Adhyaya 38

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैव स्थापितं लिंगं धुन्धुमारेण भूभुजा । सर्वरत्नमयं कृत्वा प्रासादं सुमनोहरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെയേ രാജാവ് ധുന്ധുമാരൻ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും നിർമ്മിതമായ അതിമനോഹരമായ പ്രാസാദം (ക്ഷേത്രം) പണിതു.

Verse 2

तत्र कृत्वाऽश्रमं श्रेष्ठं तपस्तेपे सुदारुणम् । यत्प्रभावादयं देवस्तस्मिंल्लिङ्गे व्यवस्थितः

അവിടെ ശ്രേഷ്ഠമായ ആശ്രമം പണിത ശേഷം അദ്ദേഹം അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു; ആ തപോപ്രഭാവത്താൽ ഈ ദേവൻ ആ ലിംഗത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി വസിക്കുന്നു.

Verse 3

तस्य संनिहिता वापी कृता तेन महात्मना । सुनिर्मलजलापूर्णा सर्वतीर्थोपमा शुभा

അതിന്റെ സമീപത്ത് ആ മഹാത്മാവ് ഒരു വാപി (പടിക്കിണർ/കുളം) നിർമ്മിച്ചു; അതി നിർമ്മല ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞതും, ശുഭകരവും, സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളോടും തുല്യവുമായിരുന്നു.

Verse 4

धुन्धुमारेश्वरं पश्येत्तत्र स्नात्वा नरोत्तमः । न स पश्यति दुर्गाणि नरकाणि यमालये

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉത്തമൻ ധുന്ധുമാരേശ്വരനെ ദർശിക്കണം; അപ്പോൾ അവൻ യമാലയത്തിലെ ഭയങ്കര നരകങ്ങളെ കാണുകയില്ല.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । धुंधुमारो महीपालः कस्मिन्वंशे बभूव सः । कस्मिन्काले तपस्तप्तं तेनात्र सुमहात्मना

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ധുന്ധുമാരൻ എന്ന മഹീപാലൻ ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചു? ഏത് കാലത്ത് ആ മഹാത്മാവ് ഇവിടെ തപസ്സു ചെയ്തു?

Verse 6

सूत उवाच । सूर्यवंशसमुद्भूतो बृहदश्वसुतो बली । ख्यातः कुवलयाश्वेति धंधुमारस्तथैव सः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൻ സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, ബൃഹദശ്വന്റെ ബലവാനായ പുത്രൻ; ‘കുവലയാശ്വൻ’ എന്നു ഖ്യാതനായ അവൻ തന്നെയാണ് ‘ധുന്ധുമാരൻ’ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 7

तेन धुन्धुर्महादैत्यो निहतो मरुजांगले । धुन्धुमारः स्मृतस्तेन विख्यातो भुवनत्रये

അവൻ മരുജംഗലത്തിൽ ധുന്ധു എന്ന മഹാദൈത്യനെ വധിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ‘ധുന്ധുമാരൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുകയും ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധനാകുകയും ചെയ്തു.

Verse 8

चमत्कारपुरं क्षेत्रं स गत्वा पावनं महत् । तपस्तेपे वयोंऽते च ध्यायमानो महेश्वरम्

അവൻ മഹാപാവനമായ ചമത്കാരപുരം എന്ന ക്ഷേത്രഭൂമിയിലേക്കു ചെന്നു; ജീവിതാന്ത്യത്തിൽ മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 9

संस्थाप्य सुमहल्लिंगं प्रासादे रत्नमंडिते । बलिपूजोपहाराद्यैः पुष्पधूपानुलेपनैः

രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പ്രാസാദ-ക്ഷേത്രത്തിൽ അവൻ അതിമഹത്തായ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; ബലി, പൂജ, ഉപഹാരങ്ങൾ—പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം മുതലായവകൊണ്ട് ആരാധിച്ചു.

Verse 10

ततस्तस्य महादेवः स्वयमेव महेश्वरः । प्रत्यक्षोऽभूद्वृषारूढो गौर्या सह तथा गणैः

അനന്തരം സ്വയം മഹേശ്വരനായ മഹാദേവൻ വൃഷഭാരൂഢനായി, ഗൗരിയോടും തന്റെ ഗണങ്ങളോടും കൂടി അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 11

उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

അവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതു ചോദിക്ക. അതി ദുർലഭമായാലും ഞാൻ നിനക്കു എല്ലാം നൽകും.”

Verse 12

धुन्धुमार उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं त्वया सर्वसुरेश्वर । संनिधानं प्रकर्तव्यं लिंगेऽस्मिन्वृषभध्वज

ധുന്ധുമാരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ സർവസുരേശ്വരാ! നിങ്ങൾ എനിക്കു വരം നൽകുമെങ്കിൽ, ഹേ വൃഷഭധ്വജാ, ഈ ലിംഗത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സ്ഥിരസന്നിധി സ്ഥാപിക്കണമേ.”

Verse 13

श्रीभगवानुवाच । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं नृपसत्तम । अहं सदा करिष्यामि गौर्या सार्धं न संशयः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഹേ നൃപസത്തമാ! ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ ഞാൻ ഗൗരിയോടുകൂടെ നിസ്സംശയം സദാ പ്രത്യേക സന്നിധി നിലനിർത്തും.”

Verse 14

तत्र वाप्यां नरः स्नात्वा यो मां संपूजयिष्यति । लिंगेऽस्मिन्संस्थितं भूप मम लोकं स यास्यति

“അവിടെ ആ വാപിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഈ ലിംഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനായ എന്നെ ആരെങ്കിലും സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ചാൽ, ഹേ ഭൂപാ, അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കും.”

Verse 15

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा प्रहृष्टा त्मा स्थितस्तत्रैव मुक्तिभाक्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഭഗവാൻ പിന്നെ ദർശനത്തിന് അഗോചരനായി അപ്രത്യക്ഷനായി. ആ രാജാവും ഹർഷിതഹൃദയനായി അവിടെയേ നിലകൊണ്ട് മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.