Adhyaya 49: The Padmanābha Dvādaśī Observance, with the Eulogy of Lamp-Offering Merit

Verse 1

दुर्वासा उवाच । तद्वदाश्वयुजे मासि द्वादशीं शुक्लपक्षतः । संकल्प्याभ्यर्चयेद् देवं पद्मनाभं सनातनम् ॥ ४९.१ ॥

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—അതുപോലെ ആശ്വയുജ മാസത്തിൽ ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശിയിൽ സംकल्पം ചെയ്ത് സനാതനനായ പദ്മനാഭദേവനെ അഭ്യർചിക്കണം.

Verse 2

पद्मनाभाय पादौ तु कटिं वै पद्मयोनये । उदरं सर्वदेवाय पुष्कराक्षाय वै उरः । अव्ययाय तथा पाणिं प्राग्वदस्त्राणि पूजयेत् ॥ ४९.२ ॥

പദ്മനാഭനു പാദങ്ങൾ, പദ്മയോനിക്കു കടി, സർവദേവനു ഉദരം, പുഷ്കരാക്ഷനു ഉരസ് എന്നിങ്ങനെ ന്യാസം ചെയ്യണം. അവ്യയനു കൈയും അർപ്പിച്ച്, മുൻപുപറഞ്ഞപോലെ അസ്ത്രമന്ത്രങ്ങളെ പൂജിക്കണം.

Verse 3

प्रभवाय शिरः पूज्य प्राग्वदग्रे घटं न्यसेत् । तस्मिन् सौवर्णकं देवं पद्मनाभं तु विन्यसेत् ॥ ४९.३ ॥

മുൻവിധിപ്രകാരം ശിരസ്സിനെ പൂജിച്ച്, മുൻവശത്ത് കലശം സ്ഥാപിക്കണം; അതിൽ സ്വർണമയമായ പദ്മനാഭദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം।

Verse 4

तमेव देवं सम्पूज्य गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । प्रभातायां तु शर्वर्यां ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं कॄते तु यत् पुण्यं तन्निबोध महामुने ॥ ४९.४ ॥

അവൻ തന്നെയായ ദേവനെ ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവ കൊണ്ട് ക്രമമായി സമ്യക് പൂജിച്ച്, രാത്രി കഴിഞ്ഞ ശേഷം പ്രഭാതത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനു നിവേദനം ചെയ്യണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം കേൾക്കുക, മഹാമുനേ।

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा भद्राश्वो नाम वीर्यवान् । यस्य नाम्नाऽभवद्वर्षं भद्राश्वं नाम नामतः ॥ ४९.५ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ ഭദ്രാശ്വൻ എന്ന പേരുള്ള വീര്യവാൻ രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ നാമം കൊണ്ടുതന്നെ ഒരു വർഷം (പ്രദേശം) ‘ഭദ്രാശ്വം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 6

तस्यागस्त्यः कदाचित् तु गृहमागत्य सत्तम । उवाच सप्तारात्रं तु वसामि भवतो गृहे ॥ ४९.६ ॥

അഗസ്ത്യൻ ഒരിക്കൽ അവന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന് പറഞ്ഞു—“ഹേ സത്തമാ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഗൃഹത്തിൽ ഏഴ് രാത്രികൾ വസിക്കും।”

Verse 7

तं राजा शिरसा भूत्वा स्थीयतामित्यभाषत । तस्य कान्तिमती नाम भार्या परमशोभना ॥ ४९.७ ॥

രാജാവ് ശിരസ്സു നമിച്ച് “ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം” എന്നു പറഞ്ഞു; അവനു ‘കാന്തിമതി’ എന്ന പേരുള്ള അത്യന്തം ശോഭയുള്ള ഭാര്യ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 8

तस्यास्तेजः समभवद् द्वादशादित्यसंनिभम् । शतानि पञ्च तस्यासन् सपत्नीनां यतव्रत ॥ ४९.८ ॥

അപ്പോൾ അവളുടെ തേജസ് ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരുടെ സമപ്രഭയായി ഉദിച്ചു. അവന്റെ അഞ്ചുനൂറ് സഹപത്നിമാർ വ്രതനിഷ്ഠരായി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 9

ताः दास्य इव कर्माणि कुर्वन्त्यहरहः शुभाः । कान्तिमत्या महाभाग भयात् त्रस्ताः विचेतसः ॥ ४९.९ ॥

ആ ശുഭസ്ത്രീകൾ ദാസിമാരെന്നപോലെ ദിനംപ്രതി കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. കാന്തിമതിയെ ഭയന്ന് അവർ സന്ത്രസ്തരായി മനസ്സു കലങ്ങിയിരുന്നു.

Verse 10

तामगस्त्यस्तथा दृष्ट्वा रूपतेजोऽन्वितां शुभाम् । सपत्न्यश्च भयात्तस्याः कुर्वन्त्यः कर्म शोभनम् । राजा तु तस्या मुदितं मुखमेवावलोकयन् ॥ ४९.१० ॥

അഗസ്ത്യൻ അവളെ—ശുഭയും രൂപതേജസ്സുകളാൽ സമന്വിതയുമായ—കണ്ടു. അവളെ ഭയന്ന് സഹപത്നിമാർ ശോഭനമായി കര്‍ത്തവ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി; രാജാവ് അവളുടെ സന്തോഷഭരിതമായ മുഖം മാത്രമേ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നുള്ളൂ.

Verse 11

एवंभूतामथो दृष्ट्वा राज्ञीं परमशोभनाम् । साधु साधु जगन्नाथेत्यगस्त्यः प्राह हर्षितः ॥ ४९.११ ॥

ഇങ്ങനെ അത്യന്തം ശോഭനയായ രാജ്ഞിയെ കണ്ട അഗസ്ത്യൻ ആനന്ദിച്ച്—“സാധു, സാധു, ഹേ ജഗന്നാഥാ!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 12

द्वितीये दिवसेऽप्येवं राज्ञीं दृष्ट्वा महाप्रभाम् । अहो मुष्टमहो मुष्टं जगदेतच्चराचरम् । इत्यगस्त्यो द्वितीयेऽह्नि राज्ञीं दृष्ट्वाऽभ्युवाच ह ॥ ४९.१२ ॥

രണ്ടാം ദിവസവും മഹാപ്രഭയോടെ ദീപ്തമായ രാജ്ഞിയെ കണ്ട അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—“അഹോ, എത്ര അത്ഭുതം! എത്ര അത്ഭുതം! ഈ സമസ്ത ചരാചര ജഗത്ത്!” ഇങ്ങനെ രണ്ടാം ദിനം രാജ്ഞിയെ കണ്ടു അവളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 13

तृतीयेऽहनि तां दृष्ट्वा पुनरेवमुवाच ह । अहो मूढा न जानन्ति गोविन्दं परमेश्वरम् । य एकेऽह्नि फलं चै तद् राज्ञे तुष्टः प्रदत्तवान् ॥ ४९.१३ ॥

മൂന്നാം ദിവസം അവളെ കണ്ടിട്ട് അവൻ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“അയ്യോ! മോഹിതർ ഗോവിന്ദനായ പരമേശ്വരനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. ഒരുദിവസത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം തന്നേ പ്രസന്നനായി അദ്ദേഹം രാജാവിന് ദാനമായി നൽകി.”

Verse 14

चतुर्थे दिवसे हस्तावुत्क्षिप्य पुनरब्रवीत् । साधु साधु जगन्नाथ स्त्री शूद्राः साधु साध्विति । द्विजाः साधु नृपाः साधु वैश्याः साधु पुनः पुनः ॥ ४९.१४ ॥

നാലാം ദിവസം കൈകൾ ഉയർത്തി അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“സാധു, സാധു, ഹേ ജഗന്നാഥാ! സ്ത്രീകളും ശൂദ്രരും ‘സാധു സാധു’ എന്നു പറയുന്നു; ദ്വിജർ ‘സാധു’ എന്നു പറയുന്നു; രാജാക്കന്മാർ ‘സാധു’ എന്നു പറയുന്നു; വൈശ്യരും വീണ്ടും വീണ്ടും ‘സാധു’ എന്നു പറയുന്നു.”

Verse 15

साधु भद्राश्व साधु त्वं भोऽगस्त्य साधु साधु ते । साधु प्रह्लाद ते साधु ध्रुव साधो महाव्रत । एवमुक्त्वा ननर्तोच्चैरगस्त्यो राजसन्निधौ ॥ ४९.१५ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്—“സാധു ഭദ്രാശ്വാ, നീ সাধു. ഓ അഗസ്ത്യാ, നിനക്കു সাধു সাধു. പ്രഹ്ലാദാ, നിനക്കു সাধു. ധ്രുവാ, সাধു—ഹേ മഹാവ്രതധാരീ!”—എന്ന് പറഞ്ഞ് അഗസ്ത്യൻ രാജസന്നിധിയിൽ ഉച്ചത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.

Verse 16

एवम्भूतं च तं दृष्ट्वा सपत्निको नृपोत्तमः । किं हर्षकारणं ब्रह्मन् येनेत्थं नृत्यते भवान् ॥ ४९.१६ ॥

അവനെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജ്ഞിയോടുകൂടിയ ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് ചോദിച്ചു—“ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നതിന് കാരണമായ ആനന്ദഹേതു എന്താണ്?”

Verse 17

अगस्त्य उवाच । अहो मूर्खः कुराज त्वमहो मूर्खानुगास्त्वमी । अहो पुरोहिता मूर्खा ये न जानन्ति मे मतम् ॥ ४९.१७ ॥

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—“അയ്യോ! ദുഷ്ടരാജാവേ, നീ മൂഢൻ; നിന്റെ അനുയായികളും മൂഢരാണ്. അയ്യോ! എന്റെ അഭിപ്രായം അറിയാത്ത പുരോഹിതന്മാരും മൂഢരാണ്.”

Verse 18

एवमुक्ते ततो राजा कृताञ्जलिरभाषत । न जानीमो वयं ब्रह्मन् प्रश्नमेतत् त्वयेरितम् । कथयस्व महाभाग यद्यनुग्रहकृद् भवान् ॥ ४९.१८ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണോത്തമാ, അങ്ങ് ചോദിച്ച ഈ ചോദ്യം ഞങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല. മഹാഭാഗ്യവാനായ അങ്ങ് അനുഗ്രഹിക്കാൻ തയ്യാറാണെങ്കിൽ ഇത് വിശദീകരിച്ചാലും."

Verse 19

अगस्त्य उवाच । इयं राज्ञी त्वया याऽभूद् दासी वैश्यस्य वैदिशे । नगरे हरिदत्तस्य त्वमस्याः पतिरेव च । तस्यैव कर्मकारोऽभूच्छूद्रः सेवनतत्परः ॥ ४९.१९ ॥

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: "നിന്നോടൊപ്പമുള്ള ഈ രാജ്ഞി, വിദിശ നഗരത്തിലെ വൈശ്യനായ ഹരിദത്തന്റെ ദാസിയായിരുന്നു. നീ അവളുടെ ഭർത്താവായിരുന്നു. സേവനത്തിൽ തൽപരനായ ഒരു ശൂദ്രൻ അവന്റെ വേലക്കാരനായി."

Verse 20

स वैश्योऽश्वयुजे मासि द्वादश्यां नियतः स्थितः । स्वयं विष्ण्वालयं गत्वा पुष्पधूपादिभिर्हरिम् ॥ ४९.२० ॥

ആ വൈശ്യൻ, ആശ്വയുജ മാസത്തിലെ ദ്വാദശി തിഥിയിൽ നിയമപൂർവ്വം വ്രതമനുഷ്ഠിച്ച്, സ്വയം വിഷ്ണുക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി പുഷ്പം, ധൂപം തുടങ്ങിയവയാൽ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 21

अभ्यर्च्य स्वगृहं प्रायाद् भवन्तौ रक्षपालकौ । स्थाप्य द्वावपि दीपानां ज्वलनार्थं महामते ॥ ४९.२१ ॥

പൂജയ്ക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോയി. ഹേ മഹാമതേ, വിളക്കുകൾ തെളിയിച്ചു വെക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം നിങ്ങളെ രണ്ടുപേരെയും അവിടെ കാവൽക്കാരായി നിയമിച്ചു।

Verse 22

गते वैश्ये भवन्तौथ दीपान् प्रज्वाल्य संस्थितौ । यावत् प्रभाता रजनी निशामेकां नरोत्तम ॥ ४९.२२ ॥

വൈശ്യൻ പോയതിനുശേഷം, ഹേ നരോത്തമാ, രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാതമാകുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും അവിടെ വിളക്കുകൾ തെളിയിച്ചു നിന്നു—ഒരു രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണം അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 23

ततः काले मृतौ तौ तु उभौ द्वावपि दम्पती । तेन पुण्येन ते जन्म प्रियव्रतगृहेऽभवत् ॥ ४९.२३ ॥

പിന്നീട് കാലക്രമത്തിൽ ആ ദമ്പതികൾ ഇരുവരും മരണപ്പെട്ടു; ആ പുണ്യഫലത്താൽ അവരുടെ അടുത്ത ജന്മം പ്രിയവ്രതന്റെ ഗൃഹത്തിൽ സംഭവിച്ചു।

Verse 24

इयं तु पत्नी ते जाता पुरा वैश्यस्य दासिका । पारक्यस्यापि दीपस्य ज्वालितस्य हरेर्गृहे ॥ ४९.२४ ॥

എന്നാൽ ഈ സ്ത്രീ, ഇപ്പോൾ നിന്റെ ഭാര്യയായി ജനിച്ചവൾ, മുമ്പ് ഒരു വൈശ്യന്റെ വീട്ടിൽ ദാസിയായിരുന്നു; ഹരിയുടെ ഗൃഹത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ ദീപവും അവൾ തെളിയിച്ചിരുന്നു।

Verse 25

यः पुनः स्वेन वित्तेन विष्णोरग्रे प्रदीपकम् । ज्वालयेत् तस्य यत् पुण्यं तत् सङ्ख्यातुं न शक्यते । तेन साधो हरे साधु इत्युक्तं वचनं मया ॥ ४९.२५ ॥

കൂടാതെ, ആരെങ്കിലും സ്വന്തം ധനത്തോടെ വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ദീപം തെളിയിച്ചാൽ, അവനു ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ സാദുവേ, ‘ഹരേ, സാധു സാധു’ എന്ന വാക്കുകൾ ഞാൻ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 26

कृते संवत्सरे भक्तिं हरेः कृत्वा विचक्षणः । संवत्सरार्धं त्रेतायां सममेतन्न संशयः ॥ ४९.२६ ॥

വിവേകമുള്ളവൻ കൃതയുഗത്തിൽ ഒരു വർഷം ഹരിഭക്തി ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ത്രേതായുഗത്തിൽ അർദ്ധവത്സര ഭക്തിയാൽ തുല്യമായി ലഭിക്കുന്നു—സംശയമില്ല।

Verse 27

त्रिमासे द्वापरे भक्त्या पूजयँल्लभते फलम् । नमो नारायणायेति उक्त्वा कलौ तु लभते फलम् । तेन मुष्टं जगद्विष्णोर्भक्तिमात्रं मयेरितम् ॥ ४९.२७ ॥

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ മൂന്ന് മാസം ഭക്തിയോടെ പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ ‘നമോ നാരായണായ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചാൽ മാത്രം ഫലം ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ലോകത്തിനായി വിഷ്ണുഭക്തി മാത്രമെന്നത് ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 28

पारक्यदीपस्योत्कर्षाद् वै देवाग्रे फलमीदृशम् । प्राप्तं फलं त्वया राजन् फलमेतन् मयेरितम् । अहो मूढा न जानन्ति हरेर्दीपक्रियाफलम् ॥ ४९.२८ ॥

മറ്റൊരാളുടെ പേരിൽ അർപ്പിച്ച ദീപത്തിന്റെ ഉത്തമപ്രഭാവം മൂലം ദേവസന്നിധിയിൽ ഇത്തരമൊരു ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഹേ രാജൻ, ആ ഫലം നീ പ്രാപിച്ചു; ഇതേ ഫലമെന്ന് ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു. അയ്യോ, മോഹിതർ ഹരിക്കായി ദീപദാനം ചെയ്യുന്ന ഫലം അറിയുന്നില്ല.

Verse 29

एवं विधं द्विजा ये च राजानो ये च भक्तितः । यजन्ते विविधैर्यज्ञैस्तेन ते साधवः स्मृताः ॥ ४९.२९ ॥

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഭക്തിയോടെ വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ യജിക്കുന്നവർ—രാജാക്കളായാലും—ആ ആചരണത്താൽ തന്നേ അവർ സാധുക്കൾ (സജ്ജനർ) എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 30

अहं तमेव मुक्त्वा अन्यं न पश्यामि महीतले । तेन साधोऽगस्त्येति मया चात्मा प्रशंसितः । हर्षेण महता राजन् व्याक्षिप्तेन मयेरितम् ॥ ४९.३० ॥

അവനെ വിട്ടാൽ ഭൂമിയിൽ അവനെപ്പോലെയുള്ള മറ്റൊരാളെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ സാദോ, ഞാൻ അവനെ ‘അഗസ്ത്യൻ’ എന്നു പറഞ്ഞു പ്രശംസിച്ചു; ആ വചനത്തിൽ എന്നെയും ഞാൻ പ്രശംസിച്ചതായി വന്നു. ഹേ രാജൻ, മഹാ ഹർഷത്തിൽ ആവേശിതനായി ഞാൻ ഇതു പറഞ്ഞു.

Verse 31

सा स्त्री धन्या स शूद्रस्तु तथा धन्यतरो मतः । भर्तुः सुश्रूषणं कृत्वा तत्परोक्षे हरेरिति ॥ ४९.३१ ॥

ആ സ്ത്രീ ധന്യയാണ്; ആ ശൂദ്രനും ധന്യൻ—അതിലും അധികം ധന്യൻ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു—കാരണം ഭർത്താവിനെ ശുശ്രൂഷിച്ച്, അവൻ ഇല്ലാത്തപ്പോഴും ‘ഹരി’ നാമം ജപിക്കുന്നു.

Verse 32

सा स्त्री धन्या तथा शूद्रो द्विजसुश्रूषणे रतः । तदनुज्ञया हरेर्भक्तिः स्त्री शूद्रो तेन साध्विति ॥ ४९.३२ ॥

ആ സ്ത്രീ ധന്യയാണ്; ദ്വിജന്മാരുടെ ശുശ്രൂഷയിൽ നിരതനായ ആ ശൂദ്രനും ധന്യൻ. അവരുടെ അനുവാദത്തോടെ ഹരി-ഭക്തി പ്രശംസനീയമാണ്; അതിനാൽ സ്ത്രീയും ശൂദ്രനും സാധ്വി/സാധു എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 33

असुरं भावमास्थाय प्रह्लादः पुरुषोत्तमम् । मुक्त्वा चान्यं न जानाति तेनासौ साधुरुच्यते ॥ ४९.३३ ॥

അസുരഭാവം ആശ്രയിച്ചിട്ടും പ്രഹ്ലാദൻ പുരുഷോത്തമനെയേ മാത്രം അറിയുന്നു; മറ്റെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റാരെയും അറിയുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് അവൻ സാധുവെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 34

प्रजापतिकुले भूत्वा बाल एव वनं गतः । आराध्य विष्णुं प्राप्तं तत् स्थानं परमशोभनम् । तेन साधो ध्रुवेत्येवं मयोक्तं राजसत्तम ॥ ४९.३४ ॥

പ്രജാപതി വംശത്തിൽ ജനിച്ച് അവൻ ബാലനായിരിക്കെ തന്നെ വനത്തിലേക്ക് പോയി. വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ച് അവൻ അത്യന്തം ശോഭനമായ ആ പരമധാമം പ്രാപിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, രാജശ്രേഷ്ഠനേ, ധ്രുവനെ സാധുവെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു.

Verse 35

इति राजा वचः श्रुत्वा अगस्त्यस्य महात्मनः । अल्पोपदेशराजासौ पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ॥ ४९.३५ ॥

ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ട ആ രാജാവ്—അൽപ ഉപദേശം ലഭിച്ചവനായി—മുനിശ്രേഷ്ഠനോടു വീണ്ടും ചോദിച്ചു.

Verse 36

अगस्त्यश्च महाभागः कार्तिक्यां पुष्करं व्रजन् । गतेऽगस्त्ये प्रगच्छन् वै भद्राश्वस्य निवेशनम् ॥ ४९.३६ ॥

കാർത്തിക മാസത്തിൽ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്ന മഹാഭാഗ്യനായ അഗസ്ത്യൻ; അഗസ്ത്യൻ പുറപ്പെട്ട ശേഷം, അവൻ ഭദ്രാശ്വന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് തന്നെ മുന്നേറി.

Verse 37

पृष्टश्च राज्ञा तामेव द्वादशीं मुनिसत्तमः । दुर्वासा उवाच । इदमेव मया तुभ्यं कथितं ते तपोधन ॥ ४९.३७ ॥

രാജാവ് അതേ ദ്വാദശീ വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ദുര്വാസാവ് പറഞ്ഞു—ഓ തപോധന, ഇതുതന്നെയാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്.

Verse 38

कथयित्वा पुनर्वाक्यमगस्त्यो नृपसत्तमम् । उवाच पुष्करं यामि पुनरेष्यामि ते गृहम् । एवमुक्त्वा जगामाशु सद्योऽदर्शनतां मुनिः ॥ ४९.३८ ॥

വീണ്ടും കുറെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ ശേഷം മുനി അഗസ്ത്യൻ നൃപശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു— “ഞാൻ പുഷ്കരത്തിലേക്കു പോകുന്നു; വീണ്ടും മടങ്ങി നിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കു വരാം.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു, ഉടൻ തന്നെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 39

राजाऽपि तेन विधिना पद्मनाभस्य द्वादशीम् । उपोष्य परमं काममिह जन्मनि चाप्तवान् ॥ ४९.३९ ॥

രാജാവും അതേ വിധിപ്രകാരം പദ്മനാഭന്റെ ദ്വാദശീ വ്രത-ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഈ ജന്മത്തിലേ തന്നെ പരമ അഭീഷ്ടഫലം പ്രാപിച്ചു.

Verse 40

सपत्नीको नृपवरॊ द्वादशीं समुपोष्य च । इह जन्मनि राजा ऽसौ पुत्रपौत्रांस्तथा ऽऽप्तवान् ॥ ४९.४० ॥

ആ ഉത്തമരാജാവ് ഭാര്യയോടുകൂടെ ദ്വാദശീ ദിനത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം ഉപവാസവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഈ ജന്മത്തിലേ തന്നെ പുത്രന്മാരെയും പൗത്രന്മാരെയും പ്രാപിച്ചു.