Adhyaya 11

Verse 1

सूत उवाच । पिंगला नाम या वेश्या मया पूर्वमुदाहृता । शिवभक्तार्चनात्पुण्यात्त्यक्त्वा पूर्वकलेवरम्

सूत म्हणाले—पूर्वी मी सांगितलेली पिंगला नावाची वेश्या, शिवभक्तांच्या पूजनातून मिळालेल्या पुण्याने आपले पूर्व देह त्यागून गेली.

Verse 2

चन्द्रांगदस्य सा भूयः सीमंतिन्यामजायत । रूपौदार्यगुणोपेता नाम्ना वै कीर्तिमालिनी

ती पुन्हा चंद्रांगदाची पत्नी म्हणून जन्मली—रूप, औदार्य व सद्गुणांनी युक्त; तिचे नाव कीर्तिमालिनी असे होते.

Verse 3

भद्रायुरपि तत्रैव राजपुत्रो वणिक्पतेः । ववृधे सदने भानुः शुचाविव महातपाः

तेथेच भद्रायु हा राजपुत्रही त्या श्रेष्ठ वणिकाच्या सदनी वाढला; शुचि ऋतूत वाढणाऱ्या सूर्याप्रमाणे तो महातेजस्वी होऊन उजळला।

Verse 4

तस्यापि वैश्यनाथस्य कुमारस्त्वेक उत्तमः । स नाम्ना सुनयः प्रोक्तो राजसूनोः सखाऽभवत्

त्या वैश्यनाथालाही एक उत्तम पुत्र होता; तो ‘सुनय’ या नावाने प्रसिद्ध झाला आणि राजपुत्राचा सखा बनला।

Verse 5

तावुभौ परमस्निग्धौ राजवैश्यकुमारकौ । चित्रक्रीडावुदारांगौ रत्नाभरणमंडितौ

ते दोघे—राजकुमार व वैश्यकुमार—अत्यंत स्नेहाळू होते; नाना खेळांत रमणारे, उदार देहयष्टीचे आणि रत्नजडित अलंकारांनी मंडित होते।

Verse 6

तस्य राजकुमारस्य ब्राह्मणैः स वणिक्पतिः । संस्कारान्कारयामास स्वपुत्रस्यापि विस्तरात्

त्या राजकुमारासाठी त्या वणिकपतीने ब्राह्मणांकडून संस्कार करविले; तसेच आपल्या पुत्राचेही विधिपूर्वक सविस्तर संस्कार करविले।

Verse 7

काले कृतोपनयनौ गुरुशुश्रूषणे रतौ । चक्रतुः सर्वविद्यानां संग्रहं विनयान्वितौ

योग्य काळी दोघांचे उपनयन झाले; गुरुसेवेत रत व विनयशील होऊन त्यांनी सर्व विद्यांचा संक्षेप-संग्रह आत्मसात केला।

Verse 8

अथ राजकुमारस्य प्राप्ते षोडशहायने । स एव ऋषभो योगी तस्य वेश्मन्युपाययौ

नंतर राजकुमार सोळाव्या वर्षी पोहोचताच, तोच ऋषभ योगी त्याच्या राजवाड्यात आला।

Verse 9

सा राज्ञी स कुमारश्च शिवयोगिनमागतम् । मुहुर्मुहुः प्रणम्योभौ पूजयामासतुर्मुदा

राणी आणि कुमाराने शिवयोगी आल्याचे पाहून वारंवार नमस्कार केला आणि दोघांनी आनंदाने त्यांची पूजा-सत्कार केला।

Verse 10

ताभ्यां च पूजितः सोऽथ योगीशो हृष्टमानसः । तं राजपुत्रमुद्दिश्य बभाषे करुणार्द्रधीः

त्यांनी पूजा केल्यावर योगीश्वराचे मन आनंदित झाले; आणि करुणेने द्रवलेल्या चित्ताने तो राजपुत्राला उद्देशून बोलला।

Verse 11

शिवयोग्युवाच । कच्चित्ते कुशलं तात त्वन्मातुश्चाप्यनामयम् । कच्चित्त्वं सर्वविद्यानामकार्षीश्च प्रतिग्रहम्

शिवयोगी म्हणाले—“तात, तू कुशल आहेस ना? तुझी माता देखील निरोग आहे ना? तू सर्व विद्यांचे यथाविधी शिक्षण ग्रहण केलेस का?”

Verse 12

कच्चिद्गुरूणां सततं शुश्रूषातत्परो भवान् । कच्चित्स्मरसि मां तात तव प्राणप्रदं गुरुम्

“तू नेहमी गुरूंच्या सेवेत तत्पर असतोस का? तात, तुला प्राणदान करणारा तुझा गुरु मी—मला तू स्मरतोस का?”

Verse 13

एवं वदति योगीशे राज्ञी सा विनयान्विता । स्वपुत्रं पादयोस्तस्य निपात्यैनमभाषत

योगीश्वर असे बोलत असता, विनययुक्त राणीने आपल्या पुत्राला त्यांच्या चरणांशी नमविले आणि मग त्यांना संबोधून बोलली।

Verse 14

एष पुत्रस्तव गुरो त्वमस्य प्राणदः पिता । एष शिष्यस्तु संग्राह्यो भवता करुणात्मना

“हे गुरुदेव! हा आपलाच पुत्र आहे, कारण आपणच याचे प्राणदाता पिता आहात. म्हणून करुणामय आपण या शिष्याला स्वीकारून त्याचा संगोपन-मार्गदर्शन करा.”

Verse 15

अतो बन्धुभिरुत्सृष्टमनाथं परिपालय । अस्मै सम्यक्सतां मार्गमुपदेष्टुं त्वमर्हसि

“म्हणून नातलगांनी टाकून दिलेल्या या अनाथासारख्या असहायाचे रक्षण करा. याला सज्जनांचा मार्ग योग्य रीतीने उपदेश करण्यास आपणच योग्य आहात.”

Verse 16

इति प्रसादितो राज्ञ्या शिवयोगी महामतिः । तस्मै राजकुमाराय सन्मार्गमुपदिष्टवान्

राणीने अशा प्रकारे विनविल्यावर महामती शिवयोगींनी त्या राजकुमाराला सन्मार्गाचा उपदेश केला।

Verse 17

ऋषभ उवाच । श्रुतिस्मृतिपुराणेषु प्रोक्तो धर्मः सनातनः । वर्णाश्रमानुरूपेण निषेव्यः सर्वदा जनैः

ऋषभ म्हणाले— “श्रुती, स्मृती आणि पुराणांत सनातन धर्म सांगितला आहे. वर्ण व आश्रम यानुसार तो धर्म लोकांनी सदैव आचरावा.”

Verse 18

भज वत्स सतां मार्गं सदेव चरितं चर । न देवाज्ञां विलंघेथा मा कार्षीर्देवहेलनम्

वत्सा! सत्पुरुषांचा मार्ग धरी व देवोचित आचरण कर. देवाज्ञेचे उल्लंघन करू नकोस; देवांचा अपमान कधीही करू नकोस.

Verse 19

गोदेवगुरुविप्रेषु भक्तिमान्भव सर्वदा । चांडालमपि संप्राप्तं सदा संभावयातिथिम्

गाय, देव, गुरु व विप्र यांच्याविषयी सदैव भक्तिमान राहा. चांडाळ जरी आला तरी त्याला अतिथी मानून नेहमी सन्मान कर.

Verse 20

सत्यं न त्यज सर्वत्र प्राप्तेऽपि प्राणसंकटे । गोब्राह्मणानां रक्षार्थमसत्यं त्वं वद क्वचित्

प्राणसंकट आले तरी सर्वत्र सत्य सोडू नकोस. पण गो व ब्राह्मण यांच्या रक्षणासाठी कधी कधी असत्य बोलणेही योग्य ठरते.

Verse 21

परस्वेषु परस्त्रीषु देवब्राह्मण वस्तुषु । तृष्णां त्यज महाबाहो दुर्लभेष्वपि वस्तुषु

हे महाबाहो! परधन, परस्त्री तसेच देव व ब्राह्मणांच्या वस्तूंविषयीची तृष्णा सोड—त्या दुर्मिळ व मोहक असल्या तरीही.

Verse 22

सत्कथायां सदाचारे सद्व्रते च सदागमे । धर्मादिसंग्रहे नित्यं तृष्णां कुरु महामते

हे महामते! सत्कथा, सदाचार, सद्व्रत व सदागम यांची नित्य तृष्णा ठेव; आणि धर्मादि गुणांचा सतत संग्रह व पालन कर.

Verse 23

स्नाने जपे च होमे च स्वाध्याये पितृतर्पणे । गोदेवातिथिपूजासु निरालस्यो भवानघ

हे निष्पाप! स्नान, जप, होम, स्वाध्याय, पितृतर्पण तसेच गो-देव- अतिथीपूजा यांत आळस न करता तत्पर रहा।

Verse 24

क्रोधं द्वेषं भयं शाठ्यं पैशुन्य मसदाग्रहम् । कौटिल्यं दंभमुद्वेगं यत्नेन परिवर्जय

प्रयत्नाने क्रोध, द्वेष, भय, शाठ्य, पैशुन्य, असत्-आग्रह, कौटिल्य, दंभ व उद्वेग यांचा त्याग कर।

Verse 25

क्षात्रधर्मरतोऽपि त्वं वृथा हिंसां परित्यज । शुष्कवैरं वृथालापं परनिदां च वर्जय

तू क्षात्रधर्मात रत असलास तरीही व्यर्थ हिंसा सोड; निष्फळ वैर, निरर्थक बोलणे व परनिंदा यांपासून दूर राहा।

Verse 26

मृगया द्यूतपानेषु स्त्रीषु स्त्रीविजितेषु च । अत्याहारमतिक्रोधमतिनिद्रामतिश्रमम्

मृगया, जुगार, मद्यपान, स्त्रीभोग व स्त्रीच्या अधीन होणे; तसेच अतिभोजन, अतिक्रोध, अतिनिद्रा व अतिश्रम—हे सर्व टाळा।

Verse 27

अत्यालापमतिक्रीडां सर्वदा परिवर्जय

अतिबोलणे व अतिक्रीडा—हे दोन्ही नेहमी टाळा।

Verse 28

अतिविद्यामतिश्रद्धामतिपुण्यमतिस्मृतिम् । अत्युत्साहमतिख्यातिमतिधैर्यं च साधय

अतिविद्या, अतिश्रद्धा, महान् पुण्य, दृढ स्मरणशक्ती, प्रचंड उत्साह, उत्तम कीर्ती आणि अढळ धैर्य—हे सर्व साध्य कर।

Verse 29

सकामो निजदारेषु सक्रोधो निज शत्रुषु । सलोभः पुण्यनिचये साभ्यसूयो ह्यधर्मिषु

काम फक्त आपल्या पत्नीपुरताच ठेव; क्रोध केवळ शत्रूंवर कर; लोभ पुण्यसंचयासाठी असो; आणि अधर्म्यांवरच रोष/अभ्यसूया ठेव।

Verse 30

सद्वेषो भव पाखण्डे सरागः सज्जनेषु च । दुर्बोधो भव दुर्मंत्रे बधिरः पिशुनोक्तिषु

पाखंडाविषयी योग्य द्वेष ठेव; सज्जनांवर प्रेम ठेव; दुष्ट मंत्र/सल्ल्याने सहज वळू नकोस—त्यात दुर्बोध हो; आणि चुगलखोरांच्या वचनांबाबत बहिरा हो।

Verse 31

धूर्त्तं चंडं शठं क्रूरं कितवं चपलं खलम् । पतितं नास्तिकं जिह्मं दूरतः परिवर्जय

धूर्त, उग्र, शठ, क्रूर, जुगारी, चंचल खल, पतित, नास्तिक आणि कुटिल—यांना दूरूनच वर्ज्य कर।

Verse 32

आत्मप्रशंसा मा कार्षीः परिज्ञातेंगितो भव । धने सर्वकुटुंबे च नात्यासक्तः सदा भव

स्वतःची प्रशंसा करू नकोस; संकेत व अभिप्राय ओळखणारा हो. आणि धनात तसेच सर्व कुटुंबातही कधी अतिशय आसक्त राहू नकोस।

Verse 33

पत्न्याः पतिव्रतायाश्च जनन्याः श्वशुरस्य च । सतां गुरोश्च वचने विश्वासं कुरु सर्वदा

पतिव्रता पत्नी, जननी, सासरे आणि सज्जन व गुरु यांच्या वचनांवर सदैव श्रद्धेने विश्वास ठेवावा।

Verse 34

आत्मरक्षापरो नित्यमप्रमत्तो दृढव्रतः । विश्वासं नैव कुर्वीथाः स्वभृत्येष्वपि कुत्र चित्

नेहमी आत्मरक्षणात तत्पर, सावध व दृढव्रती राहा; आणि कुठेही—स्वतःच्या सेवकांवरसुद्धा—विश्वास करू नका।

Verse 35

विश्वस्तं मा वधीः कंचिदपि चोरं महामते । अपापेषु न शंकेथाः सत्यान्न चलितो भव

हे महामते! ज्याने तुझ्यावर विश्वास ठेवला आहे, त्याला—तो चोर असला तरी—कधीही मारू नकोस। निरपराधांवर संशय करू नकोस आणि सत्यापासून ढळू नकोस।

Verse 36

अनाथं कृपणं वृद्धं स्त्रियं बालं निरागसम् । परिरक्ष धनैः प्राणैर्बुद्ध्या शक्त्या बलेन च

अनाथ, दीन, वृद्ध, स्त्री, बालक व निरपराध यांचे रक्षण करा—धनाने, प्राणांनी, बुद्धीने, सामर्थ्याने आणि बळानेही।

Verse 37

अपि शत्रुं वधस्यार्हं मा वधीः शरणागतम् । अप्यपात्रं सुपात्रं वा नीचो वापि महत्तमः

वधास योग्य शत्रू असला तरी शरण आलेल्याला मारू नको—तो अपात्र असो वा सुपात्र, नीच असो वा महत्तम।

Verse 38

यो वा को वापि याचेत तस्मै देहि शिरोपि च । अपि यत्नेन महता कीर्तिमेव सदार्जय

जो कोणीही तुमच्याकडे याचना करील, त्याला दे—गरज पडली तर स्वतःचे शिरही. महान प्रयत्नाने सदैव केवळ सत्कीर्तीच संपादन कर.

Verse 39

राज्ञां च विदुषां चैव कीर्तिरेव हि भूषणम् । सत्कीर्तिप्रभवा लक्ष्मीः पुण्यं सत्कीर्तिसंभवम्

राजे आणि विद्वान—दोघांसाठी कीर्ती हेच खरे भूषण आहे. सत्कीर्तीपासून लक्ष्मी उत्पन्न होते आणि पुण्यही सत्कीर्तीपासूनच जन्मते.

Verse 40

सत्कीर्त्या राजते लोकश्चंद्रश्चंद्रिकया न्यथा । गजाश्वहेमनिचयं रत्नराशिं नगोपमम्

सत्कीर्तीनेच लोक शोभतो, जसा चंद्र चांदण्याने उजळतो. हत्ती-घोड्यांचे ढीग, सोन्याचा साठा किंवा पर्वतासारखी रत्नराशी यांमुळे नव्हे.

Verse 41

अकीर्त्योपहतं सर्वं तृणवन्मुंच सत्वरम् । मातुः कोपं पितुः कोपं गुरोः कोपं धनव्य यम्

अपकीर्तीने बाधित व कलुषित झालेले सर्व काही तृणासारखे समजून त्वरेने सोडून दे. आईचा कोप, वडिलांचा कोप आणि गुरूंचा कोप—धन व कल्याणाचा नाश करणारे आहेत.

Verse 42

पुत्राणामपराधं च ब्राह्मणानां क्षमस्व भोः । यथा द्विजप्रसादः स्यात्तथा तेषां हितं चर

हे महोदय, आपल्या पुत्रांचे व ब्राह्मणांचे अपराध क्षमा करा. द्विजजन प्रसन्न होऊन कृपा करतील असे त्यांचे हिताचरण करा.

Verse 43

राजानं संकटे मग्नमुद्धरेयुर्द्विजोत्तमा । आयुर्यशो बलं सौख्यं धनं पुण्यं प्रजोन्नतिः

श्रेष्ठ द्विज संकटात बुडालेल्या राजाचा उद्धार करू शकतात। त्यांच्या आश्रयाने आयुष्य, कीर्ती, बल, सुख, धन, पुण्य आणि प्रजांची उन्नती प्राप्त होते।

Verse 44

कर्मणा येन जायेत तत्सेव्यं भवता सदा । देशं कालं च शक्तिं च कार्यं चा कार्यमेव च

ज्या कर्माने शुभ फल उत्पन्न होते ते तू नेहमी करीत जा। देश, काळ, आपली शक्ती, काय करावे व काय करू नये—यांचा विचार कर।

Verse 45

सम्यग्विचार्य यत्नेन कुरु कार्यं च सर्वदा । न कुर्याः कस्यचिद्बाधां परबाधां निवारय

सम्यक विचार करून प्रयत्नाने नेहमी कर्तव्य कर. कोणालाही बाधा करू नकोस; इतरांनी केलेली बाधा थांबव.

Verse 46

चोरान्दुष्टांश्च बाधेथाः सुनीत्या शक्तिमत्तया । स्नाने जपे च होमे च दैवे पित्र्ये च कर्मणि

चोर व दुष्टांना सुनीतीने आणि सामर्थ्याने आवर घाल. स्नान, जप, होम तसेच देवकार्य व पितृकार्य यांत सदैव प्रवृत्त राहा.

Verse 47

अत्वरो भव निद्रायां भोजने भव सत्वरः । दाक्षिण्ययुक्तमशठं सत्यं जनमनोहरम्

झोपेत घाई करू नकोस; पण भोजनात (योग्य वेळी व प्रमाणात) तत्पर राहा. दाक्षिण्ययुक्त, निष्कपट, सत्य आणि लोकांच्या मनाला प्रिय असा हो.

Verse 48

अल्पाक्षरमनंतार्थं वाक्यं ब्रूहि महामते । अभीतो भव सर्वत्र विपक्षेषु विपत्सु च

हे महामते! अल्प शब्दांत अनंत अर्थ असलेले वचन बोल. विरोधकांत आणि आपत्तींतही सर्वत्र निर्भय राहा.

Verse 49

भीतो भव ब्रह्मकुले न पापे गुरुशासने । ज्ञातिबंधुषु विप्रेषु भार्यासु तनयेषु च

ब्राह्मणकुलाविषयी सावध रहा; पापाविषयी कधीही प्रमाद करू नको; आणि गुरूच्या शासनात भययुक्त (विनीत) रहा. नातेवाईक-बांधव, विप्र, पत्नी व पुत्र यांच्याबाबतही सतर्क रहा.

Verse 50

समभावेन वर्तेथास्तथा भोजनपंक्तिषु । सतां हितोपदेशेषु तथा पुण्य कथासु च

समभावाने वागा; भोजनपंक्तीतही तसेच रहा. सज्जनांच्या हितोपदेशांत आणि पुण्यकथांतही स्थिर व ग्रहणशील रहा.

Verse 51

विद्यागोष्ठीषु धर्म्यासु क्वचिन्मा भूः पराङ्मुखः । शुचौ पुण्यजलस्यांते प्रख्याते ब्रह्मसंकुले

धर्म्य विद्यागोष्ठींमध्ये कधीही पराङ्मुख होऊ नको. पवित्र स्थानी—पुण्यजलाच्या तीरावर—प्रसिद्ध व ब्राह्मणसमृद्ध अशा ठिकाणी निवास कर.

Verse 52

महादेशे शिवमये वस्तव्यं भवता सदा । कुलटा गणिका यत्र यत्र तिष्ठति कामुकः

तुम्ही सदा शिवमय महान प्रदेशातच निवास करावा. जिथे जिथे कुलटा किंवा गणिका असते, आणि जिथे जिथे कामुक जन थांबतात—

Verse 53

दुर्देशे नीचसंबाधे कदाचिदपि मा वस । एकमेवाश्रितोपि त्वं शिवं त्रिभुवनेश्वरम्

दुर्देशी, नीच जनांच्या गर्दीत क्षणभरही राहू नकोस। एकमेव शरण घेतलीस तरी त्रिभुवनेश्वर शिवाचाच आश्रय कर।

Verse 54

सर्वान्देवानुपासीथास्तद्दिनानि च मानयन् । सदा शुचिः सदा दक्षः सदा शांतः सदा स्थिरः

सर्व देवांची उपासना कर, त्यांच्या पवित्र दिवसांचा मान राख. सदैव शुचिर्भूत, सदैव दक्ष, सदैव शांत, सदैव स्थिर राहा.

Verse 55

सदा विजित षड्वर्गः सदैकांतो भवानघ । विप्रान्वेदविदः शांतान्यतींश्च नियतोज्वलान्

कामादि षड्वर्ग सदैव जिंकून, हे निष्पाप, एकनिष्ठ राहा. वेदज्ञ शांत विप्रांचा व नियमबद्ध तेजस्वी यतींचा सत्कार कर.

Verse 56

युग्मम् । पुण्यवृक्षान्पुण्यनदीः पुण्यतीर्थं महत्सरः । धेनुं च वृषभं रत्नं युवतीं च पतिव्रताम्

पुण्य वृक्ष, पुण्य नद्या, पवित्र तीर्थे व महान सरोवरे यांचा मान कर. तसेच धेनू, वृषभ, रत्न आणि पतिव्रता युवती हिचाही सन्मान कर.

Verse 57

आत्मनो गृहदेवांश्च सहसैव नमस्कुरु । उत्थाय समये ब्राह्मे स्वाचम्य विमलाशयः

आपल्या गृहदेवतांना त्वरित नमस्कार कर. ब्राह्ममुहूर्ताला उठून, निर्मळ अंतःकरणाने आचमन कर.

Verse 58

नमस्कृत्यात्मगुरुवे ध्यात्वा देवमुमापतिम् । नारायणं च लक्ष्मीशं ब्रह्माणं च विनायकम्

आत्मगुरूंना नमस्कार करून उमापती शिवाचे ध्यान करावे; तसेच नारायण (लक्ष्मीपती विष्णू), ब्रह्मा आणि विनायक गणेश यांनाही श्रद्धेने प्रणाम करावा।

Verse 59

स्कन्दं कात्यायनीं देवीं महालक्ष्मीं सरस्वतीम् । इन्द्रादीनथ लोकेशान्पुण्यश्लोकानृषीनपि

स्कंद, देवी कात्यायनी, महालक्ष्मी व सरस्वती यांना; तसेच इंद्रादी लोकेश व पुण्यश्लोक ऋषींनाही प्रणाम करावा।

Verse 60

चिंतयित्वाथ मार्त्तंडमुद्यंतं प्रणमेत्सदा । गंधं पुष्पं च तांबूलं शाकं पक्वफलादिकम्

मग उदयास येणाऱ्या मार्तंड (सूर्य)ाचे चिंतन करून नेहमी प्रणाम करावा; आणि गंध, पुष्प, तांबूल, शाक व पिकलेली फळे इत्यादी अर्पण करावीत।

Verse 61

शिवाय दत्त्वोपभुंक्ष्व भक्ष्यं भोज्यं प्रियं नवम् । यद्दत्तं यत्कृतं जप्तं यत्स्नातं यद्धुतं स्मृतम्

शिवाला अर्पण करून मग भक्ष्य-भोज्य, प्रिय व नवे पदार्थ सेवन करावेत; जे दान दिले, जे कर्म केले, जे जपले, जे स्नान केले, जे हवन केले आणि जे स्मरले—

Verse 62

यच्च तप्तं तपः सर्वं तच्छिवाय निवेदय । भुंजानश्च पठन्वापि शयानो विहरन्नपि । पश्यञ्छृण्न्ववदन्गृह्णञ्छिवमेवानुचिंतय

आणि जे काही तप केले असेल ते सर्व शिवाला निवेदित करावे; खाताना किंवा वाचताना, झोपताना किंवा फिरताना; पाहताना, ऐकताना, बोलताना किंवा घेताना—सतत केवळ शिवाचेच चिंतन करावे।

Verse 63

रुद्राक्षकंकणलसत्करदंडयुग्मो मालांतरालधृतभस्म सितत्रिपुंडूः । पंचाक्षरं परिपठन्परमंत्रराजं ध्यायन्सदा पशुपतेश्चरणं रमेथाः

रुद्राक्षकंकणांनी झळाळणाऱ्या दोन्ही भुजा, माळांच्या मध्ये धारण केलेली विभूती आणि उज्ज्वल त्रिपुंड्र—परम मंत्रराज पंचाक्षराचा अखंड जप करीत, सदैव ध्यान करून पशुपती (शिव) यांच्या चरणी रमावे।

Verse 64

इति संक्षेपतो वत्स कथितो धर्मसंग्रहः । अन्येषु च पुराणेषु विस्तरेण प्रकीर्तितः

हे वत्सा, असा हा धर्मसंग्रह संक्षेपाने सांगितला; इतर पुराणांत तोच विषय विस्ताराने वर्णिला आहे।

Verse 65

अथापरं सर्वपुराणगुह्यं निःशेषपापौघहरं पवित्रम् । जयप्रदं सर्वविपद्विमोचनं वक्ष्यामि शैवं कवचं हिताय ते

आता पुढे तुझ्या हितासाठी मी शैव कवच सांगतो—जे सर्व पुराणांचे गुह्य रहस्य, पवित्र, सर्व पापसमूह नाश करणारे, विजय देणारे आणि सर्व आपत्तींमधून मुक्त करणारे आहे।