Adhyaya 46

Verse 1

स्कंद उवाच । गतेथ योगिनीवृंदे देवदेवो घटोद्भव । काशीप्रवृत्तिं जिज्ञासुः प्राहिणोदंशुमालिनम्

स्कंद म्हणाले—योगिनीवृंद निघून गेल्यावर देवदेव घटोद्भव यांनी काशीची घडामोड जाणून घेण्याच्या इच्छेने अंशुमालिनाला पाठविले।

Verse 2

देवदेव उवाच । सप्ताश्व त्वरितो याहि पुरीं वाराणसीं शुभाम् । यत्रास्ति स दिवोदासो धर्ममूर्तिर्महीपतिः

देवदेव म्हणाले—हे सप्ताश्वा, त्वरेने शुभ वाराणसी नगरीस जा; जिथे धर्ममूर्ती राजा दिवोदास निवास करीत आहे।

Verse 3

तस्य धर्मविरोधेन यथातत्क्षेत्रमुद्वसेत् । तथा कुरुष्व भो क्षिप्रं मावमंस्थाश्च तं नृपम्

हे भानो! त्याच्या धर्मविरोधामुळे तो राजा पवित्र क्षेत्र काशी सोडून देईल असे तू शीघ्र कर; आणि त्या नृपाचा अवमान करू नकोस।

Verse 4

धर्ममार्ग प्रवृत्तस्य क्रियते यावमानना । सा भवेदात्मनो नूनं महदेनश्च जायते

जो धर्ममार्गावर प्रवृत्त आहे, त्याचा जो अवमान केला जातो, तो अवमान करणाऱ्यालाच निश्चयाने मोठा दोष ठरतो आणि महान पाप उत्पन्न होते।

Verse 5

तवबुद्धिविकासेन च्यवते चेत्स धर्मतः । तदा सा नगरी भानो त्वयोद्वास्याऽसहैः करैः

तुझ्या बुद्धिविकासामुळे तो राजा धर्मविरोधातून ढळून धर्मात स्थिर झाला, तर हे भानो, असह्य करांनी त्या नगरीला तू उद्वासित करू नकोस।

Verse 6

कामक्रोधौ लोभमोहौ मत्सराहंकृती अपि । ते तत्र न भवेतां यत्तत्कालोपि न तं जयेत्

तेथे काम-क्रोध, लोभ-मोह, मत्सर व अहंकार उत्पन्न होऊ नयेत—जेणेकरून वेळ आली तरी काळ त्याला जिंकू शकणार नाही।

Verse 7

यावद्धर्मे स्थिराबुद्धिर्यावद्धर्मेस्थिरं मनः । तावद्विघ्नोदयः क्वास्ति विपद्यपि रवे नृषु

जोवर बुद्धी धर्मात स्थिर आहे आणि जोवर मन धर्मात अढळ आहे, तोवर माणसांना—विपत्तीतही—हे रवे, विघ्नांचा उदय कुठे होईल?

Verse 8

सर्वेषामिह जंतूनां त्वं वेत्सि ब्रध्नचेष्टितम् । अतएव जगच्चक्षुर्व्रज त्वं कार्यसिद्धये

इथल्या सर्व प्राण्यांची चेष्टा व अंतःप्रेरणा तू जाणतोस, आणि ब्रध्न (सूर्य) याची क्रियाही तुला ठाऊक आहे. म्हणून, हे जगच्चक्षु, कार्यसिद्धीसाठी तू प्रस्थान कर।

Verse 9

रविरादाय देवाज्ञां मूर्तिमन्यां प्रकल्प्य च । नभोध्वगामहोरात्रं काशीमभिमुखोऽभवत्

रवीने देवांची आज्ञा स्वीकारून दुसरे रूप धारण केले; आणि अहोरात्र आकाशमार्गाने प्रवास करत तो काशीच्या दिशेने अभिमुख झाला।

Verse 10

मनसातीवलोलोऽभूत्काशीदर्शनलालसः । सहस्रचरणोप्यैच्छत्तदा खे नैकपादताम्

काशीचे दर्शन घ्यावे या लालसेने त्याचे मन अतिशय अस्थिर झाले. सहस्र चरण असूनही, अधिक वेगाने जाण्यासाठी त्याने तेव्हा आकाशात एकपादत्वाची इच्छा केली।

Verse 11

हंसत्वं तस्य सूर्यस्य तदा सफलतामगात् । सदा नभोध्वनीनस्य काशीं प्रति यियासतः

तेव्हा काशीला जाण्यास उत्सुक, सदैव आकाशमार्गाने संचार करणाऱ्या त्या सूर्याचे हंसत्व धारण करणे खरोखरच सफल झाले।

Verse 12

अथ काशीं समासाद्य रविरंतर्बहिश्चरन् । मनागपि न तद्भूपे धर्मध्वस्तिमवेक्षत

नंतर काशीला पोहोचून रवी आत-बाहेर संचार करू लागला; पण त्या राजाच्या राज्यात धर्माचा नाश त्याला किंचितही दिसला नाही।

Verse 13

विभावसुर्वसन्काश्यां नानारूपेण वत्सरम् । क्वचिन्नावसरं प्राप तत्र राज्ञि सुधर्मिणि

विभावसु (सूर्य) काशीत वर्षभर नानारूपे धारण करून राहिला; तरीही धर्मनिष्ठ त्या राजाविरुद्ध त्याला तेथे कुठलाही अवसर मिळाला नाही।

Verse 14

कदाचिदतिथिर्भूतो दुर्लभं प्रार्थयन्रविः । न तस्य राज्ञो विषये दुर्लभं किंचिदैक्षत

कधी रवी अतिथी होऊन दुर्लभ वस्तूची याचना करी; पण त्या राजाच्या राज्यात त्याला खरोखर ‘अप्राप्य’ असे काहीच दिसले नाही।

Verse 15

कदाचिद्याचको जातो बहुदोपि कदाप्यभूत् । कदाचिद्दीनतां प्राप्तः कदाचिद्गणकोप्यभूत्

कधी तो याचक झाला; कधी फार धनवान असूनही तसा दिसला नाही. कधी दीन अवस्थेला पोहोचला, तर कधी गणक (हिशेबनीस)ही झाला—असा तो वारंवार भूमिका बदलत राहिला।

Verse 16

वेदबाह्यां क्रियां चापि कदाचित्प्रत्यपादयत् । कदाचित्स्थापयामास दृष्टप्रत्ययमैहिकम्

कधी तो वेदबाह्य क्रियांचाही प्रचार करू लागला; आणि कधी केवळ प्रत्यक्ष प्रमाणावर आधारलेल्या लौकिक मतांची स्थापना करू लागला।

Verse 17

कदाचिज्जटिलो जातः कदाचिच्च दिगंबरः । स कदाचिज्जांगुलिको विषविद्याविशारदः

कधी तो जटाधारी तपस्वी झाला, कधी दिगंबर वैरागी. कधी तो जांगुलिक (सर्पमंत्र जाणणारा) बनून विषविद्येत पारंगत दिसला।

Verse 18

सर्वपाषंडधर्मज्ञः कदाचिद्ब्रह्मवाद्यभूत् । ऐंद्रजालिक आसीच्च कदाचिद्भ्रामयञ्जनान्

तो कधी सर्व पाषंडमतांचे तत्त्व जाणणारा होत असे, कधी ब्रह्मवादाचा प्रवक्ता असल्याप्रमाणे बोलत असे। आणि कधी ऐंद्रजालिक मायावी होऊन जादूच्या कृत्यांनी लोकांना भ्रमित करी॥

Verse 19

नानाव्रतोपदेशैश्च कदाचित्स पतिव्रताः । क्षोभयामास बहुशः सदृष्टांत कथानकैः

तो कधी नानाविध व्रतांचे उपदेश देऊन, दृष्टांतयुक्त कथांना आमिष करून, पतिव्रता स्त्रियांनाही वारंवार अस्वस्थ व विचलित करी॥

Verse 20

कापालिक व्रतधरः कदाचिच्चाभवद्द्विजः । कदाचिदपि विज्ञानी धातुवादी कदाचन

तो कधी कापालिक व्रत धारण करी, कधी द्विज ब्राह्मणाचे रूप घेई। कधी विद्वानासारखा भासे, तर कधी धातुवादी (रसविद्येचा वक्ता) बने॥

Verse 21

क्वचिद्विप्रः क्वचिद्राजपुत्रो वैश्योंत्यजः क्वचित । ब्रह्मचारी क्वचिदभूद्गृही वनचरः क्वचित्

तो कधी विप्र ब्राह्मण, कधी राजपुत्र, कधी वैश्य, तर कधी अंत्यज बने। कधी ब्रह्मचारी, कधी गृहस्थ, तर कधी वनवासीही होई॥

Verse 22

यतिः कदाचिदिति सरूपैरभ्रामयज्जनान् । सर्वविद्यासु कुशलः सर्वज्ञश्चाभवत्क्वचित्

अशा रीतीने तो कधी यतीचे रूप घेऊन नानारूपांनी लोकांना भ्रमित करी। कधी तो सर्व विद्यांत कुशल भासे, तर कधी सर्वज्ञासारखा दिसे॥

Verse 23

इति नानाविधै रूपैश्चरन्काश्यां ग्रहेश्वरः । न कदापि जने क्वापि च्छिद्रं प्राप कदाचन

अशा रीतीने नानाविध रूपे धारण करून ग्रहेश्वर काशीत फिरत राहिला; तरीही कुठेही, कोणातही, त्याला कधी एकही दोष आढळला नाही।

Verse 24

ततो निनिंद चात्मानं चिंतार्तः कश्यपात्मजः । धिक्परप्रेष्यतां यस्यां यशो लभ्येत न क्वचित्

मग चिंतेने व्याकुळ झालेल्या कश्यपपुत्राने स्वतःलाच धिक्कारले—“धिक्कार असो परप्रेष्यतेला; जिच्यात कुठेही यश मिळत नाही!”

Verse 25

मार्तंड उवाच । मंदरं यदि याम्यद्य सद्यस्तत्क्रुद्ध्यतीश्वरः । अनिष्पादितकार्यार्थे मयि सामान्यभृत्यवत्

मार्तंड म्हणाला—“आज मी मंदरास गेलो तर, कार्य सिद्ध न झाल्यामुळे ईश्वर तत्क्षणी रागावतील आणि मला सामान्य नोकरासारखे वागवतील।”

Verse 26

कोपमप्युररीकृत्य यदि यायां कथंचन । कथं तिष्ठे पुरस्तस्य तर्हि वै मूढभृत्यवत्

त्यांचा कोप सहन करूनही मी कसा तरी गेलो, तरी मग त्यांच्या समोर मी कसा उभा राहू—मूर्ख नोकरासारखा?

Verse 27

अथोंकृत्यावहेलं वा यामि चेच्च कथंचन । क्रोधान्निरीक्षेत्त्र्यक्षो मां विषं पेयं तदा मया

किंवा अवहेलनेने फक्त ‘हूं’ करून मी कसा तरी गेलो, आणि क्रोधाने त्रिनेत्र प्रभू माझ्याकडे पाहतील—त्यापेक्षा माझ्यासाठी विष पिणेच बरे।

Verse 28

हरकोपानले नूनं यदि यातः पतंगताम् । पितामहोपि मां त्रातुं तदा शक्ष्यति नस्फुटम्

जर मी हराच्या क्रोधाच्या ज्वाळेत पतंगासारखा जाऊन पडलो, तर त्या वेळी पितामह ब्रह्मादेवही मला वाचविण्यास कठीणच ठरेल।

Verse 29

स्थास्याम्यत्रैव तन्नित्यं न त्यक्ष्यामि कदाचन । क्षेत्रसंन्यासविधिना वाराणस्यां कृताश्रमः

मी इथेच नित्य राहीन; कधीही सोडणार नाही। ‘क्षेत्र-संन्यास’ विधीने मी वाराणसीत व्रतबद्ध आश्रम-निवास स्वीकारला आहे।

Verse 30

पुरः पुरारेः कायार्थमनिवेद्येह तिष्ठतः । यत्पापं भावि मे तस्य काशीपापस्यनिष्कृतिः

इथे राहून जर मी पुरारी (शिव) यांच्या समक्ष त्यांच्या कार्याचा निवेदन केला नाही, तर त्यामुळे माझ्यावर जे पाप येईल—त्या पापाची निष्कृती काशीच ठरेल।

Verse 31

अन्यान्यपि च पापानि महांत्यल्पानि यानि च । क्षयंति तानि सर्वाणि काशीं प्रविशतां सताम्

तसेच इतर जी पापे आहेत—मोठी असोत वा लहान—काशीत प्रवेश करणाऱ्या सत्पुरुषांची ती सर्व नष्ट होतात।

Verse 32

बुद्धिपूर्वं मया चैतन्न पापं समुपार्जितम् । पुरारिणैव हि पुराऽशासि धर्मो हि रक्ष्यताम्

हे पाप मी जाणूनबुजून केलेले नाही. कारण पूर्वी स्वतः पुरारी (शिव) यांनीच आज्ञा दिली होती—‘धर्माचे रक्षण केले जावे.’

Verse 33

धर्मो हि रक्षितो येन देहे सत्वरगत्वरे । त्रैलोक्यरक्षितं तेन किं कामार्थैः सुरक्षितैः

जो या शीघ्र नश्वर देहातही धर्माचे रक्षण करतो, तोच त्रैलोक्याचे रक्षण करतो. मग अशा जनाला जपून ठेवलेल्या काम व अर्थाची काय गरज?

Verse 34

रक्षणीयो यदि भवेत्कामः कामारिणा कथम् । क्षणादनंगतां नीतो बहूनां सुखकार्यपि

काम जर खरोखर रक्षणीय असता, तर ‘कामारि’ (शिव) यांनी क्षणात त्याला अनंग कसे केले—तो तर अनेकांना सुख देणारा म्हणतात?

Verse 35

अर्थश्चेत्सर्वथारक्ष्य इति कैश्चिदुदाहृतम् । तत्कथं न हरिश्चंद्रोऽरक्षत्कुशिकनंदने

काही जण म्हणतात की अर्थ (धन) सर्वथा रक्षणीय आहे. मग कुशिकनंदन (विश्वामित्र) समोर राजा हरिश्चंद्र ते का वाचवू शकला नाही?

Verse 36

धर्मस्तु रक्षितः सर्वैरपिदेहव्ययेन च । शिबिप्रभृतिभूपालैर्दधीचिप्रमुखैर्द्विजैः

परंतु धर्माचे रक्षण सर्वांनी केले आहे—देहाचा त्याग करूनही—शिबीपासून आरंभ करणाऱ्या राजांनी आणि दधीचीपासून आरंभ करणाऱ्या द्विजांनी।

Verse 37

अयमेव हि वै धर्मः काशीसेवनसंभवः । रुषितादपि रुद्रान्मां रक्षिष्यति न संशयः

काशीसेवेतून उत्पन्न झालेला हाच खरा धर्म आहे. रुद्र रुष्ट झाले तरी हाच धर्म माझे रक्षण करील—यात संशय नाही.

Verse 38

अवाप्य काशीं दुष्प्रापां को जहाति सचेतनः । रत्नं करस्थमुत्सृज्य कः काचं संजिघृक्षति

दुर्लभ काशी प्राप्त झाल्यावर कोण शहाणा तिला सोडील? हातातले रत्न टाकून कोण काच उचलू इच्छील?

Verse 39

वाराणसीं समुत्सृज्य यस्त्वन्यत्र यियासति । हत्वा निधानं पादेन सोर्थमिच्छति भिक्षया

जो वाराणसी सोडून दुसरीकडे जाऊ पाहतो, तो पायाने गाडलेला खजिना लाथ मारून मग भिक्षेने धन मागणाऱ्यासारखा आहे।

Verse 40

पुत्रमित्रकलत्राणि क्षेत्राणि च धनानि च । प्रतिजन्मेह लभ्यंते काश्येका नैव लभ्यते

पुत्र, मित्र, पत्नी, शेती आणि धन—हे सर्व प्रत्येक जन्मी पुन्हा मिळू शकते; पण काशी एकटीच, ती सहज मिळत नाही।

Verse 41

येन लब्धा पुरी काशी त्रैलोक्योद्धरणक्षमा । त्रैलोक्यैश्वर्यदुष्प्रापं तेन लब्धं महासुखम्

ज्याने त्रैलोक्याचा उद्धार करण्यास समर्थ काशीपुरी मिळवली, त्याने त्रैलोक्याच्या ऐश्वर्यापेक्षाही दुर्लभ असे महासुख प्राप्त केले।

Verse 42

कुपितोपि हि मे रुद्रस्तेजोहानिं विधास्यति । काश्यां च लप्स्ये तत्तेजो यद्वै स्वात्मावबोधजम्

रुद्र माझ्यावर रुष्ट झाले तरी ते माझ्या बाह्य तेजाचा क्षय करतील; पण काशीत मी आत्मबोधातून उत्पन्न होणारे ते सत्य तेज प्राप्त करीन।

Verse 43

इतराणीह तेजांसि भासंते तावदेव हि । खद्योताभानि यावन्नो जृंभते काशिजं महः

इथे इतर सर्व तेज तेवढ्याच वेळ चमकते; जोवर काशीजन्य महिमा प्रकट होत नाही, तोवर ते काजव्यांच्या प्रकाशासारखेच भासते।

Verse 44

इति काशीप्रभावज्ञो जगच्चक्षुस्तमोनुदः । कृत्वा द्वादशधात्मानं काशीपुर्यां व्यवस्थितः

अशा रीतीने काशीच्या प्रभावाचा जाणकार, जगाचे नेत्र व तमोहर सूर्याने स्वतःला बारा रूपांत विभागून काशीपुरीत स्थिर वास केला।

Verse 45

लोलार्क उत्तरार्कश्च सांबादित्यस्तथैव च । चतुर्थो द्रुपदादित्यो मयूखादित्य एव च

ते आहेत—लोलार्क, उत्तरार्क, सांबादित्य; चौथा द्रुपदादित्य आणि मयूखादित्यही।

Verse 46

खखोल्कश्चारुणादित्यो वृद्धकेशवसंज्ञकौ । दशमो विमलादित्यो गंगादित्यस्तथैव च

खखोल्क, अरुणादित्य आणि वृद्धकेशव नावाचा; दहावा विमलादित्य तसेच गंगादित्यही।

Verse 47

द्वादशश्च यमादित्यः काशिपुर्यां घटोद्भव । तमोऽधिकेभ्यो दुष्टेभ्यः क्षेत्रं रक्षंत्यमी सदा

आणि बारावा यमादित्य. हे घटोद्भव, हे सर्व नेहमी काशीपुरीच्या क्षेत्राचे तमात बुडालेल्या दुष्टांपासून रक्षण करतात।

Verse 48

तस्यार्कस्य मनोलोलं यदासीत्काशिदर्शने । अतो लोलार्क इत्याख्या काश्यां जाता विवस्वतः

काशीचे दर्शन होताच त्या सूर्यदेव (विवस्वान्) यांचे मन चंचल व उत्कंठित झाले; म्हणून काशीत ते ‘लोलार्क’ या नावाने प्रसिद्ध झाले.

Verse 49

लोलार्कस्त्वसिसंभेदे दक्षिणस्यां दिशिस्थितः । योगक्षेमं सदा कुर्यात्काशीवासि जनस्य च

लोलार्क असिसंभेद येथे दक्षिण दिशेस स्थित आहेत; ते काशीवासीयांचा योग-क्षेम सदैव करतात.

Verse 50

मार्गशीर्षस्य सप्तम्यां षष्ठ्यां वा रविवासरे । विधाय वार्षिकीं यात्रां नरः पापै प्रमुच्यते

मार्गशीर्ष महिन्यात सप्तमी—किंवा षष्ठी—तिथी रविवारी आल्यास वार्षिकी यात्रा केल्याने मनुष्य पापांपासून मुक्त होतो.

Verse 51

कृतानि यानि पापानि नरैः संवत्सरावधि । नश्यंति क्षणतस्तानि षष्ठ्यर्के लोलदर्शनात्

वर्षभरात मनुष्यांनी केलेली जी पापे आहेत, ती षष्ठी-अर्काच्या दिवशी लोलार्काचे दर्शन घेताच क्षणार्धात नष्ट होतात.

Verse 52

नरः स्नात्वासिसंभेदे संतर्प्य पितृदेवताः । श्राद्धं विधाय विधिना पित्रानृण्यमवाप्नुयात्

असिसंभेद येथे स्नान करून पितृदेवतांचे तर्पण करावे; आणि विधिपूर्वक श्राद्ध केल्यास मनुष्य पितृऋणातून मुक्त होतो.

Verse 53

लोलार्कसंगमे स्नात्वा दानं होमं सुरार्चनम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदानंत्याय कल्पते

लोलार्क-संगमात स्नान करून दान, होम वा देवपूजन इत्यादी जे काही कर्म केले, ते अक्षय पुण्य देणारे ठरते.

Verse 54

सूर्योपरागे लोलार्के स्नानदानादिकाः क्रियाः । कुरुक्षेत्राद्दशगुणा भवंतीह न संशयः

सूर्यग्रहणकाळी लोलार्क येथे स्नान-दानादी क्रिया कुरुक्षेत्रापेक्षा दहापट फल देतात; यात संशय नाही.

Verse 55

लोलार्के रथसप्तम्यां स्नात्वा गंगासिसंगमे । सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

रथसप्तमीच्या दिवशी गंगा–असि संगमावर लोलार्क येथे स्नान केल्यास सात जन्मांचे पाप तत्क्षणी नष्ट होऊन मुक्ती मिळते.

Verse 56

प्रत्यर्कवारं लोलार्कं यः पश्यति शुचिव्रतः । न तस्य दुःखं लोकेस्मिन्कदाचित्संभविष्यति

जो शुचिव्रत पाळून प्रत्येक रविवारी लोलार्काचे दर्शन करतो, त्याला या लोकी कधीही दुःख होत नाही.

Verse 57

न तस्य दुःखं नो पामा न दद्रुर्न विचर्चिका । लोलार्कमर्के यः पश्येत्तत्पादोदकसेवकः

जो रविवारी लोलार्काचे दर्शन करून त्यांचे चरणोदक सेवन करतो, त्याला दुःख होत नाही; पामा, दद्रु वा विचर्चिका होत नाही.

Verse 58

वाराणस्यामुषित्वापि यो लोलार्कं न सेवते । सेवंते तं नरं नूनं क्लेशाः क्षुद्व्याधिसंभवाः

वाराणसीत राहूनही जो लोलार्काचे पूजन-सेवन करीत नाही, त्याला निश्चयच भूक व रोगांपासून उत्पन्न झालेले क्लेश सतत भोगावे लागतात.

Verse 59

सर्वेषां काशितीर्थानां लोलार्कः प्रथमं शिरः । ततोंऽगान्यन्यतीर्थानि तज्जलप्लावितानिहि

काशीतील सर्व तीर्थांमध्ये लोलार्क हे प्रथम ‘शिर’ आहे; इतर तीर्थे त्याची ‘अंगे’ आहेत, कारण ती त्याच्या जलप्रवाहाने पावन होतात.

Verse 60

तीर्थांतराणि सर्वाणि भूमीवलयगान्यपि । असिसंभेदतीर्थस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

इतर सर्व तीर्थे—पृथ्वीच्या वलयभर पसरलेली असली तरी—असि-सम्भेद तीर्थाच्या महिमेच्या सोळाव्या अंशालाही समकक्ष नाहीत.

Verse 61

सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानाद्यल्लभ्यते फलम् । तत्फलं सम्यगाप्येत नरैर्गंगासिसंगमे

सर्व तीर्थांमध्ये स्नानादी कर्मांनी जे फळ मिळते, तेच फळ गंगा–असि संगमावर मनुष्य पूर्णपणे प्राप्त करतात.

Verse 62

नार्थवादोयमुदितः स्तुतिवादो न वै मुने । सत्यं यथार्थवादोयं श्रद्धेयः सद्भिरादरात्

हे मुने, हा अर्थवाद (अतिशयोक्ति) नाही, ना केवळ स्तुती; हा सत्य व यथार्थ कथन आहे—सज्जनांनी तो आदराने श्रद्धेने मानावा.

Verse 63

यत्र विश्वेश्वरः साक्षाद्यत्र स्वर्गतरंगिणी । मिथ्या तत्रानुमन्यंते तार्किकाश्चानुसूयकाः

जिथे साक्षात् विश्वेश्वर (शिव) विराजमान आहेत आणि जिथे स्वर्गतरंगिणी गंगा वाहते, तिथेही मत्सरी तार्किक सर्व काही ‘मिथ्या’ मानतात।

Verse 64

उदाहरंति ये मूढाः कुतर्कबलदर्पिताः । काश्यां सर्वेर्थवादोयं ते विट्कीटा युगेयुगे

जे मूढ कुतर्काच्या बळाच्या दर्पाने फुगून काशीविषयी याला ‘फक्त अर्थवाद’ म्हणून दाखला देतात, ते युगानुयुगे विष्ठाकीटासमान आहेत।

Verse 65

कस्यचित्काशितीर्थस्य महिम्नो महतस्तुलाम् । नाधिरोहेन्मुने नूनमपि त्रैलोक्यमंडपः

हे मुने! काशीच्या एखाद्या तीर्थाच्या महान महिमेच्या तराजूत, निश्चयच त्रैलोक्याचा सारा मंडपही चढून समता साधू शकत नाही।

Verse 66

नास्तिका वेदबाह्याश्च शिश्नोदरपरायणाः । अंत्यजाताश्च ये तेषां पुरः काशी न वर्ण्यताम्

नास्तिक, वेदबाह्य, काम-पोट यातच रमलेले आणि अधमचित्त अंत्यज यांच्यासमोर काशीचे वर्णन करू नये।

Verse 67

लोलार्ककरनिष्टप्ता असिधार विखंडिताः । काश्यां दक्षिणदिग्भागे न विशेयुर्महामलाः

लोलार्काच्या किरणांनी दग्ध आणि तलवारीच्या धारांनी खंडित झालेले ते महा-मलिन काशीच्या दक्षिण दिग्भागात प्रवेश करू नयेत।

Verse 68

महिमानमिमं श्रुत्वा लोलार्कस्य नरोत्तमः । न दुःखी जायते क्वापि संसारे दुःखसागरे

लोलार्काचा हा महिमा ऐकून पुरुषोत्तम मनुष्य या दुःखसागररूप संसारात कुठेही दुःखी होऊन जन्म घेत नाही।