Adhyaya 268

Verse 1

आनर्त उवाच । कर्मणा केन मर्त्ये च नराणां जायते वद । चक्रवर्तित्वमखिलं सर्वशत्रुविमर्दनम्

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! മർത്ത്യലോകത്തിൽ ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് മനുഷ്യന്‍ അഖില ചക്രവർത്തിത്വം, അഥവാ സർവ്വശത്രുവിമർദ്ദനമായ സർവ്വഭൗമാധികാരം, ലഭിക്കുന്നത്? പറയുക.

Verse 2

भर्तृयज्ञ उवाच । दुर्लभं भूमिपालत्वं सर्वपापैर्नराधिप । तपोभिर्नियमैर्दानैस्तथान्यैश्च शुभैर्व्रतैः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! പാപഭാരമുള്ളവന്‍ രാജത്വം ദുർലഭമാണ്. തപസ്സ്, നിയമങ്ങൾ, ദാനം, മറ്റ് ശുഭവ്രതങ്ങൾ എന്നിവയാൽ മാത്രമേ അത് ലഭിക്കൂ.

Verse 3

यः पुनर्भूपतिर्भूत्वा पृथ्वीं दद्याद्धिरण्मयीम् । गौतमेश्वरदेवस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेवमाह पितामहः

എന്നാൽ ആരെങ്കിലും രാജാവായി, ശ്രദ്ധയോടെ, ഗൗതമേശ്വര ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ ‘ഹിരൺമയീ പൃഥ്വീ’ (സ്വർണമയ ഭൂമിയുടെ പ്രതീകദാനം) അർപ്പിച്ചാൽ, അവൻ നിശ്ചയമായും ചക്രവർത്തിയാകും—ഇങ്ങനെ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 4

मांधाता धुन्धुमारश्च हरिश्चंद्रः पुरूरवाः । भरतः कार्तवीर्यश्च षडेते चक्रवर्तिनः

മാന്ധാതാ, ധുന്ധുമാരൻ, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, പുരൂരവസ്, ഭരതൻ, കാർതവീര്യൻ—ഇവർ ആറുപേരും പ്രസിദ്ധ ചക്രവർത്തിമാരാണ്.

Verse 5

पृथ्वीदानं पुरा कृत्वा गौतमेश्वरसंनिधौ । दत्त्वा हिरण्मयीं पृथ्वीं सार्वभौमास्ततः स्थिताः

പുരാതനകാലത്ത് ഗൗതമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ‘പൃഥ്വീദാനം’ നടത്തി, ഭൂമിയുടെ സ്വർണമയ പ്രതിരൂപം ദാനം ചെയ്തു; തുടർന്ന് അവർ സർവ്വഭൗമാധിപതികളായി.

Verse 6

आनर्त उवाच । भगवन्केन विधिना दातव्या सा वसुन्धरा । अहं दास्यामि तां नूनं श्रद्धा मे महती स्थिता

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, ആ വസുന്ധരയെ ഏതു വിധിപ്രകാരം ദാനം ചെയ്യണം? ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് ദാനം ചെയ്യും; എന്റെ മഹാശ്രദ്ധ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । कार्या पलशतेनोर्वी वृत्ताकारा नृपोत्तम । तदर्धेनाथवा शक्त्या पंचविंशत्पलात्मिका

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപോത്തമാ, ദാനത്തിനായി ‘ഉർവീ/പൃഥ്വി’ വൃത്താകാരമായി നൂറ് പലം ഭാരമുള്ളതായി നിർമ്മിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പകുതി, അല്ലെങ്കിൽ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഇരുപത്തിയഞ്ച് പലം.

Verse 9

धरादाने महाराज वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । नैव पंचपलादर्वाक्प्रदातव्या कथञ्चन । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोद्भवाः । समुद्राः सप्त चैतांस्तु कक्षायां तत्र दर्शयेत्

ധരാദാനത്തിൽ, ഹേ മഹാരാജാ, ധനകാര്യത്തിൽ കപടത ഉപേക്ഷിക്കണം. അഞ്ചു പലത്തിൽ താഴെയുള്ളത് ഒരുവിധത്തിലും ദാനം ചെയ്യരുത്. അവിടെ ലവണ, ഇക്ഷുരസം, സുരാ, സർപി, ദധി, ദുഗ്ധം, ജലം എന്നിവയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളെ ചുറ്റുമുള്ള വലയങ്ങളായി കാണിക്കണം.

Verse 10

जंबूप्लक्षकुशक्रौंचशाकशाल्मलिपुष्कराः । समुद्रान्सरितः सप्त द्वैगुण्येन प्रकल्पयेत्

ജംബൂ, പ്ലക്ഷ, കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, ശാല്മലി, പുഷ്കര എന്നീ ഏഴ് ദ്വീപങ്ങളെ രൂപപ്പെടുത്തണം; അതുപോലെ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളും നദികളും യഥോചിത അളവിൽ, ക്രമമായി ഇരട്ടിവ്യാപ്തിയോടെ ക്രമീകരിക്കണം।

Verse 11

महेन्द्रो मलयः सह्यो हिमवान्गंधमादनः । विंध्यः शृंगी च सप्तैव कल्पयेत्कुलपर्वतान्

മഹേന്ദ്ര, മലയം, സഹ്യ, ഹിമവാൻ, ഗന്ധമാദന, വിന്ധ്യ, ശൃംഗീ—ഈ ഏഴ് കുലപർവ്വതങ്ങളെയും വിധിപൂർവ്വം പ്രതിനിർമ്മിക്കണം।

Verse 12

मध्ये प्रकल्पयेन्मेरुं दिक्षु विष्कम्भपर्वतान् । जंबून्यग्रोधनीपांश्च प्लक्षश्चैव तथा द्रुमान्

മദ്ധ്യത്തിൽ മേരു പർവ്വതത്തെ സ്ഥാപിച്ച്, ദിക്കുകളിൽ താങ്ങുനിൽക്കുന്ന പർവ്വതങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കണം; കൂടാതെ ജംബൂ, ന്യഗ്രോധ, നീപ, പ്ലക്ഷ മുതലായ പവിത്ര വൃക്ഷങ്ങളെയും പ്രതിനിർമ്മിക്കണം।

Verse 13

गंगाद्याः सरितस्तत्र प्राधान्येन प्रकल्पयेत् । एवं निर्माप्य वसुधां सर्वां हेममयीं नृप

അവിടെ ഗംഗ മുതലായ നദികളെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യത്തോടെ സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ, ഹേ നൃപ, സമസ്ത വസുധയെയും സ്വർണമയ രൂപമായി നിർമ്മിച്ച്,

Verse 14

मंडपं कारयेत्पश्चाद्यथापूर्वं प्रकल्पितम्

അതിനുശേഷം, മുൻപ് പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം, യഥാപൂർവ്വം നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ ഒരു മണ്ഡപം നിർമ്മിപ്പിക്കണം।

Verse 15

कुण्डानि तोरणान्येव ब्राह्मणग्रहपूजने । पूर्ववत्सकलं कृत्वा मध्ये वेदिं प्रकल्पयेत्

ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ഗ്രഹദേവതകളുടെയും പൂജയിൽ കുണ്ടങ്ങളും തോരണങ്ങളും ഒരുക്കണം. മുൻവിധിപ്രകാരം എല്ലാം ചെയ്തു നടുവിൽ വേദി സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 16

तत्र संस्थापयेत्पृथ्वीं पंचगव्येन पार्थिव । यथोक्तमंत्रैस्तल्लिंगैस्ततः शुद्धोदकेन तु

അവിടെ, ഹേ രാജാവേ, പഞ്ചഗവ്യം ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിതത്ത്വത്തെ വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് നിർദ്ദേശിച്ച മന്ത്രങ്ങളും യോജ്യമായ ലിംഗചിഹ്നങ്ങളും ചേർത്ത് ശുദ്ധജലത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.

Verse 17

इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यस्त्रिपुष्करम् । श्रीसूक्तं पावमानं च हैमीं च तदनंतरम्

‘ഇത് എന്റെ അർപ്പണം—ഹേ ഗംഗേ, ഹേ യമുനേ, ഹേ പഞ്ചനദികളേ; (ഇത്) ത്രിപുഷ്കരം; ശ്രീസൂക്തം; പാവമാനം; പിന്നെ ഹൈമീ’—ഇവയെ ക്രമമായി പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 18

स्नानकर्मणि योग्यांश स्वादिष्ठायनमुत्तमम्

സ്നാനകർമ്മത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമവും യോജ്യവുമായ ഭാഗം ‘സ്വാദിഷ്ഠായന’ (എന്ന പാഠഭാഗം) ആകുന്നു.

Verse 19

एवं संस्नाप्य विधिवद्वासांसि परिधापयेत् । युवा सुवासा मंत्रेण सूक्ष्माणि विविधानि च

ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് വസ്ത്രങ്ങൾ അണിയിക്കണം. ‘യുവാ സുവാസാ’ മന്ത്രത്തോടെ സൂക്ഷ്മവും വിവിധവുമായ വസ്ത്രങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.

Verse 20

ये भूतानामधीत्येवं ततः प्रोच्य प्रपूजयेत् । धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्समाहितः

ഇങ്ങനെ ഭൂതതത്ത്വങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച മന്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചു/ജപിച്ച്, പിന്നെ അവ ഉച്ചരിച്ച് യഥാവിധി പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം. ഏകാഗ്രചിത്തനായി ‘ധൂരസി’ മന്ത്രത്തോടെ ധൂപം അർപ്പിക്കണം.

Verse 21

अग्निर्ज्योतीति मंत्रेण कुर्यादारार्तिकं ततः । अहमस्मीति मंत्रेण सप्तधान्यं प्रकल्पयेत्

പിന്നീട് ‘അഗ്നിർജ്യോതി’ മന്ത്രത്തോടെ ആരതി നടത്തണം. ‘അഹമസ്മി’ മന്ത്രത്തോടെ സപ്തധാന്യം (ഏഴ് ധാന്യങ്ങൾ) ക്രമപ്പെടുത്തി അർപ്പിക്കണം.

Verse 22

एवं कृत्वाऽखिलं तस्या यजमानः सितांबरः । पुरः स्थितोंजलिं बद्ध्वा मंत्रानेतानुदाहरेत्

ഇങ്ങനെ അവൾക്കായി എല്ലാം നിർവഹിച്ചു, വെള്ളവസ്ത്രധാരിയായ യജമാനൻ മുൻപിൽ നിന്നു കൈകൂപ്പി ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 23

त्वया संधार्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । तव दानं करिष्यामि सांनिध्यं कुरु मेदिनि

നിനക്കാലാണ് ഈ സമസ്ത വിശ്വം—ചരവും അചരവും ആയ ജഗത്ത്—ധാരിതമാകുന്നത്. ഹേ മേദിനീ! ഞാൻ നിനക്ക് ഈ ദാനം അർപ്പിക്കുന്നു; എനിക്കു നിന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രസാദിക്കണമേ.

Verse 24

शरीरेष्वपि भूतानां त्वं देवि प्रथमं स्थिता । ततश्चान्यानि भूतानि जलादीनि वसुन्धरे

ഹേ ദേവീ! ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളിലുപോലും നീയേ ആദ്യം സ്ഥാപിതയായിരിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ഹേ വസുന്ധരാ! ജലാദിയായ മറ്റു ഭൂത/തത്ത്വങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 25

ये त्वां यच्छंति ते भूयस्त्वां लभंते न संशयः । इह लोके परे चैव पार्थिवं रूपमाश्रिता

നിന്നെ ദാനമായി അർപ്പിക്കുന്നവർ സംശയമില്ലാതെ വീണ്ടും നിന്നെയേ പ്രാപിക്കും. ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും, നിന്റെ പാർഥിവരൂപത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവർ ഫലം നേടുന്നു।

Verse 26

एवं स्तुत्वा समादाय तोयं हेमाकृतिं नृप । वासुदेवं हृदि स्थाप्य मंत्रेणानेन कल्पयेत्

ഹേ നൃപാ! ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച് ജലം എടുത്ത് സ്വർണ്ണാകൃതി നിർമ്മിക്കണം. തുടർന്ന് ഹൃദയത്തിൽ വാസുദേവനെ സ്ഥാപിച്ച്, ഈ മന്ത്രത്തോടെ വിധി അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 27

पातालादुद्धृता येन पृथ्वी सा लोककारिणा । अस्या दानेन च सदा प्रीयतां मे जनार्दनः

പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയ ലോകഹിതകാരിയായ പ്രഭുവേ; ഈ ഭൂമിയെ ദാനമായി അർപ്പിക്കുന്നതാൽ എന്റെ ജനാർദനൻ സദാ പ്രസന്നനാകട്ടെ।

Verse 28

एवमुच्चार्य तत्तोयं तोयमध्ये परिक्षिपेत् । न भूमौ नैव हस्ते च ब्राह्मणस्य नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ! ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച് ആ ജലം ജലത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയായി സ്ഥാപിക്കണം. അത് നിലത്തു വെക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണന്റെ കൈയിലും വെക്കരുത്।

Verse 29

ततो विसर्जयेद्देवीं मन्त्रेणानेन भागशः । आगता च यथान्यायं पूजिता च यथाविधि

അതിനുശേഷം ഈ മന്ത്രത്തോടെ ദേവിയെ ഭാഗം ഭാഗമായി വിസർജ്ജിക്കണം—വിധിപൂർവ്വം ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടും നിയമാനുസാരം പൂജിക്കപ്പെട്ടും ആയ ദേവിയെ।

Verse 30

अस्माकं त्वं हितार्थाय यत्रेष्टं तत्र गम्यताम् । उस्रा वेदेति मंत्रेण समुच्चार्य ततः परम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्या संविभज्य नराधिप

ഞങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി നീ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകുക. തുടർന്ന് ‘ഉസ്രാ വേദേ…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, അത് വിഭജിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനമായി നൽകണം, ഹേ നരാധിപാ।

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं पृथिवीदानमुत्तमम् । शृणुयात्पार्थिवो भावी दाता जन्मनिजन्मनि

ഇങ്ങനെ നിനക്കു ശ്രേഷ്ഠമായ ‘പൃഥ്വീദാനം’ മുഴുവനായി വിശദീകരിച്ചു. ഇത് കേൾക്കുന്ന ഭാവി രാജാവ് ജന്മം ജന്മമായി ദാതാവാകുന്നു.

Verse 32

यो राजा पृथिवीं दद्याद्विधिनानेन पार्थिव । राज्यभ्रंशो न वंशेऽपि तस्य संजायते क्वचित्

ഹേ രാജാവേ, ഈ വിധിപ്രകാരം പൃഥ്വീദാനം ചെയ്യുന്ന രാജാവിന്, അവന്റെ വംശത്തിലും ഒരിക്കലും രാജ്യഭ്രംശം സംഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 33

राज्यभ्रंशसमोपेता ये दृश्यंते महीभुजः । न तैर्वसुन्धरा दत्ता ब्राह्मणानां धृतात्मनाम्

രാജ്യഭ്രംശം അനുഭവിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്ന രാജാക്കന്മാർ—അവർ ധൃതാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണർക്കു വസുന്ധര (ഭൂമി) ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ല.

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पृथ्वीदानं समाचरेत् । न हरेत्परदत्तां च कथंचिदपि मेदिनीम्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടെയും പൃഥ്വീദാനം ആചരിക്കണം; മറ്റൊരാൾക്ക് ദാനമായി നൽകിയ ഭൂമിയെ യാതൊരു വിധത്തിലും കവർന്നെടുക്കരുത്.

Verse 35

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्

ഈ ഭൂദാനം പരമ പുണ്യകരവും അത്യന്തം പ്രശംസനീയവും ആകുന്നു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഇതു കേൾക്കുന്നതുമാത്രം ദേഹാദി സംബന്ധ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 36

आस्तां तावत्प्रदानं च पृथिव्याः पृथिवीपतेः । दातुः संप्रेरणं यस्या अज्ञानौघविनाशनम्

ഹേ ഭൂപതേ, ഭൂദാനത്തിന്റെ മഹിമയെ വിട്ടേക്കാം; ഈ പുണ്യകർമ്മത്തിൽ ദാനം ചെയ്യാനുള്ള പ്രേരണ തന്നെയാണ് അജ്ഞാനപ്രവാഹത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നത്.

Verse 37

रूपवान्सुभगश्चैव तथा च प्रियदर्शनः । आधिव्याधिविनिर्मुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ഇതിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനുഷ്യൻ രൂപവാനും സൗഭാഗ്യവാനും മനോഹരദർശനനും ആകുന്നു; മാനസിക ക്ലേശവും രോഗവും വിട്ട് പുത്രപൗത്രസഹിതനാകും.

Verse 38

मेधावी जायते मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः । इत्थंभूता महाराज कृत्वा राज्यमकण्टकम्

ഈ ദാനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനുഷ്യൻ മേധാവിയായി ജനിക്കുന്നു. ഹേ മഹാരാജാ, ഇങ്ങനെ സമർത്ഥനായി കൺടകരഹിതമായി—തടസ്സവും ശത്രുവും ഇല്ലാത്ത—രാജ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Verse 39

प्रीता विष्णोः पदं यांति शाश्वतं यन्निरामयम् । अन्यत्रापि धरादानात्प्रकुर्याच्चक्रवर्तिताम्

ഈ ദാനത്തിൽ പ്രസന്നരായി അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതവും നിരാമയവും ആയ പദം പ്രാപിക്കുന്നു. മറ്റിടത്തും ഭൂദാനത്താൽ ചക്രവർത്തിത്വം ലഭിക്കാം.

Verse 40

एकजन्मांतरं यावत्सम्यग्दत्तं नृपोत्तमः । गौतमेश्वरदेवस्य यत्पुरा पुरतः कृतम्

ഹേ നൃപോത്തമാ! ഗൗതമേശ്വരദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ പൂർവ്വം സമ്യകമായി നൽകിയ ദാനം, ഒരു ജന്മാന്തരം വരെ ഫലപ്രദമായി നിലനിൽക്കും.

Verse 41

सप्तजन्मांतरं यावत्प्रकरोति न संशयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र देया मही नृप

ആ ദാനം ഏഴ് ജന്മാന്തരങ്ങൾ വരെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു—സംശയമില്ല. അതിനാൽ, ഹേ രാജാവേ, സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി അവിടെ ഭൂമിദാനം ചെയ്യണം.

Verse 268

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्ये पृथ्वीदानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യാന്തർഗത ഗൗതമേശ്വരമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘പൃഥ്വീദാനമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 268-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.