Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 61

Devanagari script

शिवाय दत्त्वोपभुंक्ष्व भक्ष्यं भोज्यं प्रियं नवम् । यद्दत्तं यत्कृतं जप्तं यत्स्नातं यद्धुतं स्मृतम्

Transliteration

śivāya dattvopabhuṃkṣva bhakṣyaṃ bhojyaṃ priyaṃ navam | yaddattaṃ yatkṛtaṃ japtaṃ yatsnātaṃ yaddhutaṃ smṛtam

Translation

शिवाला अर्पण करून मग भक्ष्य-भोज्य, प्रिय व नवे पदार्थ सेवन करावेत; जे दान दिले, जे कर्म केले, जे जपले, जे स्नान केले, जे हवन केले आणि जे स्मरले—

Word by Word

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya-viseshana (Absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: दा (ददाति), क्रियाविशेषणभावः

• उपभुङ्क्ष्व: partake/enjoy
• उपभुङ्क्ष्व: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: उप + भुज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; धातु: भुज्, उपसर्ग: उप

• भक्ष्यम्: food to be chewed
• भक्ष्यम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: भक्ष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• भोज्यम्: food to be eaten
• भोज्यम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: भोज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रियम्: dear/pleasing
• प्रियम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (भक्ष्य/भोज्यादीनाम्)

• नवम्: fresh/new
• नवम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्

• यत्: whatever/that which
• यत्: Sambandha (Relative pronoun; correlating)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative)

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Visheshana (Predicate/relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: दा; (यत्) विशेषणम्

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• कृतम्: done
• कृतम्: Visheshana (Predicate/relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: कृ

• जप्तम्: recited (japa)
• जप्तम्: Visheshana (Predicate/relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: जप्

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• स्नातम्: bathed
• स्नातम्: Visheshana (Predicate/relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: स्ना

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• हुतम्: offered in fire (homa)
• हुतम्: Visheshana (Predicate/relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हु (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: हु

• स्मृतम्: remembered
• स्मृतम्: Visheshana (Predicate/relative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: स्मृ

Speaker

Unknown (narrative instruction within Brahmottarakhaṇḍa; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-gṛha-kṣetra (home as kṣetra through Śiva-arpana)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A simple Śiva-liṅga on a home altar with bilva leaves; a devotee offers a fresh meal; afterward, the family receives prasāda. In the background, symbolic vignettes of dāna, japa with mālā, snāna at a ghat, and homa fire—showing the spectrum of sanctified acts.

Characters & Entities

• Śiva
• Japa
• Snāna
• Homa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Treat daily life as worship: offer first to Śiva, then accept sustenance as prasāda, sanctifying ordinary acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred place is named; the verse teaches a general Śaiva household discipline.

What ritualistic prescription is mentioned?

Naivedya to Śiva before eating, and recognition of meritorious acts such as dāna, japa, snāna, homa, and smaraṇa.