Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

Transliteration

tasmātkuru yathārhaṃ me nigrahaṃ cauryasaṃbhavam | iha lokaḥ paraścaiva yena me syātsukhāvahaḥ

Translation

म्हणून माझ्या या चोरीजन्य अपराधास अनुरूप असा योग्य निग्रह/दंड माझ्यावर करा, ज्यायोगे हा लोक व परलोक दोन्ही माझ्यासाठी मंगलमय व सुखदायी ठरतील।

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that (reason)
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अर्थे: ‘अतः/तस्मात् कारणात्’ (therefore/from that reason)

• कुरु: do (you)
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular), परस्मैपद

• यथा: as; in such a way
• यथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमान/प्रकारवाचक), ‘यथा’ = as/in the manner that

• अर्हम्: proper; fitting
• अर्हम्: Kriya-visheshana (Manner/प्रकार)
• Type: Adjective
• Root: अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन (acc./nom. sg.; adverbial use with यथा = ‘as is proper’)

• मे: of me; my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (genitive singular) / सम्भाव्य दत्तिव्यवहारः; ‘मे’ = of me/to me

• निग्रहम्: punishment; restraint
• निग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (accusative singular)

• चौर्य-सम्भवम्: arising from theft
• चौर्य-सम्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चौर्य (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/तत्सम्बन्ध: ‘चौर्यस्य सम्भवः’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; निग्रहम् इति विशेषणम्

• इह: here; in this world
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक अव्यय/adverb of place)

• लोकः: world
• लोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (nominative singular)

• परः: other; next (world)
• परः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; लोकः इति विशेषणम् (‘other/next’)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)

• एव: indeed; just
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण/निश्चयार्थ particle)

• येन: by which; whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया एकवचन (instrumental singular), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; ‘by which/whereby’

• मे: for me; my
• मे: Sampradana/Sambandha (Beneficiary/Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (genitive singular)

• स्यात्: may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• सुख-आवहः: bringing happiness
• सुख-आवहः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक) + आवह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारयवत्/उपपद: ‘सुखम् आवहति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; (लोकः) इति विशेषणम्

Speaker

Śaṅkha

Visual Art Cues

Scene: A remorseful offender stands before ascetics with folded hands, requesting fitting discipline; the hermitage setting suggests moral gravity and the two-worlds concern (iha/para).

Characters & Entities

• Śaṅkha
• Likhita

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atonement (prāyaścitta) and willing acceptance of correction restore harmony and protect one’s welfare in both worlds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this line; the tīrtha-māhātmya setting emphasizes that dharma practiced in sacred geography yields profound spiritual results.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse does not specify a rite; it requests appropriate disciplinary atonement for the offense.