Jaṭilāvatāra-Parīkṣā: Pārvatyāḥ Tapasāṃ Parīkṣaṇam (The Jaṭilā Episode and the Testing of Pārvatī’s Austerity)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सुप्रीत्या शिवस्य परमात्मनः । अवतारं शृणु विभोर्जटिलाह्वं सुपावनम्

नन्दीश्वर म्हणाले—हे सनत्कुमार! परमात्मा शिवाविषयी अत्यंत प्रीतीने मी त्यांच्या अवताराचे वर्णन करीन. हे विभो, ‘जटिल’ नावाचा तो परम पावन अवतार ऐक.

Verse 2

नवे वयसि सद्भोगसाधने सुखकारणे । महोपचारसद्भोगैर्वृथैव त्वं तपस्यसि

यौवनाच्या नवतेत, जिथे उत्तम भोग व सुखसाधने योग्य आहेत, तिथेही तू महोपचारांनी समृद्ध भोगांमध्ये व्यर्थच तप करीत आहेस।

Verse 4

सा गत्वा गहनेऽरण्ये तेपे सुवि मलं तपः । शंकरम्पतिमिच्छन्ती सखीभ्यां संयुता शिवा । तत्तपःसुपरीक्षार्थं सप्तर्षीन्प्रैषयच्छिवः । तपःस्थानं तु पार्वत्या नानालीलाविशारदः

ती घन अरण्यात गेली आणि शंकराला पती म्हणून मिळविण्याच्या इच्छेने अत्यंत निर्मळ तप करू लागली। दोन सख्यांसह त्या शुभा शिवेने हे व्रत केले। तिच्या तपाची उत्तम परीक्षा व्हावी म्हणून, नानाविध दिव्य लीलांत निपुण भगवान शिवांनी पार्वतीच्या तपःस्थानी सप्तर्षींना पाठविले।

Verse 5

ते गत्वा तत्र मुनयः परीक्षां चक्रुरादरात् । तस्याः सुयत्नतो नैव समर्था ह्यभवंश्च ते

ते मुनी तेथे जाऊन आदराने परीक्षा करू लागले; पण फार प्रयत्न करूनही तिची खरी अवस्था जाणण्यास ते समर्थ झाले नाहीत।

Verse 6

तत्रागत्य शिवं नत्वा वृत्तान्तं च निवेद्य तत् । तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्

तेथे येऊन त्यांनी भगवान् शिवाला नमस्कार करून सर्व वृत्तांत निवेदन केला. मग त्यांची आज्ञा प्राप्त करून आदराने स्वर्लोकास गेले।

Verse 7

गतेषु मुनिषु स्वस्थानं शंकरः स्वयम् । परीक्षितुं शिवावृत्तमैच्छत्सूतिकरः प्रभुः

मुनी आपल्या-आपल्या स्थानी गेल्यावर, जगत्कर्ता प्रभु शंकर स्वतः शिवव्रताचे आचरण व नियम परखण्याची इच्छा करू लागले।

Verse 8

सुप्रसन्नस्तपस्वीच्छाशमनादयमीश्वरः । ब्रह्मचर्य्यस्वरूपोऽभूत्तदाद्भुततरः प्रभुः

तपस्वींची इच्छा शांत करण्यासाठी हा ईश्वर अत्यंत प्रसन्न होऊन तेव्हा ब्रह्मचर्यस्वरूप झाला; त्या क्षणी प्रभु अधिकच अद्भुत भासला।

Verse 9

अतीव स्थविरो विप्रदेहधारी स्वतेजसा । प्रज्वलन्मनसा हृष्टो दण्डी छत्री महोज्जलः

ते अत्यंत वृद्ध, ब्राह्मणदेह धारण करून, स्वतेजाने तेजस्वी प्रकट झाले. तपोबलाने प्रज्वलित मनाने हर्षित, दंड व छत्र धारण करून, अतिशय उज्ज्वल होते.

Verse 10

धृत्वैवं जटिलं रूपं जगाम गिरिजावनम् । अतिप्रीतियुतः शम्भुश्शङ्करो भक्तवत्सलः

असे जटाधारी रूप धारण करून, भक्तवत्सल शंभू-शंकर अतिशय प्रीतीने परिपूर्ण होऊन गिरिजेच्या वनात गेले.

Verse 11

तत्रापश्यस्त्थितान्देवीं सखीभिः परिवारिताम् । वेदिकोपरि शुद्धान्तां शिवामिव विधोः कलाम्

तेथे त्याने देवीला सखींनी वेढलेली पाहिली—वेदीवर उभी, अत्यंत शुद्ध व तेजस्वी—जणू स्वयं शिवा, जणू चंद्राची निर्मळ कला।

Verse 12

शंभुर्निरीक्ष्य तान्देवीं ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । उपकण्ठं ययौ प्रीत्या चोत्सुकी भक्तवत्सलः

शंभूंनी देवीकडे पाहून ब्रह्मचारीचे रूप धारण केले। प्रेमानंदाने उत्सुक हृदय होऊन, भक्तवत्सल प्रभू तिच्या अगदी जवळ गेले।

Verse 13

आगतं सा तदा दृष्ट्वा ब्राह्मणं तेजसाद्भुतम् । अंगेषु लोमशं शान्तं दण्डचर्मसमन्वितम्

तेव्हा तिने एक ब्राह्मण येताना पाहिला—अद्भुत तेजाने उजळलेला। त्याचे अंग लोमश, स्वभाव शांत, आणि दंड व मृगचर्म धारण केलेले होते।

Verse 14

ब्रह्मचर्य्यधरं वृद्धं जटिलं सकमण्डलुम् । अपूजयत्परप्रीत्या सर्वपूजोपहारकैः

तिने परम प्रीतीने त्या वृद्ध तपस्व्याची पूजा केली—ब्रह्मचर्यनिष्ठ, जटाधारी व कमंडलूधारी—आणि पूजेचे सर्व उपहार अर्पण केले।

Verse 15

ततस्ता पार्वतीदेवी पूजितं परया मुदा । कुशलं पर्यपृच्छत्तं ब्रह्मचारिणमादरात्

मग देवी पार्वतीने परम आनंदाने त्याची पूजा करून, आदराने त्या ब्रह्मचारीचे कुशल-मंगल विचारले।

Verse 16

ब्रह्मचारिस्वरूपेण कस्त्वं हि कुत आगतः । इद्ं वनं भासयसि वद वेदविदां वर

ब्रह्मचारीच्या रूपात तू कोण आहेस आणि कुठून आला आहेस? तू हे वन प्रकाशमान करीत आहेस—हे वेदज्ञांतील श्रेष्ठा, सांग.

Verse 17

नन्दीश्वर उवाच । इति पृष्टस्तु पार्वत्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । प्रत्युवाच द्रुतम्प्रीत्या शिवाभावपरीक्षया

नंदीश्वर म्हणाले—पार्वतीने असे विचारल्यावर तो ब्रह्मचारी, जो खरोखर द्विज व विद्वान होता, शिवभावाची परीक्षा करण्यासाठी आनंदाने त्वरित उत्तर देऊ लागला।

Verse 18

ब्रह्मचार्य्युवाच । अहमिच्छाभिगामी च ब्रह्मचारी द्विजोस्मि वै । तपस्वी सुखदोऽन्येषामुपकारी न संशयः

ब्रह्मचारी म्हणाला—मी स्वेच्छेने संचार करणारा आहे. मी निश्चयच ब्रह्मचारी द्विज आहे. मी तपस्वी, इतरांना सुख देणारा व उपकारी आहे—यात संशय नाही।

Verse 19

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा ब्रह्मचारी स शंकरो भक्तवत्सलः । तस्थिवानुपकण्ठं स गोपायन्रूपमात्मनः

नंदीश्वर म्हणाले—असे बोलून भक्तवत्सल शंकर ब्रह्मचारीच्या रूपात जवळच उभे राहिले आणि स्वतः धारण केलेल्या रूपाचे सावधपणे रक्षण करीत राहिले।

Verse 20

ब्रह्मचार्य्युवाच । किम्ब्रवीमि महादेवि कथनीयन्न विद्यते । महानर्थकरं वृत्तं दृश्यते विकृतं महत्

ब्रह्मचारी म्हणाला—हे महादेवी, मी काय बोलू? येथे सांगण्यासारखे काहीच नाही. अत्यंत विकृत व महान् अनर्थ घडविणारा प्रकार दिसत आहे।

Verse 22

का त्वं कस्यासि तनया किमर्थं विजने वने । तपश्चरसि दुर्धर्षं मुनिभिः प्रयतात्मभिः

तू कोण आहेस? कोणाची कन्या आहेस? या एकांत वनात कोणत्या हेतूने असे दुर्धर्ष तप करीत आहेस, जे संयमी मुनींनाही कठीण आहे?

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य परमेश्वरी । उवाच वचनं प्रीत्या ब्रह्मचारिणमुत्तमम्

नन्दीश्वर म्हणाले—त्याचे वचन ऐकून परमेश्वरी हसल्या आणि प्रेमाने त्या उत्तम ब्रह्मचारीस मधुर वचन बोलल्या।

Verse 24

पार्वत्युवाच । शृणु विप्र ब्रह्मचारिन्मदवृत्तमखिलं मुने । जन्म मे भारते वर्षे साम्प्रतं हिमवद्गृहे

पार्वती म्हणाल्या—हे विप्र ब्रह्मचारी मुने, माझा सर्व वृत्तांत ऐक. माझा जन्म भारतवर्षात झाला आणि आता मी हिमवानाच्या गृही वास करते.

Verse 25

पूर्वं दक्षगृहे जन्म सती शङ्करकामिनी । योगेन त्यक्तदेहाहं तातेन पतिनिन्दिना

पूर्वी मी दक्षाच्या गृही सती म्हणून जन्मले, शंकराची प्रिया. पतीची निंदा करणाऱ्या पित्यामुळे मी योगबलाने तो देह त्यागला.

Verse 26

अत्र जन्मनि संप्राप्य सुपुण्येन शिवो द्विज । मां त्यक्त्वा भस्मसात्कृत्वा मन्मथं स जगाम ह

हे द्विज, या जन्मात महापुण्याने शिवाला प्राप्त करूनही त्यांनी मला त्यागले; आणि मन्मथाला भस्म करून ते पुढे निघून गेले.

Verse 27

प्रयाते शङ्करे तापाद्व्रीडिताहं पितुर्गृहात् । आगच्छमत्र तपसे गुरुवाक्येन संयता

शंकर निघून गेल्यावर मी दुःखाने दग्ध व लज्जेने व्याकुळ होऊन पित्याच्या घरातून निघाले. गुरुवचनाने संयमित होऊन तपासाठी येथे आले आहे.

Verse 28

मनसा वचसा साक्षात्कर्मणा पतिभावतः । सत्यम्ब्रवीमि नोऽसत्यं संवृतः शङ्करो मया

मनाने, वाणीने, प्रत्यक्ष कर्माने आणि पतिभावाने—मी सत्यच बोलते, असत्य नाही: शंकराला मी पूर्णपणे आपल्या अंतःकरणात सामावून घेतले आहे.

Verse 29

जानामि दुर्लभं वस्तु कथम्प्राप्यं मया भवेत् । तथापि मनसौत्सुक्यात्तप्यते मे तपोऽधुना

ही प्राप्ती अत्यंत दुर्लभ आहे, ती मला कशी मिळेल, हे मी जाणतो/जाणते. तरीही मनातील उत्कंठेमुळे माझे तप आजही अंतरी जळत आहे.

Verse 30

हित्वेन्द्रप्रमुखान्देवान्विष्णुम्ब्रह्माणमप्यहम् । पतिम्पिनाकपाणिं वै प्राप्तुमिच्छामि सत्यतः

इंद्रप्रमुख देवांना, तसेच विष्णू व ब्रह्मालाही बाजूला ठेवून, मी सत्यतः पिनाकधारी पति—भगवान् शिव—यांनाच प्राप्त करू इच्छितो/इच्छिते.

Verse 31

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा पार्वत्या हि सुनिश्चितम् । मुने स जटिलो रुद्रो विहसन्वाक्यमब्रवीत्

नंदीश्वर म्हणाले—हे मुने! पार्वतीचे दृढनिश्चयी वचन ऐकून, जटाधारी रुद्र हसत वचन बोलू लागले.

Verse 32

जटिल उवाच । हिमाचलसुते देवि का बुद्धिः स्वीकृता त्वया । रुद्रार्थं विबुधान्हित्वा करोषि विपुलन्तपः

जटिल म्हणाला—हे देवी, हिमाचलसुते! तू कोणता संकल्प केला आहेस? रुद्रासाठी देवांचा संग सोडून तू महान तप करीत आहेस।

Verse 33

जानाम्यहं च तं रुद्रं शृणु त्वम्प्रवदामि ते । वृषध्वजस्स रुद्रो हि विकृतात्मा जटाधरः

मी त्या रुद्राला ओळखतो; ऐक, तुला सांगतो. तो वृषध्वज रुद्रच आहे—अद्भुत, अलौकिक स्वभावाचा—आणि जटाधारी प्रभू आहे।

Verse 34

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः । तस्मात्त्वं तेन रुद्रेण मनो योक्तुं न चार्हसि

तो सदैव एकाकी, नित्य आत्मस्थित आणि विशेषतः पूर्ण विरक्त आहे. म्हणून त्या रुद्राशी संसारासक्तीने मन बांधणे तुला योग्य नाही।

Verse 35

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च । मह्यं न रोचते ह्येतद्यदीच्छसि तथा कुरु

हे देवी, रूप इत्यादी सर्व बाबतीत तुझ्यात आणि हरात जणू विरोध व विसंगती आहे. हे मला मुळीच रुचत नाही; तरीही तुला तसेच हवे असेल तर तसे कर।

Verse 36

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च पुना रुद्रो ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । निनिन्द बहुधात्मानं तदग्रे तां परीक्षितुम्

नंदीश्वर म्हणाले—असे बोलून रुद्रांनी ब्रह्मचारीचे रूप धारण करून पुन्हा तिच्या समोर स्वतःची अनेक प्रकारे निंदा केली, तिची परीक्षा घेण्यासाठी।

Verse 37

तच्छ्रुत्वा पार्वती देवी विप्रवाक्यं दुरासदम् । प्रत्युवाच महाक्रुद्धा शिवनिन्दापरं च तम्

विप्राचे ते कठोर व दुर्धर वचन ऐकून देवी पार्वती अतिशय क्रुद्ध झाली आणि शिवनिंदेत तत्पर असलेल्या त्यास प्रत्युत्तर देऊ लागली।

Verse 38

एतावद्धि मया ज्ञातं कश्चिद्धन्यो भविष्यति । परन्तु सकलं ज्ञातमवध्यो दृश्यतेऽधुना

एवढेच मला कळले होते की कोणी तरी धन्य अवश्य उदयास येईल; पण आता तर सर्व तत्त्व जाणले गेले आहे असे दिसते आणि अवध्यही सध्या स्पष्ट दिसत आहे।

Verse 39

ब्रह्मचारिस्वरूपेण कश्चित्त्वं धूर्त आगतः । शिवनिन्दा कृता मूढ त्वया मन्युरभून्मम

ब्रह्मचारीचे रूप घेऊन तू धूर्तपणे येथे आला आहेस. अरे मूढा! तू शिवाची निंदा केलीस; तुझ्यामुळे माझ्या अंतःकरणात क्रोध उत्पन्न झाला आहे।

Verse 40

शिवं त्वं च न जानासि शिवात्त्वं हि बहिर्मुखः । त्वत्पूजा च कृता यन्मे तस्मात्तापयुताऽभवम्

तू शिवाला जाणत नाहीस, कारण तू शिवापासून बहिर्मुख आहेस. तरीही तू कधी माझी पूजा केलीस; त्या कारणानेच मी तापयुक्त दुःखाने युक्त झाले।

Verse 41

शिवनिन्दां करोतीह तत्त्वमज्ञाय यः पुमान् । आजन्मसंचितं पुण्यं तस्य भस्मीभवत्युत

जो मनुष्य शिवतत्त्व न जाणता येथे शिवनिंदा करतो, त्याचे जन्मापासून साठलेले सर्व पुण्य निश्चयाने भस्म होते।

Verse 42

शिवविद्वेषिणं स्पृष्ट्वा प्रायश्चित्तं समाचरेत्

शिवद्वेषी व्यक्तीस स्पर्श झाल्यास शुद्धीसाठी विधिपूर्वक प्रायश्चित्त करावे.

Verse 43

रे रे दुष्ट त्वया प्रोक्तमहं जानामि शंकरम् । निश्चयेन न विज्ञातः शिव एव परः प्रभुः

अरे दुष्टा! तू म्हणतोस—‘मी शंकराला ओळखतो.’ पण निश्चयाने तू हे जाणलेले नाहीस की शिवच एकमेव परम प्रभू आहेत.

Verse 44

यथा तथा भवेद्रुद्रो मायया बहुरूपवान् । ममाभीष्टप्रदोऽत्यन्तं निर्विकारः सताम्प्रियः

रुद्र आपल्या मायेनें ‘हे’ किंवा ‘ते’ असे होऊन असंख्य रूपे धारण करतात; तरीही ते माझ्या अभिष्ट वरांचे दाते, सर्वथा निर्विकार आणि सत्पुरुषांचे प्रिय आहेत.

Verse 45

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तं शिवा देवी शिवतत्त्वं जगाद सा । यत्र ब्रह्मतया रुद्रः कथ्यते निर्गुणोऽव्ययः

नन्दीश्वर म्हणाले: असे बोलून देवी शिवेने त्याला शिवतत्त्व सांगितले—जिथे रुद्राला स्वयं ब्रह्म, निर्गुण व अव्यय असे कथिले आहे.

Verse 46

तदाकर्ण्य वचो देव्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । पुनर्वचनमादातुं यावदेव प्रचक्रमे

देवीचे वचन ऐकून तो ब्रह्मचारी द्विज तत्क्षणी पुन्हा बोलण्यासाठी उद्यत झाला, उत्तर देण्यास सज्ज झाला.

Verse 47

प्रोवाच गिरिजा तावत्स्वसखीं विजयान्द्रुतम् । शिवासक्तमनोवृत्तिः शिवनिन्दापराङ्मुखी

तेव्हा गिरिजेने त्वरित आपल्या सखी विजयाला सांगितले—तिचे मन शिवात आसक्त होते आणि शिवनिंदेकडे ती पूर्णतः पाठ फिरवणारी होती.

Verse 48

गिरिजोवाच । वारणीयः प्रयत्नेन सख्ययं हि द्विजाधमः । पुनर्वक्तुमनाश्चायं शिवनिन्दां करिष्यति

गिरिजा म्हणाली—हा अधम द्विज सर्व प्रयत्नाने आवरला पाहिजे; तो उपद्रव करण्यासच तत्पर आहे. तो पुन्हा बोलण्यास उत्सुक असून शिवनिंदा करील.

Verse 49

न केवलं भवेत्पापं निन्दाकर्तुः शिवस्य हि । यो वै शृणोति तन्निन्दां पापभाक्स भवेदिह

शिवाची निंदा करणाऱ्यालाच पाप लागते असे नाही; जो ती निंदा ऐकतो तोही याच लोकात त्या पापाचा भागीदार होतो.

Verse 50

शिवनिन्दाकरो वध्यस्सर्वथा शिवकिंकरैः । ब्राह्मणश्चेत्स वै त्याज्यो गन्तव्यं तत्स्थलाद्द्रुतम्

जो शिवाची निंदा करतो तो सर्वथा शिवकिंकरांकडून दंडनीय आहे. तो ब्राह्मण असला तरी त्याज्य; आणि त्या स्थळावरून त्वरित निघून जावे.

Verse 51

अयन्दुष्टः पुनर्निंदां करिष्यति शिवस्य हि । ब्राह्मणत्वादवध्यश्च त्याज्योऽदृश्यश्च सर्वथा

हा दुष्ट पुन्हा शिवाची निंदा करील. पण ब्राह्मणत्वामुळे तो वध्य नाही; म्हणून त्याला सर्वथा त्यागावे आणि सर्व प्रकारे दृष्टीआड ठेवावे.

Verse 53

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा चोमया यावत्पदमुत्क्षिप्यते मुने । असौ तावच्छिवः साक्षादाललम्बे पटं स्वयम्

नंदीश्वर म्हणाले—हे मुने, उमेने असे बोलून जसा पाय उचलण्यास आरंभ केला, तितक्यातच साक्षात् शिवांनी स्वतःच्या हाताने वस्त्र धरून ठेवले।

Verse 54

कृत्वा स्वरूपं दिव्यं च शिवाध्यानं यथा तथा । दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखी शिवः

दिव्य स्वरूप धारण करून योग्य रीतीने शिवध्यानाची पद्धत दाखविली; आणि अंतर्मुख होऊन अधोमुख झालेले भगवान शिव ते देवी शिवेला दर्शवून मग तिला म्हणाले।

Verse 55

शिव उवाच । कुत्र त्वं यासि मां हित्वा न त्वन्त्याज्या मया शिवे । मया परीक्षितासि त्वं दृढभक्तासि मेऽनघे

शिव म्हणाले—हे शिवे, मला सोडून तू कुठे जाते आहेस? तू माझ्याकडून त्याज्य नाहीस। हे निष्पापे, मी तुझी परीक्षा घेतली; तू माझी दृढ भक्त आहेस।

Verse 56

ब्रह्मचारिस्वरूपेण भावमिच्छुस्त्वदीयकम् । तवोपकण्ठमागत्य प्रावोचं विविधं वचः

तुझ्या अंतःभावाचा हेतू जाणून घ्यावा म्हणून मी ब्रह्मचारीचे रूप धारण केले; आणि तुझ्या जवळ येऊन मी विविध प्रकारची वचने बोललो।

Verse 57

प्रसन्नोस्मि दृढं भक्त्या शिवे तव विशेषतः । चित्तेप्सितं वरं ब्रूहि नादेयं विद्यते तव

हे शिवे, तुझ्या दृढ भक्तीने मी विशेषतः अत्यंत प्रसन्न आहे। तुझ्या मनास इच्छित वर सांग; तुझ्यासाठी अदेय असे काहीच नाही।

Verse 58

अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः प्रेमनिर्भरे । कृतोऽस्मि तव सौन्दर्य्यात्क्षण एको युगायते

आजपासून मी तुझा दास झालो आहे; माझे तप प्रेमाने परिपूर्ण झाले आहे. तुझ्या सौंदर्यामुळे मला एक क्षणही युगासारखा वाटतो.

Verse 59

त्यज्यतां च त्वया लज्जा मम पत्नी सनातनी । एहि प्रिये त्वया साकं द्रुतं यामि स्वकं गिरिम्

हे माझ्या सनातनी पत्नी! तू लज्जा सोड. ये प्रिये; तुझ्यासह मी वेगाने माझ्या पर्वत-धामास जाईन.

Verse 60

इत्युक्तवति देवेशे शिवाति मुदमाप सा । तपोदुःखन्तु यत्सर्वं तज्जहौ द्रुतमेव हि

देवेश शिवाने असे बोलताच ती परम आनंदित झाली. तपस्येतून आलेले सर्व दुःख तिने तत्क्षणी दूर केले.

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा दृष्ट्वा दिव्यरूपं शिवस्य तत् । प्रत्युवाच प्रभुं प्रीत्या लज्जयाधो मुखी शिवा

नंतर शिवाचे ते दिव्य रूप पाहून शिवा (पार्वती) अत्यंत हर्षित झाली. प्रेमाने, पण लज्जेने मुख खाली घालून तिने प्रभूला उत्तर दिले.

Verse 62

शिवोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां मयि । पतिर्मे भव देवेश इत्युक्तश्शिवया शिवः

शिवा म्हणाली—“हे देवेश! आपण प्रसन्न असाल आणि माझ्यावर कृपा कराल, तर हे देवेश, आपण माझे पती व्हा.” असे शिवाने शिवाला सांगितले.

Verse 63

गृहीत्वा विधिवत्पाणिं कैलासं स तया ययौ । पतिं तं गिरिजा प्राप्य देवकार्यं चकार सा

विधिपूर्वक पाणिग्रहण करून तो तिच्यासह कैलासास गेला. गिरिजेने त्याला पती म्हणून प्राप्त करून नंतर देवांच्या हितार्थ देवकार्य केले.

Verse 64

इति प्रोक्तस्तु ते तात ब्रह्मचारि स्वरूपकः । शिवावतारो हि मया शिवाभावपरीक्षकः

तात, ब्रह्मचारी स्वरूपाविषयी मी तुला सांगितले. तो माझ्याद्वारे धारण केलेला शिवावतार असून खऱ्या शिवभावाची परीक्षा घेणारा आहे.

Verse 65

इदमाख्यानमनघं परमं व्याहृतं मया । य एतच्छृणुयात्प्रीत्या सुखी गतिमाप्नुयात्

हे निष्पाप, परम पावन आख्यान मी सांगितले आहे. जो ते प्रेमभक्तीने ऐकतो, तो सुखी होऊन परम गती (मोक्ष) प्राप्त करतो.

Verse 92

स्थलमेतद्द्रुतं हित्वा यास्यामोऽन्यत्र मा चिरम् । यथा संभाषणं न स्यादनेनाविदुषा पुनः

हे ठिकाण त्वरित सोडून आपण विलंब न करता दुसरीकडे जाऊ, म्हणजे या अज्ञानीशी पुन्हा बोलावे लागणार नाही.