Adhyaya 91

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः । संतोष्य पावकं क्रुद्धं स्वयमेव द्विजोत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഭഗവാൻ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ) മൗനമായി. ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, അദ്ദേഹം തന്നേ ക്രുദ്ധനായ പാവകനെ (അഗ്നിയെ) ശമിപ്പിച്ചു।

Verse 2

ततः सर्वैः सुरैः सार्धं शक्रविष्णुशिवादिभिः । जगाम ब्रह्मलोकं च देवास्ते च निजं पदम्

അതിനുശേഷം ശക്രൻ, വിഷ്ണു, ശിവൻ മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും കൂടി അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി; ആ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി।

Verse 3

पावकोऽपि द्विजेंद्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः । हविर्जग्राह विधिवद्वसोर्द्धारोद्भवं तथा

പാവകൻ (അഗ്നി)യും ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരുടെ അഗ്നിഹോത്രങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായി, വിധിപൂർവ്വം വസോർധാരയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഹവിസ്സിനെ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 4

एवं तत्र समुद्भूतमग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः प्रातर्मुच्यते दिनजादघात्

ഇങ്ങനെ അവിടെ അനുത്തമമായ അഗ്നിതീർത്ഥം ഉദ്ഭവിച്ചു. അവിടെ പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ദിനംപ്രതി സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 5

अथ संप्रस्थितान्दृष्ट्वा तान्देवान्स्वाश्रमं प्रति । गजेंद्रशुकमण्डूकास्ते प्रोचुर्दुःखसंयुताः

പിന്നീട് ആ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ദുഃഖസഹിതരായ ഗജേന്ദ്രനും ശുകനും മണ്ഡൂകനും സംസാരിച്ചു.

Verse 6

युष्मत्कृते वयं शप्ताः पावकेन सुरेश्वराः । तस्माज्जिह्वाकृतेऽस्माकमुपायश्चिंत्यतामपि

ഹേ സുരേശ്വരന്മാരേ! നിങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ ഞങ്ങൾ പാവകനായ അഗ്നിയാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ നാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ കാര്യത്തിന് ഒരു ഉപായവും ചിന്തിക്കണമേ.

Verse 7

देवा ऊचुः । विपरीतापि ते जिह्वा यथान्येषां गजोत्तम । कार्यक्षमा न संदेहो भविष्यति विशेषतः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഗജോത്തമാ! നിന്റെ നാവ് മറിഞ്ഞിരുന്നാലും, മറ്റുള്ളവരുടേതുപോലെ അത് തന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് യോഗ്യമായിരിക്കും; പ്രത്യേകിച്ച് ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 8

तथा यूयं नरेन्द्राणां मंदिरेषु व्यवस्थिताः । बहु मानसमायुक्ता मृष्टान्नं भक्षयिष्यथ

അതുപോലെ നിങ്ങൾ രാജാക്കന്മാരുടെ കൊട്ടാരങ്ങളിൽ വസിക്കും. അനേകം സുമനോഭാവങ്ങളാൽ സമ്പന്നരായി, രുചികരവും ശുദ്ധവുമായ ഉത്തമാന്നം ഭുജിക്കും.

Verse 9

यथा च शुक ते जिह्वा कृता मंदा हविर्भुजा । तथापि भूमिपालानां शंसनीया भविष्यति

ഹേ ശുകാ! ഹവിർഭുജനായ അഗ്നി നിന്റെ നാവിനെ മന്ദമാക്കിയാലും, രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ പ്രശംസനീയനാകും.

Verse 10

श्रीमतां च तथान्येषामस्मदीयप्रसादतः । त्वं च मंडूक यत्तेन विजिह्वो वह्निना कृतः । तद्भविष्यति ते शब्दो विजिह्वस्यापि दीर्घगः

ഞങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇത് ഭാഗ്യവാന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും അങ്ങനെ തന്നെയാകും. ഹേ മണ്ഡൂകാ! അഗ്നി നിന്നെ ‘വിജിഹ്വൻ’ ആക്കിയതിനാൽ, നിന്റെ ശബ്ദവും വിഭക്ത-ജിഹ്വനുപോലെ ദൂരഗാമിയാകും.

Verse 11

एवमुक्त्वाऽथ ते देवाः स्वस्थानं प्रस्थितास्ततः । तेषामनुग्रहं कृत्वा कृपया परया युता

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അനുഗ്രഹം നൽകി, പരമകരുണയോടെ യുക്തരായി അവർ യാത്രയായി.