသည်။ ထို့ပြင် «prakāśa» စသည့် အဖွင့်ဖြင့် စတင်သော ရှင်းလင်းချက်များ၏ အဆုံးတွင်လည်း သုံးကြသည်။ အရှေ့ဘက် (prācyām) ကို ဆိုလိုရာတွင် «purastāt» («ရှေ့/အရှေ့») ကို သုံးပြီး၊ «ပထမ/မီ» (prathame, pūrva-arthe) အနေနှင့် «agrataḥ» («ရှေ့တန်း/ရှေ့မှာ») ကိုလည်း သုံးနိုင်သည်။

Verse 8

यावत्तावच्च साकल्ये ऽवधौ माने ऽवधारणे मङ्गलानन्तरारम्भप्रश्नकार्त्स्नेष्व् अथोथ च

«yāvat–tāvat» (“အချိန်အတိုင်း—ထိုအတိုင်း/ထို့နောက်”) ကို စုစည်းပြည့်စုံမှု (sākalya) အနေနှင့်၊ ကန့်သတ်ချက် သတ်မှတ်ရာတွင်၊ တိုင်းတာမှု (māna) အနေနှင့်၊ နှင့် အတည်ပြုသတ်မှတ်ခြင်း (avadhāraṇa) အနေနှင့် သုံးကြသည်။ ထို့အတူ «atha/atho» (“ယခု/ထို့နောက်”) ကို မင်္ဂလာအဖွင့်အတွက်၊ ယခင်ဖော်ပြပြီးနောက် ဆက်လက်စတင်ရာတွင်၊ မေးခွန်းတင်သွင်းရာတွင်၊ နှင့် အကြောင်းအရာ ပြည့်စုံပြီးဆုံးမှုကို ညွှန်ပြရာတွင် သုံးကြသည်။

Verse 9

वृथा निरर्थकाविध्योर्नानानेकोभयार्थयोः नु पृच्छायां विकल्पे च पश्चात्सादृश्ययोरनु

«vṛthā» သည် “အလဟသ/အဓိပ္ပါယ်မဲ့” ဟူသော အနက်များတွင် သုံးသည်။ «nānā» သည် “အမျိုးမျိုး” ဟူသော မျိုးစုံမှုကို ဖော်ပြပြီး၊ «aneka» သည် “များစွာ” ကို၊ «ubhaya» သည် “နှစ်ဖက်လုံး” ကို ဆိုလိုသည်။ «nu» ကို မေးခွန်းတွင်လည်း၊ ရွေးချယ်မှု/အခြားရွေးစရာတွင်လည်း သုံးသည်။ «paścāt» သည် “နောက်မှ” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရပြီး၊ «anu» သည် “လိုက်၍/နောက်တော်” နှင့် “ဆင်တူမှု” ကိုလည်း ဖော်ပြသည်။

Verse 10

प्रश्नावधारणानुज्ञानुनयामन्त्रणे ननु गर्हासमुच्चयप्रश्नशङ्कासम्भावनास्व् अपि

«nanu» ကိုလည်း မေးမြန်းခြင်း၊ အတည်ပြုသတ်မှတ်ခြင်း (အလေးပေးဆုံးဖြတ်ခြင်း)၊ ခွင့်ပြုခြင်း၊ သဘောတူညီစေသည့် နူးညံ့သော ဖျောင်းဖျခြင်း၊ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းတို့တွင် သုံးသည်။ ထို့ပြင် အပြစ်တင်ခြင်း၊ အချက်တစ်ချက် ထပ်ပေါင်းခြင်း (samuccaya)၊ ထပ်မံမေးမြန်းခြင်း၊ သံသယ၊ နှင့် ခန့်မှန်းဖြစ်နိုင်ခြေ (sambhāvanā) ကိုလည်း ဖော်ပြရာတွင် သုံးသည်။

Verse 11

उपमायां विकल्पे वा सामित्वर्धे जुगुप्सिते अमा सह समीपे च कं वारिणि च मूर्धनि

နှိုင်းယှဉ်ခြင်း (upamā) အနေနှင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားရွေးချယ်မှု အနေနှင့်ဖြစ်စေ; ပိုင်ဆိုင်မှု အနေနှင့်နှင့် “တစ်ဝက်/အစုဝေ” အနေနှင့်; မထင်မရှား/အထင်သေးသည့် အနေနှင့်; ထို့ပြင် “အတူ/နှင့်” နှင့် “နီးကပ်” ဟူသော အနက်များတွင်—ဤတို့သည် ဖော်ပြထားသော အသုံးအနှုန်းများ၏ အဓိပ္ပါယ်နယ်ပယ်များ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ «kam» ဟူသော ရုပ်ပုံစံကိုလည်း “ရေထဲတွင်” နှင့် “ခေါင်းပေါ်တွင်” (နေရာပြ အနေနှင့်) ဟူသော အနက်များဖြင့် သုံးကြသည်။

Verse 12

इवेत्थमर्थयोरेवं नूनं तर्के ऽर्थनिश् चये तूष्णीमर्थे सुखे जोषं किम्पृच्छायां जुगुप्सने

အဗျယ (မပြောင်းလဲသော စကားလုံး) များကို ဤသို့ သုံးသည်။ «iva» နှင့် «ittham» သည် တူညီမှုနှင့် နည်းလမ်းကို ဖော်ပြသည်။ «evaṁ» နှင့် «nūnam» သည် အကြောင်းပြချက်ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်သေချာစေခြင်းတွင် သုံးသည်။ «tūṣṇīm» သည် တိတ်ဆိတ်ခြင်းကို ဆိုသည်။ «joṣam» သည် သက်သာပျော်ရွှင်ခြင်းကို ဆိုသည်။ «kim» သည် မေးခွန်းတွင် သုံးပြီး၊ «jugupsā» အနေနှင့် မုန်းတီးရွံရှာမှုကိုလည်း ဖော်ပြနိုင်သည်။

Verse 13

नाम प्राकाश्यसम्भाव्यक्रोधोपगमकुत्सने अलं भूषणपर्याप्तिशक्तिवारणवाचकम्

မပြောင်းလဲသော စကားလုံး «nāma» သည် ထင်ရှားစေခြင်း၊ ဖြစ်နိုင်ခြေ၊ ဒေါသ၊ လက်ခံသဘောတူခြင်း၊ နှင့် ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် အဗျယ «alam» သည် အလှဆင်ခြင်း၊ လုံလောက်ခြင်း၊ စွမ်းရည်ရှိခြင်း၊ နှင့် တားမြစ်ထိန်းချုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုရန် သုံးသည်။

Verse 14

हूं वितर्के परिप्रश्ने समयान्तिकमध्ययोः पुनरप्रथमे भेदे निर्निश् चयनिषेधयोः

«hūṁ» ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် နီးကပ်စွာ မေးမြန်းခြင်းတွင် သုံးသည်။ «punaḥ» ကို သင့်တော်သောအချိန်၊ နီးကပ်ခြင်း၊ အလယ်အလတ်တွင် ဟူသော အဓိပ္ပါယ်များအပြင်၊ ပထမမဟုတ်ခြင်း/ထပ်မံခြင်း၊ ခွဲခြားမှု၊ သေချာသတ်မှတ်ခြင်း၊ နှင့် ငြင်းပယ်ခြင်းတို့တွင်လည်း သုံးသည်။

Verse 15

स्यात्प्रबन्धे चिरातीते निकटागामिके पुरा उरर्युरी चोररी च विस्तारे ऽङ्गीकृते त्रयम्

ပရဗန္ဓ (ဆက်တိုက်ရေးသားမှု) တွင် အချိန်ကို ရည်ညွှန်းရာ၌ သုံးပုံသုံးနည်းကို လက်ခံသည်—(၁) အလွန်ရှေးကာလ၊ (၂) မကြာမီလာမည့်ကာလ၊ (၃) ယခင်/အရင်ကာလ။ ထို့ပြင် အကြောင်းအရာကို ချဲ့ထွင်ဖော်ပြရာတွင် «uraryurī» နှင့် «corarī» ဟူသော ပုံစံများကိုလည်း ခွင့်ပြုထားသည်။

Verse 16

स्वर्गे परे च लोके स्वर्वार्तासम्भावयोः किल निषेधवाक्यालङ्कारे जिज्ञासावसरे खलु

«kila» သည် ကောင်းကင် (svarga) နှင့် အထက်လောကအကြောင်းတွင် “အမှန်တကယ်/တကယ်ပင်” ဟူသော အတည်ပြုသဘောကို ဖော်ပြရန် သုံးသည်။ စူးစမ်းမေးမြန်းရာ အခါ၌ ကောင်းကင်သတင်း၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို စဉ်းစားနေသည့်နေရာတွင် “တားမြစ်ဝါကျ” ဟု ခေါ်သော အလင်္ကာရ (အပြောအဆိုအလှဆင်မှု) ကို အသုံးပြုသည်။

Verse 17

समीपोभयतःशीघ्रसाकल्याभिमुखे ऽभितः नामप्रकाशयोः प्रादुर्मिथो ऽन्योन्यं रहस्यपि

အရာနှစ်ခုကို နှစ်ဖက်စလုံးတွင် နီးကပ်စွာ ထား၍ လျင်မြန်စွာ အပြည့်အစုံဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မျက်နှာချင်းဆိုင်စေသော်၊ အမည်တို့၏ အပြန်အလှန် ပေါ်ထွန်းမှုကြောင့် လျှို့ဝှက်သော အဓိပ္ပါယ်တောင် အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်မှုဖြင့် ထင်ရှားလာသည်။

Verse 18

तिरो ऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे हा विषादशुगर्तिषु अहहेत्यद्भुते खेदे हि हेताववधारणे

«tiro» သည် ‘ဖုံးကွယ်ခြင်း/ပျောက်ကွယ်နေခြင်း’ အဓိပ္ပါယ်နှင့် ‘ဘေးဘက်သို့/စောင်းစောင်း’ အဓိပ္ပါယ်တို့တွင် သုံးသည်။ «hā» သည် စိတ်ကျခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ဒုက္ခဆင်းရဲခြင်းကို ဖော်ပြရာတွင် သုံးသည်။ «ahahe» သည် အံ့ဩခြင်းနှင့် ငိုကြွေးဝမ်းနည်းခြင်းတွင် သုံးသည်။ «hi» သည် အကြောင်းရင်းကို ညွှန်ပြရန်နှင့် အလေးပေးအတည်ပြုရန် သုံးသည်။

Verse 19

चिराय चिररात्राय चिरस्याद्याश्चिरार्थकाः मुहुः पुनः पुनः शश्वदभीक्ष्णमसकृत् समाः

«cirāya» (အချိန်ရှည်), «cirarātrāya» (ညရှည်), «cirasya» စသည့် အချိန်ကြာမြင့်မှုကို ညွှန်သော စကားများနှင့် «cirārthakāḥ» ( ‘ရှည်’ ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို သယ်ဆောင်သော အသုံးအနှုန်းများ) ဟူ၍ ဆိုသည်။ ထို့အတူ «muhuḥ», «punaḥ punaḥ», «śaśvat», «abhīkṣṇam», «asakṛt» တို့သည် အဓိပ္ပါယ်တူညီ၍ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်ပြန်လည်ဖြစ်ခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။

Verse 20

स्राग्झटित्यञ्चसाह्नाय सपदि द्राङ्मङ्खु च द्रुते बलवत् सुष्ठु किमुत विकल्पे किं किमूत च

«srāk», «jhaṭiti», «añca», «sāhnāya» တို့သည် ‘လျင်မြန်စွာ’ ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ «sapadi», «drāk», «maṅkhu», «drute» တို့သည် ‘ချက်ချင်း/အမြန်’ ဟု ဆိုလိုသည်။ «balavat» သည် ‘အားကောင်းကောင်း/အင်အားဖြင့်’ ဟု ဆိုလိုသည်။ «suṣṭhu» သည် ‘ကောင်းစွာ/မှန်ကန်စွာ’ ဟု ဆိုလိုသည်။ «kimuta» သည် အထူးတိုးမြှင့်အတည်ပြုသဘော (‘ဒါဆို ပို၍မကလား!’) အတွက် သုံးသည်။ «kiṃ» သည် ရွေးချယ်မှုများတွင် သုံးသည်။ «kimūta» လည်း ထိုအလေးပေးမေးခွန်း/ပို၍မကလား သဘောတွင် သုံးသည်။

Verse 21

तु हि च स्म ह वै पादपूरणे पूजनेप्यति दिवाह्नीत्यथ दोषा च नक्तञ्च रजनाविति

အမှန်တကယ်ပင်၊ ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုများတွင် ပဒပူရဏ (pādapūraṇa) ဟူသော ရိုးရာပြည့်စုံမှုအတွက် သင့်လျော်သောအချိန်မှာ နေ့ခင်း (divāhna) ဖြစ်ကြောင်းလည်း သင်ကြားထားသည်။ ထို့ပြင် ညအချိန်ပိုင်းများကိုလည်း—ည၏ ပထမပိုင်း (doṣā)၊ ညလယ် (nakta) နှင့် ကျန်ရှိသောည (rajanī) ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။

Verse 22

तिर्यगर्थे साचि तिरो ऽप्यथ सम्बोधनार्थकाः स्युः प्याट्पाड्ङ्ग हे है भोः समया निकषा हिरुक्

«အလျားဖြတ်/ဘေးတစ်ဖက်» (tiryak-artha) အဓိပ္ပါယ်အတွက် sāci နှင့် tiro ဟူသော အမှုန်စကားများကို သုံးသည်။ ထို့ပြင် ခေါ်ဆိုအမိန့် (vocative) အမှုန်စကားများမှာ pyāṭ, pāḍṅga, he, hai, bhoḥ ဖြစ်ပြီး၊ samayā, nikaṣā နှင့် hiruk တို့လည်း အမှုန်စကားအဖြစ် သုံးကြသည်။

Verse 23

अतर्किते तु सहसा स्यात् पुरः पुरतो ऽग्रतः स्वाहा देवहविर्दाने श्रौषट् वौषट् वषट् स्वधा

မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက်ဖြစ်လာသောအခါ ချက်ချင်း “puraḥ, purataḥ, agrataḥ” («ရှေ့/ရှေ့တော်/အရှေ့ဘက်») ဟု ဆိုရသည်။ နတ်တို့အား ဟဝိ (oblations) ပူဇော်ရာတွင် “svāhā” ဟု ဥဒ္ဓာရဏ်ပြု၍၊ ပူဇော်သံများမှာ “śrauṣaṭ, vauṣaṭ, vaṣaṭ” ဖြစ်သည်။ ဘိုးဘွားပူဇော်ရာတွင်တော့ “svadhā” ဟု ဆိုသည်။

Verse 24

किञ्चिदीषन्मनागल्पे प्रेत्यामुत्र भवान्तरे जिज्ञासानुनय इति ञ यथा तथा चैव साम्ये अहो हो इति विस्मये

“kiñcit, īṣat, manāk” တို့သည် “နည်းနည်း” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို ဖော်ပြသည်။ “pretya” သည် “သေပြီးနောက်” ကို ဆိုလို၍၊ “amutra” သည် “အခြားလောက၌ အဲဒီမှာ” ကို ဆိုလိုသည်။ “bhavāntare” သည် “အခြားဘဝ/အခြားဖြစ်တည်မှု (မွေးဖွားခြင်း သို့မဟုတ် အခြေအနေကွဲ)” ကို ဆိုလိုသည်။ “iti” အမှုန်စကားကို မေးမြန်းခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးစွာ တောင်းဆိုခြင်း အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် သုံးသည်။ “yathā” နှင့် “tathā” တို့သည် ကိုက်ညီတူညီမှုကို ဖော်ပြသည်။ “aho” နှင့် “ho” တို့သည် အံ့ဩခြင်းကို ဖော်ပြသည်။

Verse 25

मौने तु तूष्णीं तूष्णीकं सद्यः सपदि तत्क्षणे दिष्ट्या शमुपयोषञ्चेत्यानन्दे ऽथान्तरे ऽन्तरा

မောန (mauna) ကို စောင့်ထိန်းရာတွင် အပြည့်အဝ တိတ်ဆိတ်နေသည်—ချက်ချင်း၊ တစ်ခဏတည်း၊ အဲဒီအချိန်တော်တော်မှာပင်။ ကံကောင်းခြင်းကြောင့် ငြိမ်းချမ်းမှု ရရှိလာပြီး၊ စိတ်သည် တည်ငြိမ်၍ ထိန်းချုပ်ခံရသည်။ ထို့နောက် အတွင်း၌ အတွင်းရေးရာ အာနန္ဒ (ပျော်ရွှင်ချမ်းသာ) သည် အလွှာလိုက် မကြာခဏ ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 26

अन्तरेण च मध्ये स्युः प्रसह्य तु हटार्थकम् युक्ते द्वे साम्प्रतं स्थाने ऽभीक्ष्णं शस्वदनारते

“antareṇa” နှင့် “madhye” တို့ကို “အကြား၌” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် သုံးသည်။ “prasahya” သည် “အတင်းအကျပ်/အင်အားသုံး၍” ကို ဖော်ပြပြီး “haṭārthakam” လည်း “အင်အားဖြင့်/မဖြစ်မနေ” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုလိုသည်။ “yukte” နှင့် “dve” တို့သည် “ချိတ်ဆက်ထားသော/နှစ်ခုတစ်စုံ” အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် သုံးသည်။ “sāmpratam” သည် “ယခု/လက်ရှိ” ဖြစ်သည်။ “sthāne” သည် “နေရာ” အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်။ “abhīkṣṇam” သည် “ထပ်ခါထပ်ခါ”, “śasvat” သည် “အစဉ်အမြဲ”, “anārate” သည် “မပြတ်မတောက်” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်များ ဖြစ်သည်။

Verse 27

अभावे नह्यनो नापि मास्म मालञ्च वारणे पक्षान्तरे चेद्यदि च तत्त्वे त्व् अद्धाञ्जसा द्वयम्

မရှိခြင်း/ပယ်ချခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်တွင် «na, hi, anu, na, api» ဟူသော အဗျယများကို သုံးကြသည်။ တားမြစ်ခြင်းအတွက် «mā, sma, mālam» ကို သုံးသည်။ အခြားရွေးချယ်မှု (တစ်ဖက်ခြမ်း) အတွက် «cet» နှင့် «yadi» ကို သုံးပြီး၊ အမှန်တရားကို တိတိကျကျ ပြောရာတွင် «tu» ကို သုံးသည်။ «addhā» နှင့် «añjasā» သည် သေချာမှု/တန်းတည့်မှုကို ဖော်ပြသော စုံတွဲဖြစ်သည်။

Verse 28

प्राकाश्ये प्रादुराविः स्यादोमेवं परमं मते समन्ततस्तु परितः सर्वतो विश्वगित्यपि

အလင်းရောင်ဖြင့် ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အခြေအနေတွင် ၎င်း၏ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းသည် ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်လာသည်—ထို့ကြောင့် «Oṃ» ကို အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းသည် ဘက်ပေါင်းစုံ၊ ပတ်လည်အနှံ့၊ နေရာတိုင်းတွင် ရှိနေသဖြင့် «viśvag» (အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော) ဟုလည်း ခေါ်သည်။

Verse 29

अकामानुमतौ काममसूयोपगमे ऽस्तु च ननु च स्याद्विरोधोक्तौ कच्चित् कामप्रवेदने

ဆန္ဒမရှိဘဲ သဘောတူခြင်း၏ အခြေအနေတွင် ဆန္ဒရှိပါစေဟု ဆိုလိုက်သကဲ့သို့၊ မနာလိုမှုမရှိရာတွင်လည်း ထိုသို့ဖြစ်ပါစေဟု ဆိုသည်။ သို့ရာတွင်—ဤသို့ဆိုခြင်းသည် မဆန့်ကျင်ဘူးလား?—အထူးသဖြင့် ရည်ရွယ်ချက် (kāma) ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေချိန်တွင် ဖြစ်သည်။

Verse 30

निःषमं दुःषमं गर्ह्ये यथास्वन्तु यथायथं मृषा मिथ्या च वितथे यथार्थन्तु यथातथं

အပြစ်တင်ရမည့် အသုံးအနှုန်းတွင် «niḥṣama» (အတိုင်းအတာကျော်လွန်) နှင့် «duḥṣama» (မကောင်းစွာ တိုင်းတာထား) ဟု ဆိုကြပြီး၊ ထို့အတူ «yathāsvam» (ကြားသမျှအတိုင်း) နှင့် «yathāyatham» (မည်သို့မည်ပုံမဆို) ဟုလည်း ဆိုသည်။ မမှန်ကန်သော/မဟုတ်မမှန်သော အရာတွင် «mṛṣā», «mithyā», «vitatha» ကို သုံးကြသည်။ အမှန်တကယ်ဖြစ်ရာတွင်တော့ «yathārtha» ဟု ဆိုပြီး «yathā-tatha» (အမှန်အတိုင်း) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်။

Verse 31

स्युरेवन्तु पुनर्वैवेत्यवधारणवाचकाः प्रागतीतार्थकं नूनमवश्यं निश् चये द्वयं

«syuḥ», «eva», «tu», «punar», «vai» တို့သည် ကန့်သတ်ခြင်း/အလေးပေးခြင်း (avadhāraṇa) ကို ဖော်ပြသော အဗျယများဖြစ်သည်။ «nūnam» နှင့် «avaśyam» သည် ယခင်ကတည်းက သတ်မှတ်ထားသော အရာ (prāg-atīta) နှင့် သေချာမှုကို ဖော်ပြ하며၊ ဤစုံတွဲသည် ဆုံးဖြတ်ချက် (niścaya) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။

Verse 32

संवद्वर्षे ऽवरे त्वर्वागामेवं स्वयमात्मना अल्पे नीचैर् महत्युच्चैः प्रायोभूम्न्य् अद्रुते शनैः

နှစ်၏လည်ပတ်မှု၌ အနိမ့်အဆင့်သည် အရင်ပေါ်လာပြီး ထို့နောက် ကိုယ်ပိုင်သဘာဝအတိုင်း ဤသို့ တိုးတက်သွားသည်။ အတိုင်းအတာငယ်လျှင် နိမ့်နိမ့်သွား၍ အတိုင်းအတာကြီးလျှင် မြင့်မြင့်တက်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် ဖြည်းဖြည်းချင်း၊ ရုတ်တရက်မဟုတ်ဘဲ လှုပ်ရှားသည်။

Verse 33

सना नित्ये वहिर्वाह्ये स्मातीते ऽस्तमदर्शने अस्ति सत्त्वे रुषोक्तावूमुं प्रश्ने ऽनुनये त्वयि

«sanā» သည် «အမြဲတမ်း/နိစ္စ» ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် သုံးသည်။ «bahirvāhya» သည် «အပြင်ဘက်/အပြင်သို့» ဟူသော အဓိပ္ပါယ်။ «smāt» သည် အတိတ်ကို ရည်ညွှန်းရာတွင် သုံးသည်။ «asti» သည် «ရှိသည်/တည်ရှိသည်» ဟူသော အဓိပ္ပါယ်။ «sattva» ကဲ့သို့သော စကားလုံးများသည် «ဖြစ်တည်မှု/အနှစ်သာရ» ဟူသော အဓိပ္ပါယ်။ «ūmuṃ» သည် ဒေါသဖြင့် ပြောသော စကားတွင် သုံးသည်။ «tvayi» သည် မေးခွန်းတွင်လည်း၊ သဘောပြေစေသော ခေါ်ဆိုမှုတွင်လည်း သုံးသည်။

Verse 34

हूं तर्के स्यादुषा रात्रेरवसाने नमो नतौ पुनरर्थे ऽङ्गनिन्दायां दुष्ठु सुष्ठु प्रशंसने

«hūṃ» သည် အငြင်းပွားဆွေးနွေးရာတွင် (အပြန်အလှန် ငြင်းခုံရာတွင်) အကြားဝင်အသံအဖြစ် သုံးသည်။ «uṣā» သည် ညအဆုံး၌ ပေါ်လာသော မိုးလင်းအရုဏ်ကို ဆိုသည်။ «namo» သည် ဦးညွှတ်ကန်တော့ခြင်း (နမස්ကာရ) အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် သုံးသည်။ «punar» သည် «ထပ်မံ/ပြန်၍» ဟု ဆိုသည်။ «aṅga» သည် ရင်းနှီးစကားခေါ်သော်လည်း အပြစ်တင်စကားတွင် သုံးသည်။ «duṣṭhu» နှင့် «suṣṭhu» သည် အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ချီးမွမ်းခြင်း အဓိပ္ပါယ်များအတွက် အသီးသီး သုံးသည်။

Verse 35

सायं साये प्रगे प्रातः प्रभाते निकषान्तिके परुत्परार्यैसमो ऽब्दे पूर्वे पूर्वतरे यति

«ညနေ» ကို sāyam သို့မဟုတ် sāye ဟု ဆိုသည်။ «မိုးလင်းအစ/စောစော» ကို prage သို့မဟုတ် prātaḥ ဟု ဆိုသည်။ «အရုဏ်တက်ချိန်» ကို prabhāte ဟု ဆိုသည်။ «နီးကပ်» ကို nikaṣā သို့မဟုတ် antike ဟု ဆိုသည်။ «ကျော်လွန်၍/ပို၍အဝေး» အဓိပ္ပါယ်တွင် para နှင့် uttara ကို သုံးသည်။ ārya သည် sama («တူညီ») နှင့် အဓိပ္ပါယ်တူ။ «နှစ်အတွင်း» အတွက် ’abde ကို သုံးသည်။ «အရင်/ရှေး» အတွက် pūrve ကို၊ «ပို၍ရှေး» အတွက် pūrvatare ကို သုံးသည်။ (ဤတို့သည် ဝေယျာကရဏ အလေ့အထများအရ လက်ခံထားသော အသုံးအနှုန်းများဖြစ်သည်။)

Verse 36

अद्यात्राह्न्य् अथ पूर्वेह्नीत्यादौ पूर्वोत्तरा परात् तथाधरान्यान्यतरेतरात्पूर्वेद्युरादयः

ယခု «adya» (ယနေ့)၊ «trāhni/atrāhni» (ထိုနေ့တွင်)၊ «pūrvehni» (နေ့လယ်မတိုင်မီ မနက်ပိုင်း) စသည့် အချိန်ပြစကားလုံးများအစဉ်အလာတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံ/ဖြစ်ပေါ်ပုံများကို ရှင်းလင်းထားသည်။ ထို့အတူ «အရင်နှင့်နောက်» (pūrva–uttara)၊ «အမြင့်နှင့်အနိမ့်» (para/uttara နှင့် adhara)၊ «အပြန်အလှန်/အချင်းချင်း» (anyonyatara/itaretara) နှင့် «pūrvedyuḥ» (မနေ့က/ယခင်နေ့) စသည့် ပုံစံများလည်း ပါဝင်သည်။

Verse 37

उभयद्युश्चोभयेद्युः परे त्वह्नि परेद्यपि ह्यो गते ऽनागते ऽह्नि श्वः परश्वः श्वःपरे ऽहनि

«Ubhayadyuḥ» (သို့ «ubhayedyuḥ») သည် ကိုးကားချက်နှစ်ခုနှင့် ဆက်နွယ်၍ တစ်နေ့တည်းကို “ရှေ့လည်းဖြစ်၊ နောက်လည်းဖြစ်” သောနေ့အတွက် သုံးသည်။ «Paredyuḥ» သည် ထပ်မံဝေးသောနေ့ကိုလည်း ဆိုသည်။ «Hyaḥ» သည် လွန်ခဲ့သောနေ့; မလာသေးသောနေ့ကို «śvaḥ» ဟု; မနက်ဖြန်နောက်တစ်နေ့ကို «paraśvaḥ» ဟု; ထို့နောက်တစ်နေ့ကို «śvaḥpare» (အဲဒီနောက်နေ့) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 38

तदा तदानीं युगपदेकदा सर्वदा सदा एतर्हि सम्प्रतीदानीमधुना साम्प्रतन्तथा

«tadā» (ထိုအခါ), «tadānīm» (ထိုအချိန်တိတိ), «yugapad» (တပြိုင်နက်), «ekadā» (တစ်ကြိမ်/တစ်ခါ), «sarvadā» (အမြဲတမ်း), «sadā» (အစဉ်မပြတ်), «etarhi» (ယခုအခါ), «samprati» (လက်ရှိ), «idānīm» (အခုတင်), «adhunā» (ယနေ့ခေတ်/ယခု), «sāmpratam» (လက်ရှိအနေဖြင့်), နှင့် «tathā» (ထိုသို့/ထိုနည်းဖြင့်) — ဤတို့သည် အချိန်နှင့် နည်းလမ်းကို ဖော်ပြသော မပြောင်းလဲသော အဗျယ (indeclinable) ပုဒ်များ ဖြစ်သည်။