Adhyaya 71

Verse 1

। सूत उवाच । तास्तथेति प्रतिज्ञाय चक्रुस्तच्छक्रशासनम् । सूतिकागृहधर्मे यत्तच्चक्रुस्तस्य सर्वशः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അവർ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കല്പന നടപ്പാക്കി; പ്രസവഗൃഹധർമ്മത്തിൽ വിധിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം സമഗ്രമായി അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 2

अथान्यदिवसे बालो द्वादशार्कसमद्युतिः । संजज्ञे तेन वीर्येण द्विभुजैक मुखः शुभः

പിന്നീട് മറ്റൊരു ദിവസം പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള ബാലൻ ജനിച്ചു; ആ ദിവ്യവീര്യത്താൽ അവൻ മംഗളമായി, രണ്ടു ഭുജങ്ങളും ഒരുമുഖവും ഉള്ളവനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 3

यथासौ जातमात्रस्तु प्ररुरोद सुदुःखितः । तच्छ्रुत्वा रुदितं सर्वाः कृत्तिकास्तमुपागताः

അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു; ആ കരച്ചിൽ കേട്ട് എല്ലാ കൃത്തികകളും അവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി।

Verse 4

महासेनोऽपि संवीक्ष्य मातॄस्ताः समुपागताः । सोत्कण्ठः षण्मुखो जातो द्वादशाक्षभुजस्तथा

മഹാസേനനും സമീപത്തെത്തിയ ആ മാതാക്കളെ കണ്ടപ്പോൾ ആകാംക്ഷയോടെ; ഷൺമുഖനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അതുപോലെ ദ്വാദശഭുജനുമായിത്തീർന്നു।

Verse 5

एकैकस्याः पृथक्तेन प्रपपौ प्रयतः स्तनम् । द्वाभ्यामालिंगयामास भुजाभ्यां स्नेहपूर्वकम्

അവൻ ശ്രദ്ധയോടെ ഓരോ മാതാവിന്റെയും സ്തനം വേർതിരിച്ച് പാനം ചെയ്തു; പിന്നെ രണ്ടു ഭുജങ്ങളാൽ സ്നേഹപൂർവ്വം അവരെ ആലിംഗനം ചെയ്തു।

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुशिवादयः । सर्वे देवाः सहेन्द्रेण गन्धर्वाप्सरसस्तथा

അപ്പോഴേക്കും ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ മുതലായവർ അവിടെ എത്തി; ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും, ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളും കൂടി വന്നു।

Verse 7

महोत्सवोऽथ संजज्ञे तस्मिन्स्थाने निरर्गलः । गीतवाद्यप्रणादेन येनविश्वं प्रपूरितम्

പിന്നീട് ആ സ്ഥലത്ത് തടസ്സമില്ലാത്ത മഹോത്സവം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; ഗീത-വാദ്യങ്ങളുടെ മുഴക്കത്തിൽ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നി।

Verse 8

रंभाद्या ननृतुस्तस्य विलासिन्यो दिवौकसाम् । जगुश्च मुख्यगन्धर्वा श्चित्रांगदमुखाश्च ये

രമ്പ മുതലായ സ്വർഗ്ഗീയ സുന്ദരിമാർ അവിടെ നൃത്തം ചെയ്തു; ചിത്രാംഗദൻ മുതലായ പ്രധാന ഗന്ധർവന്മാർ ഗാനം ചെയ്തു।

Verse 9

ततस्तु देवताः सर्वास्तस्य नाम प्रचक्रिरे । स्कन्दनाद्रेतसो भूमौ स्कन्द इत्येव सादरम्

അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവന്മാരും അവന്റെ നാമകരണം നടത്തി; ഭൂമിയിൽ രേതസ് ‘സ്കന്ദിതം’ (ചോർന്നു വീണത്) ആയതിനാൽ ആദരത്തോടെ അവനെ ‘സ്കന്ദൻ’ എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 10

अथ तस्य कुमा रस्य तदा तत्राभिषेचनम् । सेनापत्यं कृतं साक्षाद्देवानां शंभुना स्वयम्

അപ്പോൾ അവിടെയെത്തന്നെ ആ ദിവ്യകുമാരന്റെ അഭിഷേകം നടന്നു; സ്വയം ശംഭു പ്രത്യക്ഷമായി അവനെ ദേവഗണങ്ങളുടെ സേനാപതിയായി നിയമിച്ചു.

Verse 11

तस्य शक्तिः स्वयं दत्ता विधिनाऽद्भुतदर्शना । अमोघा विजयार्थाय दैत्यपक्षक्षयाय च

വിധാതാ ബ്രഹ്മൻ സ്വയം അവനു അത്ഭുതദർശനമായ തേജോമയമായ ശക്തി നൽകി—വിജയത്തിന് അമോഘവും ദൈത്യപക്ഷനാശത്തിനുമായി.

Verse 12

मयूरो वाहनार्थाय त्र्यंबकेण सुशीघ्रतः । दिव्यास्त्राणि महेन्द्रेण विष्णुनाथ महात्मना

ത്ര്യംബകൻ വേഗത്തിൽ വാഹനാർത്ഥം മയൂരത്തെ നൽകി; മഹേന്ദ്രനും മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുനാഥനും ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്തു.

Verse 13

ततोऽभीष्टानि शस्त्राणि देवैः सर्वैः पृथक्पृथक् । तस्य दत्तानि संतुष्टैस्तथा मातृगणैरपि

അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഓരോരുത്തരായി സന്തോഷത്തോടെ അവനു തങ്ങളുടെ അഭീഷ്ടായുധങ്ങൾ നൽകി; മാതൃഗണങ്ങളും അതുപോലെ നൽകി.

Verse 14

ततस्तमग्रतः कृत्वा सेनानाथं सुरेश्वराः । जग्मुः ससैनिकास्तत्र तारको यत्र संस्थितः

പിന്നീട് സുരേശ്വരന്മാർ അവനെ സേനാനാഥനാക്കി മുൻപിൽ നിർത്തി, സൈന്യങ്ങളോടുകൂടെ താരകൻ നിലകൊണ്ടിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 15

तारकोऽपि समालोक्य देवान्स्वयमुपागतान् । युद्धार्थं हर्षसंयुक्तः सम्मुखः सत्वरं ययौ

താരകനും സ്വയം വന്ന ദേവന്മാരെ കണ്ടു, യുദ്ധാഭിലാഷത്തോടെ ഹർഷഭരിതനായി, ഉടൻ തന്നെ അവരുടെ നേരെ വേഗത്തിൽ മുന്നേറി।

Verse 16

ततोऽभूत्सुमहद्युद्धं देवानां दानवैः सह । कोपसंरक्तनेत्राणां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

അതിനുശേഷം ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം ഉണ്ടായി. കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവർ മരണത്തെയേ പ്രവർത്തിയായി ചെയ്ത് മാത്രമേ പിന്മാറിയുള്ളൂ।

Verse 17

अथ स्कन्देन संवीक्ष्य दूरस्थं तारकं रणे । समाहूय ततो मुक्ता सा शक्तिस्तस्य मृत्यवे

പിന്നീട് സ്കന്ദൻ യുദ്ധത്തിൽ ദൂരെയിരുന്ന താരകനെ കണ്ടു വിളിച്ചു; തുടർന്ന് ആ ശക്തി എറിഞ്ഞു, അതു അവന്റെ മരണഹേതുവായി।

Verse 18

अथासौ हृदयं भित्त्वा तस्य दैत्यस्य दारुणा । चमत्कारपुरोपांते पतिता रुधिरोक्षिता

ആ ഭീകരശക്തി ആ ദൈത്യന്റെ ഹൃദയം ഭേദിച്ച്, രക്തം തളിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ, ചമത്കാരപുരത്തിന്റെ അതിരിനടുത്ത് വീണു।

Verse 19

तारकस्तु गतो नाशं मुक्तः प्राणैश्च तत्क्षणात् । ततो देवगणाः सर्वे संहृष्टास्तं महाबलम्

താരകൻ ആ നിമിഷം തന്നെ പ്രാണവായുവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് നാശം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളും ഹർഷിച്ച് ആ മഹാബലവാനായ (സ്കന്ദനെ) സ്തുതിച്ചു।

Verse 20

स्तोत्रैर्बहुविधैः स्तुत्वा प्रोचुस्तस्मिन्हते सति । गताश्च त्रिदिवं तूर्णं सह शक्रेण निर्भयाः

ബഹുവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു, ആ ശത്രു ഹതനായപ്പോൾ അവർ പ്രസ്താവിച്ചു; പിന്നെ നിർഭയരായി ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സഹിതം വേഗത്തിൽ ത്രിദിവം, സ്വർഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 21

स्कन्दोऽपि तां समादाय शक्तिं तत्र पुरोत्तमे । स्थापयामास येनैव रक्तशृंगोऽभवद्दृढः

സ്കന്ദനും ആ ശക്തി (വേൽ) എടുത്ത് ആ ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; അതിനാൽ തന്നെ രക്തശൃംഗം ദൃഢമായി അചലമായി।

Verse 22

ऋषय ऊचुः । रक्तशृंगः कथं तेन निश्चलोऽपि दृढीकृतः । कस्य वाक्येन नो ब्रूहि विस्तरेण महामते

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! രക്തശൃംഗം ഇതിനകം അചലമായിരുന്നിട്ടും, അദ്ദേഹം അതിനെ എങ്ങനെ ദൃഢമാക്കി? ആരുടെ വാക്കിനാൽ ഇത് നടന്നു? വിശദമായി പറയുക।

Verse 23

सूत उवाच । यदा वै भूमिकम्पस्तु संप्रजातः सुदारुणः । रक्तशृङ्गः प्रचलितः स्वस्थानादतिवेगतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതിഭയങ്കരമായ ഭൂകമ്പം ഉണ്ടായപ്പോൾ, രക്തശൃംഗം തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് മഹാവേഗത്തോടെ കുലുങ്ങി നീങ്ങി।

Verse 24

तस्य दैत्यस्य पातेन यथान्ये पर्व तोत्तमाः । अथ हर्म्याणि सर्वाणि चमत्कारपुरे तदा

ആ ദൈത്യന്റെ പതനത്താൽ, മറ്റ് ശ്രേഷ്ഠ പർവതങ്ങൾ കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ, അപ്പോൾ ചമത്കാരപുരത്തിലെ എല്ലാ ഹർമ്യങ്ങളും—മാളികകളും കുലുങ്ങി।

Verse 25

शीर्णानि चलिते तस्मिन्पर्वते व्यथिता द्विजाः । प्रायशो निधनं प्राप्तास्तथाऽन्ये मूर्छयार्दिताः

ആ പർവ്വതം കുലുങ്ങിയപ്പോൾ കെട്ടിടങ്ങൾ തകർന്നു വീണു; ദ്വിജർ അത്യന്തം വ്യഥിതരായി. പലരും മരണപ്പെട്ടു; ചിലർ മൂർച്ച ബാധിച്ച് വീണുപോയി.

Verse 26

हतशेषास्ततो विप्रा गत्वा स्कन्दं क्रुधान्विताः । प्रोचुश्च किमिदं पाप त्वया कृतमबुद्धिना

അപ്പോൾ ശേഷിച്ച ബ്രാഹ്മണർ ക്രോധം നിറഞ്ഞ് സ്കന്ദനടുത്തേക്ക് ചെന്നു പറഞ്ഞു— “അവിവേകത്തോടെ നീ ചെയ്ത ഈ പാപകൃത്യം എന്ത്?”

Verse 27

नाशं नीता वयं सर्वे सपुत्रपशुबाधवाः । तस्माच्छापं प्रदास्यामो वयं दुःखेन दुःखिताः

“ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും—പുത്രന്മാരും പശുക്കളും ബന്ധുക്കളുമൊത്ത്—നാശത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിതരായി ഞങ്ങൾ ശാപം ഉച്ചരിക്കും.”

Verse 28

स्कन्द उवाच । हिताय सर्वलोकानां मयैतत्समनुष्ठितम् । यद्धतो दानवो रौद्रो नान्यथा द्विजसत्तमाः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു— “സകല ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ ഇതു അനുഷ്ഠിച്ചു—ആ ക്രൂര ദാനവനെ വധിച്ചു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ഇതു മറ്റെങ്ങനെ ആകുവാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.”

Verse 29

प्रसादः क्रियतां तस्मान्मान्या मे ब्राह्मणाः सदा । मृतानपि द्विजान्सर्वानहं तानमृताश्रयात्

“അതുകൊണ്ട് പ്രസാദം കാണിക്കൂ; ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും എനിക്ക് മാന്യരാണ്. ആ ദ്വിജർ എല്ലാവരും മരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അമൃതാശ്രയം കൊണ്ടു ഞാൻ അവരെ പുനർജീവിപ്പിക്കും.”

Verse 30

पुनर्जीवितसंयुक्तान्करिष्यामि न संशयः । तथा सुनिश्चलं शैलं करिष्यामि स्वशक्तितः

സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ അവരെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കും; എന്റെ സ്വശക്തിയാൽ ഈ പർവ്വതത്തെ പൂർണ്ണമായി അചലമാക്കും।

Verse 31

एवमुक्त्वा समादाय तां शक्तिं रुधिरोक्षिताम् । चक्रे स्थापनमस्यास्तु रक्तशृङ्गस्य मूर्धनि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രക്തം തളിച്ച ആ ശക്തി (കുന്തം) എടുത്ത്, രക്തശൃംഗത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 32

ततः प्रोवाच संहृष्टो देवतानां चतुष्टयम् । आंबवृद्धां तथैवाम्रां माहित्थां च चमत्करीम्

പിന്നീട് സന്തോഷത്തോടെ അദ്ദേഹം നാലു ദേവിമാരുടെ സംഘത്തോട് പറഞ്ഞു—ആംബവൃദ്ധാ, അതുപോലെ ആമ്രാ, മാഹിത്താ, ചമത്കരീ।

Verse 33

युष्माभिर्निश्चलः कार्यो भूयोऽयं नगसत्तमः । प्रलयेऽपि यथा स्थानाद्रक्तशृङ्गश्चलेन्नहि

നിങ്ങൾ ഈ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തെ വീണ്ടും ദൃഢവും അചലവും ആക്കണം; പ്രളയകാലത്തിലും രക്തശൃംഗം തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങരുത്।

Verse 34

युष्माकं ब्राह्मणाः सर्वे पूजां दास्यंति सर्वदा

എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും നിങ്ങള്ക്ക് എപ്പോഴും പൂജ അർപ്പിക്കും।

Verse 36

बाढमित्येव ताः प्रोच्य चतुर्दिक्षु ततश्च तम् । शूलाग्रैः सुदृढं चक्रुः स्कन्दवाक्येन हर्षिताः । ततश्चामृतमादाय मृतानपि द्विजोत्तमान् । स्कन्दो जीवापयामास द्विजभक्तिपरायणः

അവർ ദേവതകൾ “ബാഢം—തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; സ്കന്ദവചനത്തിൽ ഹർഷിതരായി ശൂലാഗ്രങ്ങളാൽ നാലുദിക്കുകളിലും അതിനെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് ദ്വിജഭക്തിയിൽ പരായണനായ സ്കന്ദൻ അമൃതം എടുത്ത് മരിച്ചിരുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ജീവിപ്പിച്ചു.

Verse 37

ततस्ते ब्राह्मणास्तत्र संहृष्टा वरमुत्तमम् । ददुस्तस्य स च प्राह मन्नामैतत्पुरोत्तमम् । सदैव ख्यातिमायातु एतन्मे हृदि वांछितम्

അപ്പോൾ അവിടെയുള്ള ബ്രാഹ്മണർ ആനന്ദത്തോടെ അവനു ഉത്തമമായ വരം നൽകി. അവൻ പറഞ്ഞു—“ഈ ശ്രേഷ്ഠ നഗരം എന്റെ നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടട്ടെ; ഇത് എപ്പോഴും ഖ്യാതി പ്രാപിക്കട്ടെ—ഇതാണ് എന്റെ ഹൃദയാഭിലാഷം.”

Verse 38

ऋषय ऊचुः । एतत्स्कन्दपुरंनाम तव नाम्ना भविष्यति । चमत्कारपुरं तद्वत्सांप्रतं सुरसत्तम

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—“നിന്റെ നാമത്തിൽ ഈ നഗരം ‘സ്കന്ദപുരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും. അതുപോലെ, ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് ഇപ്പോൾ ‘ചമത്കാരപുരം’ എന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധമാകും.”

Verse 39

पूजां तव करिष्यामः कृत्वा प्रासादमुत्त मम् । तथैव देवताः सर्वाश्चतस्रोऽपि त्वया धृताः

“ഞങ്ങൾ ഉത്തമമായ പ്രാസാദം (ക്ഷേത്രം) പണിതു നിന്റെ പൂജ ചെയ്യും. അതുപോലെ, നീ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ആ നാലുപേരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി സർവ്വ ദേവതകളെയും പൂജിക്കും.”

Verse 40

सर्वाः संपूजयिष्यामः सर्वकृत्येषु सादरम् । एतां चं तावकीं शक्तिं सदा सुरवरोत्तम । विशेषात्पूजयिष्यामः षष्ठ्यां श्रद्धासमन्विताः

“എല്ലാ കൃത്യങ്ങളിലും ഞങ്ങൾ എല്ലാവരെയും ആദരത്തോടെ സമ്യകായി പൂജിക്കും. ദേവവരശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ഈ ശക്തിയെ (ശക്ത്യായുധത്തെ) ഞങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ഷഷ്ഠി ദിനത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കും.”

Verse 41

सूत उवाच । एवं स ब्राह्मणैः प्रोक्तो महासेनो महाबलः । स्थितस्तत्रैव तद्वा क्याज्ज्ञात्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ബ്രാഹ്മണർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാബലവാനായ മഹാസേനൻ അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു; അവരുടെ വചനങ്ങളാൽ ഇത് ഉത്തമ പുണ്യക്ഷേത്രമാണെന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞു.

Verse 42

यस्तं पूजयते भक्त्या चैत्रषष्ठ्यां सुभावतः । शुक्लायां तस्य संतुष्टिं कुरुते बर्हिवाहनः

ചൈത്ര ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഷഷ്ഠിദിനത്തിൽ ശുദ്ധഭാവത്തോടെ ഭക്തിയോടെ അവനെ പൂജിക്കുന്നവനോട് ബർഹിവാഹനനായ സ്കന്ദൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 43

तस्यां शक्तौ नरो यश्च कुर्यात्पृष्ठिनिघर्षणम् । पूजयित्वा तु पुष्पाद्यैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स न स्याद्रोगसंयुक्तो यावत्संवत्सरं द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ആ ശക്തിയെ പുഷ്പാദികളാൽ യഥാവിധി പൂജിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ തന്റെ പുറം അതിൽ ഉരച്ചു (സ്പർശിച്ചു) ചെയ്യുന്നവൻ ഒരു വർഷം വരെ രോഗബാധയിലാകുകയില്ല.

Verse 44

एवं तत्र धृता शक्तिस्तेन स्कन्देन धीमता । रक्तशृंगस्य रक्षार्थं तत्पुरस्य विशेषतः

ഇങ്ങനെ ധീമാനായ സ്കന്ദൻ അവിടെ ആ ശക്തിയെ സ്ഥാപിച്ചു—രക്തശൃംഗന്റെ രക്ഷയ്ക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ആ നഗരത്തിന്റെ പരിരക്ഷയ്ക്കുമായി.