Adhyaya 62: Instruction on the ‘Health Vow’ and the Rite of Solar Worship

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज व्रतम् आरोग्यसंज्ञितम् । कथयामि परं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ६२.१ ॥

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാ! ഇനി ഞാൻ ‘ആരോഗ്യ’ എന്ന പേരിലുള്ള വ്രതം വിവരിക്കുന്നു; അത് പരമ പുണ്യകരവും സർവ്വപാപനാശകവും ആകുന്നു.

Verse 2

तस्यैव माघमासस्य सप्तम्यां समुपोषितः । पूजयेद् भास्करं देवं विष्णुरूपं सनातनम् ॥ ६२.२ ॥

അതേ മാഘമാസത്തിലെ സപ്തമിദിനത്തിൽ വിധിപൂർവം ഉപവസിച്ച്, വിഷ്ണുരൂപനായ സനാതന ദേവൻ ഭാസ്കരനെ (സൂര്യനെ) പൂജിക്കണം.

Verse 3

आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य दिवाकर । प्रभाकरेति सम्पूज्य एवं सम्पूज्यते रविः ॥ ६२.३ ॥

ആദിത്യ, ഭാസ്കര, രവി, ഭാനു, സൂര്യ, ദിവാകര, പ്രഭാകര എന്നീ നാമങ്ങളാൽ വിധിപൂർവം സമ്പൂജിച്ച്—ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് രവിയെ പൂജിക്കുന്നത്.

Verse 4

षष्ठ्यां चैव कृताहारः सप्तम्यां भानुमर्चयेत् । अष्टम्यां चैव भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ॥ ६२.४ ॥

ഷഷ്ഠിയിൽ നിയന്ത്രിത ആഹാരം സ്വീകരിച്ച്, സപ്തമിയിൽ ഭാനുവിനെ (സൂര്യനെ) അർച്ചിച്ച്, അഷ്ടമിയിൽ ഭോജനം ചെയ്യണം—ഇതുതന്നെയാണ് വിധിക്രമം.

Verse 5

अनेन वत्सरं पूर्णं विधिना योऽर्चयेद् रविम् । तस्यारोग्यं धनं धान्यमिह जन्मनि जायते । परत्र च शुभं स्थानं यद्गत्वा न निवर्तते ॥ ६२.५ ॥

ഈ വിധിപ്രകാരം പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം രവിയെ (സൂര്യനെ) അർച്ചിക്കുന്നവന് ഈ ജന്മത്തിൽ തന്നെ ആരോഗ്യവും ധനവും ധാന്യസമൃദ്ധിയും ലഭിക്കും; പരലോകത്തിൽ ചെന്നാൽ മടങ്ങിവരേണ്ടതില്ലാത്ത ശുഭസ്ഥാനവും ലഭിക്കും.

Verse 6

सार्वभौमः पुरा राजा अनरण्यो महाबलः । तेनायमर्चितो देवो व्रतेनानेन पार्थिव । तस्य तुष्टो वरं देवः प्रादादारोग्यमुत्तमम् ॥ ६२.६ ॥

പുരാതനകാലത്ത് അനരണ്യൻ എന്ന മഹാബലവാനായ സർവ്വഭൗമ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ഓ രാജാവേ, ഈ വ്രതംകൊണ്ടുതന്നെ അവൻ ഈ ദേവനെ പൂജിച്ചു; ദേവൻ പ്രസന്നനായി അവന് ഉത്തമാരോഗ്യത്തിന്റെ വരം നൽകി.

Verse 7

भद्राश्व उवाच । किमसौ रोगवान् राजा येनारोग्यमवाप्तवान् । सार्वभौमस्य च कथं ब्रह्मन् रोगस्य सम्भवः ॥ ६२.७ ॥

ഭദ്രാശ്വൻ പറഞ്ഞു—ആ രാജാവ് ഏതു കാരണത്താൽ രോഗബാധിതനായി, അതിനാൽ പിന്നീടവൻ ആരോഗ്യലാഭം നേടി? ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, സർവ്വഭൗമ ചക്രവർത്തിയിൽ രോഗം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കും?

Verse 8

अगस्त्य उवाच । स राजा सार्वभौमोऽभूद् यशस्वी च सुरूपवान् । स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो नृपश्रेष्ठ महाबलः ॥ ६२.८ ॥

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ആ രാജാവ് സർവ്വഭൗമ ചക്രവർത്തിയായി; യശസ്സും സുന്ദരരൂപവും ഉള്ളവൻ. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഒരിക്കൽ ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ മഹാബലവാനായിരുന്നു (തുടർവൃത്താന്തം).

Verse 9

गतवान् मानसṃ दिव्यं सरो देवगणान्वितम् । तत्रापश्यद् बृहद् पद्मं सरोमध्यगतं सितम् ॥ ६२.९ ॥

അവൻ ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ ദിവ്യമായ മാനസസരോവരത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ സരോവരത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വലിയ വെളുത്ത താമര കണ്ടു.

Verse 10

तत्र चाङ्गुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम् । रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् ॥ ६२.१० ॥

അവിടെ അങ്കുഷ്ഠമാത്ര അളവുള്ള പുരുഷോത്തമൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു—ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ, ദ്വിഭുജൻ, തീക്ഷ്ണതേജസ്സുള്ളവൻ.

Verse 11

तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत् समानय । इदं तु शिरसा बिभ्रत् सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर माचिरम् ॥ ६२.११ ॥

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു—“ഈ താമര കൊണ്ടുവരിക. സർവ്വജനങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ ഇത് ഞാൻ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചാൽ ഞാൻ പ്രശംസനീയനാകും; അതിനാൽ വൈകാതെ കൊണ്ടുവരിക.”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तं पद्मं नृपसत्तम ॥ ६२.१२ ॥

അപ്പോൾ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ സാരഥി അകത്തു പ്രവേശിച്ചു; ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ആ പദ്മം പിടിക്കുവാൻ തുടങ്ങി।

Verse 13

स्पृष्टमात्रे ततः पद्मे हुंकारः समजायत । तेन शब्देन स त्रस्तः पपात च ममार च ॥ ६२.१३ ॥

പിന്നീട് ആ പദ്മം വെറും സ്പർശിച്ചമാത്രത്തിൽ ‘ഹും’ എന്ന നാദം ഉയർന്നു. ആ ശബ്ദത്തിൽ ഭയന്നവൻ വീണു; മരണവും പ്രാപിച്ചു।

Verse 14

राजा च तत्क्षणात् तेन शब्देन समपद्यत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः ॥ ६२.१४ ॥

രാജാവും അതേ ക്ഷണത്തിൽ ആ ശബ്ദത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു; കുഷ്ഠരോഗിയായി, വർണ്ണം നഷ്ടപ്പെട്ടു, ബലവും വീര്യവും നഷ്ടമായവനായി।

Verse 15

तथागतमतात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ ६२.१५ ॥

പിന്നീട് താനെന്തെന്നു അത്തരം അവസ്ഥയിൽ കണ്ട ആ പുരുഷർഷഭൻ അവിടെയേ നിന്നു; ശോകാർത്തനായി ‘ഇതെന്ത്?’ എന്നു ചിന്തിച്ചു।

Verse 16

तस्य चिन्तयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रोऽथ तं स पप्रच्छ पार्थिवम् ॥ ६२.१६ ॥

അവൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ മഹാതപസ്വിയായ ബ്രഹ്മപുത്രൻ വസിഷ്ഠൻ എത്തി; തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ആ പാർത്ഥിവ രാജാവിനോട് ചോദിച്ചു।

Verse 17

कथं ते राजशार्दूल तव देहस्य शासनम् । इदानीमेव किं कार्यं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ६२.१७ ॥

ഹേ രാജശാർദൂല, നിന്റെ ദേഹത്തിന്റെ സംയമ-ശാസനം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു? ഇപ്പോൾ തന്നെ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു—അത് എനിക്ക് പറയുക.

Verse 18

एवमुक्तस्ततो राजा वसिष्ठेन महात्मना । सर्वं पद्मस्य वृत्तान्तं कथयामास स प्रभुः ॥ ६२.१८ ॥

മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ അധിപനായ രാജാവ് പദ്മനെ സംബന്ധിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും സമഗ്രമായി വിവരിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 19

तं श्रुत्वा स मुनिस्तत्र साधु राजन्नथाब्रवीत् । असाधुरथ वा तिष्ठ तस्मात् कुष्ठित्वमागतः ॥ ६२.१९ ॥

അത് കേട്ട് ആ മുനി അവിടെ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജാവേ, നീ സദാചാരിയാണ്.” എന്നാൽ അസദാചാരിയാണെങ്കിൽ അങ്ങനെ തന്നെ നില്ക്കുക; അതിനാലാണ് കുഷ്ഠം വന്നത്.

Verse 20

एवमुक्तस्तदा राजा वेपमानः कृताञ्जलिः । पप्रच्छ साध्वहं विप्र कथं वा असाध्वहं मुने । कथं च कुष्ठं मे जातमेतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ६२.२० ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് വിറച്ച്, കൃതാഞ്ജലിയോടെ ചോദിച്ചു—“ഹേ വിപ്രാ, ഞാൻ എങ്ങനെ സദാചാരിയായി, എങ്ങനെ അസദാചാരിയായി, ഹേ മുനേ? എനിക്ക് ഈ കുഷ്ഠം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? ദയവായി പറഞ്ഞുതരുക.”

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । एतद् ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः । एतस्मिन् दृश्यते चैतत् षण्मासं क्वापि पार्थिव ॥ ६२.२१ ॥

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—“‘ബ്രഹ്മോദ്ഭവം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഈ പദ്മം ത്രിലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇതിനെ മാത്രം ദർശിച്ചാൽ സർവ്വദേവതാദർശനഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഹേ പാർത്ഥിവ, ഇത് ചിലിടങ്ങളിൽ ആറുമാസം വരെ മാത്രമേ ദൃശ്യമാകൂ.”

Verse 22

एतस्मिन् दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमर्हति ॥ ६२.२२ ॥

ഈ പുണ്യക്ഷേത്രം വെറും ദർശിച്ചുമാത്രം അതിലെ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി പരമ നിർവാണത്തിന് അർഹനാകുന്നു।

Verse 23

ब्रह्मणः प्रागवस्थाया मूर्तिरप्सु व्यवस्थिताः । एतां दृष्ट्वा जले मग्नः संसाराद् विप्रमुच्यते ॥ ६२.२३ ॥

ജലത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രാഗവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു മൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. അതിനെ ദർശിച്ച് ജലത്തിൽ മുങ്ങുന്നവൻ സംസാരചക്രത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 24

इमं च दृष्ट्वा ते सूतो जले मग्नो नरोत्तम । प्रविष्टश्च पुनरिमं हर्तुमिच्छन्नराधिप । प्राप्तवानसि दुर्बुद्धे कुष्ठित्वं पापपूरुष ॥ ६२.२४ ॥

ഇത് കണ്ടു, ഹേ നരോത്തമാ, നിന്റെ സൂതൻ ജലത്തിൽ മുങ്ങി. പിന്നെ, ഹേ നരാധിപാ, ഇതിനെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ വീണ്ടും അകത്തു പ്രവേശിച്ചു. ഹേ ദുർബുദ്ധിയേ, ഹേ പാപപുരുഷാ, നീ കുഷ്ഠരോഗം പ്രാപിച്ചു।

Verse 25

दृष्टमेतत् त्वया यस्मात् त्वं साध्विति ततः प्रभो । मयोक्तो मोहमापन्नस्तेनासाधुरितीरितः ॥ ६२.२५ ॥

ഇത് നിനക്കാൽ ദർശിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഹേ പ്രഭോ, നീ ‘നീ സാദുവാണ്’ എന്നു പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഞാൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മോഹത്തിൽപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് ‘അസാദു’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 26

ब्रह्मपुत्रो ह्यहं चेमं पश्यामि परमेश्वरम् । अहन्यहनि चागच्छंस्तं पुनर्दृष्टवानसि ॥ ६२.२६ ॥

ഞാൻ സത്യമായും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനാണ്; ഈ പരമേശ്വരനെ ഞാൻ ദർശിക്കുന്നു. നീയും ദിനംപ്രതി വന്ന് അവനെ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 27

देवा अपि वदन्त्येते पद्मं काञ्चनमुत्तमम् । मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा चात्र गतं हरिम् । प्राप्स्यामस्तत् परं ब्रह्म यद् गत्वा न पुनर्भवेत् ॥ ६२.२७ ॥

ദേവന്മാരും ഈ ഉത്തമ സ്വർണ്ണപദ്മത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. മാനസയിൽ ബ്രഹ്മപദ്മം ദർശിച്ച്, ഇവിടെ എത്തിയ ഹരിയെ കണ്ടിട്ട്, ഞങ്ങൾ ആ പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കും—അവിടെ എത്തിയാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 28

इदं च कारणं चान्यत् कुष्ठस्य शृणु पार्थिव । आदित्यः पद्मगर्भेऽस्मिन् स्वयमेव व्यवस्थितः ॥ ६२.२८ ॥

ഹേ രാജാവേ, കുഷ്ഠരോഗത്തിനുള്ള മറ്റൊരു കാരണവും കേൾക്കുക. ഈ പദ്മഗർഭത്തിൽ ആദിത്യൻ (സൂര്യൻ) സ്വയം തന്റെ സ്വഭാവശക്തിയാൽ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 29

तं दृष्ट्वा तत्त्वतो भावः परमात्मैष शाश्वतः । धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् ॥ ६२.२९ ॥

അവനെ തത്ത്വമായി ദർശിച്ചപ്പോൾ എനിക്ക് ബോധമായി—ഇവൻ ശാശ്വത പരമാത്മാവാണ്. ലോകമദ്ധ്യേ വിഭൂഷണമായ അവനെ ഞാൻ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നു।

Verse 30

एवं ते जल्पता पापमिदं देवेन दर्शितम् । इदानीमिममेव त्वमाराधय महामते ॥ ६२.३० ॥

നീ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഈ പാപകാര്യം ദേവൻ വെളിപ്പെടുത്തി. ഇപ്പോൾ, ഹേ മഹാമതേ, നീ ഇതേ തന്നെ ആരാധിക്കൂ।

Verse 31

अगस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा वसिष्ठस्तु इममेव व्रतं तदा । आदित्याराधनं दिव्यमारोग्याख्यं जगाद ह ॥ ६२.३१ ॥

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം വസിഷ്ഠൻ അന്നേ സമയം ഇതേ വ്രതം വിവരിച്ചു—ആദിത്യന്റെ ദിവ്യ ആരാധന, ‘ആരോഗ്യ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്।

Verse 32

सोऽपि राजा अकारोच्चेमं व्रतं भक्तिसमन्वितः । सिद्धिं च परमां प्राप्तो विरोगश्चाभवत्क्षणात् ॥ ६२.३२ ॥

ആ രാജാവും ഭക്തിയോടെ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. അവൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ രോഗമുക്തനായി.