Adhyaya 33

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा ब्रह्ममहेशानौ यदुक्तं विष्णुपार्षदैः । द्वारकायास्तु माहात्म्यं तद्वर्णयितुमूचतुः

Śrī Prahlāda berkata: Setelah mendengar apa yang diucapkan oleh para pengiring Viṣṇu, Brahmā dan Maheśa pun mula menghuraikan kemuliaan Dvārakā.

Verse 2

श्रीब्रह्मेशानावूचतुः । भोभोः क्षेत्राणि तीर्थानि सरांसि सागरादयः । प्रयागादीनि तीर्थानि काश्याद्या मुक्तिदायकाः

Śrī Brahmā dan Īśāna berkata: Wahai! Wahai! Wilayah suci, tīrtha, tasik, lautan dan seumpamanya—tīrtha seperti Prayāga, serta tempat-tempat bermula dengan Kāśī, semuanya penganugerahan mokṣa (pembebasan).

Verse 3

भवतां तीर्थराजानां महाराजस्त्वियं शुभा । द्वारका सेवनीया वै स्थीयतां स्वेच्छया बहिः

Wahai para raja di antara tīrtha! Dvārakā yang mulia ini ialah raja agung yang menaungi kamu semua. Sesungguhnya Dvārakā patut disembah dan dilayani dengan penuh hormat; maka tinggallah di luar (lingkungannya) menurut kehendakmu sendiri.

Verse 4

श्रीप्रह्लाद उवाच । महेशवचनं श्रुत्वा सर्वेषामुत्सवोऽभवत् । प्रदक्षिणां ततः कृत्वा द्वारकां प्रणिपत्य च । आवासं चक्रिरे तत्र क्षेत्रतीर्थानि हर्षतः

Śrī Prahlāda berkata: Setelah mendengar kata-kata Maheśa, sukacita laksana perayaan timbul pada semua. Lalu mereka melakukan pradakṣiṇā, bersujud kepada Dvārakā, dan kṣetra serta tīrtha itu pun menetap di sana dengan gembira.

Verse 5

भागीरथी प्रयागं च यमुना च सरस्वती । सरयूगंडकी पुण्या गोमती पूर्ववाहिनी

Ada Bhāgīrathī (Gaṅgā), Prayāga, Yamunā dan Sarasvatī; juga Sarayū dan Gaṇḍakī yang suci, serta Gomati yang mengalir ke timur—semua sungai dan tīrtha suci itu pun berhimpun.

Verse 6

अन्याश्च सरितः सर्वाः सिन्धुशोणौ नदौ तथा । पंचाशत्कोटिभिस्तीर्थैर्दिग्भागे ह्युत्तरे स्थिताः । लंपटाः कृष्णसेवायां पश्यतो द्वारकां मुहुः

Dan segala sungai yang lain juga—bersama Sindhu dan Śoṇa—berdiri di bahagian utara, dengan lima puluh krore tīrtha. Dengan cinta yang membara dalam khidmat kepada Kṛṣṇa, mereka memandang Dvārakā berulang-ulang kali.

Verse 7

मन्दाकिनी तथा पुण्या नदी भागीरथी च या । महानदी नर्मदा च शिप्रा प्राची सरस्वती

Mandākinī juga, dan sungai suci Bhāgīrathī; Mahānadī dan Narmadā; Śiprā, Prācī, serta Sarasvatī—semuanya turut hadir di antara tīrtha-tīrtha itu.

Verse 8

चक्षुर्भद्रा तथा सीता नद्योऽन्याः पापनाशिनी । वर्तंते पूर्वदिग्भागे तीर्थैश्च षष्टिकोटिभिः

Cakṣurbhadrā dan Sītā, serta sungai-sungai lain yang memusnahkan dosa, berada di bahagian timur bersama enam puluh krore tīrtha.

Verse 9

पयोष्णी तपती पुण्या विदर्भा च पयस्विनी । गोदावरी महापुण्या भीमा कृष्णानदी तथा

Payoṣṇī dan Tapatī yang suci; Vidarbhā dan Payasvinī; Godāvarī yang amat mulia; serta Bhīmā dan sungai Kṛṣṇā juga—semuanya termasuk dalam himpunan tīrtha itu.

Verse 10

कावेरीप्रमुखाः पुण्या अन्यैश्चैवाघनाशिनीः । स्वतीर्थसहिता भक्त्या नवनवतिकोटिभिः

Sungai-sungai suci yang dipimpin oleh Kāverī—bersama aliran lain yang memusnahkan dosa—datang dengan bhakti, disertai tīrtha mereka sendiri, berjumlah sembilan puluh sembilan krore.

Verse 11

स्थिता दक्षिणदिग्भागे द्वारकासेवनोत्सुकाः । क्रीडंति गोमतीनीरे तीरे च कृष्णसन्निधौ

Mereka berdiri di penjuru selatan, rindu untuk berkhidmat kepada Dvārakā. Mereka bersuka ria di air dan di tebing Sungai Gomati, dalam hadirat Śrī Kṛṣṇa sendiri.

Verse 12

सप्तद्वीपेषु याः संति तथाऽन्या वै सरिद्वराः । सागराश्च तथा सप्त पश्चिमायां दिशि स्थिताः

Segala sungai unggul yang ada di tujuh benua (sapta-dvīpa), serta sungai-sungai mulia yang lain, dan juga tujuh lautan—semuanya ditempatkan di arah barat.

Verse 13

क्रीडंति चक्रतीर्थे वै तीर्थैश्च शतकोटिभिः । पश्यंति च मुहुः कृष्णं पश्चिमाभिमुखं सदा

Sesungguhnya di Cakratīrtha mereka bersuka ria dalam kegembiraan ilahi, ditemani puluhan juta tīrtha suci. Berkali-kali mereka memandang Śrī Kṛṣṇa, yang senantiasa menghadap ke barat.

Verse 14

विदिशासु च सर्वासु तीर्थसंख्या न विद्यते । पुष्करादीनि तीर्थानि विशाला विरजा गया

Di segala penjuru, bilangan tīrtha suci tidak terhitung—seperti Puṣkara dan yang lain, juga Viśālā, Virajā, serta Gayā.

Verse 15

शतैककोटिभिस्तीर्थैर्गोमत्युदधिसंगमे । वर्त्तंते कृष्णसेवायां सोत्सवानि द्विजोत्तमाः

Di pertemuan Sungai Gomati dengan lautan, di tengah puluhan juta tīrtha, para dvija-uttama (yang dua kali lahir) tetap tekun dalam khidmat kepada Śrī Kṛṣṇa, sambil merayakan perayaan suci.

Verse 16

वाराणसी पूरैशान्यामवन्ती पूर्वदिक्स्थिता । आग्नेय्यां दिशि कांती च दक्षिणे मथुरा स्थिता

Vārāṇasī terletak di penjuru timur laut; Avantī berada di arah timur; di tenggara ialah Kāntī; dan di selatan berdirinya Mathurā.

Verse 17

नैरृत्यां च तथा माया अयोध्या पश्चिमे स्थिताः । वायव्यां तु कुरुक्षेत्रं हरिक्षेत्रं तथोत्तरे

Di barat daya terletak Māyā; Ayodhyā berada di barat. Di barat laut ialah Kurukṣetra, dan di utara ialah Harikṣetra.

Verse 18

शिवक्षेत्रं च ऐशान्यामैंद्र्यां च पुरुषोत्तमः । आग्नेय्यां च भृगुक्षेत्रं प्रभासं दक्षिणाश्रितम्

Di timur laut ialah Śivakṣetra; di penjuru timur ialah Puruṣottama. Di tenggara ialah Bhṛgukṣetra, dan Prabhāsa ditegakkan di selatan.

Verse 19

श्रीरंगं नैरृते भागे लोहदंडं तु पश्चिमे । नारसिंहानि वायव्ये कोकामुख्यं तथोत्तरे

Śrīraṅga berada di bahagian barat daya; Lohadaṇḍa di barat. Di barat laut terdapat tempat suci Narasiṃha, dan di utara ialah Kokāmukhya.

Verse 20

कामाख्या रेणुकादीनि शाक्तेयानि च सर्वशः । क्षेत्रराजानि सर्वाणि यथास्थाने वसंति हि

Kāmākhyā dan Reṇukā serta segala tempat suci Śākta—sesungguhnya, semua kṣetra yang berdaulat itu bersemayam pada tempatnya masing-masing.

Verse 21

उत्तरे चैव सौराणि गाणपत्यानि कृत्स्नशः । क्षेत्राण्युत्तरतः संति रुक्मिण्याः सन्निधौ द्विजाः

Di sebelah utara juga terdapat sepenuhnya pusat-pusat suci Saurā (Surya) dan Gaṇapatya (Gaṇeśa). Wahai yang terbaik antara kaum dwija, kṣetra-kṣetra itu berada di utara, dekat hadirat suci Rukmiṇī.

Verse 22

धेनुकं नैमिषारण्यं दंडकं सैंधवं तथा । दशारण्यमर्बुदं च नरनारायणाश्रमम्

Dhenuka, Naimiṣāraṇya, Daṇḍaka, dan demikian juga Saiṃdhava; Daśāraṇya, Arbuda, serta āśrama Nara–Nārāyaṇa.

Verse 23

यथादिशं वसंति स्म द्वारकायाः समन्ततः । मेर्वाद्याः पर्वताः सौम्ये द्वारकासेवनोत्सुकाः

Wahai yang lemah lembut, gunung-gunung bermula dengan Meru dikatakan bersemayam mengelilingi Dvārakā menurut arah masing-masing, rindu untuk berkhidmat dan mendampingi Dvārakā.

Verse 24

कैलासाद्याश्च ऐशान्यामैन्द्र्यां हिमवदादयः । श्रीशैलाद्याश्च आग्नेय्यां सिंहाद्र्याद्या यमे तथा

Kailāsa dan gunung-gunung suci lainnya berada di arah timur laut; di arah timur ialah Himavat dan yang lain; di arah tenggara ialah Śrīśaila dan yang lain; dan demikian juga di arah selatan ialah Siṃhādri dan yang lain.

Verse 25

नैरृत्यां वाममार्गाद्या महेन्द्रऋषभादयः । अन्ये च पुण्यशैलाश्च सलोकालोक मानसाः । द्वारकां परितः संति पर्य्युपासंति प्रत्यहम्

Di arah barat daya terdapat Vāmamārga dan yang lain, juga Mahendra, Ṛṣabha dan selebihnya. Gunung-gunung suci yang lain pula—bersama Lokāloka dan Mānasa—hadir mengelilingi Dvārakā, menyembah serta berbakti kepadanya setiap hari.

Verse 26

एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयः सनकादयः । क्षेत्रतीर्थादिभिर्युक्ता अन्यैः पुण्यतमैस्तथा

Demikianlah Brahmā dan para dewa yang lain, serta para resi bermula dengan Sanaka—hadir bersama kṣetra-kṣetra suci, tīrtha-tīrtha, dan seumpamanya, serta juga bersama kehadiran-kehadiran lain yang paling suci lagi.

Verse 27

श्रद्धया परया भक्त्या कन्याराशिस्थिते गुरौ । आयांति द्वारकां द्रष्टुं ब्राह्म्याद्याश्च प्रहर्षिताः

Dengan śraddhā yang mendalam dan bhakti yang tertinggi—tatkala Guru (Bṛhaspati, Musytari) berada dalam rasi Kanyā—Brāhmī dan para dewi yang lain datang dengan sukacita untuk menatap Dvārakā.

Verse 33

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वारकामाहात्म्यवर्णनपूवकं द्वारकायां सर्वतीर्थक्षेत्रादिकृतनिवास वर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः

Demikian berakhir bab ketiga puluh tiga, bertajuk “Huraian tentang kediaman segala tīrtha dan kṣetra di Dvārakā, didahului oleh kisah kemuliaan Dvārakā,” dalam bahagian keempat Dvārakā Māhātmya, di dalam bahagian ketujuh Prabhāsa Khaṇḍa, daripada Śrī Skanda Mahāpurāṇa, Saṃhitā yang berjumlah lapan puluh satu ribu śloka.