Adhyaya 222

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । येषां च शस्त्रमृत्युः स्यादपमृत्युरथापि वा । उपसर्गान्मृतानां च विषमृत्युमुपेयुषाम्

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ആയുധമൃത്യു സംഭവിക്കുന്നവർക്കും, അപമൃത്യു പ്രാപിക്കുന്നവർക്കും; ഉപസർഗ്ഗങ്ങളാൽ മരിച്ചവർക്കും, വിഷമൃത്യു പ്രാപിച്ചവർക്കും—

Verse 2

वह्निना च प्रदग्धानां जलमृत्युमुपेयुषाम् । सर्पव्याघ्रहतानां च शृंगैरुद्बन्धनैरपि

അഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായവർക്കും, ജലത്തിൽ മരണം പ്രാപിച്ചവർക്കും, സർപ്പമോ വ്യാഘ്രമോ കൊന്നവർക്കും, കൂടാതെ കൊമ്പേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ തൂക്കിലേറ്റ് മരിച്ചവർക്കും—അവർക്കും.

Verse 3

श्राद्धं तेषां प्रकर्तव्यं चतुर्दश्यां नराधिप । तेषां तस्मिन्कृते तृप्तिस्ततस्तत्पक्षजा भवेत्

ഹേ നരാധിപാ! അവരുടെ (പ്രേതങ്ങളുടെ) ശ്രാദ്ധം ചതുര്ദശീ തിഥിയിൽ ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ആ ദിവസം ചെയ്താൽ, അതത് പക്ഷവിധിയനുസരിച്ച് അവരുടെ തൃപ്തി ലഭിക്കും.

Verse 4

आनर्त उवाच । कस्माच्छस्त्रहतानां च प्रोक्ता श्राद्धे चतुर्दशी । नान्येषां दिवसे तत्र संशयोऽयं वदस्व मे

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—ശസ്ത്രഹതരുടെ ശ്രാദ്ധത്തിന് ചതുര്ദശീ എന്തുകൊണ്ട് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടു? അതേ ദിവസം മറ്റുള്ളവർക്കെന്തുകൊണ്ട് അല്ല? ഈ സംശയം എനിക്ക്; പറഞ്ഞുതരുക.

Verse 5

एकोद्दिष्टं न शंसंति सपिण्डीकरणं परम् । कस्मात्तत्र प्रकर्तव्यं वदैतन्मम विस्त रात्

ചിലർ ഏകോദ്ദിഷ്ടത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല; (ചിലർ) സപിണ്ഡീകരണമാണ് ഉത്തമമെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ അവിടെ അത് എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്യണം? എനിക്ക് ഇത് വിശദമായി പറയുക.

Verse 6

कस्मान्न पार्वणं तत्र क्रियते दिवसे स्थिते । प्रेतपक्षे विशेषेण कृते श्राद्धेऽखिलेऽपि च

തിഥി നിലവിലിരിക്കെ അവിടെ പാർവണ ശ്രാദ്ധം എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല? പ്രത്യേകിച്ച് സമസ്ത പ്രേതപക്ഷത്തിലും ശ്രാദ്ധം നടത്തപ്പെടുമ്പോഴും.

Verse 7

भर्तृयज्ञौवाच । बृहत्कल्पे पुरा राजन्हिरण्याक्षो महासुरः । बभूव बलवाञ्छूरः सर्वदेवभयंकरः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, പുരാതന ബൃഹത്കൽപ്പത്തിൽ ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ മഹാബലവാനും ശൂരനും സർവ്വദേവന്മാർക്കും ഭയങ്കരനുമായിരുന്നു.

Verse 8

ब्रह्मा प्रतोषितस्तेन विधाय विविधं तपः । कृष्णपक्षे विशेषेण नभस्ये मासि संस्थिते

അവൻ വിവിധ തപസ്സുകൾ അനുഷ്ഠിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസന്നനാക്കി—വിശേഷിച്ച് നഭസ്യ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ.

Verse 9

ब्रह्मोवाच । परितुष्टोस्मि ते वत्स प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—വത്സാ, ഞാൻ നിന്നിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നനാണ്; നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് അപേക്ഷിക്ക. നൽകാൻ പാടില്ലാത്തതും ഞാൻ നൽകും; അതിനാൽ വൈകാതെ ചോദിക്ക.

Verse 10

हिरण्याक्ष उवाच । भूताः प्रेताः पिशाचाश्च राक्षसा दैत्यदानवाः । बुभुक्षिताः प्रयाचंते मां नित्यं पद्मसंभव

ഹിരണ്യാക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പദ്മസംഭവാ (ബ്രഹ്മാ), ഭൂതങ്ങൾ, പ്രേതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, രാക്ഷസർ, ദൈത്യ-ദാനവർ—ഇവർ എല്ലാം വിശപ്പോടെ നിത്യം ദിനംപ്രതി എന്നോടു യാചിക്കുന്നു.

Verse 11

प्रेतपक्षे कृते श्राद्धे कन्यासंस्थे दिवाकरे । एकस्मिन्नहनि प्रायस्तृप्तिः स्याद्वर्षसंभवा

പ്രേതപക്ഷത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, സൂര്യൻ കന്യാരാശിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഒരേ ദിവസത്തിൽ തന്നെ വർഷം മുഴുവൻ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 12

तत्त्वमद्य दिनं देहि तेभ्यः कमलसम्भव । तेन तृप्तिं गताः सर्वे स्थास्यंत्यब्दं पितामह

അതുകൊണ്ട് ഹേ കമലസംഭവ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാ, ഇവർക്കായി ഇന്നത്തെ ദിനം വിശേഷദിനമായി ദയചെയ്യുക. അതിനാൽ എല്ലാവരും തൃപ്തരായി ഒരു വർഷം നിലനിൽക്കും.

Verse 13

श्रीब्रह्मोवाच । यः कश्चिन्मानवः श्राद्धं स्वपितृभ्यः प्रदास्यति । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां नभस्ये मा सि संस्थिते

ശ്രീ ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഏതൊരു മനുഷ്യനും തന്റെ പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധം അർപ്പിച്ചാൽ, പ്രേതപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശി നാളിൽ, നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിൽ,

Verse 14

प्रेतानां राक्षसानां च भूतादीनां भविष्यति । मम वाक्यादसंदिग्धं ये चान्ये कीर्तितास्त्वया

അത് പ്രേതന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ഭൂതാദികൾക്കും തീർച്ചയായും ഫലിക്കും. എന്റെ വാക്കാൽ സംശയമില്ല; നീ പറഞ്ഞ മറ്റു എല്ലാവർക്കും അതുപോലെ തന്നെ.

Verse 15

दुर्मृत्युना मृता ये च संग्रामेषु हताश्च ये । एकोद्दिष्टे सुतैर्दत्ते तेषां तृप्तिर्भविष्यति

ദുർമൃത്യുവാൽ മരിച്ചവരും യുദ്ധങ്ങളിൽ ഹതരായവരും—അവരുടെ പുത്രന്മാർ ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം അർപ്പിച്ചാൽ അവർക്കു തൃപ്തിയും ശാന്തിയും ലഭിക്കും.

Verse 16

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ततश्चादर्शनं गतः । हिरण्याक्षोऽपि संहृष्टः स्वमेव भवनं ययौ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി. ഹിരണ്യാക്ഷനും സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി പോയി.

Verse 17

यच्च शस्त्रहतानां च तस्मिन्नहनि दीयते । एकोद्दिष्टं नरैः श्राद्धं तत्ते वक्ष्यामि कारणम्

ആയുധഹതർക്കായി അതേ ദിവസത്തിൽ ജനങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്ന ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ കാരണമെന്തെന്നു ഞാൻ നിന്നോടു പറയുന്നു.

Verse 18

संख्ये शस्त्रहता ये च निर्विकल्पेन चेतसा । युध्यमाना न ते मर्त्ये जायते मनुजाः पुनः

യുദ്ധത്തിൽ അചഞ്ചലചിത്തത്തോടെ പോരാടി ആയുധഹതരായവർ ഈ മർത്ത്യലോകത്തിൽ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 19

पराङ्मुखाश्च हन्यंते पलायनपरायणाः । ते भवंति नराः प्रेता एतदाह पितामहः

പിറകോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ഓടലിൽ മാത്രം ലീനരായി കൊല്ലപ്പെടുന്നവർ പ്രേതരാകുന്നു—ഇതു പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 20

सम्मुखा अपि ये दैन्यं हन्यमाना वदंति च । पश्चात्तापं च वा कुर्युः प्रहारैर्जर्जरीकृताः

ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് നിന്നിട്ടും, കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ ദൈന്യവചനങ്ങൾ പറയുന്നവർ, അല്ലെങ്കിൽ പ്രഹാരങ്ങളാൽ ജർജരിതരായി പശ്ചാത്താപിക്കുന്നവർ—

Verse 21

तेऽपि प्रेता भवन्तीह मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् । कदाचिच्चित्तचलनं शूराणामपि जायते

അവരും ഇവിടെ പ്രേതരാകുന്നു—സ്വായംഭുവ മനു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; കാരണം ചിലപ്പോൾ വീരന്മാരുടേയും ചിത്തം ചലിക്കാം.

Verse 22

तेषां भ्रांत्या दिने तत्र श्राद्धं देयं निजैः सुतैः । अपमृत्युमृतानां च सर्वेषामपि देहिनाम्

അതുകൊണ്ട് അവരുടെ ഭ്രമം നിമിത്തം ആ ദിവസം അവിടെ സ്വന്തം പുത്രന്മാർ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കണം—അപമൃത്യുവാൽ മരിച്ചവർക്കും, എല്ലാ ദേഹധാരികളായ പ്രേതജനങ്ങൾക്കും।

Verse 23

प्रेतत्वं जायते यस्मात्तस्माच्छ्राद्धस्य तद्दिनम् । श्राद्धार्हं पार्थिवश्रेष्ठ विशेषेण प्रकीर्तितम्

ആ ദിവസം പ്രേതത്വം ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ, ആ ദിവസം തന്നെയാണ്—ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ—വിശേഷമായി ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിന് യോഗ്യമെന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്।

Verse 24

एकोद्दिष्टं प्रकर्तव्यं यस्मात्तत्र दिने नरैः । सपिंडीकरणादूर्ध्वं तत्ते वक्ष्याभि कारणम्

അതുകൊണ്ട് ആ ദിവസം അവിടെ മനുഷ്യർ ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം നടത്തണം. സപിണ്ഡീകരണത്തിനു ശേഷം എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതെന്നതിന്റെ കാരണം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും।

Verse 25

यदि प्रेतत्वमापन्नः कदाचित्स्वपिता भवेत् । तृप्त्यर्थं तस्य कर्तव्यं श्राद्धं तत्र दिने नृप

എപ്പോഴെങ്കിലും സ്വന്തം പിതാവ് പ്രേതത്വം പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹേ നൃപാ, അവന്റെ തൃപ്തിക്കായി ആ ദിവസം അവിടെ ശ്രാദ്ധം നിർബന്ധമായി നടത്തണം।

Verse 26

पितामहाद्यास्तत्राह्नि श्राद्धं नार्हंति कुत्रचित् । अथ चेद्भ्रांतितो दद्याद्धियते राक्षसैस्तु तत्

ആ ദിവസം പിതാമഹാദി പിതൃക്കൾ എവിടെയും ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കാൻ അർഹരല്ല. ആരെങ്കിലും ഭ്രമം മൂലം അർപ്പിച്ചാൽ, അത് രാക്ഷസന്മാർ കവർന്നെടുക്കും।

Verse 27

ब्रह्मणो वचनाद्राजन्भूतप्रेतैश्च दानवैः । तेनैकोद्दिष्टमेवात्र कर्तव्यं न तु पार्वणम्

ഹേ രാജാവേ! ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനത്താലും ഭൂതപ്രേതദാനവന്മാരാലും ഇവിടെ ഏകോദ്ദിഷ്ട ശ്രാദ്ധം മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ, പാർവണശ്രാദ്ധം പാടില്ല.

Verse 28

पितृपक्षे चतुर्दश्यां कन्यासंस्थे दिवाकरे । पितामहो न गृह्णाति पित्रा तेन समं तदा

പിതൃപക്ഷത്തിൽ ചതുർദ്ദശി തിഥിയിൽ സൂര്യൻ കന്നിരാശിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, പിതാമഹൻ ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്നില്ല; എന്തെന്നാൽ അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പിതാവിനു തുല്യനാകുന്നു.

Verse 29

न च तस्य पिता राजंस्तथैव प्रपितामहः

ഹേ രാജാവേ! അതുപോലെതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവോ പ്രപിതാമഹനോ ആ സമയത്ത് ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.

Verse 30

एतस्मात्कारणाद्राजन्पार्वणं न विधीयते । तस्मिन्नहनि संप्राप्ते व्यर्थं श्राद्धं भवेद्यतः

ഹേ രാജാവേ! ഇക്കാരണത്താൽ പാർവണശ്രാദ്ധം വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല; എന്തെന്നാൽ ആ ദിവസം വന്നെത്തുമ്പോൾ ചെയ്യുന്ന പാർവണശ്രാദ്ധം വ്യർത്ഥമായിപ്പോകുന്നു.

Verse 31

नान्यस्थानोद्भवैर्विप्रैः श्राद्धकर्मव्रतानि च । नागरो नागरैः कुर्यादन्यथा तद्वृथा भवेत्

മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങളും വ്രതങ്ങളും ചെയ്യിക്കരുത്. നാഗരന്മാർ നാഗരബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ടുതന്നെ അത് ചെയ്യിക്കണം; അല്ലാത്തപക്ഷം അത് നിഷ്ഫലമാകും.

Verse 32

अन्यस्थानोद्भवैर्विप्रैर्यच्छ्राद्धं क्रियते ध्रुवम् । संपूर्णं व्यर्थतां याति नागराणां क्रियापरैः

മറ്റിടങ്ങളിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം, പൂർണ്ണമായി ചെയ്താലും—ക്രിയാപരായണരായ നാഗരർക്കു—നിശ്ചയമായും ഫലഹീനമാകുന്നു.

Verse 33

अथाचारपरिभ्रष्टाः श्राद्धार्हा एव नागराः । वलीवर्दसमानोऽपि ज्ञातीयो यदि लभ्यते । किमन्यैर्बहुभिर्विप्रैर्वेदवेदांगपारगैः

ആചാരത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയാലും നാഗരർ ശ്രാദ്ധാർഹരായിത്തന്നെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാളയെപ്പോലെ തുച്ഛമായി കരുതപ്പെടുന്ന ബന്ധുവെങ്കിലും ലഭിച്ചാൽ, വേദ-വേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതരായ അനേകം മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്തിന്?

Verse 222

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्ध कल्पे चतुर्दशीशस्त्रहतश्राद्धनिर्णयवर्णनंनाम द्वाविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ശ്രാദ്ധകൽപ വിഭാഗത്തിൽ ‘ചതുര്ദശിയിൽ ശസ്ത്രഹതരുടെ ശ്രാദ്ധനിർണ്ണയവിവരണം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.