Adhyaya 13

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । इति कृष्णवचः श्रुत्वा गोप्यः संहृष्टमानसाः । तस्मिन्मयसरे स्नात्वा विमुक्ताऽशेषबन्धनाः

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—കൃഷ്ണവചനങ്ങൾ കേട്ട് ഗോപികൾ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആനന്ദത്തോടെ ഉല്ലസിച്ചു. ആ മായാസരസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവർ ശേഷിച്ച എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി വിമുക്തരായി.

Verse 2

कृष्णदर्शनसंजातपरमानन्दसंप्लुताः । ऊचुश्च वचनं गोप्यो मधुरं माधवं प्रति

കൃഷ്ണദർശനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പരമാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയ ഗോപികൾ മാധവനോടു മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 3

गोप्य ऊचुः । धन्यः स दैत्यप्रवरो मयो येन कृतं सरः । यस्मिंस्त्वं देवतैः सार्द्धं समेष्यसि जगत्पते

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു—ഈ സരോവർ നിർമ്മിച്ച ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ മയൻ ധന്യൻ. ഹേ ജഗത്പതേ, ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ നീ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സമവേതനാകും.

Verse 4

यदि तुष्टोऽसि भगवन्ननुग्राह्या वयं यदि । अस्माकमपि वार्ष्णेय कारयस्व सरोत्तमम्

ഹേ ഭഗവൻ, നീ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് യോഗ്യരാണെങ്കിൽ, ഹേ വാർഷ്ണേയ, ഞങ്ങൾക്കായും ഒരു ശ്രേഷ്ഠ സരോവർ നിർമ്മിപ്പിക്കണമേ.

Verse 5

कीर्त्तनान्मृत्युलोकेऽस्मिंस्तव संदर्शनेन हि । अहर्निशं तव ध्यानाद्यास्यामः परमां गतिम्

ഈ മൃത്യുലോകത്തിൽ നിന്റെ കീർത്തനത്താലും, നിശ്ചയമായി നിന്റെ ദർശനത്താലും, ഞങ്ങൾ അഹർനിശം നിന്റെ ധ്യാനത്തിലൂടെ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 6

श्रीकृष्ण उवाच । करिष्ये वः प्रियं साध्व्यो यूयं मम परिग्रहाः । अनुग्राह्या मया नित्यं भक्तिग्राह्योऽस्मि सर्वदा

ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സാദ്ധ്വീകളേ, നിങ്ങള്ക്ക് പ്രിയമായതു ഞാൻ ചെയ്യും; നിങ്ങൾ എന്റെ സ്വന്തം. നിങ്ങൾ നിത്യവും എന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹർ; കാരണം ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭക്തിയാൽ മാത്രമേ വശനാകൂ.

Verse 7

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णो गोपीनां हितकाम्यया । सरसः सन्निधौ तस्य सरस्त्वन्यच्चकार ह

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഗോപികളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ, ആ സരസ്സിന്റെ സമീപത്തുതന്നെ മറ്റൊരു സരസ്സിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 8

तदगाधं स्वच्छजलं नलिनीदलशोभितम् । हंससारसयुग्मैश्च चक्रवाकैश्च शोभितम्

ആ സരസ് അഗാധമായിരുന്നു; അതിലെ ജലം സുതാര്യമായിരുന്നു; താമരയിലകളാൽ ശോഭിതവും, ഹംസങ്ങൾ, സാരസയുഗ്മങ്ങൾ, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ എന്നിവകൊണ്ട് മനോഹരവുമായിരുന്നു.

Verse 9

कुमुदोत्पलकह्लारपद्मिनीखण्डमण्डितम् । सेवितं द्विजमुख्यैश्च सिद्धविद्याधरैस्तथा

അത് കുമുദം, ഉത്പലം, കഹ്ലാരം എന്നീ ജലപുഷ്പക്കൂട്ടങ്ങളാലും പദ്മിനീ-ഖണ്ഡങ്ങളാലും മണ്ടിതമായിരുന്നു; കൂടാതെ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരും, അതുപോലെ സിദ്ധന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും അതിനെ സേവിച്ചു.

Verse 10

सेवितं यदुनारीभिस्तथा यदुकुमारकैः । दिवारात्रौ सुसंपूर्णं सर्वैर्जानपदैर्जनैः

ആ സ്ഥലം യദുവംശസ്ത്രീകളും യദുകുമാരന്മാരും നിരന്തരം സേവിച്ചു; പകലും രാത്രിയും സർവ്വ ജനപദജനങ്ങളാൽ അത് പൂർണ്ണമായി നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 11

तं दृष्ट्वा जलकल्लोलैः सुसंपूर्णं जलाशयम् । हर्षाद्गोपीजनं कृष्णः प्रोवाच वचनं तदा

ജലകല്ലോലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ ജലാശയം കണ്ടു, ഹർഷത്തോടെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അപ്പോൾ ഗോപീജനസമൂഹത്തോട് ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 12

पश्यध्वं गोपिकाः शुभ्रं सरः सरं समीपतः । स्वच्छमिष्टजलापूर्णं सज्जनानां यथा मनः

“ഹേ ഗോപികകളേ! സമീപത്തുള്ള ഈ ശുഭ്രപ്രകാശമുള്ള സരോവരം നോക്കുവിൻ—ഇത് സ്വച്ഛം, ഇഷ്ടമായ മധുരജലത്തോടെ നിറഞ്ഞത്; സജ്ജനരുടെ മനസ്സുപോലെ।”

Verse 13

कारणाद्भवतीनां च यस्मात्कृतमिदं सरः । भवतीनां तथा नाम्ना ख्यातमेतद्भविष्यति

“നിങ്ങളുടെ കാരണത്താലാണ് ഈ സരോവരം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്; അതുകൊണ്ട് ഇത് നിങ്ങളുടെ പേരാൽ തന്നെ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും।”

Verse 14

गोर्वाचावाचकः शब्दो भवतीभिर्मया सह । गोप्रचारेति वै नाम्नां ख्यातिं लोके गमिष्यति

“‘ഗോ’ എന്ന ശബ്ദം വാണിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; നിങ്ങളോടൊപ്പം എന്റെ കാരണത്താൽ ഈ സ്ഥലം ‘ഗോപ്രചാര’ എന്ന നാമത്തിൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും।”

Verse 15

युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः । तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

നിങ്ങളുടെ പ്രിയവും അഭീഷ്ടവുമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ സഫലമാകുന്നതിനായി ഈ സരോവർ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇത് ലോകത്തിൽ ‘ഗോപീ-സര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും.

Verse 16

गोप्य ऊचुः । अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः । अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ സത്യമായും നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹരാണെന്നും, ഞങ്ങളുടെ നാമത്തിൽ ഈ സരോവർ നിർമ്മിച്ചതാണെന്നും ആണെങ്കിൽ, ഹേ വാർഷ്ണേയ! ഞങ്ങൾ മറ്റൊരു വരം കൂടി അപേക്ഷിക്കുന്നു—അത് നല്കുമെന്നു ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 17

श्रीकृष्ण उवाच । प्रार्थ्यतां यदभिप्रेतं यद्वो मनसि वर्तते । भक्त्या समागता यूयं नास्त्यदेयं ततो मया

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾക്ക് അഭിപ്രേതമായതും ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുമായതു ചോദിക്കൂ. നിങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ വന്നിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിങ്ങള്ക്കായി എനിക്കൊന്നും അദേയമല്ല.

Verse 18

गोप्य ऊचुः । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो हि नः । तस्मात्त्वया सदा कृष्ण नरयानेन माधव

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾക്ക് വരം നല്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഹേ കൃഷ്ണാ, ഹേ മാധവാ! നിങ്ങൾ എപ്പോഴും മനുഷ്യ (ദൃശ്യ) രൂപത്തിൽ ഇവിടെ വരണമേ.

Verse 19

अत्रागत्य नभस्येऽस्मिन्स्नातव्यं नियमेन हि । यत्र त्वं तत्र देवाश्च यज्ञास्तीर्थानि केशव

ഈ നഭസ്യ മാസത്തിൽ ഇവിടെ വന്ന് നിയമത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം. ഹേ കേശവാ! നിങ്ങൾ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെയേ ദേവന്മാരും യജ്ഞങ്ങളും തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.

Verse 20

यत्र त्वं तत्र दानानि व्रतानि नियमाश्च ये । ओंकारश्च वषट्कारः स्वाहाकारः स्वधा तथा

നീ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെയേ ദാനങ്ങളും വ്രതങ്ങളും എല്ലാ നിയമാചാരങ്ങളും ഉണ്ട്; അവിടെയേ ഓംകാരവും വഷട്കാരവും സ്വാഹാ-സ്വധാ ഉച്ചാരണങ്ങളും ഉണ്ട്।

Verse 21

भूर्भुवःस्वर्महर्ल्लोको जनः सत्यं तपस्तथा । त्वन्मयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ, മഹർലോകം, ജനലോകം, സത്യലോകം, തപോലോകം—എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിനക്കാൽ തന്നെ വ്യാപ്തമാണ്; ദേവ-അസുര-മനുഷ്യരോടുകൂടിയ ഈ സർവ്വജഗത്തും നിന്റെ സ്വരൂപമേ।

Verse 22

तस्मात्त्वयि जगन्नाथे ह्यत्र स्नाते जनार्दने । स्नातमत्र त्रिभुवनं भविष्यति न संशयः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ജഗന്നാഥ ജനാർദന! നീ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ ത്രിഭുവനവും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെ ആകും—സംശയമില്ല।

Verse 23

त्रैलोक्यपावनी गंगा तव पादजलं हि तत् । लक्ष्मीर्वक्षःस्थलस्थाने मुखे देवी सरस्वती

ത്രിലോകത്തെ പവിത്രമാക്കുന്ന ഗംഗ നിന്റെ പാദപ്രക്ഷാലനജലമേ; നിന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ലക്ഷ്മീ വിരാജിക്കുന്നു, നിന്റെ മുഖത്തിൽ ദേവി സരസ്വതി (ദിവ്യവാണി) വസിക്കുന്നു।

Verse 24

सर्वभूतमयश्चात्र ततस्त्वं जगदीश्वर । यद्ददासि मनुष्याणां भविष्याणां कलौ युगे । तद्वदस्व महाबाहो कृपां कृत्वा जगत्पते

ഇവിടെ നീ സർവ്വഭൂതമയനായി നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, ഹേ ജഗദീശ്വരാ—ഹേ മഹാബാഹോ ജഗത്പതേ! കരുണചെയ്ത് പറയുക: കലിയുഗത്തിൽ ഭാവിയിലെ മനുഷ്യർക്കു നീ എന്ത് അനുഗ്രഹം നൽകും?

Verse 25

यात्रायामागतानां च अथ षण्मासवासिनाम् । सदैवात्र स्थितानां च यत्फलं तद्वदस्व नः

ഇവിടെ തീർത്ഥയാത്രയായി വന്നവർക്കും, ആറുമാസം ഇവിടെ വസിക്കുന്നവർക്കും, എന്നും ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നവർക്കും ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം ഞങ്ങളോട് പറയുക।

Verse 26

श्रीकृष्ण उवाच । यत्फलं हि मनुष्याणां स्नातानां गोपिकासरे । तच्छृणुध्वमसंदिग्धं प्रसन्ने मयि गोपिकाः

ശ്രീകൃഷ്ണൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഗോപികമാരേ! ഞാൻ പ്രസന്നനായിരിക്കുമ്പോൾ ഗോപികാസരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്കു ലഭിക്കുന്ന ഫലം സംശയമില്ലാതെ കേൾക്കുവിൻ।

Verse 27

सोपस्करां सवत्सां च वस्त्रालंकारभूषिताम् । यथोक्तदक्षिणोपेतां ब्राह्मणाय कुटुंबिने

ആവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങളോടും, കിടാവോടും കൂടിയ, വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, ശാസ്ത്രോക്ത ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ പശുവിനെ ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 28

सदाचाराय शुद्धाय दरिद्रायानुकारिणे । गां दत्त्वा फलमाप्नोति स्नानमात्रेण तत्फलम्

സദാചാരിയും ശുദ്ധനും ദരിദ്രരോടു കരുണയുള്ളവനു പശു ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം—ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താലും അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 29

यावत्पदानि मनुजः कृष्णेन सह गच्छति । कुलानि देव्यस्तावंति वसंति हरिमन्दिरे

ഹേ ദേവീ! മനുഷ്യൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോടൊപ്പം എത്ര പടികൾ നടക്കുന്നു, അത്ര തലമുറകളോളം അവന്റെ കുലങ്ങൾ ഹരിയുടെ ദിവ്യ മന്ദിരത്തിൽ (ധാമത്തിൽ) വസിക്കുന്നു।

Verse 30

कृष्णेन सह गच्छन्ति गीतवादित्रनिस्वनैः । स्तुवन्तो विविधैः स्तोत्रैर्गोविंदं गोपिकासरे

അവർ ഗാനങ്ങളുടെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും നാദമധ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണനോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച്, ഗോപികാസരത്തിൽ വിവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ ഗോവിന്ദനെ സ്തുതിക്കുന്നു।

Verse 31

न मातुर्जठरे तेषां यातना जायते नृणाम् । सर्वान्कामानवाप्यांते वैष्णवं लोकमाप्नुयुः

അവർക്കു മാതാവിന്റെ ഗർഭത്തിലുപോലും യാതന ഉണ്ടാകുന്നില്ല. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ച് അവർ വൈഷ്ണവ ലോകം—വിഷ്ണുവിന്റെ ധാമം—പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन स्नानं कुर्याद्विचक्षणः । मंत्रेणानेन वै साध्व्यः श्रद्धया परया युतः

വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, വിവേകമുള്ള ഭക്തൻ ഈ മന്ത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പരമശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 33

नमस्ते गोपरूपाय विष्णवे परमात्मने । गोप्रचारे जगन्नाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ഗോപരൂപധാരിയായ പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവേ, നമസ്കാരം. ഹേ ജഗന്നാഥാ, ഗോചരത്തിൽ വിഹരിക്കുന്നവനേ, ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ; വീണ്ടും നമസ്കാരം।

Verse 34

अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन मृदमालिप्य पाणिना । स्नायाच्छ्रद्धासमायुक्तस्तर्पयेत्पितृदेवताः

വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, കൈകൊണ്ട് പവിത്ര മണ്ണ് ലേപിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവതകൾക്ക് തർപ്പണം നടത്തണം।

Verse 35

श्राद्धं कुर्य्यात्ततो भक्त्या एकचित्तः समाहितः । यथोक्तदक्षिणा दद्याद्रजतं रुक्ममेव च

അതിനു ശേഷം ഭക്തിയോടെ ഏകാഗ്രചിത്തനായി സമാഹിതനായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; ശാസ്ത്രോക്ത ദക്ഷിണയായി വെള്ളിയും സ്വർണ്ണവും ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 36

विशेषतः प्रदातव्यं तांबूलं कज्जलं तथा । दुकूलानि च देयानि तथा कौसुंभकानि च

വിശേഷമായി താംബൂലവും കജ്ജലവും ദാനം ചെയ്യണം; സൂക്ഷ്മമായ ദുകൂലവസ്ത്രങ്ങളും, കൗസുംഭക (കുസുംഭ-വർണ്ണ) വസ്ത്രങ്ങളും നൽകണം।

Verse 37

दंपत्योर्वाससी चैव भूषणानि स्वशक्तितः । गावो देया द्विजातिभ्यो वृषभाश्च धुरंधराः । दीनांधकृपणानां च दानं देयं स्वशक्तितः

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ദമ്പതികൾക്കു വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ദാനം ചെയ്യണം; ദ്വിജന്മാർക്ക് പശുക്കളും, ഭാരവാഹികളായ ബലവാൻ വൃഷഭങ്ങളും നൽകണം; കൂടാതെ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദീനർ, അന്ധർ, ദരിദ്രർ എന്നിവർക്കും ദാനം നൽകണം।

Verse 38

एवं कृत्वा नरः सम्यगुत्तमां गतिमाप्नुयात् । प्रयांति परमं लोकं पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

ഇങ്ങനെ ശരിയായി ആചരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഉത്തമഗതി പ്രാപിക്കും; ത്രികുലോദ്ഭവമായ പിതൃദേവന്മാർ പരമലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 39

लभते पुत्रकामस्तु पुत्रानिष्टान्मनोरमान्

പുത്രകാമനായവൻ ഇഷ്ടവും മനോഹരവുമായ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 40

यं यं कामयते कामं स्वर्गमोक्षादिकं नरः । तत्सर्वं समवाप्नोति यः स्नाति गोपिकासरे

മനുഷ്യൻ ഏത് ഏത് ആഗ്രഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ—സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം മുതലായവ—ഗോപികാസരത്തിൽ (ഗോപികമാരുടെ പുണ്യസരോവരത്തിൽ) സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ അതെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 41

यावल्लोका भविष्यंति तावत्स्थास्यति वै सरः । यावत्सरो यशस्तावद्भवतीनां भविष्यति

ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ഈ സരോവർ നിശ്ചയമായും നിലനിൽക്കും; ഈ സരോവർ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം നിങ്ങളുടെ യശസ്സും നിലനിൽക്കും.

Verse 42

यावत्कीर्तिर्मनुष्येषु तावत्स्वर्गे महीयते । विमुक्ताः सकलात्पापाद्यास्यंति परमां गतिम्

മനുഷ്യരിൽ നിങ്ങളുടെ കീർത്തി പറയപ്പെടുന്നത്രയും കാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിങ്ങൾ മഹത്വപ്പെടും. സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തരായി നിങ്ങൾ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 43

तत्पुण्यं गोपीसर इदं जलैः पूर्णं सदैव हि । अवगाह्यं मया गोप्यो नभस्ये नियमेन हि

ഈ പുണ്യമയമായ ഗോപീസരം എപ്പോഴും ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ ഗോപികമാരേ, എന്റെ വചനപ്രകാരം നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിൽ നിയമത്തോടെ ഇതിൽ അവഗാഹനം (സ്നാനം) ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 44

भवत्यः पतिभावेन ब्रह्मभावेन वा पुनः । चिंतयंत्यः परं मां हि परागतिमवाप्स्यथ

നിങ്ങൾ എന്നെ പതിഭാവത്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മഭാവത്താലോ (പരബ്രഹ്മമായി) ധ്യാനിക്കൂ; എന്നെ പരമനായി ചിന്തിച്ച് ധ്യാനിച്ചാൽ നിങ്ങൾ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 45

प्रह्लाद उवाच । अनुज्ञाता भगवता ततस्ता गोपकन्यकाः । नमस्कृत्य च गोविंदं ययुः सर्वा यथागता

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച ഗോപകന്യകൾ ഗോവിന്ദനെ നമസ്കരിച്ചു, വന്നതുപോലെ എല്ലാവരും മടങ്ങിപ്പോയി।

Verse 46

भगवानपि गोविंद उद्धवेन समन्वितः । विसृज्य गोपिकाः कृष्णः स्वकं मंदिरमाविशत्

ഭഗവാൻ ഗോവിന്ദനും ഉദ്ധവനോടുകൂടെയായിരുന്നു; ഗോപികമാരെ വിടവാങ്ങിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ സ്വമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।