Adhyaya 36

Verse 1

सूत उवाच । प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा स्थितस्तत्र सभास्थले । पप्रच्छात्युत्सुकमना बलिस्तत्क्षेत्रवैभवम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പ്രഹ്ലാദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ബലി അവിടെ സഭാമണ്ഡപത്തിൽ നിലകൊണ്ടു. അത്യന്തം ഉത്സുകമായ മനസ്സോടെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ വൈഭവം ചോദിച്ചു.

Verse 2

प्रह्लादस्तद्वचः श्रुत्वा भक्तिभावपुरस्कृतम् । अभिनन्द्य च तं प्रेम्णा प्रवक्तुमुपचक्रमे

ഭക്തിഭാവത്തോടെ പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് പ്രഹ്ലാദൻ സ്നേഹത്തോടെ അവനെ അഭിനന്ദിച്ചു; പിന്നെ വിശദീകരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.

Verse 3

प्रह्लाद उवाच । एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्राणां फलं भवति देहिनाम्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ദ്വാരവതീ നഗരത്തേക്കു ഓരോ പടി വെച്ചാലും ദേഹധാരികൾക്ക് സഹസ്ര യജ്ഞഫലത്തോടു തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 4

येऽपीच्छंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां प्रलीयते पापं पूर्वजन्मायुतार्जितम्

മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തിയാൽ മാത്രം ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ, മുൻജന്മങ്ങളിൽ അയുതമായി സമ്പാദിച്ച പാപം ലയിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 5

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावन्न गच्छते जंतुः कलौ द्वारवतीं प्रति

അത്യുഗ്രമായ പാപങ്ങളും ശരീരത്തിൽ അത്രകാലം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ; കലിയുഗത്തിൽ ജീവൻ ദ്വാരവതീ (ദ്വാരക)യിലേക്കു പുറപ്പെടാത്തതുവരെ।

Verse 6

लोभेनाऽप्युपरोधेन दंभेन कपटेन वा । चक्रतीर्थे तु यो गच्छेन्न पुनर्विशते भुवि

ലോഭം, തടസ്സം, ദംഭം അല്ലെങ്കിൽ കപടം കൊണ്ടെങ്കിലും പ്രേരിതനായി ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകുന്നവൻ വീണ്ടും ലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല (പുനർജന്മമില്ല)।

Verse 7

हीनवर्णोऽपि पापात्मा मृतः कृष्णुपुरीं प्रति । कलि कालकृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । भक्त्या कृष्णमुखं दृष्ट्वा न लिप्यति कदाचन

ഹീനവർണ്ണനായ പാപാത്മാവും കൃഷ്ണുപുരി (ദ്വാരക)യിലേക്കു പോകുന്ന വഴിയിൽ മരിച്ചാൽ അവൻ ഒരിക്കലും ലിപ്തനാകുകയില്ല. കലിയുഗം സൃഷ്ടിച്ച അത്യുഗ്ര ദോഷങ്ങളാൽ പീഡിതനായ മനുഷ്യനും ഭക്തിയോടെ കൃഷ്ണമുഖം ദർശിച്ചാൽ ഒരുനേരവും മലിനനാകുകയില്ല।

Verse 8

तावद्विराजते काशी ह्यवंती मथुरापुरी । यावन्न पश्यते जंतुः पुरीं कृष्णेन पालिताम्

കാശി, അവന്തി, മഥുരാപുരി എന്നിവ തത്കാലം വരെ മാത്രമേ വിരാജിക്കൂ; ജീവൻ കൃഷ്ണൻ പാലിക്കുന്ന ആ പുരി (ദ്വാരക) ദർശിക്കാത്തതുവരെ।

Verse 9

येषां कृष्णालये प्राणा गता दानवनायक । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ഹേ ദാനവനായകാ! ആരുടെ പ്രാണൻ കൃഷ്ണന്റെ ധാമമായ ദ്വാരകയിൽ വിട്ടുപോകുന്നുവോ, അവർക്കു വീണ്ടും മടങ്ങിവരവ് ഇല്ല—കോടിക്കണക്കിന് കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ഇല്ല।

Verse 10

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं रुक्मिणीदर्शनं कलौ

കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരകാവാസം ദുർലഭം, കൃഷ്ണദർശനം ദുർലഭം; പുണ്യഗോമതിയിൽ സ്നാനവും രുക്മിണീദർശനവും ദുർലഭം തന്നേ।

Verse 11

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरंति गृहे स्थिताः । न तेषां पातकं किंचिद्देहमाश्रित्य तिष्ठति

വീട്ടിൽ തന്നെയിരുന്നാലും നിത്യവും രമ്യമായ കൃഷ്ണപുരി (ദ്വാരക)യെ സ്മരിക്കുന്നവരുടെ ദേഹത്തിൽ ഒരു പാപവും ചേർന്നു നിൽക്കുകയില്ല।

Verse 12

केशवार्चा गृहे यस्य न तिष्ठति महीपते । तस्यान्नं न च भोक्तव्यमभक्ष्येण समं स्मृतम्

ഹേ രാജാവേ! ആരുടെ വീട്ടിൽ കേശവാരാധന സ്ഥാപിതമല്ലയോ, അവരുടെ അന്നം ഭുജിക്കരുത്; ശാസ്ത്രത്തിൽ അത് അഭക്ഷ്യത്തിനൊപ്പമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 13

नोष्णत्वं द्विज राजे वै न शीतत्वं हुताशने । वैष्णवानां न पापत्वमेकादश्युपवासिनाम्

അഗ്നിയിൽ ഉഷ്ണത ഇല്ലാത്തതല്ല, ചന്ദ്രനിൽ ശീതളത ഇല്ലാത്തതല്ല; അതുപോലെ ഏകാദശി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന വൈഷ്ണവർക്കു പാപത്വം ഇല്ല।

Verse 14

नास्ति नास्ति महाभागाः कलिकालसमं युगम् । स्मरणात्कीर्त्तनाद्विष्णोः प्राप्यते परमव्ययम्

ഹേ മഹാഭാഗ്യന്മാരേ! കലിയുഗത്തിനെ സമമായ മറ്റൊരു യുഗം ഇല്ല—ഒട്ടുമില്ല; വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിക്കുകയും കീർത്തിക്കുകയും ചെയ്താൽ പരമ അവ്യയ പദം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 15

सत्यभामापतिर्यत्र यत्र पुण्या च गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति तत्र स्नात्वा कलौ युगे

സത്യഭാമാപതി (ശ്രീകൃഷ്ണൻ) വിരാജിക്കുന്നിടത്തും പുണ്യയായ ഗോമതി ഒഴുകുന്നിടത്തും—കലിയുഗത്തിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യർ മോക്ഷത്തിലേക്ക് പ്രയാണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 16

माधवे शुक्लपक्षे तु त्रिस्पृशां द्वादशीं यदि । लभते द्वारकायां तु नास्ति धन्यतरस्ततः

മാധവ (വൈശാഖ) മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ദ്വാരകയിൽ ത്രിസ്പൃശാ ദ്വാദശി ലഭിച്ചാൽ, അതിലധികം ധന്യൻ മറ്റാരുമില്ല.

Verse 17

त्रिस्पृशां द्वादशीं प्राप्य गत्वा कृष्णपुरीं नरः । यः करोति हरेर्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ത്രിസ്പൃശാ ദ്വാദശി പ്രാപിച്ച് കൃഷ്ണപുരി (ദ്വാരക)യിൽ ചെന്നു ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവൻ അശ്വമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 18

नंदायां तु जयायां वै भद्रा चैव भवेद्यदि । उपवासार्चने गीते दुर्ल्लभा कृष्णसन्निधौ

നന്ദാ, ജയാ, ഭദ്രാ എന്നീ ശുഭയോഗങ്ങൾ സംഭവിച്ചാൽ, കൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ഉപവാസം, അർച്ചന, ഭക്തിഗാനം അത്യന്തം ദുർലഭവും അമൂല്യവും ആകുന്നു.

Verse 19

उदयैकादशी स्वल्पा अंते चैव त्रयोदशी । संपूर्णा द्वादशी मध्ये त्रिस्पृशा च हरेः प्रिया

സൂര്യോദയത്തിൽ ഏകാദശി അല്പമായിരിക്കയും, അവസാനം ത്രയോദശി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും, ഇടയിൽ പൂർണ്ണ ദ്വാദശി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്താൽ—അതേ ത്രിസ്പൃശാ; ഹരിക്കു അത്യന്തം പ്രിയം.

Verse 20

एकेन चोपवासेन उपवासाऽयुतं फलम् । जागरे शतसाहस्रं नृत्ये कोटिगुणं कलौ

കലിയുഗത്തിൽ ഒരു ഉപവാസം ചെയ്താൽ പത്തായിരം ഉപവാസങ്ങളുടെ ഫലം; രാത്രിജാഗരണത്തിൽ ലക്ഷഗുണം; ഭക്തിനൃത്തത്തിൽ അത് കോടിഗുണമായി വർധിക്കുന്നു.

Verse 21

तत्फलं लभते मर्त्त्यो द्वारकायां दिनेदिने । गृहेषु वसतामेतत्किं पुनः कृष्णसंनिधौ

അതേ ഫലം മനുഷ്യന് ദ്വാരകയിൽ ദിനംപ്രതി ലഭിക്കുന്നു. വീടുകളിൽ വസിക്കുന്നവർക്കും ഇത്രയെങ്കിൽ—ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ എത്രയധികം!

Verse 22

वाङ्मनःकायजैर्दोषैर्हता ये पापबुद्धयः । द्वारवत्यां विमुच्यंते दृष्ट्वा कृष्णमुखं शुभम्

വാക്ക്, മനസ്, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ദോഷങ്ങളാൽ പീഡിതരായ പാപബുദ്ധിയുള്ളവരും ദ്വാരവതിയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശുഭമുഖം ദർശിച്ച് വിമുക്തരാകുന്നു.

Verse 23

दैत्येश्वर नराः श्लाघ्या द्वारवत्यां गताश्च ये

ഹേ ദൈത്യേശ്വരാ! ദ്വാരവതിയിലേക്കു പോയ മനുഷ്യർ നിശ്ചയമായും ശ്ലാഘനീയരും ധന്യരുമാണ്.

Verse 24

दुर्ल्लभानीह तीर्थानि दुर्लभाः पर्वतोत्तमाः । दुर्ल्लभा वैष्णवा लोके द्वारकावसतिः कलौ

ഈ ലോകത്തിൽ തീർത്ഥങ്ങൾ ദുർലഭം; ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതങ്ങളും ദുർലഭം. ജനങ്ങളിൽ വൈഷ്ണവർ ദുർലഭം; കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരകാവാസം അത്യന്തം ദുർലഭം.

Verse 25

गवां कोटिसहस्राणि रत्नको टिशतानि च । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं कृष्णसन्निधौ

കോടി-സഹസ്രം പശുക്കളും കോടി-ശതം രത്നങ്ങളും ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം ഏതോ, അതേ ഫലം ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 26

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

ആ നഗരത്തിന്റെ അതിരിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങൾ വെറും ദർശനമാത്രത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു; അത്തരം പുരിയെ ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 27

चक्रांकिता शिला यत्र गोमत्युदधिसंगमे । यच्छति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ഗോമതി-സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ ചക്രാങ്കിത ശിലയുണ്ട്; അത് പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മോക്ഷം നൽകുന്നു—അത്തരം പുരിയെ ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 28

सिंहस्थे च गुरौ विप्रा गोदावर्य्यां तु यत्फलम् । तत्फलं स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! സിംഹസ്ഥത്തിൽ ഗുരു (ബൃഹസ്പതി) ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ ഗോദാവരിയിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം ഏതോ, അതേ ഫലം ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ഗോമതിയിൽ വെറും സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടു ലഭിക്കുന്നു.

Verse 29

द्वारकाऽवस्थितं तोयं षण्मासं पिबते नरः । तस्य चक्रांकितो देहो भवते नात्र संशयः

ദ്വാരകയിൽ ഉള്ള ജലം ആറുമാസം കുടിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ദേഹത്തിൽ ചക്രചിഹ്നം അങ്കിതമാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 30

मन्वन्तरसहस्राणि काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकायां च वसतः पंचभिर्द्दिनैः

ആയിരക്കണക്കിന് മന്വന്തരങ്ങൾ കാശിയിൽ വസിച്ചതാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ദ്വാരകയിൽ വെറും അഞ്ചുദിവസം വസിക്കുന്നവനും അതേപോലെ നേടുന്നു।

Verse 31

तावन्मृतप्रजा नारी दुर्भगा दैत्यपुंगव । यावन्न पश्यते भक्त्या कलौ कृष्णप्रियां पुरीम्

ഹേ ദാനവശ്രേഷ്ഠാ! കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തിയോടെ കൃഷ്ണപ്രിയമായ പുരി (ദ്വാരക) ദർശിക്കാത്തതുവരെ, ആ സ്ത്രീ സന്താനഹീനയും ദുര്ഭാഗ്യവതിയുമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 32

रुक्मिणीं सत्यभामां च देवीं जांबवतीं तथा । मित्रविंदां च कालिंदीं भद्रां नाग्नजितीं तथा

അവനോടൊപ്പം രുക്മിണി, സത്യഭാമ, ദേവി ജാംബവതി; അതുപോലെ മിത്രവിന്ദ, കാലിന്ദി, ഭദ്ര, നാഗ്നജിതി എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 33

संपूज्य लक्ष्मणां तत्र वैष्णवीः कृष्णवल्लभाः । एताः संपूज्य विधिवच्छ्रेष्ठपुत्रश्च लभ्यते

അവിടെ ലക്ഷ്മണയെയും കൃഷ്ണവല്ലഭയായ വൈഷ്ണവീ ദേവിമാരെയും വിധിപൂർവം പൂജിച്ചാൽ, ശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 34

तावद्भवभयं पुंसां गृहभंगश्च मूर्खता । यावन्न पश्यते भक्त्या कलौ कृष्णपुरीं नरः

കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യൻ ഭക്തിയോടെ കൃഷ്ണപുരിയായ ദ്വാരകയെ ദർശിക്കുവോളം, അവനെ ഭവഭയം, ഗൃഹഭംഗം, മൂഢതയുടെ അന്ധകാരം എന്നിവ പീഡിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും।

Verse 35

न सर्वत्र महापुण्यं संगमे सरितांपतेः । जाह्नवीसंगमान्मुक्तिर्गोमतीनीरसंगमात् । संपर्के गोमतीनीरपूतोऽहं कृष्णसन्निधौ

എല്ലാ നദീസംഗമങ്ങളിലും മഹാപുണ്യം ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. ജാഹ്നവീ (ഗംഗ) സംഗമത്തിൽ നിന്ന് മുക്തി പ്രസിദ്ധമാണ്; ഗോമതിയുടെ ജലസംഗമത്തിലൂടെയും മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. ഗോമതിയുടെ പാവനജലസ്പർശത്താൽ, കൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ, ഞാനും ശുദ്ധനായി।

Verse 36

गोमतीनीरसंपृक्तं ये मां पश्यंति मानवाः । न तेषां पुनरावृत्तिरित्याह सरितांपतिः

ഗോമതിയുടെ ജലസ്പർശത്താൽ പവിത്രരായി എന്നെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കു പുനരാവർത്തനം (പുനർജന്മം) ഇല്ലെന്ന് നദികളുടെ അധിപൻ (സമുദ്രൻ) പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 37

द्वारकां गच्छमानस्य विपत्तिश्च भवेद्यदि । न तस्य पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുന്നവന് വഴിയിൽ ദുരിതം സംഭവിച്ചാലും, അവന് കോടിശത കൽപ്പങ്ങളോളം പോലും പുനരാവർത്തനം (സംസാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങൽ) ഉണ്ടാകില്ല।