Adhyaya 11

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा

ऋषी म्हणाले— हे सूतपुत्रा! कोणत्या चमत्काराने राजा कुष्ठातून मुक्त झाला? त्या भूपतीने तप कसे केले आणि किती काळ केले?

Verse 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

ते कोण ब्राह्मण होते, ज्यांनी त्याला शंखतीर्थ दाखविले—दुःखी त्या महात्म्याला रोगमुक्त करण्यासाठी ज्यांनी ते प्रकट केले?

Verse 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

ते शंखतीर्थ कोणते, आणि कोणत्या स्थानी वसले आहे? तसेच त्याचा प्रभाव काय—हे सर्व निःशेषपणे विस्ताराने सांगा।

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्

सूत म्हणाले—हे विप्रहो, मी तुम्हांला ही मनोहर कथा सांगीन; ती सर्व पापांचा नाश करणारी आणि चमत्कार-नृपापासून उद्भवलेली आहे.

Verse 5

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

तो प्रभास इत्यादी सर्व तीर्थांत पूर्णपणे फिरत राहिला; तो तपस्वी, आहारनियमी आणि भिक्षेत मिळालेल्या अन्नावरच उपजीविका करणारा होता.

Verse 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

तो वारंवार श्रेष्ठ वैद्यांना औषधांविषयी विचारत असे, तसेच मंत्रविदांना मंत्रही विचारत असे—नेहमी रोगनाशासाठीच.

Verse 7

न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः

नृपशार्दूलाला काहीही इष्ट लाभले नाही—ना मंत्र, ना औषध, ना तीर्थ—ज्यायोगे त्याचा रोग क्षय पावेल।

Verse 9

निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः

त्याने त्या परमपुण्य क्षेत्रात दीर्घकाळ निवास केला। गळलेली पाने व फळे खाऊन तो रात्री नेहमी भूमीवर झोपे; एका वृक्षापासून दुसऱ्या वृक्षाकडे जाई, मद-अहंकाररहित राहे।

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्

त्यानंतर काही दिवस भ्रमण करीत असता त्या महीपतिने तीर्थयात्रेचा आश्रय घेतलेले अनेक श्रेष्ठ ब्राह्मण पाहिले।

Verse 11

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील षष्ठ नागरखंडात, हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यात शंखतीर्थोत्पत्ती व माहात्म्यवर्णनांत ‘चमत्कार भूपतीने ब्राह्मणांना नगरदान दिल्याचे वर्णन’ नामक अकरावा अध्याय समाप्त झाला.

Verse 13

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति

“इथे काही उपाय आहे काय—दैवी किंवा मानुषही—औषध असो वा मंत्र—ज्यायोगे हे कुष्ठ शांत होईल?”

Verse 15

अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्

किंवा जर तुम्हाला काही उपाय माहित नसेल, तर मी अग्नि किंवा जलात प्रवेश करून, अथवा विष प्राशन करून येथेच देह त्याग करीन.

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्

त्याचे ते वचन ऐकून, करुणेने भरलेल्या त्या सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी त्या पृथ्वीपतीला (राजाला) सांगितले.

Verse 17

अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्

हे राजन्, या स्थानापासून जवळच 'शंखतीर्थ' या नावाने प्रसिद्ध असलेले आणि सर्व रोगांचा नाश करणारे एक तीर्थ आहे.

Verse 18

ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः

जे मनुष्य रोगांनी ग्रस्त आहेत, एका डोळ्याने अंध आहेत, पूर्ण अंध आहेत, मतिमंद आहेत, ज्यांचे अवयव कमी किंवा अधिक आहेत, जे कुरूप आणि विकृत चेहऱ्याचे आहेत—

Verse 19

तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे

ते सुद्धा चैत्र महिन्याच्या कृष्ण पक्षाच्या सुरुवातीला उपवास करून, जेव्हा चंद्र चित्रा नक्षत्रात असतो तेव्हा तिथे स्नान केल्यास तत्काळ रोगमुक्त होतात.

Verse 20

अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः

आम्ही शेकडो जण पाहिले—जे बारा सूर्यांसारखे तेजस्वी, कामदेवासारख्या सुंदर देहयष्टीचे, आणि तेज व वीर्याने संपन्न होते.

Verse 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

राजा म्हणाला—हे ब्राह्मणश्रेष्ठांनो, माझ्याकडून शंखतीर्थ कसे ओळखावे? आणि ते कसे उत्पन्न झाले? मला सविस्तर सांगा.

Verse 22

ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः

ब्राह्मण म्हणाले—पूर्वी पृथ्वीवर ‘लिखित’ नावाचे मुनिश्रेष्ठ होते; ते मुनी शांडिल्यांचे पुत्र आणि तपोवीर्याने संपन्न होते.

Verse 23

अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः

त्यानंतर त्यांचा अनुज ‘शंख’ जन्मला—धर्मशास्त्रांचा जाणकार; कंद-मूळ-फळांचा आहार घेऊन तो सदैव तपश्चर्येत स्थित असे.

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया

एकदा अतिशय भुकेने पीडित झालेला शंख, गोड फळांच्या इच्छेने लिखिताच्या आश्रमात गेला.

Verse 25

स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः

तो लिखित महात्म्याच्या आश्रमास आला; तो रिकामा पाहून ‘ही तर आपलीच’ असे मानून त्याने मग फळे उचलली।

Verse 26

भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः

त्याने पुष्कळ पिकलेली व गोड फळे खाल्ली. इतक्यात शिष्यांसह लिखित तेथे आला.

Verse 27

स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः

फळे घेतलेली पाहून तो क्रोधाने शंखाला म्हणाला।

Verse 28

अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे

“अरे पापी! माझ्या न दिलेल्या फळांना तू घेतलेस. चोराच्या रूपाने राहून पुढील परिणामांचा विचार का करत नाहीस?”

Verse 29

शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे

शंख म्हणाला— “हे द्विजश्रेष्ठ! तुम्ही जे सांगितले ते सत्य आहे. या निर्जन ठिकाणी, तुमच्या आश्रमात, मीच फळे उचलली होती.”

Verse 30

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

म्हणून माझ्या या चोरीजन्य अपराधास अनुरूप असा योग्य निग्रह/दंड माझ्यावर करा, ज्यायोगे हा लोक व परलोक दोन्ही माझ्यासाठी मंगलमय व सुखदायी ठरतील।

Verse 31

ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः

त्यानंतर त्याने शंखाचा हात धरला आणि त्याच क्षणी क्रोधाने आविष्ट होऊन—तपस्वी रोखत असतानाही—तो हात छाटून टाकला।

Verse 32

छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु

हात छाटला गेला तरीही शंखाने अत्यंत कठोर तप केले; पुन्हा आपल्या आश्रमात परत येऊन त्याने विशेष रीतीने अधिक तीव्र तपश्चर्या केली।

Verse 33

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्

नंतर काही काळाने महादेव त्याच्यावर प्रसन्न झाले; त्याच्याकडे जाऊन दर्शन देऊन त्या मुनिश्रेष्ठ शंखाशी बोलले।

Verse 34

महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्

महेश्वर म्हणाले—अरे अरे मुने, महासत्त्वा! तू अत्यंत दुष्कर कार्य केले आहेस. माझ्याकडून तुझ्या मनास जे खरेच अभिप्रेत आहे तो वर स्वीकार।

Verse 35

शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम

शंख म्हणाला—हे देव! तू माझ्यावर प्रसन्न असशील आणि प्रभो वर द्यावयाचा असेल, तर हे सुरश्रेष्ठ, मला पुन्हा पूर्वीप्रमाणेच दोन्ही हात प्राप्त होवोत।

Verse 36

तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्

तसेच हे सुरश्रेष्ठ, हे तीर्थ माझ्या नावानेच ओळखले जावो। ते सर्व लोकांत विख्यात होईल आणि मनुष्यांचे सर्व पाप नष्ट करील।

Verse 37

हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः

कोणी अंगहीन असो, किंवा अधिक अंग असलेला असो, अथवा रोगाने ग्रस्त असो—जो येथे स्नान करतो, तो शीघ्रच पुन्हा नव्यासारखा, जणू पूर्णत्वास पोहोचतो।

Verse 38

भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्

भगवान म्हणाले—हे विप्रश्रेष्ठ! हे तीर्थ तुझ्या नावानेच विख्यात होईल. आजपासून ते देहधारी जीवांचे पाप नष्ट करणारे ठरेल।

Verse 39

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

अंगहीन असो वा अधिक अंग असो—जो येथे स्नान करील, चैत्र शुक्ल पक्षात उपवास करून, चंद्रमा चित्रा नक्षत्रात असताना—तो सुवर्णांग व तेजस्वी होईल; यात संशय नाही।

Verse 40

सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्

हे विप्रेंद्र! कोणी सकाम भावाने सौंदर्याचे ध्यान करून हे आचरेल तर त्याला सुलक्षण रूप प्राप्त होते; आणि निष्काम असेल तर शिवस्वरूप परम धामास जातो।

Verse 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

हे ब्राह्मण! येथे चतुर्दशीला, चंद्रमा चित्रा नक्षत्रात असताना श्राद्ध केल्यास पितरांना परम तृप्ती प्राप्त होते।

Verse 42

अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति

हे विप्रशार्दूल! आजच चैत्र शुक्लपक्षाच्या उत्तम शेवटी, अपराह्णकाळी, निशानाथ चंद्रमा चित्रा-योगात प्रवेश करील।

Verse 43

तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ

तेथे उपवास करून सम्यक् स्नान केलेल्या व्यक्तीचे, त्याच क्षणी, दोन्ही हात सुलक्षण होतात—जसे पूर्वी होते तसेच पुन्हा होतात।

Verse 44

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्

असे बोलून ते भगवान् नंतर अदृश्य झाले. त्यानंतर शंखानेही कुतपकाळी तेथे स्नान केले.

Verse 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

तेव्हा त्याच क्षणी त्याचे दोन्ही हात पूर्वीप्रमाणेच पुन्हा प्रकट झाले—रक्तकमळासारखे मनोहर, आणि मत्स्यचिन्हाने अंकित।

Verse 46

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्

ब्राह्मण म्हणाले—हे नृपश्रेष्ठ! अशा प्रकारे पृथ्वीपृष्ठावर एक तीर्थ उत्पन्न झाले आहे; देवदेव चंद्रांक यांच्या प्रभावाने ते शुभ व कल्याणकारी आहे।

Verse 47

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे

म्हणून, हे राजेंद्र! तूही तेथे स्नान कर—चैत्र महिन्याच्या शुक्ल चतुर्दशीला, जेव्हा चंद्रमा चित्रा नक्षत्रात स्थित असेल।

Verse 48

भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते

तू निःसंशय सर्व रोगांपासून मुक्त होशील. जसे सांगितले आहे, योग्य वेळ आल्यावर आम्ही तुला नेऊन (विधी व स्थान) दाखवू.

Verse 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

सूत म्हणाले—काही दिवसांनी चैत्राचा कृष्णपक्ष आला; आणि चंद्रमा चित्रा नक्षत्रात स्थित होताच चतुर्दशी तिथीही प्राप्त झाली।

Verse 50

ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः

मग त्या ब्राह्मणांनी राजाच्या कल्याणासाठी, त्याला तत्क्षणी सोबत घेऊन शंखतीर्थाच्या दिशेने प्रस्थान केले।

Verse 51

ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः

मग त्याने मनात कुष्ठरोगाचा पूर्ण नाश ध्यानात धरून, परम श्रद्धेने यथाविधी स्नान केले।

Verse 52

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

मग तो कुष्ठमुक्त होऊन बारा सूर्यांसारखा तेजस्वी झाला आणि महान आनंदाने त्या जलातून बाहेर आला।

Verse 53

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

मग त्याने वेदपारंगत त्या सर्व ब्राह्मणांना नमस्कार करून, हात जोडून हे वचन उच्चारले।

Verse 54

प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्

‘हे ब्राह्मणोत्तमांनो! तुमच्या कृपेने मी कुष्ठरोगातून मुक्त झालो; हा रोग दीर्घकाळ अत्यंत भयंकर असून देहधाऱ्यांत निंद्य मानला जातो.’

Verse 55

तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः

म्हणून, हे ब्राह्मणश्रेष्ठांनो, मी आता राज्य करणार नाही. याच तीर्थस्थानी आता पासून मी नित्य महान तप आचरीन।

Verse 56

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

हे राज्य, हा देश, हत्ती-घोडे इत्यादी आणि जे काही माझे आहे—ते सर्व द्विजश्रेष्ठांनी स्वीकारावे.

Verse 57

ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः

माझ्यावर अनुग्रह व्हावा म्हणून कृपा करून अधिक मोठी दया करा—विशेषतः दीन, भक्तियुक्त व विरक्त अशा माझ्यावर.

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः

ब्राह्मण म्हणाले—हे राजश्रेष्ठा, आम्ही राज्याचे रक्षण करण्यास समर्थ नाही. मग ते स्वीकारून काय उपयोग, ज्यामुळे राज्यात उपद्रव होईल?

Verse 59

जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम

हे नृपोत्तमा, पूर्वी जामदग्न्य रामाने (परशुरामाने) क्षत्रियांना एकवीस वेळा नष्ट करून ही वसुंधरा आम्हाला दान दिली होती.

Verse 60

सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः

तरीही पुन्हा अधिक बलवान क्षत्रियांनी ते आमच्याकडून हिरावून घेतले; सर्व द्विजांचा तिरस्कार करून ते वारंवार, जणू खेळत-खेळतही, अपमान करीत.

Verse 61

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

राजा म्हणाला— हे ब्राह्मणश्रेष्ठांनो! मी तुमची रक्षा करीन. मी तपश्चर्येत असलो तरी या कार्यात तुम्ही कशाचाही भय धरू नका.

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्

ब्राह्मण म्हणाले— जर तुझ्यात दानरूप फल देणारी श्रद्धा निश्चयाने असेल, तर या महापुण्य क्षेत्रात एक उत्तम पुर वसवून आम्हांस प्रदान कर.

Verse 63

सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा

सर्व ब्राह्मणेंद्रांसाठी प्राकार व परिखा यांनी युक्त असे पुर असो, ज्यायोगे आम्ही विविध तीर्थांत स्नान करून सुखाने राहू; आम्ही सर्व गृहस्थधर्म पाळून सदैव स्वाध्यायात रत राहू.

Verse 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

सूत म्हणाला— हे ऐकून तो महीपाल अत्यंत हर्षित झाला आणि ‘तथास्तु’ असे म्हणून त्याच ठिकाणी एक महान नगर वसवू लागला.

Verse 65

प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्

ते नगर सर्व बाजूंनी उंच प्राकार व परिखा इत्यादींनी वेढलेले होते; आणि लांबी-रुंदीने एक क्रोश विस्तारलेले, अत्यंत मनोहर होते।

Verse 66

त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः

त्रिक व चतुष्पथ चौक स्वच्छ केलेले, सर्वत्र ध्वजांनी शोभलेले; आणि चहूबाजूंनी उंच, रम्य, उजळ चुन्याने लिंपलेल्या प्रासादांनी वेढलेले होते।

Verse 67

मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः

ते नगर मत्त हत्तींसह अनेक राजांनी परिपूर्ण होते; आणि सत्यकाम इत्यादी धर्मनिष्ठ नृपांनी संपन्न—ज्यांची साधुजन प्रशंसा करीत।

Verse 68

ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि

मग त्या राजाने सर्व घरे सुवर्ण, मणी, मोती इत्यादी तसेच इतर मौल्यवान पदार्थांनी भरून टाकली।

Verse 69

ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः

श्रद्धायुक्त होऊन त्याने विशेषतः कुलीन, वेदज्ञ ब्राह्मणांना, तसेच श्रोत्रिय व दान्त (संयमी) पुरुषांना दान दिले।

Verse 70

यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः

मग ज्येष्ठता व श्रेष्ठतेच्या क्रमाने त्यांचे चरण प्रक्षाळून, शास्त्रोक्त विधीनुसार त्याने द्विजसत्तमांना दान अर्पण केले।

Verse 97

ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते

त्यानंतर तो पार्थिवश्रेष्ठ परम वैराग्याला प्राप्त झाला; एकाकी राहून, चित्त व आत्मा संयमित करून, सर्व सत्त्वांनी उजळलेल्या स्थानी तो वास करू लागला।