Adhyaya 290

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुबेरस्थानमुत्तमम् । यत्र सिद्धः पुरा देवि कुबेरो धनदोऽभवत्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! തുടർന്ന് കുബേരന്റെ ഉത്തമസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകണം; ഹേ ദേവീ, അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് കുബേരൻ സിദ്ധനായി ‘ധനദ’—ധനം നല്കുന്നവൻ—ആയിരുന്നു.

Verse 2

ब्राह्मणश्चौररूपेण तत्र स्थानेऽवसत्पुरा । स च मे भक्तियोगेन पुरा वै धनदः कृतः

ആ സ്ഥലത്ത് മുമ്പ് ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ കള്ളന്റെ രൂപത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നു; അവൻ എന്റെ ഭക്തിയോഗം മൂലം പുരാതനകാലത്തുതന്നെ ‘ധനദ’യായി മാറ്റപ്പെട്ടു.

Verse 3

देव्युवाच । कथं स ब्राह्मणो भूत्वा चौररूपो नराधमः । तन्मे कथय देवेश धनदः स यथाऽभवत्

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—അവൻ ബ്രാഹ്മണനായിട്ടും എങ്ങനെ കള്ളന്റെ രൂപത്തിലുള്ള നരാധമനായി? ഹേ ദേവേശ, അവൻ എങ്ങനെ ധനദയായി മാറി എന്ന് എനിക്ക് പറയുക.

Verse 4

ईश्वर उवाच । तस्मिन्नर्थे महादेवि यद्वृत्तं चौत्तमेंऽतरे । कथयिष्यामि तत्सर्वं शिवमाहात्म्यसूचकम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! ആ വിഷയത്തിലും ആ ഉത്തമ അവസരത്തിൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറയാം; അത് ശിവമാഹാത്മ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്ന വിവരണമാണ്।

Verse 5

कश्चिदासीद्द्विजो देवि देवशर्मेति विश्रुतः । प्रभासक्षेत्रनिलयो न्यंकुमत्यास्तटेऽवसत्

ഹേ ദേവീ! ദേവശർമാ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ വസിച്ച് ന്യങ്കുമതീ നദീതീരത്ത് താമസിച്ചു.

Verse 6

पुत्रक्षेत्रकलत्रादिव्यापारैकरतः सदा । विहायाथ स गार्हस्थ्यं धनार्थं लोभ मोहितः । प्रचचार महीमेतां सग्रामनगरांतराम्

അവൻ എപ്പോഴും പുത്രൻ, ഭൂമി, ഭാര്യ മുതലായ കാര്യവ്യാപാരങ്ങളിൽ മാത്രം ലീനനായിരുന്നു. പിന്നെ ധനലോഭത്തിൽ മോഹിതനായി ഗാർഹസ്ഥധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗ്രാമനഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ ഈ ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു.

Verse 7

भार्या तस्य विलोलाक्षी तस्य गेहाद्विनिर्गता । स्वच्छंदचारिणी नित्यं नित्यं चानंगमोहिता

അവന്റെ ഭാര്യ ചഞ്ചലനേത്രയായിരുന്നു; അവൾ അവന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. സ്വേച്ഛാചാരിണിയായി അവൾ നിത്യം നിത്യം അനംഗമോഹത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരുന്നു.

Verse 8

तस्यां कदाचित्पुत्रस्तु शूद्राज्जातो विधेर्वशात् । दुष्टात्माऽतीव निर्मुक्तो नाम्ना दुःसह इत्यतः

അവളിൽ നിന്ന് ഒരിക്കൽ വിധിവശാൽ ഒരു ശൂദ്രനിൽ നിന്നു ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവൻ ദുഷ്ടസ്വഭാവിയും അത്യന്തം നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും ആയതിനാൽ ‘ദുഃസഹ’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു.

Verse 9

सोऽथ कालेन महता नामकर्मप्रवर्तितः । व्यसनोपहतः पापस्त्यक्तो बन्धुजनैस्तथा

പിന്നെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ തന്റെ നാമവും കർമ്മങ്ങളും അനുസരിച്ച് വളർന്നു. ദുർവ്യസനങ്ങളാൽ പീഡിതനായ പാപിയെ ബന്ധുക്കളും ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 10

पूजोपकरणं द्रव्यं स कस्मिंश्चिच्छिवालये । बहुदोषामुखे दृष्ट्वा हर्तुकामोऽविशत्ततः

ഒരു ശിവാലയത്തിൽ പൂജോപകരണങ്ങളും ദ്രവ്യങ്ങളും പല ദോഷങ്ങൾക്കും ഇരയാകുന്നവിധം തുറന്നുകിടക്കുന്നത് കണ്ടു. അവ മോഷ്ടിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് അവൻ അകത്തു കയറി.

Verse 11

यावद्दीपो गतप्रायो वर्त्तिच्छेदोऽभवत्किल । तावत्तेन दशा दत्ता द्रव्यान्वेषणकारणात्

വിളക്ക് ഏതാണ്ട് അണയാൻ വന്നപ്പോൾ തിരിയും മുറിഞ്ഞു; അതേ നിമിഷം ദ്രവ്യം തേടിയതിന്റെ കാരണത്താൽ അവൻ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു വീണു.

Verse 12

प्रबुद्धश्चोत्थितस्तत्र देवपूजाकरो नरः । कोऽयं कोयमिति प्रोच्चैर्व्याहरत्परिघायुधः

അവിടെ ദേവപൂജ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ഉണർന്ന് എഴുന്നേറ്റു. പരിഘം ആയുധമായി പിടിച്ച് ‘ആരിത്? ആരിത്?’ എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു.

Verse 13

स च प्राणभयान्नष्टः शूद्रजश्चापि मूढधीः । विनिन्दन्नात्मनो जन्म कर्म चापि सुदुःखित

ജീവഭയത്താൽ അവൻ ഓടി മറഞ്ഞു. ശൂദ്രജന്മനും മന്ദബുദ്ധിയുമായിരുന്നു അവൻ; തന്റെ ജന്മത്തെയും കർമ്മത്തെയും കുറ്റപ്പെടുത്തി, മഹാദുഃഖത്തിൽ വിങ്ങി.

Verse 14

पुरपालैर्हतोऽवन्यां मृतः कालादभूच्च सः । गंधारविषये राजा ख्यातो नाम्ना सुदुर्मुखः

നഗരരക്ഷകർ വനത്തിൽ വധിച്ചതിനാൽ അവൻ കാലക്രമത്തിൽ മരണപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ഗന്ധാരദേശത്ത് അവൻ രാജാവായി ജനിച്ച് ‘സുദുർമുഖൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 15

गीतवाद्यरतस्तत्र वेश्यासु निरतो भृशम् । प्रजोपद्रवकृन्मूर्खः सर्वधर्मबहिष्कृतः

അവിടെ അവൻ ഗീത-വാദ്യങ്ങളിൽ ആസക്തനായി, വേശ്യകളിൽ അത്യന്തം ലീനനായി. പ്രജയെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന മൂഢനായി, സകലധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നും ബഹിഷ്കൃതനായിരുന്നു.

Verse 16

किन्त्वर्चयन्सदैवासौ लिंगं राज्यक्रमागतम् । पुष्पस्रग्धूपनैवेद्यगंधादिभिरमन्त्रवत्

എന്നാലും അവൻ രാജപരമ്പരയായി ലഭിച്ച ലിംഗത്തെ എപ്പോഴും ആരാധിച്ചു. പുഷ്പം, മാല, ധൂപം, നൈവേദ്യം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുതലായവ അർപ്പിച്ചു—മന്ത്രമില്ലാതെ തന്നേ.

Verse 17

मुख्येषु च सदा काले देवतायतनेषु च । दद्यात्स बहुलान्दीपान्वर्तिभिश्च समुज्ज्वलान्

പ്രധാന സമയങ്ങളിലും ദേവാലയങ്ങളിലും അവൻ എപ്പോഴും അനേകം ദീപങ്ങൾ ദാനം ചെയ്തു; അവ വർത്തികളാൽ ദീപ്തമായി ജ്വലിച്ചു.

Verse 18

कदाचिन्मृगयासक्तो बभ्राम स च वीर्यवान् । प्रभास क्षेत्रमागात्य पूर्वसंस्कारभावितः

ഒരിക്കൽ വേട്ടയിൽ ആസക്തനായ ആ വീരൻ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുകൊണ്ട്, പൂർവസംസ്കാരങ്ങളുടെ പ്രേരണയാൽ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെത്തി.

Verse 19

परैरभिहतो युद्धे न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । शिवपूजाविधानेन विध्वस्ताशेषपातकः

ന്യങ്കുമതിയുടെ ശുഭതീരത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ മറ്റുള്ളവരാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, ശിവപൂജാവിധി യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചതിനാൽ അവന്റെ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിച്ചു।

Verse 20

ततो विश्रवसश्चासौ पुत्रोऽभूद्भुवि विश्रुतः । यः स एव महातेजाः सर्वयज्ञाधिपो बली

അതിനുശേഷം അവൻ ഭൂമിയിൽ വിശ്രവസിന്റെ പ്രസിദ്ധ പുത്രനായി പ്രസിദ്ധനായി—അവൻ തന്നേ മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, ബലവാൻ, സർവ്വയജ്ഞങ്ങളുടെ അധിപതി।

Verse 21

कुबेर इति धर्मात्मा श्रुतशीलसमन्वितः । लिंगं प्रतिष्ठयामास न्यंकुमत्याश्च पूर्वतः

ധർമ്മാത്മാവും ശ്രുതി-ജ്ഞാനവും സദാചാരവും ഉള്ള ‘കുബേരൻ’ ന്യങ്കുമതിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 22

कौबेरात्पश्चिमे भागे सोमनाथेति विश्रुतम् । संपूज्य च यथेशानं न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । स्तोत्रेणानेन चास्तौषीद्भक्त्या तं सर्वकामदम्

കൗബേരത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ‘സോമനാഥ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ ന്യങ്കുമതിയുടെ ശുഭതീരത്തിൽ യഥാവിധി ഈശാനനെ പൂജിച്ച്, ഈ സ്തോത്രംകൊണ്ട് ഭക്തിയോടെ സർവ്വകാമദനായ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 23

मूर्तिः क्वापि महेश्वरस्य महती यज्ञस्य मूलोदया तुम्बी तुंगफलावती च शतशो ब्रह्माण्डकोटिस्तथा । यन्मानं न पितामहो न च हरिर्ब्रह्माण्डमध्यस्थितो जानात्यन्यसुरेषु का च गणना सा संततं वोऽवतात्

എവിടെയോ മഹേശ്വരന്റെ മഹത്തായ ഒരു മൂർത്തി നിലകൊള്ളുന്നു—യജ്ഞത്തിന്റെ ആദിമൂലോദയം—ഉയർന്ന ഫലഭാരത്തോടെ തൂങ്ങിയ തുമ്പീ വള്ളിപോലെ, നൂറുകണക്കിന് കോടി ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾക്കു തുല്യം. അതിന്റെ അളവ് പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനും അറിയില്ല; ബ്രഹ്മാണ്ഡമദ്ധ്യസ്ഥനായ ഹരി വിഷ്ണുവിനും അറിയില്ല; പിന്നെ മറ്റു ദേവന്മാരുടെ കണക്കെന്ത്? ആ പരമരൂപം നിങ്ങളെ നിത്യവും കാക്കട്ടെ।

Verse 24

नमाम्यहं देवमजं पुराणमु पेन्द्रमिन्द्रावरराजजुष्टम् । शशांकसूर्याग्निसमाननेत्रं वृषेन्द्रचिह्नं प्रलयादिहेतुम्

ഞാൻ ആ ദേവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—അജൻ, പുരാതന ആദിദേവൻ; ഉപേന്ദ്രനും ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രനും വണങ്ങുന്നവൻ; ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവപോലെ നേത്രങ്ങളുള്ളവൻ; വൃഷഭചിഹ്നധാരി; പ്രളയത്തിനും ആദ്യാരംഭത്തിനും കാരണൻ।

Verse 25

सर्वेश्वरैकत्रिबलैकबन्धुं योगाधिगम्यं जगतोऽधिवासम् । तं विस्मयाधारमनंतशक्तिं ज्ञानोद्भवं धैर्यगुणाधिकं च

ഞാൻ അവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു—ഏകമാത്ര സർവേശ്വരൻ, ത്രിലോകത്തിന്റെ ഏകബന്ധുവും ശരണവും; യോഗത്തിലൂടെ അനുഭവഗമ്യൻ; ജഗത്തിന്റെ അന്തർവാസിയായ അധിവാസം; വിസ്മയത്തിന്റെ ആധാരം, അനന്തശക്തിസമ്പന്നൻ, ശുദ്ധജ്ഞാനോത്ഭവൻ, ധൈര്യഗുണസമൃദ്ധൻ।

Verse 26

पिनाकपाशांकुशशूलहस्तं कपर्दिनं मेघसमानघोषम् । सकालकण्ठं स्फटिकावभासं नमामि शंभुं भुवनैकनाथम्

ഭുവനങ്ങളുടെ ഏകനാഥനായ ശംഭുവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു—പിനാകം, പാശം, അങ്കുശം, ശൂലം എന്നിവ കൈകളിൽ ധരിച്ചവൻ; ജടാധാരി; മേഘഗർജ്ജനസമമായ ഘോഷമുള്ളവൻ; കാലചിഹ്നയുക്ത കണ്ഠൻ; സ്ഫടികസമമായ നിർമ്മലപ്രഭയുള്ളവൻ।

Verse 27

कपालिनं मालिनमादिदेवं जटाधरं भीमभुजंगहारम् । प्रभासितारं च सहस्रमूर्तिं सहस्रशीर्षं पुरुषं विशिष्टम्

ഞാൻ കപാലധാരിയും മാലാധാരിയും ആയ ആദിദേവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു; ജടാധാരി, ഭീകരഭുജംഗഹാരഭൂഷിതൻ; പ്രകാശകനായ—സഹസ്രമൂർത്തിയും സഹസ്രശിരസ്സും ഉള്ള—ആ വിശിഷ്ട പരമപുരുഷൻ।

Verse 28

यदक्षरं निर्गुणमप्रमेयं सज्योतिरेकं प्रवदंति संतः । दूरंगमं वेद्यमनिंद्यवन्द्यं सर्वेषु हृत्स्थं परमं पवित्रम्

ആ അക്ഷരതത്ത്വത്തെ—നിർഗുണവും അപ്രമേയവും—സന്തന്മാർ ഏകജ്യോതിസ്വരൂപമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ദൂരംഗമനായിട്ടും ജ്ഞേയൻ; നിന്ദാരഹിതനും വന്ദനീയനും; എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ; പരമ പവിത്രീകരകൻ।

Verse 29

तेजोनिभं बालमृगांकमौलिं नमामि रुद्रं स्फुरदुग्रवक्त्रम् । कालेन्धनं कामदमस्तसंगं धर्मासनस्थं प्रकृतिद्वयस्थम्

ജ്വാലാപ്രഭപോലെ ദീപ്തനായും ശിരസ്സിൽ ബാലചന്ദ്രനെ ധരിച്ചവനുമായ, ഉഗ്രമുഖം തേജസ്സോടെ സ്ഫുരിക്കുന്ന രുദ്രനേ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. കാലത്തെ ഇന്ധനമായി ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, അസക്തൻ, ധർമ്മാസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതൻ, പ്രകൃതിയുടെ ദ്വൈതത്തിന് അതീതൻ.

Verse 30

अतीन्द्रियं विश्वभुजं जितारिं गुणत्रयातीतमजं निरीहम् । तमोमयं वेदमयं चिदंशं प्रजापतीशं पुरुहूतमिन्द्रम् । अनागतैकध्वनिरूपमाद्यं ध्यायंति यं योगविदो यतीन्द्राः

ഇന്ദ്രിയാതീതനും വിശ്വത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നവനും ശത്രുജയിയും; ത്രിഗുണാതീതൻ, അജൻ, ക്രിയാരഹിതൻ. ഗൂഢതാമോമയനായിട്ടും വേദമയൻ, ശുദ്ധചൈതന്യാംശം; പ്രജാപതീശൻ, പലവട്ടം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്ന ‘ഇന്ദ്രൻ’. അവ്യക്തത്തിലെ ഏക അജനാദരൂപമായ ആദിയനെ യോഗവിദരും യതീന്ദ്രരും ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 31

संसारपाशच्छिदुरं विमुक्तः पुनः पुनस्त्वां प्रणमामि देवम्

സംസാരപാശങ്ങളെ ഛേദിക്കുന്നവനേ, നിന്റെ കൃപയാൽ വിമുക്തനായി, ഹേ ദേവാ! ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 32

निरूपमास्यं च बलप्रभावं न च स्वभावं परमस्य पुंसः । विज्ञायते विष्णुपितामहाद्यैस्तं वामदेवं प्रणमाम्यचिंत्यम्

ആ പരമപുരുഷന്റെ രൂപവും, ബലപ്രഭാവവും, സ്വഭാവവും പൂർണ്ണമായി അറിയപ്പെടുന്നില്ല—വിഷ്ണു, പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മ) മുതലായവർക്കും പോലും. ആ അചിന്ത്യ വാമദേവനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 33

शिवं समाराध्य तमुग्रमू्र्त्तिं पपौ समुद्रं भगवानगस्त्यः । लेभे दिलीपोऽप्यखिलांश्च कामांस्तं विश्वयोनिं शरणं प्रपद्ये

ആ ഉഗ്രമൂർത്തിയായ ശിവനെ സമ്യകമായി ആരാധിച്ചതിനാൽ ഭഗവാൻ അഗസ്ത്യൻ സമുദ്രം പാനം ചെയ്തു; രാജാവ് ദിലീപനും സർവ്വ ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടി. ആ വിശ്വയോനി, ജഗത്കാരണം—അവന്റെ ശരണം ഞാൻ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 34

देवेन्द्रवन्द्योद्धर मामनाथं शम्भो कृपाकारुणिकः किल त्वम् । दुःखाऽर्णवे मग्नमुमेश दीनं समुद्धर त्वं भव शंकरोऽसि

ഹേ ദേവേന്ദ്രവന്ദ്യ ശംഭോ! ഞാൻ അനാഥൻ; എന്നെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കണമേ. നീ തന്നേ കൃപയും കരുണയും സ്വരൂപം. ഹേ ഉമേശ്വരാ! ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ ദീനനായ എന്നെ കരകയറ്റുക; നീ ശങ്കരൻ—മംഗളദാതാവാണ്.

Verse 35

संपूजयन्तो दिवि देवसंघा ब्रह्मेन्द्ररुद्रा विहरंति कामम् । तं स्तौमि नौमीह जपामि शर्वं वन्देऽभिवंद्यं शरणं प्रपन्नः

സ്വർഗത്തിൽ ദേവസംഘങ്ങൾ—ബ്രഹ്മാ, ഇന്ദ്രൻ, രുദ്രൻ—അവനെയേ പൂജിച്ച് ഇഷ്ടാനുസാരം വിഹരിക്കുന്നു. ആ ശർവൻ (ശിവൻ)നെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു, നമസ്കരിക്കുന്നു, ജപിക്കുന്നു; സർവ്വവന്ദ്യനെ വന്ദിച്ച് അവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 36

स्तुत्वैवमीशं विरराम यावत्तावत्स रुद्रोऽर्कसहस्रतेजाः । ददौ च तस्मै वरदोंऽधकारिर्वरत्रयं वैश्रवणाय देवः । सख्यं च दिक्पालपदं चतुर्थं धनाधिपत्यं च दिवौकसां च

ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച് അവൻ വിരമിച്ചപ്പോൾ, സഹസ്രസൂര്യപ്രഭയുള്ള രുദ്രൻ—വരദൻ, അന്ധകസംഹാരി ശിവൻ—വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ)ക്ക് മൂന്ന് വരങ്ങൾ നൽകി: തന്റെ സഖ്യം; നാലാമതായി ദിക്പാലപദവി; കൂടാതെ ദേവലോക ധനാധിപത്യം.

Verse 37

यस्मादत्र त्वया सम्यङ्न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । आराधितोऽहं विधिवत्कृत्वा मूर्त्तिं महीमयीम्

കാരണം ഇവിടെ, ന്യങ്കുമതിയുടെ ശുഭ തീരത്ത്, നീ മണ്ണുകൊണ്ട് ഒരു മൂർത്തി നിർമ്മിച്ച് വിധിപൂർവ്വം എന്നെ സമ്യകായി ആരാധിച്ചിരിക്കുന്നു,

Verse 38

तस्मात्तवैव नाम्ना तत्स्थानं ख्यातं भविष्यति । कुबेरनगरेत्येवं मम प्रीतिप्रदायकम्

അതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം നിന്റെ പേരാൽ തന്നെ ‘കുബേരനഗരം’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമാകും; അത് എനിക്ക് പ്രീതിദായകമാകും.

Verse 39

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगमस्मात्स्थानाच्च पश्चिमे । उमानाथस्य विधिवत्सोमनाथेति तत्स्मृतम्

ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറായി നീ വിധിപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ലിംഗം ഉമാനാഥൻ (ഉമാപതി ശിവൻ) ആകുന്നു; അതിനാൽ അത് ‘സോമനാഥൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 40

श्रीपंचम्यां विधानेन यस्तच्च पूजयिष्यति । सप्तपुरुषावधिर्यावत्तस्य लक्ष्मीर्भविष्यति

ശ്രീപഞ്ചമിദിനത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം ആ (സോമനാഥ ലിംഗം) പൂജിക്കുന്നവനോടു ലക്ഷ്മീ ഏഴ് തലമുറകളോളം നിലനിൽക്കും।

Verse 290

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्ये कुबेरनगरोत्पत्तिकुबेरस्थापितसोमनाथमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണം—എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ—ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ന്യങ്കുമതീമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘കുബേരനഗരത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും കുബേരൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച സോമനാഥന്റെ മഹിമാവർണ്ണനവും’ എന്ന പേരിലുള്ള 290-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।