Adhyaya 25

Verse 1

। सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । तद्वोऽहं संप्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यसंभवम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ഒരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു; ഗംഗാമാഹാത്മ്യത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ സംഭവത്തെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു।

Verse 2

चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः । चंडशर्मेति विख्यातो रूपौदार्यगुणान्वितः

ചമത്കാരപുരത്തിൽ ഒരിക്കൽ വ്രതങ്ങളിൽ ദൃഢനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ചണ്ഡശർമൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ, സൗന്ദര്യം, ഔദാര്യം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നൻ।

Verse 3

स यदा यौवनोपेतस्तदा वेश्यानुरागकृत् । श्रोत्रियोऽप्यभवद्विप्रो यौवनोद्भारपीडितः

അവൻ യൗവനത്തിലെത്തിയപ്പോൾ ഒരു വേശ്യയോടു ആസക്തനായി; ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നിട്ടും യൗവനകാമത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ പീഡിതനായി।

Verse 4

स कदाचिन्निशीथेऽथ तृषार्तश्च समुत्थितः । प्रार्थयामास तां वेश्यां पानीयं पातुमुत्सहे

ഒരു പ്രാവശ്യം അർദ്ധരാത്രിയിൽ അവൻ ദാഹാർത്തനായി എഴുന്നേറ്റ് ആ വേശ്യയോട് അപേക്ഷിച്ചു— “എനിക്ക് വെള്ളം കുടിക്കണം” എന്ന്.

Verse 5

अथ सा सलिलभ्रांत्या करकं मद्यसंभवम् । समादाय ददौ पानं तस्मै निद्राकुलाय च

അപ്പോൾ അവൾ വെള്ളമെന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു മദ്യമുള്ള കുടം എടുത്ത്, ഉറക്കമയക്കത്തിലിരുന്ന അവനു കുടിക്കാനായി നൽകി.

Verse 6

मुखमध्यगते मद्ये सोऽपि तां कोपसंयुतः । वेश्यां प्रभर्त्सयामास धिग्धिक्शब्दैर्मुहुर्मुहुः

മദ്യം അവന്റെ വായിന്റെ നടുവിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അവൻ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞ് ആ വേശ്യയെ “ധിക്! ധിക്!” എന്നു പറഞ്ഞ് വീണ്ടും വീണ്ടും ശാസിച്ചു.

Verse 7

किमिदंकिमिदं पापे त्वया कर्म विगर्हितम् । कृतं यन्मुखमध्ये मे प्रक्षिप्ता निंदिता सुरा

“ഇത് എന്ത്—ഇത് എന്ത്, പാപിനീ! നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ നിന്ദ്യമായ കർമ്മം ചെയ്തു? എന്റെ വായിന്റെ നടുവിൽ ഈ നിന്ദിത സുറയെ എന്തിന് ഒഴിച്ചു?”

Verse 8

ब्राह्मण्यमद्य मे नष्टं मद्यपानादसंशयम् । प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये

“ഇന്ന് മദ്യപാനത്താൽ—സംശയമില്ലാതെ—എന്റെ ബ്രാഹ്മണ്യശുദ്ധി നശിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ആത്മശുദ്ധിക്കായി ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യും।”

Verse 9

एवमुक्त्वा विनिष्क्रम्य तद्गृहाद्दुःखसंयुतः । रुरोदाथ तदा गत्वा करुणं निर्जने वने

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ ആ വീട്ടിൽ നിന്നു പുറത്തേക്കിറങ്ങി, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി; പിന്നെ നിർജന വനത്തിലേക്ക് പോയി കരുണയായി കരഞ്ഞു।

Verse 10

ततः प्रभातवेलायां स्नात्वा वस्त्रसमन्वितः । त्यक्त्वा गात्रस्य रोमाणि समस्तानि द्विजोत्तमाः

പിന്നീട് പ്രഭാതവേളയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വസ്ത്രം ധരിച്ചു, ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ തന്റെ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ രോമങ്ങളും നീക്കി।

Verse 11

संप्राप्तो विप्रमुख्यानां सभा यत्र व्यवस्थिता । पठंति सर्वशास्त्राणि वेदांतानि च कृत्स्नशः

അവൻ പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണരുടെ സഭയിൽ എത്തി; അവിടെ സഭ സ്ഥാപിതമായിരുന്നു—അവിടെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും വേദാന്തങ്ങളും സമ്പൂർണ്ണമായി പാരായണം ചെയ്‌തിരുന്നു।

Verse 12

अथासौ प्रणिपत्योच्चैः प्रोवाच द्विजसत्तमान् । जलभ्रांत्या सुरा पीता मया कुरुत निग्रहम्

അപ്പോൾ അവൻ നമസ്കരിച്ചു ഉച്ചത്തിൽ ആ ദ്വിജസത്തമന്മാരോട് പറഞ്ഞു—“ജലം എന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു ഞാൻ സുരാ പാനം ചെയ്തു; ദയവായി എനിക്ക് യഥോചിതമായ നിയന്ത്രണശിക്ഷ വിധിക്കണം।”

Verse 13

अथ ते धर्मशास्त्राणि प्रविचार्य पुनःपुनः । तमूचुर्ब्राह्मणाः सर्वे प्रायश्चित्तकृते स्थितम्

പിന്നീട് ആ ബ്രാഹ്മണർ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും പരിശോധിച്ച്, അവൻ ചെയ്യേണ്ട പ്രായശ്ചിത്തം എന്തെന്നു എല്ലാവരും അവനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 14

ब्राह्मणा ऊचुः । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि सुरां चेद्ब्राह्मणः पिबेत् । अग्निवर्णं घृतं पीत्वा तावन्मात्रंविशु ध्यति

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ സുരാ കുടിച്ചാൽ, അഗ്നിവർണ്ണമായ നെയ്യ് അതേ അളവിൽ കുടിച്ചാൽ അവൻ ശുദ്ധനാകും।

Verse 15

स त्वं वांछसि चेच्छुद्धिमग्निवर्णं घृतं पिब । यावन्मात्रा सुरा पीता तावन्मात्रं विशुद्धये

നിനക്ക് സത്യമായി ശുദ്ധി വേണമെങ്കിൽ അഗ്നിവർണ്ണ നെയ്യ് കുടിക്ക; നീ കുടിച്ച സുരയുടെ അളവ് എത്രയോ, ശുദ്ധിക്കായി അതേ അളവിൽ കുടിക്ക।

Verse 16

स तथेति प्रतिज्ञाय घृतमादाय तत्क्षणात् । चक्रे वह्निसमं यावत्पानार्थं द्विजसत्तमाः

അവൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത്, ഉടൻ നെയ്യ് എടുത്തു; ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ കുടിക്കാനായി അത് അഗ്നിസമമാകുവോളം ചൂടാക്കി।

Verse 17

तावत्तस्य पिता प्राप्तः श्रुत्वा वार्तां सभार्यकः । किमिदं किमिदं पुत्र ब्रुवाणो दुःख संयुतः । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो वाष्पगद्गदया गिरा

അപ്പോൾ വാർത്ത കേട്ട് അവന്റെ പിതാവ് ഭാര്യയോടുകൂടെ എത്തി. ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി “ഇതെന്ത്, ഇതെന്ത്, മകനേ?” എന്നു ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞു; കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, ദീനനായി, കരച്ചിലാൽ ഗദ്ഗദമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു।

Verse 20

संचिन्त्य धर्मशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः । सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रहेतोरसंशयम्

ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളെ ചിന്തിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് അദ്ദേഹം നിശ്ചയിച്ചു—“മകന്റെ കാര്യം കൊണ്ടു, സംശയമില്ലാതെ, എന്റെ സർവ്വസ്വവും ഞാൻ നൽകും।”

Verse 22

नान्यदस्ति सुरापाने प्रायश्चित्तं द्विजन्मनाम् । मौंजीहोमं विना विप्र यद्युक्तं तत्समाचर

സുരാപാനം ചെയ്ത ദ്വിജന്മാർക്ക് ഇതൊഴികെ മറ്റൊരു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല. ഹേ വിപ്ര, മൗഞ്ജീ-ഹോമം കൂടാതെ യുക്തമായ വിധി ആചരിക്ക.

Verse 23

ततः स स्वसुतं प्राह नैव त्वं कर्तुमर्हसि । यच्छ दानानि विप्रेभ्यस्तीर्थयात्रां समाचर

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു—“നീ അത് ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്. ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനങ്ങൾ നൽകി, തീർത്ഥയാത്ര ആചരിക്ക.”

Verse 24

ततः शुद्धिं समाप्नोषि क्रमान्नियमसंयुतः । व्रतैश्च विविधैश्चीर्णैः सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

പിന്നീട് ക്രമമായി—നിയമസംയമങ്ങളോടെ—വിവിധ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ നീ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും. ഇതു സത്യമെന്നു ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 25

न ब्राह्मणसमादिष्टं प्रायश्चित्त विशुद्धये

ബ്രാഹ്മണ ആചാര്യർ നിർദ്ദേശിക്കാത്ത പ്രായശ്ചിത്തം ശുദ്ധി നൽകുകയില്ല।

Verse 26

पुत्र उवाच । एतन्मम महाभागा यद्ब्रुवंति व्रतादिकम् । तस्मात्कार्यो मया तात मौंजीहोमो न संशयः

പുത്രൻ പറഞ്ഞു—“മഹാഭാഗന്മാർ വ്രതാദികളെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറയുന്നത് എനിക്കുതന്നെയാണ്. അതിനാൽ, അച്ഛാ, ഞാൻ മൗഞ്ജീ-ഹോമം നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം; സംശയമില്ല।”

Verse 27

यन्मया तु कृतं बाल्ये तत्सर्वं क्षंतुमर्हसि

ഹേ പ്രഭോ, ഞാൻ ബാല്യത്തിൽ ചെയ്തതെല്ലാം ദയവായി പൂർണ്ണമായി ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 28

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा स पिता सुतवत्सलः । सर्वस्वं प्रददौ रुष्टो मरणे कृतनिश्चयः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ ആ ദൃഢനിശ്ചയം അറിഞ്ഞ്, പുത്രവത്സലനായ പിതാവ് കോപത്തോടെ, മരണത്തെക്കുറിച്ച് ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത്, തന്റെ സർവ്വസ്വവും ദാനം ചെയ്തു.

Verse 29

साऽपि तस्य सती भार्या कृत्वा मृत्युविनिश्चयम् । तमुवाच सुतं दृष्ट्वा सर्वं दत्त्वा गृहादिकम्

അവന്റെ സതിയായ ഭാര്യയും മരണനിശ്ചയം ചെയ്ത്, മകനെ കണ്ട ശേഷം, വീടുമുതലായ എല്ലാം ദാനം ചെയ്ത്, അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 30

आवाभ्यां संप्रविष्टाभ्यां वह्नौ पुत्र ततस्तदा । मौंजीहोमस्त्वया कार्यो मां तातं यदि मन्यसे

ഹേ പുത്രാ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച ശേഷം, അപ്പോൾ നീ മൗഞ്ജീ-ഹോമം നിർവ്വഹിക്കണം—എന്നെയും നിന്റെ പിതാവിനെയും കടമയ്ക്ക് യോഗ്യരെന്ന് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 31

ततस्तौ दम्पती हृष्टौ यावद्वह्निसमीपगौ । संजातौ मरणार्थाय स च ताभ्यां समुद्भवः

പിന്നീട് ആ ദമ്പതികൾ ഹർഷത്തോടെ അഗ്നിയുടെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു, മരണാർത്ഥം സന്നദ്ധരായി; അവരിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനും അവിടെ തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 32

तावत्प्राप्तो मुनिर्नाम शांडिल्यो वेदपारगः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तत्र देशे द्विजोत्तमाः

അന്നേരം തന്നെ വേദപാരഗനായ ശാണ്ഡില്യനാമ മുനി തീർത്ഥയാത്രാസന്ദർഭത്തിൽ ആ ദേശത്ത് എത്തിച്ചേർന്നു, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ.

Verse 33

स वृत्तांतं समाकर्ण्य कोपसंरक्तलोचनः । अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वान्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

വൃത്താന്തം കേട്ടപ്പോൾ കോപത്താൽ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നു; അവൻ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും വീണ്ടും വീണ്ടും ശാസിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 34

अहो मूढतमा यूयं यदेतद्ब्राह्मणत्रयम् । वृथा मृत्युमवाप्नोति निग्रहे सुगमे सति

‘അയ്യോ, നിങ്ങൾ അത്യന്തം മൂഢരാണ്—ഈ ബ്രാഹ്മണത്രയം അനാവശ്യമായി മരണത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; നിയന്ത്രണവും തിരുത്തലും എളുപ്പം സാധ്യമായിരിക്കെ.’

Verse 35

अत्र कात्यायनेनोक्तं यद्वचः सुमहात्मना । तच्छृण्वन्तु द्विजाः सर्वे प्रायश्चित्ती तथाप्ययम्

‘ഇവിടെ മഹാത്മാവായ കാത്യായനൻ പറഞ്ഞ വചനം എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും കേൾക്കട്ടെ; എങ്കിലും ഈ വിഷയത്തിനും പ്രായശ്ചിത്തമുണ്ട്.’

Verse 36

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्रायश्चित्तानि दीयंते यत्र गंगा न विद्यते

‘ഗംഗയുടെ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാത്തിടങ്ങളിൽ ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ, കൃച്ഛ്ര തപസ്സുകൾ, സാന്തപന ആചാരങ്ങൾ—ഇവയാണ് പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളായി വിധിക്കപ്പെട്ടത്.’

Verse 37

अत्र विष्णुपदी गंगा तत्क्षेत्रे तु द्विजोत्तमाः । तस्यां स्नानं करोत्वेष ततः शुद्धिमवाप्स्यति

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ വിഷ്ണുപദീ ഗംഗാ വിരാജിക്കുന്നു. അവളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 38

मौंजीहोमः प्रमाणं स्यान्मुनिवाक्येन चेद्भवेत् । तदेतदपि वाक्यं हि कात्यायनमुनेः स्फुटम्

മുനിവാക്യം പ്രമാണമായി സ്വീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ‘മൗഞ്ജീ-ഹോമം’ എന്ന കർമ്മവും പ്രമാണമാണ്; കാരണം കാത്യായന മുനിയുടെ വ്യക്തമായ വചനങ്ങളിലും ഇതേ കാര്യമാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

Verse 39

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । साधुसाध्विति तं प्रोच्य प्रोचुः सत्यमिदं मुने

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും മഹാ ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു. ‘സാധു, സാധു’ എന്നു പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ഇതു തീർച്ചയായും സത്യമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Verse 40

ततः प्रबोध्य तं विप्रं निन्युस्तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र विष्णुपदी गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता

പിന്നീട് ആ ദ്വിജോത്തമർ ആ വിപ്രനെ ഉണർത്തി, വിഷ്ണുപദീ ഗംഗ സ്വയം പ്രതിഷ്ഠിതയായിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 41

तत्र स ब्राह्मणो यावद्गंगातोयसमुद्भवम् । गंडूषं कुरुते वक्त्रे तावच्छुद्धो बभूव सः । उदरादखिलं तोयं निष्क्रांतं द्विजसत्तमाः

അവിടെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഗംഗാജലത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഗണ്ഡൂഷം വായിൽ എടുത്തതുമാത്രം, ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധനായി; ഹേ ദ്വിജസത്തമാ, അവന്റെ ഉദരത്തിലെ മുഴുവൻ ജലവും പുറത്തേക്ക് ഒഴുകിപ്പോയി.

Verse 42

ततोऽवगाहते यावत्तस्यास्तोयं सुशोभनम् । तावदाकाशसंभूता गम्भीरोवाच भारती

അപ്പോൾ അവൻ അവളുടെ അതിശോഭനമായ ജലത്തിൽ അവഗാഹനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, അതേ നിമിഷം ആകാശത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഗംഭീരമായ ഭാരതീ വാണി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 43

शुद्धोऽयं ब्राह्मणः साक्षाद्विष्णुपद्याः समागमात् । स्नानादाचमनादेव तस्माद्यातु गृहं निजम्

‘ഈ ബ്രാഹ്മണൻ വിഷ്ണുപദിയുമായുള്ള സംഗമത്താൽ സാക്ഷാൽ ശുദ്ധനായിരിക്കുന്നു; സ്നാനവും ആചമനവും മാത്രമാൽ—അതിനാൽ ഇപ്പോൾ അവൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകട്ടെ।’

Verse 44

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे चंडशर्मादयश्च ये । दिष्ट्यादिष्ट्येति जल्पन्तः स्वानि हर्म्याणि भेजिरे

പിന്നീട് ചണ്ഡശർമാദികളായ ആ ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും ‘ധന്യം, ധന്യം!’ എന്നു പറയുകയും ചെയ്തു തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ഭവനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി।

Verse 45

सूत उवाच । एवं प्रभावा सा विप्रा गंगा विष्णुपदी स्थिता । तस्य क्षेत्रस्य सीमांते पश्चिमे पापनाशिनी

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഇങ്ങനെ മഹാപ്രഭാവമുള്ള ആ ഗംഗ—വിഷ്ണുപദീ—അവിടെ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു. ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ അതിരിൽ പാപനാശിനി എന്ന തീർത്ഥം ഉണ്ട്; അത് പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.’

Verse 46

एतद्वः सर्वमाख्यातं विष्णुपद्याः समुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

‘വിഷ്ണുപദിയുടെ ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഇതെല്ലാം നിങ്ങളോടു വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഈ മാഹാത്മ്യം സർവ്വ പാതകങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.’