Adhyaya 88

Verse 1

कुंजल उवाच । व्रतं स्तोत्रं महाज्ञानं ध्यानं चैव सुपुत्रक । मयाख्यातं तवाग्रे वै विष्णोः पापप्रणाशनम्

Kuṃjala berkata: “Wahai anak yang baik, sesungguhnya telah aku jelaskan kepadamu dahulu tentang vrata, stotra, mahā-jñāna dan dhyāna milik Viṣṇu, yang memusnahkan dosa.”

Verse 2

एवं चतुष्टयं सा हि यदा पुण्यं समाचरेत् । प्रयाति वैष्णवं लोकं देवानामपि दुर्लभम्

Apabila dia benar-benar melaksanakan amalan empat serangkai yang penuh kebajikan ini, dia mencapai loka Vaiṣṇava—yang bahkan para dewa pun sukar memperolehnya.

Verse 3

इतो गत्वा व्रतं वत्स दिव्यां देवीं प्रबोधय । अशून्यशयनं नाम व्रतराजं वदस्व ताम्

Pergilah dari sini, wahai anakku, dan bangunkan Dewi yang mulia untuk melaksanakan vrata. Katakan kepadanya tentang raja segala vrata bernama ‘Aśūnyaśayana’—vrata untuk tidak tidur bersendirian.

Verse 4

समुद्धर महापापाद्राजकन्यां यशस्विनीम् । त्वया पृष्टं मया ख्यातं पुण्यदं पापनाशनम्

Selamatkan puteri raja yang termasyhur itu daripada dosa besar. Apa yang engkau tanyakan telah aku jelaskan—ia mengurniakan pahala kebajikan dan menghapuskan dosa.

Verse 5

गच्छ गच्छ महाभाग इत्युक्त्वा विरराम सः । श्रीविष्णुरुवाच । उज्ज्वलोप्येवमुक्तस्तु स पित्रा कुंजलेन हि

Dia berkata, “Pergilah, pergilah, wahai yang amat bertuah,” lalu dia pun diam. Śrī Viṣṇu bersabda: Bahkan Ujjvala—yang demikian ditegur oleh ayahandanya Kuñjala—sesungguhnya…

Verse 6

प्रणम्य पादौ धर्मात्मा मातापित्रोर्महामतिः । जगाम त्वरितो राजन्प्लक्षद्वीपं स उज्ज्वलः

Setelah menunduk sujud di kaki ibu dan ayahnya, Ujjvala yang berjiwa dharma dan berakal besar itu, wahai Raja, segera berangkat menuju Plakṣadvīpa, gemilang dalam sinarnya.

Verse 7

तं गिरिं सर्वतोभद्रं नानाधातुसमाकुलम् । नानारत्नमयैस्तुंगैः शिखरैरुपशोभितम्

Gunung itu berkat dari segala penjuru, sarat dengan pelbagai jenis galian; dan dihiasi puncak-puncak tinggi yang terbina daripada aneka permata.

Verse 8

नानाप्रवाहसंपूर्णैरुदकैरुज्ज्वलैर्नृप । नद्यः संति स्वच्छनीरास्तस्मिन्गिरिवरोत्तमे

Wahai nṛpa, pada gunung yang paling utama itu ada sungai-sungai yang penuh dengan pelbagai aliran; airnya berkilau terang, jernih, bersih dan suci.

Verse 9

किन्नरास्तत्र गायंति गंधर्वाः सुस्वरैर्नृप । अप्सरोभिः समाकीर्णं देववृंदैरुपावृतम्

Di sana para Kinnara bernyanyi, wahai nṛpa, dan para Gandharva melagukan nyanyian dengan suara yang merdu; tempat itu dipenuhi Apsara serta dikelilingi rombongan para dewa.

Verse 10

सिद्धचारणसंघुष्टं मुनिवृंदैरलंकृतम् । नानापक्षिनिनादैश्च सर्वत्र परिनादितम्

Tempat itu bergema dengan suara para Siddha dan Cāraṇa, dihiasi oleh rombongan para muni, dan di seluruh penjuru dipenuhi kicauan pelbagai jenis burung, lalu bergaung ke segenap arah.

Verse 11

एवं गिरिं समासाद्य उज्ज्वलो लघुविक्रमः । सुस्वरेणापि सा कन्या गिरौ तस्मिन्प्ररोदिति

Demikian setelah sampai ke gunung itu, Ujjvala yang tangkas perkasa pun tiba; dan gadis itu, walau dengan suara yang lembut, tetap mulai menangis tersedu-sedu di gunung tersebut.

Verse 12

रोरूयमाणां स प्राज्ञो वचनं चेदमब्रवीत् । का त्वं भवसि कल्याणि कस्माद्रोदिषि सांप्रतम्

Melihatnya menangis, orang bijaksana itu berkata: “Wahai wanita yang membawa keberkatan, siapakah engkau? Mengapa engkau menangis pada saat ini?”

Verse 13

कमाश्रिता महाभागे केन ते विप्रियं कृतम् । समाचक्ष्व ममाद्यैव सर्वदुःखस्य कारणम्

Wahai wanita yang mulia, kepada siapakah engkau bersandar? Siapakah yang telah berbuat tidak menyenangkan kepadamu? Beritahulah aku pada hari ini juga punca segala dukacitamu.

Verse 14

दिव्यादेव्युवाच । विपाको हि महाभाग कर्मणां मम सांप्रतम् । इह तिष्ठामि दुःखेन वैधव्येन समन्विता

Divyā Devī berkata: “Wahai yang mulia, apa yang aku alami sekarang benar-benar buah masak daripada karmaku. Di sini aku tinggal dalam dukacita, menanggung beban sebagai balu.”

Verse 15

भवान्को हि महाभाग कृपया मम पीडितः । पक्षिरूपधरो वत्स सोत्सवं परिभाषते

Wahai yang amat berbahagia, siapakah engkau yang kerana belas ihsan berbicara kepadaku dalam deritaku? Wahai anak yang dikasihi, meskipun engkau menyandang rupa burung, engkau menegurku dengan sukacita bagaikan suasana perayaan.

Verse 16

एवमाकर्ण्य तत्सर्वं भाषितं राजकन्यया । अहं पक्षी महाभागे कृपया तव पीडितः

Setelah mendengar segala tutur sang puteri, dia berkata: “Wahai wanita mulia, aku ini seekor burung; dengan rahmat belasmu, deritaku telah berkurang.”

Verse 17

पक्षिरूपधरो भद्रे नाहं सिद्धो न ज्ञानवान् । रुदमानां महालापैर्भवतीं दृष्टवानिह

Wahai wanita yang lemah lembut, aku hanyalah yang menyandang rupa burung; aku bukan Siddha dan bukan pula orang berilmu. Di sini aku melihat engkau menangis dan meratap dengan ratapan yang kuat.

Verse 18

ततः पृच्छाम्यहं देवि वद मे कारणं त्विह । पितुर्गेहे यथावृत्तमात्मवृत्तांतमेव हि

Maka, wahai Dewi, aku bertanya kepadamu—nyatakanlah sebabnya di sini. Ceritakanlah dengan tepat apa yang berlaku di rumah ayahandamu, dan juga seluruh kisah dirimu dengan lengkap.

Verse 19

तया निवेदितं सर्वं यथासंख्येन दुःखदम् । समासेन समाकर्ण्य उज्ज्वलस्तु महमनाः

Dia pun mempersembahkan segala-galanya menurut tertib—setiap perincian penuh kedukaan. Mendengar kisah itu secara ringkas, Ujjvala yang berhati mulia menjadi sangat dukacita.

Verse 20

तामुवाच महापक्षी दिव्यादेवीं सुदुःखिताम् । यथा विवाहकाले ते भर्तारो मरणं गताः

Burung agung itu berkata kepada dewi yang suci, yang tenggelam dalam dukacita: “Bagaimanakah pada saat perkahwinanmu, para suamimu menemui kematian?”

Verse 21

स्वयंवरनिमित्तं ते क्षयं याताश्च क्षत्रियाः । एतत्ते चेष्टितं सर्वं मया पितरि भाषितम्

Kerana svayaṁvara-mu, para kṣatriya itu telah binasa. Segala tingkah lakumu ini telah aku laporkan kepada ayahandaku.

Verse 22

अन्यजन्मकृतंकर्मतव पापं सुलोचने । मम पित्रा ममाग्रे तु कृपया परिभाषितम्

Wahai yang bermata indah, karma berdosa yang engkau lakukan dalam kelahiran lain telah ayahandaku jelaskan kepadaku terlebih dahulu dengan penuh belas ihsan.

Verse 23

तेन दोषेण संपुष्टा लिप्ता जाता वरानने । एतावत्कारणं सर्वं तातेन परिभाषितम्

Dipelihara oleh kesalahan itu dan ternoda olehnya, wahai yang berwajah jelita, engkau menjadi demikian. Seluruh sebabnya sampai setakat ini telah ayahandamu jelaskan.

Verse 24

पूर्वकर्मविपाकं तु भुंक्ष्व त्वं च समाश्वस । एवं सा भाषितं तस्य श्रुत्वा कन्योज्ज्वलस्य तत्

“Engkau wajib menanggung kematangan buah karma terdahulu; tabahlah dan tenangkanlah diri.” Setelah mendengar kata-katanya demikian, Kanyojjvalā—gadis yang berseri indah—…

Verse 25

प्रत्युवाच महात्मानं ब्रुवंतं पक्षिणं पुनः । प्रणता दीनया वाचा कुरु पक्षिन्कृपां मम

Dia menunduk bersujud, lalu dengan suara yang rendah dan penuh rayuan menjawab lagi kepada burung mulia yang sedang berkata-kata: “Wahai burung, kasihanilah aku.”

Verse 26

कथयस्व प्रसादेन तस्य पापस्य निष्कृतिम् । प्रायश्चित्तं सुपुण्यं च मम पातकशोधनम्

Dengan belas kasihan, mohon khabarkan kepadaku penebusan bagi dosa itu—prāyaścitta yang amat besar pahalanya dan yang menyucikan kesalahanku.

Verse 27

येन व्रजाम्यहं पुण्यं विशुद्धाधौतकल्मषा । प्रायश्चित्तं महाभाग वद मे त्वं प्रसादतः

Dengan cara apakah aku dapat meraih pahala, setelah segala noda dosaku dibasuh hingga suci? Wahai yang amat berbahagia, dengan rahmatmu, khabarkanlah prāyaścitta itu kepadaku.

Verse 28

उज्ज्वल उवाच । तवार्थं तु महाभागे पितरं पृष्टवानहम् । समाख्यातमतः पित्रा प्रायश्चित्तमनुत्तमम्

Ujjvala berkata: “Demi engkau, wahai yang sangat berbahagia, aku telah bertanya kepada ayahku. Maka ayahku telah menghuraikan prāyaścitta yang tiada banding.”

Verse 29

तत्त्वं कुरु महाभागे सर्वपातकशोधनम् । ध्यायस्व हि हृषीकेशं शतनामजपस्व च

Wahai wanita mulia, lakukanlah yang hakiki—amalan yang menyucikan segala dosa. Bermeditasilah pada Hṛṣīkeśa, dan bacalah japa seratus nama-Nya juga.

Verse 30

भव ज्ञानपरा नित्यं कुरु व्रतमनुत्तमम् । अशून्यशयनं पुण्यं व्रतं पापप्रणाशकम्

Hendaklah engkau sentiasa berpegang pada ilmu rohani, dan lakukanlah setiap masa nazar (vrata) yang tiada bandingan. Vrata suci bernama “Aśūnya-śayana” (tidak tidur bersendirian) membawa pahala dan memusnahkan dosa.

Verse 31

समाचष्ट स धर्मात्मा सर्वज्ञानप्रकाशकम् । ज्ञानं स्तोत्रं व्रतं ध्यानं विष्णोश्चैव महात्मनः

Kemudian insan yang berjiwa dharma itu mengajarkan apa yang menerangi segala pengetahuan: ilmu sejati, stotra pujian, amalan vrata yang suci, dan meditasi—semuanya dipersembahkan kepada Tuhan Viṣṇu yang Mahātmā.

Verse 32

विष्णुरुवाच । तस्मात्सा हि प्रजग्राह संस्थिता निर्जने वने । सर्वद्वंद्वविनिर्मुक्ता संजाता तपसि स्थिता

Viṣṇu bersabda: Maka sebab itu dia benar-benar menerima vrata itu; dengan menetap di rimba yang sunyi, dia terbebas daripada segala pasangan pertentangan, lalu teguh berdiri dalam tapa.

Verse 33

व्रतं चक्रे जिताहारा निराधारा सुदुःखिता । कामक्रोधविहीना सा वर्गं संयम्य नित्यशः

Dia melaksanakan vrata, setelah menaklukkan selera makan; tanpa tempat bersandar dan sangat menderita. Bebas daripada kāma dan krodha, dia mengekang kumpulan indera setiap hari, tanpa henti.

Verse 34

इंद्रियाणां महाराज महामोहं निरस्य सा । अब्दे चतुर्थके प्राप्ते सुप्रसन्नो जनार्दनः

Wahai raja agung, setelah menyingkirkan mahāmoha yang lahir daripada indera, tatkala tahun keempat tiba, Janārdana (Viṣṇu) menjadi amat berkenan.

Verse 35

तस्यै वरं दातुकामश्चायातो वरनायकः । तस्यै संदर्शयामास स्वरूपं वरदः प्रभुः

Dengan hasrat hendak mengurniakan anugerah kepadanya, Tuhan Pemberi kurnia datang menghampirinya; lalu Tuhan Yang Maha Pengasih itu menzahirkan kepadanya rupa-Nya yang sejati.

Verse 36

सूत उवाच । इंद्रनीलघनश्यामं शंखचक्रगदाधरम् । सर्वाभरणशोभाढ्यं पद्महस्तं महेश्वरम्

Sūta berkata: “Aku melihat Tuhan Yang Agung—gelap seperti awan pekat berwarna nilam, memegang sangkha, cakra dan gada; berseri dengan keindahan segala perhiasan, dan di tangan-Nya tergenggam padma.”

Verse 37

बद्धांजलिपुटा भूत्वा वेपमाना निराश्रया । उवाच गद्गदैर्वाक्यैः प्रणता मधुसूदनम्

Dengan tangan terkatup dalam añjali, menggigil dan tanpa tempat bersandar, dia menunduk bersujud lalu berkata kepada Madhusūdana dengan suara tersekat-sekat.

Verse 38

तेजसा तव दिव्येन स्थातुं शक्नोमि नैव हि । दिव्यरूपो भवेः कस्त्वं कृपया मम चाग्रतः

Sesungguhnya aku tidak mampu berdiri di hadapan cahaya ilahi-Mu. Wahai yang berwujud samawi, siapakah Engkau? Dengan belas ihsan, perlihatkanlah diri-Mu di hadapanku.

Verse 39

कथयस्व प्रसादेन किमत्र तव कारणम् । सर्वमेव प्रसादेन प्रब्रवीहि महामते

Sila nyatakan dengan kemurahan—apakah sebab kedatangan-Mu dalam hal ini? Wahai yang berakal budi agung, dengan rahmat jelaskanlah semuanya dengan lengkap.

Verse 40

देवमेवं विजानामि तेजसा इंगितैस्तव । ज्ञानहीना जगन्नाथ न जाने रूपनामनी

Wahai Tuhan, aku mengenal-Mu hanya begini—melalui sinar kemuliaan-Mu dan isyarat-Mu yang halus. Wahai Jagannātha, kerana ketiadaan ilmu hakiki, aku tidak mengetahui rupa-Mu, bahkan nama-nama-Mu.

Verse 41

किं ब्रह्मा वा भवान्विष्णुः किं वा शंकर एव हि । एवमुक्त्वा प्रणम्यैवं दंडवद्धरणीं गता

“Adakah Engkau Brahmā, atau Viṣṇu? Atau sesungguhnya Śaṅkara?” Setelah berkata demikian, dia menunduk menyembah dengan penuh hormat lalu rebah sujud ke bumi dalam dāṇḍavat.

Verse 42

तामुवाच जगन्नाथः प्रणतां राजनंदिनीम् । श्रीभगवानुवाच । त्रयाणामपि देवानामंतरं नास्ति शोभने

Jagannātha bersabda kepada puteri raja yang sedang tunduk menyembah. Śrī Bhagavān berfirman: “Wahai yang jelita, tiada perbezaan sedikit pun antara ketiga-tiga dewa itu.”

Verse 43

ब्रह्मा समर्चितो येन शंकरो वा वरानने । तेनाहमर्चितो नित्यं नात्र कार्या विचारणा

Wahai wanita berwajah indah, sesiapa yang memuja Brahmā menurut tatacara—atau memuja Śaṅkara (Śiva) juga—maka dia sentiasa memuja-Ku; tiada perlu pertimbangan lagi.

Verse 44

एतौ ममाभिन्नतरौ नित्यं चापि त्रिरूपवान् । अहं हि पूजितो यैश्च तावेतौ तैः सुपूजितौ

Kedua-duanya tidak terpisah daripada-Ku, dan sentiasa hadir dalam bentuk tiga serangkai. Sesungguhnya, sesiapa yang memuja-Ku, maka oleh mereka kedua-dua ini juga telah dipuja dengan sebaik-baiknya.

Verse 45

अहं देवो हृषीकेशः कृपया तव चागतः । स्तवेनानेन पुण्येन व्रतेन नियमेन च

Akulah Tuhan Hṛṣīkeśa; kerana belas kasihan Aku datang kepadamu—tergerak oleh stava (pujian) yang penuh pahala ini, serta oleh vrata (nazar) dan niyama (disiplin)mu.

Verse 46

संजाता कल्मषैर्हीना वरं वरय शोभने । दिव्यादेव्युवाच । विजयस्व हृषीकेश कृष्णक्लेशापहारक

Kini engkau telah bebas daripada noda dosa; wahai yang jelita, pilihlah satu anugerah—pilihlah yang terbaik. Dewi Ilahi bersabda: “Semoga Engkau menang, wahai Hṛṣīkeśa—wahai Kṛṣṇa, penghapus kesengsaraan.”

Verse 47

नमामि चरणद्वंद्वं मामुद्धर सुरेश्वर । वरं मे दातुकामोऽसि चक्रपाणे प्रसीद मे

Aku menunduk menyembah sepasang kaki-Mu; angkatlah aku, wahai Penguasa para dewa. Engkau sudi mengurniakan anugerah; wahai Cakrapāṇi, kasihanilah aku.

Verse 48

आत्मपादयुगस्यापि भक्तिं देहि ममानघ । दर्शयस्व जगन्नाथ मोक्षमार्गं निरामयम्

Wahai Tuhan yang suci tanpa cela, kurniakanlah kepadaku bhakti pada kaki teratai-Mu. Wahai Jagannātha, perlihatkanlah jalan mokṣa yang murni, bebas duka dan penyakit.

Verse 49

दासत्वं देहि वैकुंठ यदि तुष्टो जनार्दन । श्रीभगवानुवाच । एवमस्तु महाभागे गच्छ निर्धूतकल्मषा

“Jika Engkau berkenan, wahai Janārdana, kurniakanlah kepadaku keadaan sebagai hamba di Vaikuṇṭha.” Bhagavān bersabda: “Demikianlah, wahai yang bertuah; pergilah, dosa-nodamu telah disucikan.”

Verse 50

वैष्णवं परमं लोकं दुर्लभं योगिभिः सदा । गच्छ गच्छ परं लोकं प्रसादान्मम सांप्रतम्

Alam Vaiṣṇava yang tertinggi sentiasa sukar dicapai, bahkan oleh para yogi. Pergilah, pergilah sekarang juga ke dunia yang paling luhur itu—dengan rahmatku pada saat ini.

Verse 51

एवमुक्ते ततो वाक्ये माधवेन महात्मना । दिव्यादेवी अभूद्दिव्या सूर्यतेजः समप्रभा

Apabila kata-kata itu demikian diucapkan oleh Mahātma Mādhava, sang dewi menjadi bercahaya dan bersifat ilahi, bersinar dengan seri yang setara dengan sinar matahari.

Verse 52

पश्यतां सर्वलोकानां दिव्याभरणभूषिता । दिव्यमालान्विता सा च दिव्यहारविलंबिनी

Di hadapan pandangan seluruh alam, dia tampak dihiasi perhiasan samawi—berkalungkan rangkaian bunga ilahi, serta memakai kalung syurga yang terjuntai dengan anggun.

Verse 53

गता सा वैष्णवं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । पुनः पक्षी समायातः स्वगृहं हर्षसंयुतः

Dia pergi ke alam Vaiṣṇava, yang bebas daripada bencana pembakaran dan pralaya (peleburan). Kemudian burung itu kembali lagi ke rumahnya sendiri, dengan hati penuh kegembiraan.

Verse 54

तत्सर्वं कथयामास पितरं प्रति सत्तमः

Kemudian insan yang paling berbudi itu menceritakan segala-galanya kepada ayahandanya.

Verse 88

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रेऽष्टाशीतितमोऽध्यायः

Demikianlah, dalam Śrī Padma Purāṇa, bahagian Bhūmi-khaṇḍa, berakhirlah bab kelapan puluh lapan—mengenai kisah Vena, tīrtha suci bernama Guru-tīrtha, serta riwayat Cyavana.