Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः । तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति

yuṣmākaṃ priyakāmārthaṃ yasmātkṛtamidaṃ saraḥ | tasmādgopīsara iti khyātiṃ loke gamiṣyati

നിങ്ങളുടെ പ്രിയവും അഭീഷ്ടവുമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ സഫലമാകുന്നതിനായി ഈ സരോവർ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇത് ലോകത്തിൽ ‘ഗോപീ-സര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും.

युष्माकम्of you (all)
युष्माकम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
प्रियकामार्थम्for (your) beloved desire/purpose
प्रियकामार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अर्थः कामस्य; प्रियः कामः यस्य/यत्र—सम्बद्धः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे
यस्मात्because of which
यस्मात्:
Apadana (Reason)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; सम्बन्धसूचक
कृतम्made
कृतम्:
Karma (Predicate complement)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सरःlake
सरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/Reason)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
गोपीसरGopī-lake
गोपीसर:
Samjna (Name/Appellation)
TypeNoun
Rootगोपी (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: गोपीनां सरः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नामरूपेण)
इतिthus (called)
इति:
Avyaya (Marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्यय (quotative)
ख्यातिम्fame
ख्यातिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
गमिष्यतिwill attain/go
गमिष्यति:
Kriya (Action/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Śrī Kṛṣṇa

Tirtha: Gopī-sara

Type: kund

Scene: Kṛṣṇa indicates a newly formed lake, blessing it with a name that will spread in the world; gopīs stand in reverent expectancy as the tīrtha’s identity is proclaimed.

K
Kṛṣṇa
G
Gopīs
G
Gopī-sara

FAQs

Divine compassion responds to loving devotion; sacred sites memorialize the intimacy between Bhagavān and devotees.

Gopī-sara, the lake whose fame is tied to the gopīs and Kṛṣṇa near Dvārakā.

No explicit ritual here; the verse establishes the tīrtha-name and its reason.