
Chapter 23 — पूजाविधिकथनम् (The Account of the Rules of Worship)
ဤအခန်းတွင် နာရဒသည် ဗြာဟ္မဏများအား ဝိုင်ရှ္ဏဝ ပူဇာ၏ စည်းကမ်းတကျ အစီအစဉ်ကို ဟောကြားသည်။ ခြေသန့်စင်ခြင်း၊ အာစမန၊ တိတ်ဆိတ်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးကర్మများဖြင့် ကိုယ်နှုတ်ထိန်းသိမ်းကာ စတင်ပြီး၊ အတွင်းယောဂသန့်စင်မှုအဖြစ် အရှေ့မျက်နှာမူ ထိုင်ခြင်း၊ မုဒြာနှင့် ဘီဇာသဘောတရားမြင်ကွင်းများ (နာဗီ၌ yaṃ ကို ပြင်းထန်သော လေ၊ နှလုံး၌ kṣauṃ ကို တောက်ပသော خزانه) ကို ဆောင်ရွက်သည်။ အညစ်အကြေးကို အရပ်ရပ်မီးလျှံဖြင့် လောင်ကျွမ်းစေပြီး၊ ကောင်းကင်လ၌ လကဲ့သို့ ဆင်းလာသော အမృతကို သုက္ခမကိုယ်၌ ရေချိုးကာ သုရှုမ္နာနှင့် နာဒီများတစ်လျှောက် လည်ပတ်စေသည်။ ထို့နောက် လက်သန့်စင်ခြင်း၊ အစတြမန်တရနှင့် ဗျာပက တင်ခြင်း၊ နှလုံး၊ ခေါင်း၊ ရှိခာ၊ ကဝချ၊ အာယုဓ၊ မျက်စိတို့အပါအဝင် အင်္ဂါအစုံ နျာသကို တိတိကျကျ ပြုလုပ်သည်။ ဝေဒိကာစီမံခန့်ခွဲမှု (vardhanī ကို ဘယ်ဘက်၊ ပစ္စည်းများကို ညာဘက်)၊ မန်တရရေဖျန်း၍ သန့်စင်ခြင်းနှင့် ယောဂပီဋ္ဌကို တည်ဆောက်ရာတွင် အရပ်အလိုက် ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ဆန့်ကျင်ဂုဏ်များကို တင်ထားခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ပဒ్మမဏ္ဍလကို စိတ်ကူးကာ နှလုံးမှ ဒေဝတাকে မဏ္ဍလသို့ ဖိတ်ခေါ်ပြီး Puṇḍarīkākṣa-vidyā အတိုင်း အရဃျ၊ ပါဒျ၊ အာစမန၊ မဓုပရက၊ စ္နာန၊ ဝတ်၊ အလှဆင်၊ သုပ်၊ မီးတိုင် စသည့် ဥပစာရများကို ဆက်ကပ်သည်။ ထို့ပြင် အမှတ်တံဆိပ်များနှင့် အရပ်စောင့်မင်းများထံသို့ ပူဇာကို ချဲ့ထွင်ကာ ဇပ၊ ပရဒက္ခိဏာ၊ စတုတိ၊ အရဃျနှင့် “ahaṃ brahma; haris tvam” ဟူသော အတ္တသက်သေပြုစကားဖြင့် အဆုံးသတ်ပြီး၊ တစ်ရုပ်ပူဇာမှ နဝ-ဗျူဟ အစီအစဉ်သို့ လက်ချောင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတင်ခြင်းများဖြင့် ကူးပြောင်းကာ မူကွဲများကိုလည်း မှတ်သားထားသည်။
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नानविधिकथनं नाम द्वाविंशोध्यायः अथ त्रयोविंशोध्यायः पूजाविधिकथनं नारद उवाच वक्ष्ये पूजाविधिं विप्रा यत् कृत्वा सर्वमाप्नुयात् प्रक्षालिताङ्घ्रिराचम्य वाग्यतः कृतरक्षकः
ဤသို့ အာဒိမဟာပုရာဏ အဂ္နိပုရာဏ၌ «ရေချိုးနည်းစည်းကမ်းကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အခန်း ၂၂ ပြီးဆုံး၏။ ယခု «ပူဇာနည်းစည်းကမ်းကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အခန်း ၂၃ စတင်၏။ နာရဒ မိန့်တော်မူသည်– «ဗြာဟ္မဏတို့၊ ပူဇာပြုနည်းကို ငါဟောမည်။ ထိုနည်းကို ပြုလုပ်လျှင် လိုအင်ဆန္ဒအလုံးစုံ ရရှိမည်။ ခြေကို ဆေးကြောပြီး အာစမန (သန့်စင်ရေကို သောက်၍ သန့်စင်ခြင်း) ပြုကာ စကားကို ထိန်းသိမ်း၍ ရက္ခာ (ကာကွယ်ရေး) အခမ်းအနား ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပူဇာသို့ ဝင်ရမည်»။
Verse 2
ध्यायं हरिं देवमिति घचिह्नितपुस्तकपाठः प्राङ्मुखः स्वस्तिकं बद्ध्वा पद्माद्यपरमेव च यं वीजं नाभिमध्यस्थं धूम्रं चण्डानिलात्मकं
«ဟရိ ဒေဝကို ငါ သမาธိပြု၏» ဟူသော စာသားအမှတ်အသားပါ မန္တရကို ဖတ်ရွတ်ကာ အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ စွဝတ်စတိက အာသန၌ ထိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ပဒ္မ မုဒြာနှင့် အခြား မုဒြာများကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် နာဗိအလယ်၌ တည်ရှိသော ဘီဇ «yaṃ» ကို စိတ်ကူးမြင်ရမည်—မီးခိုးရောင်သဏ္ဌာန်၊ ပြင်းထန်သော လေ၏ သဘာဝကို ဆောင်၏။
Verse 3
विशेषयेदशेषन्तु ध्यायेत् कायात्तु कल्मषं क्षौं हृत्पङ्कजमध्यस्थं वीजं तेजोनिधिं स्मरन्
ထို့နောက် အရာအားလုံးကို အပြည့်အဝ ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အညစ်အကြေးကို ဖယ်ရှားနေသည်ဟု သမาธိပြုရမည်။ ထိုအခါ နှလုံးပဒ္မ၏ အလယ်၌ တည်ရှိသော ဘီဇ «kṣauṃ» ကို မှတ်မိစွာ စိတ်ထဲတွင် ထားရမည်—ထိုဘီဇသည် တောက်ပမှု၏ خزာနာ (အလင်းရောင်၏ သိုလှောင်ရာ) ဖြစ်၏။
Verse 4
अधोर्ध्वतिर्यग्गाभिस्तु ज्वालाभिः कल्मषं दहेत् शशाङ्काकृतिवद्ध्यायेदम्बरस्थं सुधाम्बुभिः
အောက်သို့၊ အပေါ်သို့၊ နှင့် ဘေးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့သော မီးလျှံများဖြင့် အညစ်အကြေးကို လောင်ကျွမ်းစေရမည်။ ထို့နောက် မိုးကောင်းကင်၌ တည်ရှိ၍ လမင်းပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့သော ရုပ်ကို သမาธိပြုကာ အမృతရေစီးများဖြင့် ရွာသွန်းနေသည်ဟု စိတ်ကူးမြင်ရမည်။
Verse 5
हृत्पद्मव्यापिभिर्देहं स्वकमाप्लावयेत्सुधीः सुसुम्नायोनिमार्गेण सर्वनाडीविसर्पिभिः
ပညာရှိသော အကျင့်သမားသည် ထိုအတွင်းပိုင်း စီးဆင်းမှု/အမృతကို နှလုံးပဒ္မမှ ပြန့်နှံ့စေ၍ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လုံးလုံးကို လွှမ်းမိုးအောင် ပြုရမည်။ ၎င်းသည် စုစုမနာ—မိခင်အိမ်ကဲ့သို့သော လမ်းကြောင်း—မှတစ်ဆင့် သွားကာ နာဒီ (သိမ်မွေ့သော လမ်းကြောင်း) အားလုံးသို့ ပျံ့နှံ့စေသည်။
Verse 6
शोधयित्वा न्यसेत्तत्त्वं करशुद्धिरथास्त्रकं व्यापकं हस्तयोरादौ दक्षिणाङ्गुष्ठतोङ्गकं
လက်ကို သန့်စင်ပြီးနောက် တတ္တဝ (tattva) ကို နျာသ (nyāsa) ဖြင့် တင်ထားရမည်။ ထို့နောက် လက်သန့်စင်ခြင်းကို ပြု၍ အစတြက (astraka) မန္တရား၏ နျာသကို ဆက်လက်ပြုရမည်။ ထို့ပြင် အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော ဝျာပက (vyāpaka) နျာသကို လက်နှစ်ဖက်အစတွင်၊ ညာလက်မမှ စ၍ လက်ချောင်းအင်္ဂါအချက်များပေါ်တွင် တင်ထားရမည်။
Verse 7
मूलं देहे द्वादशाङ्गं न्यसेन्मन्त्रैर् द्विषट्ककैः हृदयं च शिरश् चैव शिखा वर्मास्त्रलोचने
မူလ (mūla) ကို ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်တွင် နျာသဖြင့် တင်၍ အင်္ဂါ ၁၂ ပါးပေါ်သို့ ဒွိ-သတ်က (ဆယ့်နှစ်အက္ခရာ) မန္တရားများဖြင့် တင်ထားရမည်။ ထို့နောက် နှလုံး (hṛdaya)၊ ခေါင်း (śiras)၊ ဆံထုံး (śikhā)၊ ကာကွယ်အာဝရဏ (kavaca/varma)၊ အစတြ (astra) နှင့် မျက်စိ (locana) တို့၏ နျာသကိုလည်း ပြုရမည်။
Verse 8
उदरं च तथा पृष्ठं बाहुरुजानुपादकं मुद्रां दत्त्वा स्मरेत् विष्णुं जप्त्वाष्टशतमर्चयेत्
ဗိုက်နှင့် ထို့အတူ ကျော၊ လက်မောင်း၊ ရင်ဘတ်၊ ဒူးနှင့် ခြေတို့ကို ပါဝင်စေသော မုဒြာ (mudrā) ကို ဖွဲ့ပြီးနောက် ဗိဿနု (Viṣṇu) ကို စိတ်တွင် သတိရ၍ ဓ്യာနပြုရမည်။ ထို့နောက် ဂျပ (japa) ပြုကာ ရှစ်ရာ (800) ဖြင့် ပူဇော်အာရాధနာ ပြုရမည်။
Verse 9
वामे तु वर्धनीं न्यस्य पूजाद्रव्यं तु दक्षिणे प्रक्षाल्यास्त्रेण चार्घ्येण गन्धपुष्पान्विते न्यसेत्
ဘယ်ဘက်တွင် ရေဖျန်းအိုး (vardhanī) ကို တင်၍ ညာဘက်တွင် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ထားရမည်။ ထို့နောက် အစတြ-မန္တရား (astra-mantra) ဖြင့် သန့်စင်ကာ အနံ့သာနှင့် ပန်းတို့ပါဝင်သော အာဃျ (arghya) ကို ချထားရမည်။
Verse 10
चैतन्यं सर्वगं ज्योतिरष्टजप्तेन वारिणा फडन्तेन तु संसिच्य हस्ते ध्यात्वा हरिं परे
မန္တရားကို ရှစ်ကြိမ် ဂျပထားသော ရေဖြင့် (ပူဇော်ပစ္စည်း/လက်ကို) ဖျန်းပြီး၊ ထို့နောက် «ဖတ်» (phaṭ) အက္ခရာဖြင့် အာဏာသွင်းထားသော ရေဖြင့်လည်း ဖျန်းရမည်။ ထို့ပြင် လက်ထဲတွင် ဟရီ (Hari) ကို အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော သတိဉာဏ်ရှိသည့် အလင်းတော်အဖြစ်—အမြင့်မြတ်ဆုံးဟူ၍ ဓ്യာနပြုရမည်။
Verse 11
धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं वह्निदिङ्मुखाः अधर्मादीनि गात्राणि पूर्वादौ योगपीठके
ဓမ္မ၊ ဉာဏ်၊ မကပ်လှုပ်သောဝိရာဂျ၊ နှင့် အိုင်ශ්ဝရျ (အာဏာအုပ်စိုးမှု) ကို မီးဘက်မျက်နှာနှင့် အခြားဦးတည်ရာမျက်နှာများတွင် တင်ထားရမည်။ အဓမ္မ စသည်တို့ကိုမူ အရှေ့ဘက်မှစ၍ ယောဂပီဋ္ဌ (ယောဂအာසန) ပေါ်တွင် ကိုယ်အင်္ဂါများအဖြစ် ချမှတ်ရမည်။
Verse 12
कूर्मं पीठे ह्य् अनन्तञ्च यमं सूर्यादिमण्डलं पाठः स्वकामान् दाहयेत् सुधीः इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वकमाह्लादयेत् सुधीरिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः स्थलं तेन तु संसिच्य हस्ते ध्यात्वा हरिं पठेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पद्ममिति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः विमलाद्याः केशरस्थानुग्रहा कर्णिका स्थिता
ပူဇော်အာසနပေါ်တွင် ကူးර්မ (လိပ်) နှင့် အနန္တ (ရှေෂ) ကိုလည်းကောင်း၊ နေမဏ္ဍလ စသည့် မဏ္ဍလများကိုလည်းကောင်း စိတ်တွင်မြင်ယောင်ရမည်။ စာဖတ်ပုံတစ်မျိုးအရ ထိုမန်ထရရွတ်ဆိုခြင်းသည် လောကီဆန္ဒများကို မီးလောင်ဖျက်ဆီးစေသည်ဟု ဆို၏; အခြားစာဖတ်ပုံတစ်မျိုးအရ ပညာရှိအတွက် ဆန္ဒကို ပျော်ရွှင်ပြည့်စုံစေသည်ဟု ဆို၏။ ထိုရေ/ကရိယာဖြင့် မြေပြင်ကို ပက်ဖျန်းသန့်စင်ပြီးနောက် လက်ထဲ၌ ဟရိကို စိတ်ကူးတည်၍ မန်ထရကို ရွတ်ဆိုရမည်။ ထို့နောက် ပဒ္မ (ကြာပန်း) ကို စိတ်တွင်တည်ရမည်—ဝိမလာ စသည်တို့သည် အမွှေးတိုင် (ကေသရ) နေရာ၌ တည်၍ ကဏ္ဏိကာ (အလယ်ခေါင်း) သည် ဗဟို၌ တည်၏။
Verse 13
पूर्वं स्वहृदये ध्यात्वा आवाह्यार्चैश् च मण्डले अर्घ्यं पाद्यं तथाचामं मधुपर्कं पुनश् च तत्
အရင်ဆုံး ကိုယ်၏နှလုံးအတွင်းရှိ ဒေဝတাকে စိတ်တွင်တည်၍ (အာဝါဟန) ဖိတ်ခေါ်ကာ မဏ္ဍလအတွင်း၌ ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် အर्घ्य (ဂုဏ်ပြုအလှူရေ)၊ ပာဒျ (ခြေသန့်ရေ)၊ ထို့အတူ အာစာမန (သန့်စင်ရေသောက်ခြင်း) နှင့် မဓုပර්က (ပျားရည်ရောပူဇော်ပစ္စည်း) ကို ဆက်လက်ပူဇော်၍ သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ထိုအစဉ်ကို ထပ်မံပြုလုပ်ရမည်။
Verse 14
स्नानं वस्त्रोपवीतञ्च भूषणं गन्धपुष्पकं धूपदीपनैर् वेद्यानि पुण्डरीकाक्षविद्यया
ရေချိုးခြင်း၊ အဝတ်အစားနှင့် ဥပဝီတ (သန့်ရှင်းကြိုး)၊ အလှဆင်ပစ္စည်းများ၊ အနံ့သာနှင့် ပန်းများ၊ ထို့အပြင် မီးခိုး (ဓూప) နှင့် မီးအလင်း (ဒီပ) တို့—ဤအရာတို့သည် ပုဏ္ဍရိကာක්ෂ-ဝိဒျာ (ကြာမျက်ရှင်၏ မန္တရစနစ်) အတိုင်း တင်ပြပူဇော်ရမည့် အလှူပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။
Verse 15
यजेदङ्गानि पूर्वादौ द्वारि पूर्वे परेण्डजं दक्षे चक्रं गदां सौम्ये कोणे शङ्खं धनुर्न्यसेत्
အရှေ့ဘက်မှစ၍ အင်္ဂအထောက်အကူများကို အစဉ်လိုက် ပူဇော်ရမည်။ အရှေ့တံခါး၌ ဂရုဍတံဆိပ်/အလံကို တင်ထားရမည်; ညာဘက် (တောင်ဘက်) တွင် စက်ရ (ချക്ര) ကို; နူးညံ့သောဘက် (မြောက်ဘက်) တွင် ဂဒါ (မေ့စ်) ကို; ထောင့်၌ သင်္ခ (ခရု) ကို တင်ထားရမည်; ထို့ပြင် ဓနု (လေး) ကိုလည်း ချထားရမည်။
Verse 16
देवस्य वामतो दक्षे चेषुधी खड्गमेव च वामे चर्म श्रियं दक्षे पुष्टिं वामेग्रतो न्यसेत्
နတ်တော်၏ ဘယ်ဘက်နှင့် ညာဘက်တွင် မြားအိတ်နှင့် ဓားကို ထားရမည်။ ဘယ်ဘက်တွင် ကာကွယ်က盾ကို ထား၍ ညာဘက်တွင် သရီ (လက္ခ္မီ) ကို ထားရမည်။ ဘယ်ဘက်တွင် ပုෂ္ဋိကို ထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် အစီအစဉ်အတိုင်း စီမံထားရမည်။
Verse 17
वनमालाञ्च श्रीवत्सकौस्तुभौ दिक्पतीन्वहिः स्वमन्त्रैः पूजयेत् सर्वान् विष्णुरर्घोवसानतः
သူသည် မိမိတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ မန္တရများဖြင့် တောပန်းကွင်း (ဝနမာလာ)၊ သရီဝတ္စ၊ ကောස්တုဘ နှင့် အပြင်ဘက်ရှိ ဒိက္ပတိများ (ဦးတည်ရာအရှင်များ) ကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။ ဗိෂ္ဏုထံ အရ္ဃျ (arghya) ပူဇော်ခြင်း အဆုံးသတ်သည်အထိ အားလုံးကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 18
व्यस्तेन च समस्तेन अङ्गैर् वीजेन वै यजेत् जप्त्वा प्रदक्षिणीकृत्य स्तुत्त्वार्ध्यञ्च समर्प्य च
သူသည် ဘီဇ (bīja) မန္တရဖြင့် အင်္ဂမန္တရများကို ခွဲခြားသုံးသည့် (vyasta) နှင့် စုပေါင်းသုံးသည့် (samasta) ပုံစံနှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ယဇ္ဈနာ/ပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်ရမည်။ ဂျပ (japa) ပြီးနောက် ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ စတုတိ (ချီးမွမ်း) ပြု၍ ထို့နောက် အရ္ဃျ (arghya) ကို ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 19
हृदये विन्यसेद्ध्यात्वा अहं ब्रह्म हरिस्त्विति आगच्छावाहने योज्यं क्षमस्वेति विसर्जने
သမาธိပြု၍ (မန္တရကို) နှလုံး၌ ထားရမည်—“အဟံ ဘြဟ္မ၊ ဟရိ သင်ဖြစ်သည်” ဟူ၍။ အာဝါဟန (āvāhana) အတွက် “အာဂစ္ဆ—လာပါ” ဟူသော စကားကို သုံးရမည်။ ဝိသర్జန (visarjana) အတွက် “ခ္ෂမသ္ဝ—ခွင့်လွှတ်ပါ” ဟူသော စကားကို သုံးရမည်။
Verse 20
एवमष्टाक्षराद्यैश् च पूजां कृत्वा विमुक्तिभाक् एकमूर्त्यर्चनं प्रोक्तं नवव्यूहार्चनं शृणु
ဤသို့ အဋ္ဌာက္ခရာ (အက္ခရာရှစ်လုံး) မန္တရနှင့် အခြား မန္တရများဖြင့် ပူဇော်ပြီးနောက် သူသည် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိသူ ဖြစ်လာသည်။ တစ်ရုပ်တည်းကို ပူဇော်ခြင်း (ekamūrti-arcana) ကို ဟောပြောပြီးပြီ။ ယခု နဝဗျူဟ (vyūha ကိုးပါး) ပူဇော်ခြင်းကို နားထောင်လော့။
Verse 21
अङ्गुष्ठकद्वये न्यस्य वासुदेवं बलादिकान् तर्जन्यादौ शरीरेथ शिरोललाटवक्त्रके
လက်မနှစ်ချောင်းပေါ်တွင် ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) ကို တင်ထားပြီးနောက်၊ လက်ညှိုးမှစ၍ ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်တွင် ဘလ (Bala) နှင့် အခြားတို့ကို တင်ရမည်—ခေါင်း၊ နဖူး၊ မျက်နှာတို့၌ (အစဉ်လိုက်) တင်ရမည်။
Verse 22
हृन्नाभिगुह्यजान्वङ्घ्रौ मध्ये पूर्वादिकं यजेत् एकपीठं नवव्यूहं नवपीठञ्च पूर्ववत्
နှလုံး၊ ချက်၊ လျှို့ဝှက်အင်္ဂါ၊ ဒူးနှင့် ခြေတို့၌ တည်နေသော ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်ရမည်။ အလယ်နေရာတွင် အရှေ့ဘက်မှစ၍ အစဉ်လိုက် ပူဇော်ရမည်။ ထို့အပြင် eka-pīṭha (တစ်ပီဋ္ဌာ), nava-vyūha (ဗျူဟာကိုးပါး) နှင့် nava-pīṭha (ပီဋ္ဌာကိုးပါး) ကို ယခင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ပင် ပူဇော်ရမည်။
Verse 23
चिह्नितपुस्तकपाठः अस्मल्लब्धपुस्तकेषु विष्णुरर्घोवसानत इति विष्णावर्घौ च मानतः इति च पाठो वर्तते अयन्स्वसमीचीन इव प्रतिभाति विष्णुमर्घ्यासनादिभिरिति तु युक्तः पाठः मध्यगुल्फादितः पिस्फच इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः नवाब्जे नवमूर्त्या च नवव्यूहञ्च पूर्ववत् इष्टं मध्ये ततः स्थाने वासुदेवञ्च पूजयेत्
မှတ်သားထားသော စာဖတ်ပုံ (ကွဲပြားဖတ်ပုံမှတ်ချက်): ကျွန်ုပ်တို့ရရှိသော လက်ရေးမူများတွင် «viṣṇur argho ’vasānataḥ» ဟူသောဖတ်ပုံနှင့် «viṣṇāv arghau ca mānataḥ» ဟူသောဖတ်ပုံလည်း တွေ့ရသည်။ ဤဖတ်ပုံသည် မသင့်တော်သကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ ပိုမိုသင့်လျော်သောဖတ်ပုံမှာ «viṣṇum arghyāsanādibhiḥ» ဖြစ်၍ «အရ္ဃျ (arghya)၊ အာသန (āsana) နှင့် အခြားပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ဗိṣṇုကို ပူဇော်ရမည်» ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ (အခြားမှတ်သားထားသောကွဲပြားဖတ်ပုံ—ṅa တွင် «madhya-gulphāditaḥ … pisphaca» ဟူသည်)။ ထပ်မံမှတ်သားထားသောဖတ်ပုံမှာ—«ကိုးပွင့်ကြာပန်းအတွင်း၌ ကိုးရုပ် (နဝမူရ္တိ) နှင့် ကိုးဗျူဟာကို ယခင်ကဲ့သို့ထား၍၊ အလိုရှိသောအလယ်၌ ထို့နောက် ထိုနေရာတွင် ဝါစုဒေဝကို ပူဇော်ရမည်» ဟူသည်။
It begins with pādaprakṣālana (washing the feet), ācamanam, restraint of speech, and rakṣā, then proceeds to east-facing posture, dhyāna with bīja-visualizations, and only afterward to nyāsa, maṇḍala setup, and formal upacāra offerings.
They structure an inner purification: yaṃ at the navel is visualized as fierce wind to separate and mobilize impurities, while kṣauṃ in the heart-lotus is radiance; impurities are burned by flames and the subtle body is flooded with nectar (amṛta) circulating through suṣumnā and the nāḍīs, preparing the practitioner for effective nyāsa and pūjā.
Ekamūrti-arcana is worship of Viṣṇu as a single form with standard nyāsa and offerings; nava-vyūha-arcana extends the worship into a ninefold emanational arrangement, installed through finger/body placements and lotus-seat configurations, while maintaining the earlier procedural template.
The chapter preserves pāṭha-bheda (variant readings) affecting ritual sense—e.g., whether worship is described as ending with ‘Viṣṇu’s arghya’ or more coherently as ‘worship Viṣṇu with arghya, āsana, and other offerings’—illustrating how ritual manuals rely on precise wording and informed emendation.