Adhyaya 283

Verse 1

ईश्वर उवाच । तं दृष्ट्वा घोरवदनं मदं देवः शतक्रतुः । आयांतं भक्षयिष्यन्तं व्यात्ताननमिवान्तकम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഘോരമുഖനായ മദനെ കണ്ട ദേവൻ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) അവൻ ഭക്ഷിക്കുവാൻ അടുത്തുവരുന്നതിനെ, വായ് പിളർത്തിയ അന്തകൻ (യമൻ)പോലെ കണ്ടു।

Verse 2

भयात्स्तंभितरूपेण लेलिहानं मुहुर्मुहुः । प्रणतोऽब्रवीन्महादेवि च्यवनं भयपीडितः

ഭയത്തിൽ സ്തംഭിച്ചവനായി, അത് വീണ്ടും വീണ്ടും നക്കുന്നതു കണ്ടു, ഭയപീഡിതൻ നമസ്കരിച്ചു ച്യവനനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാദേവി…”।

Verse 3

सोमार्हावश्विनावेतावद्यप्रभृति भार्गव । भविष्यतः सर्वमेतद्वचः सत्यं ब्रवीमि ते

“ഹേ ഭാർഗവ, ഇന്നുമുതൽ ഈ രണ്ടു അശ്വിനികൾ സോമാർഹരാകും. ഇതെല്ലാം സംഭവിക്കും—ഞാൻ നിന്നോട് സത്യമേ പറയുന്നു।”

Verse 4

मा ते मिथ्या समारम्भो भवत्वथ तपोधन । जानामि चाहं विप्रर्षे न मिथ्या त्वं करिष्यसि

“ഹേ തപോധന, നിന്റെ ഈ സംരംഭം വ്യർത്ഥമാകരുത്. ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ, നിന്നെ ഞാൻ അറിയുന്നു—നീ അസത്യം ചെയ്യുകയില്ല।”

Verse 5

सोमार्हावश्विनावेतौ यथैवाद्य त्वया कृतौ । भूय एव तु ते वीर्यं प्रकाशेदिति भार्गव

“ഹേ ഭാർഗവ, ഇന്നെ നീ ഈ രണ്ടു അശ്വിനികളെ സോമാർഹരാക്കിയതുപോലെ, നിന്റെ തപോവീര്യം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രകാശിക്കട്ടെ।”

Verse 6

सुकन्यायाः पितुश्चास्य लोके कीर्तिर्भवेदिति । अतो मयैतद्विहितं तद्वीर्यस्य प्रकाशनम् । तस्मात्प्रसादं कुरु मे भवत्वेतद्यथेच्छसि

സുകന്യയ്ക്കും അവളുടെ പിതാവിനും ലോകത്തിൽ കീർത്തിയുണ്ടാകാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞാൻ അങ്ങയുടെ ശക്തിയുടെ ഈ പ്രകടനം നടത്തിയത്. അതിനാൽ എന്നോട് കരുണ കാണിച്ചാലും; അങ്ങയുടെ ആഗ്രഹം പോലെ തന്നെ നടക്കട്ടെ.

Verse 7

एवमुक्तस्य शक्रेण च्यवनस्य महात्मनः । मन्युर्व्युपारमच्छीघ्रं मानश्चैव सुरेशितुः

ഇന്ദ്രൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ച്യവനന്റെ കോപം പെട്ടെന്ന് ശമിക്കുകയും ദേവരാജാവിന്റെ അഹങ്കാരം ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്തു.

Verse 8

मदं च व्यभजद्देवि पाने स्त्रीषु च वीर्यवान् । अक्षेषु मृगयायां च पूर्वं सृष्टं पुनःपुनः । तथा मदं विनिक्षिप्य शक्रं संतर्प्य चेंदुना

ഹേ ദേവീ! ആ വീര്യവാനായ ഋഷി മുൻപ് സൃഷ്ടിച്ച 'മദത്തെ' മദ്യപാനം, സ്ത്രീകൾ, ചൂതാട്ടം, നായാട്ട് എന്നിവയിലായി വിഭജിച്ചു. ഇപ്രകാരം മദത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച് അദ്ദേഹം ഇന്ദ്രനെ സോമരസം കൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 9

अश्विभ्यां सहितान्सर्वान्याजयित्वा च तं नृपम् । विख्याप्य वीर्यं सर्वेषु लोकेषु वरवर्णिनि

ഹേ സുന്ദരീ! അശ്വിനീദേവന്മാരോടൊപ്പം അവരെല്ലാവരെയും ആ രാജാവിനെയും കൊണ്ട് യാഗം ചെയ്യിച്ചിട്ട്, അദ്ദേഹം തന്റെ പരാക്രമത്തെ സകല ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാക്കി.

Verse 10

सुकन्यया महारण्ये क्षेत्रेऽस्मिन्विजहार सः । तस्यैतद्देवि संयुक्तं च्यवनेश्वरनामभृत्

അദ്ദേഹം സുകന്യയോടൊപ്പം ഈ മഹാ വനപ്രദേശത്ത് വിഹരിച്ചു. ഹേ ദേവീ! അദ്ദേഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിനാൽ ഈ സ്ഥലം 'ച്യവനേശ്വരൻ' എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചു.

Verse 11

लिंगं महापापहरं च्यव नेन प्रतिष्ठितम् । पूजयेत्तं विधानेन सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ച്യവനൻ മഹാപാപഹരമായ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അതിനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗസമമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 12

तस्माच्चन्द्रमसस्तीर्थमृषयः पर्युपासते । वैखानसाख्या ऋषयो वालखिल्यास्तथैव च

അതുകൊണ്ട് ഋഷിമാർ ചന്ദ്രമസ്-തീർത്ഥത്തെ നിരന്തരം ഉപാസിക്കുന്നു. വൈഖാനസ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഋഷികളും വാലഖില്യ ഋഷികളും അവിടെയെത്തി സേവിക്കുന്നു.

Verse 13

अत्राश्विने मासि नरः पौर्णमास्यां विशेषतः । श्राद्धं कुर्याद्विधानेन ब्राह्मणान्भोजयेत्पृथक् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेन्नैऽवात्र संशयः

ഇവിടെ ആശ്വിന മാസത്തിൽ—പ്രത്യേകിച്ച് പൗർണ്ണമി ദിനത്തിൽ—വിധിപൂർവ്വം ശ്രാദ്ധം നടത്തി ബ്രാഹ്മണരെ വേർതിരിച്ച് ഭോജനിപ്പിക്കണം. അവനു കോടി തീർത്ഥഫലം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 14

य इमां शृणुयाद्देवि कथां पातकनाशिनीम् । समस्तजन्मसंभूतात्पापान्मुक्तो भवेन्नरः

ഹേ ദേവീ, ഈ പാതകനാശിനിയായ കഥ ശ്രവിക്കുന്നവൻ സമസ്ത ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 283

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘ച്യവനേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 283-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.