Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 55

Devanagari script

सदा विजित षड्वर्गः सदैकांतो भवानघ । विप्रान्वेदविदः शांतान्यतींश्च नियतोज्वलान्

Transliteration

sadā vijita ṣaḍvargaḥ sadaikāṃto bhavānagha | viprānvedavidaḥ śāṃtānyatīṃśca niyatojvalān

Translation

कामादि षड्वर्ग सदैव जिंकून, हे निष्पाप, एकनिष्ठ राहा. वेदज्ञ शांत विप्रांचा व नियमबद्ध तेजस्वी यतींचा सत्कार कर.

Word by Word

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• विजितः: conquered
• विजितः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वि-जि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्तान्त विशेषण (having conquered)

• षड्वर्गः: the sixfold group (of passions)
• षड्वर्गः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः द्विगुः (षड्वर्गः = sixfold group)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• एकान्तः: solitary/one-pointed
• एकान्तः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारयः (एकः अन्तः/एकान्तः)

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• अघ: O sinless one / O (one)
• अघ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• विप्रान्: Brahmins
• विप्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• वेदविदः: knowers of the Veda
• वेदविदः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (वेदं वेत्ति इति वेदविद्)

• शान्तान्: peaceful
• शान्तान्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक; शम् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (विप्रान्/यतीन्)

• यतीन्: ascetics
• यतीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• नियत: disciplined
• नियत: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-यम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; क्तान्त विशेषण (disciplined)

• उज्ज्वलान्: radiant
• उज्ज्वलान्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Unspecified (didactic instruction within Brahmottara Khaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A serene seeker sits near a small hermitage, controlling senses (symbolized by subdued animals or bound reins), offering respectful salutations to Veda-chanting brāhmaṇas and radiant ascetics.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Master the inner enemies and seek elevating company—Vedic knowers and disciplined ascetics—to stabilize one-pointed devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha; the verse emphasizes inner conquest and satsanga as the true ‘place’ of spiritual growth.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; it prescribes tapas-like discipline (niyama) and reverence/association with Vedic Brahmins and yatīs.