Adhyaya 257

Verse 1

पार्वत्युवाच । द्वादशाक्षरमाहात्म्यं मम विस्तरतो वद । यथावर्णं यत्फलं च यथा च क्रियते मया

പാർവതി പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക—അക്ഷരക്രമപ്രകാരം അതിന്റെ രൂപം, അതിന്റെ ഫലം, കൂടാതെ ഞാൻ അത് എങ്ങനെ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 2

श्रीमहादेव उवाच । द्विजातीनां सहोंकारसहितो द्वादशाक्षरः । स्त्रीशूद्राणां नमस्कारपूर्वकः समुदाहृतः

ശ്രീമഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദ്വിജന്മാർക്കു ഓംകാരസഹിതമായ ദ്വാദശാക്ഷരമന്ത്രം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സ്ത്രീകൾക്കും ശൂദ്രർക്കും അത് ‘നമഃ’ നമസ്കാരപൂർവം പ്രസ്താവിതമാണ്।

Verse 3

प्रकृतीनां रामनाम संमतो वा षडक्षरः । सोऽपि प्रणवहीनः स्यात्पुराणस्मृतिनिर्णयः

സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് ‘രാമനാമം’ എന്നു അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഷഡക്ഷരമന്ത്രം സ്വീകര്യമാണ്; അതും പ്രണവം (ഓം) ഇല്ലാതെയായിരിക്കണം—ഇതാണ് പുരാണ-സ്മൃതി നിർണ്ണയം।

Verse 4

क्रमोऽयं सर्ववर्णानां प्रकृतीनां सदैव हि । क्रमेण रहितो यस्तु करोति मनुजो जपम् । तस्य प्रकुप्यति विभुर्नरकादिप्रदायकः

ഈ ക്രമം എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കും എപ്പോഴും സ്ഥാപിതമാണ്. യഥാക്രമമില്ലാതെ ജപം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനോടു വിഭു കോപിച്ചു, നരകാദി ദുഃഖഫലദാതാവാകുന്നു।

Verse 5

पार्वत्युवाच । मया त्रिमात्रया स्वामिन्सेव्यते जगदीश्वरः । रूपमस्य कथं जाने वचसामप्यगोचरम्

പാർവ്വതി അരുളിച്ചെയ്തു—സ്വാമീ! ഞാൻ ത്രിമാത്രകളാൽ ജഗദീശ്വരനെ സേവിക്കുന്നു. വാക്കുകൾക്കും അഗോചരമായ അവന്റെ രൂപം ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയും?

Verse 6

ईश्वर उवाच प्रणवस्याधिकारो न तवास्ति वरवर्णिनि । नमो भगवते वासुदेवायेति जपः सदा

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വരവർണ്ണിനി! നിനക്ക് പ്രണവം (ഓം) ജപിക്കാനുള്ള അധികാരമില്ല. അതുകൊണ്ട് എപ്പോഴും ‘നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ’ എന്നു ജപിക്കണം।

Verse 7

पार्वत्युवाच । यदि सप्रणवं दद्याद्द्वादशाक्षरचिंतनम । प्रणवे नाधिकारो मे कथं भवति धूर्जटे

പാർവതി പറഞ്ഞു—പ്രണവസഹിതം ദ്വാദശാക്ഷരമന്ത്രധ്യാനം നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഹേ ധൂർജടേ! പ്രണവത്തിൽ എനിക്ക് അധികാരമില്ലെങ്കിൽ അത് എനിക്ക് എങ്ങനെ ബാധകമാകും?

Verse 8

ईश्वर उवाच । प्रणवः सर्वदेवानामादिरेष प्रकीर्तितः । ब्रह्मा विष्णुः शिवश्चैव वसंति दयितायुताः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—പ്രണവം (ഓം) സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ആദിസ്രോതസ്സായി പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിൽ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരും തങ്ങളുടെ പ്രിയശക്തികളോടുകൂടി വസിക്കുന്നു.

Verse 9

तत्र सर्वाणि भूतानि सर्व तीर्थानि भागशः । तिष्ठंति सर्वतीर्थानि कैवल्यं ब्रह्म एव यः

അവിടെയേ സകല ജീവികളും സകല തീർത്ഥങ്ങളും തത്തത്തം അംശങ്ങളോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെയേ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും നിവാസം—അതേ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ കൈവല്യം, മോക്ഷാവസ്ഥ.

Verse 10

तस्य योग्या तदा देवि भविष्यसि यदा तपः । चातुर्मास्ये हरिप्रीत्यै करिष्यसि शुभानने

ഹേ ദേവി, ശുഭാനനേ! ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഹരിപ്രീതിക്കായി നീ തപസ്സു ചെയ്യുമ്പോൾ, അപ്പോൾ നീ അതിന് യോഗ്യയാകും.

Verse 11

तपसा प्राप्यते कामस्तपसा च महत्फलम् । तपसा जायते सर्वं तत्तपः सुलभं नरैः

തപസ്സിലൂടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ സിദ്ധിക്കുന്നു; തപസ്സിലൂടെ മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. തപസ്സിൽ നിന്നുതന്നെ എല്ലാം ജനിക്കുന്നു; എങ്കിലും അത്തരം തപസ് മനുഷ്യർക്കു എളുപ്പമല്ല.

Verse 12

यशः सौभाग्यमतुलं क्षमासत्यादयो गुणाः । सुलभं तपसा नित्यं तपश्चर्त्तुं न शक्यते

യശസ്സ്, അതുല സൗഭാഗ്യം, ക്ഷമ–സത്യാദി ഗുണങ്ങൾ തപസ്സിലൂടെ നിത്യമായി എളുപ്പം ലഭിക്കും; എന്നാൽ തപശ്ചര്യയെ തുടർച്ചയായി പാലിക്കുക എളുപ്പമല്ല.

Verse 13

यदा हि तपसो वृद्धिस्तदा भक्तिर्हरौ भवेत् । तदा हि तपसो हानिर्यदा भक्तिं विना कृतम्

തപസ്സിന്റെ വർദ്ധനവുണ്ടാകുമ്പോൾ ഹരിയിൽ ഭക്തി ഉദിക്കണം; എന്നാൽ ഭക്തിയില്ലാതെ ചെയ്ത തപസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 14

तावत्तपांसि गर्जंति देहेऽस्मिन्सततं नृणाम् । यदा विष्णुं स्मरेन्नित्यं जिह्वाग्रं पावनं भवेत्

മനുഷ്യരുടെ ഈ ദേഹത്തിൽ തപസ്സുകൾ അത്രകാലം തുടർച്ചയായി ‘ഗർജിക്കുന്നു’; എന്നാൽ ആരെങ്കിലും നിത്യമായി വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിക്കുമ്പോൾ നാവിന്റെ അഗ്രവും പാവനമാകുന്നു.

Verse 15

यथा प्रदीपे ज्वलिते प्रणश्यति महत्तमः । तथा हरेः कथायां च याति पापमनेकधा

വിളക്ക് തെളിയുമ്പോൾ മഹാന്ധകാരം നശിക്കുന്നതുപോലെ, ഹരികഥയിൽ പാപം പലവിധത്തിൽ അകന്നു പോകുന്നു.

Verse 16

तस्मात्पार्वति यत्नेन हरौ सुप्ते तपः कुरु । चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते प्रणवेन समन्वितम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പാർവതി, ഹരി ‘ശയന’ കാലത്ത് പരിശ്രമത്തോടെ തപസ്സ് ചെയ്യുക; ചാതുർമാസ്യം വന്നാൽ പ്രണവം (ഓം) ചേർത്ത് അതു അനുഷ്ഠിക്കുക.

Verse 17

विशुद्धहृदया भूत्वा मन्त्रराजमिमं जप स एव भगवांस्तुष्टो द्वादशाक्षरसंयुतम्

ഹൃദയം വിശുദ്ധമാക്കി ഈ മന്ത്രരാജം ജപിക്ക; അതിൽ പ്രസന്നനായ ആ ഭഗവാൻ ദ്വാദശാക്ഷരയുക്ത മന്ത്രത്തിലൂടെ സിദ്ധി പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 18

प्रदास्यति परं ज्ञानं ब्रह्मरूपमखण्डितम् । ब्रह्मकल्पांतकोटीषु जप त्वं द्वादशाक्षरम्

അത് പരമജ്ഞാനം നൽകും—അഖണ്ഡമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം. അതിനാൽ ബ്രഹ്മകൽപാന്ത കോടികളോളം കാലം നീ ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രം ജപിക്ക।

Verse 19

मन्त्रराजं सप्रणवं ध्यायेत्सोऽपि न पश्यति । इत्युक्ता सा तपोनिष्ठा तपश्चरितुमागता

പ്രണവം (ഓം) സഹിതം മന്ത്രരാജം ധ്യാനിച്ചാലും, അതുമാത്രം കൊണ്ടു ലക്ഷ്യദർശനം ലഭിക്കില്ല. ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട ആ തപോനിഷ്ഠ തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 20

हिमाचलस्य शिखरे चातुर्मास्ये समागते । ब्रह्मचर्यव्रतपरा वसनत्रयसंयुता

പുണ്യമായ ചാതുർമാസ്യകാലം വന്നപ്പോൾ അവൾ ഹിമാചലശിഖരത്തിൽ വസിച്ചു—ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ പരായണയായി, മൂന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്।

Verse 21

प्रातर्मध्येऽपराह्ने च ध्यायन्ती हरिशंकरम् । वपुर्यथा पुरा कृष्टं पूजने शंकरस्य च

പ്രഭാതം, മധ്യാഹ്നം, അപരാഹ്നം—ഈ മൂന്നു സമയങ്ങളിലും അവൾ ഹരി-ശങ്കരനെ ധ്യാനിച്ചു; ശങ്കരപൂജയുടെ ഫലമായി അവളുടെ ദേഹം മുൻപുപോലെ കൃശമായി।

Verse 22

सखीजन समायुक्ता पितुः शृंगे मनोहरे । अतपत्सा विशालाक्षी क्षमादिगुणसंयुता

സഖീജനങ്ങളോടുകൂടി, പിതാവിന്റെ മനോഹരമായ ശൃംഗത്തിൽ, ക്ഷമാദിഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയായ ആ വിശാലാക്ഷി തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 23

गालव उवाच । या हि योगीश्वरध्येया या वन्द्या विश्ववन्दिता । जननी या च विश्वस्य साऽपि कामात्तपोगता

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—യോഗീശ്വരന്മാർ ധ്യാനിക്കേണ്ടവളും, വന്ദനീയയും ലോകം വന്ദിക്കുന്നവളും, വിശ്വത്തിന്റെ ജനനിയും ആയ അവളും ആഗ്രഹവശാൽ തപസ്സിലേക്കു പോയി।

Verse 24

या हि प्रकृतिसद्रूपा तडित्कोटिसमप्रभा । विरजा या स्वयं वन्द्या गुणातीताचरत्तपः

പ്രകൃതിസദൃശരൂപിണി, കോടി മിന്നലിനൊത്ത പ്രഭയുള്ളവൾ, വിരജയും സ്വയം വന്ദനീയയും ഗുണാതീതയും ആയ അവൾ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 25

पृथ्व्यंबु तेजो वायुश्च गगनं यन्मयं विदुः । मूलप्रकृतिरूपा या सा चकारोत्तम तपः

ഭൂമി, ജലം, തേജസ്, വായു, ആകാശം എന്നിവ അവളാൽ ഘടിതമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു; മൂലപ്രകൃതിരൂപിണിയായ അവൾ ഉത്തമ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 26

या स्थावरं जंगममाशु विश्वं व्याप्य स्थिता या प्रकृतेः पुरापि । स्पृहादिरूपेण च तृप्तिदात्री देवे प्रसुप्ते तपसाऽप शुद्धिम्

സ്ഥാവരജംഗമമായ സമസ്ത ലോകത്തെയും വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നവളും, പ്രകടപ്രകൃതിക്കും മുമ്പേ ഉണ്ടായിരുന്നവളും, സ്പൃഹാദിരൂപങ്ങളിൽ തൃപ്തി നൽകുന്നവളും ആയ അവൾ—ദേവൻ നിദ്രിച്ചിരിക്കെ തപസ്സാൽ അശുദ്ധി നീക്കി।

Verse 257

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये द्वादशाक्षरनाममहिमपूर्वकपार्वतीतपोवर्णनं नाम सप्तपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ വിഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത്, ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ–നാരദ സംവാദത്തിൽ, ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യത്തിൽ, “ദ്വാദശാക്ഷര നാമമഹിമാപൂർവക പാർവതീതപോവർണ്ണനം” എന്ന 257-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।