Adhyaya 201

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे भर्तृयज्ञं महामतिम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा स्तुतिं कृत्वा वचोऽब्रुवन्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും മഹാമതിയായ ഭർത്തൃയജ്ഞന്റെ മുമ്പിൽ കൃതാഞ്ജലികളായി നിന്നു, സ്തുതി ചെയ്ത്, ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 2

यदेतद्भवता प्रोक्तं शोधितो यो भवेद्द्विजः । श्राद्धस्य कन्यकायाश्च सोमपानस्य सोऽर्हति

നിങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചതിങ്ങനെയാണ്—ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ദ്വിജൻ ശ്രാദ്ധത്തിനും, കന്യകാസംബന്ധമായ സംസ്കാരത്തിനും, സോമപാനത്തിനും അർഹനാകുന്നു।

Verse 3

कथं शुद्धिः प्रकर्तव्या तस्य सर्वं ब्रवीहि नः । नागरस्य समस्तस्य देशांतरगतस्य च

അവന്റെ ശുദ്ധി എങ്ങനെ നടത്തണം? അതെല്ലാം ഞങ്ങളോട് പറയുക—സമസ്ത നാഗരസമൂഹത്തിനും, ദേശാന്തരഗതനായവനും കൂടി।

Verse 4

देशांतरप्रजातस्य तत्र जातस्य वा पुनः । अज्ञातपितृवर्गस्य सामा न्यं पदमिच्छतः

ദേശാന്തരത്തിൽ ജനിച്ചവനോ, അല്ലെങ്കിൽ അവിടെയേ (വിദേശദേശത്ത്) ജനിച്ചവനോ; പിതൃവംശം അജ്ഞാതനായവനോ; സമൂഹത്തിൽ സാധാരണ പദവി/അംഗീകാരം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനോ—അവന്റെ കാര്യത്തിലും (ശുദ്ധിവിധി) പറയുക।

Verse 5

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते

ഹേ മഹാമതേ! ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണമേ।

Verse 6

विश्वामित्र उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणानां नृपोत्तम । अब्रवीद्भर्तृयज्ञस्तु स्वाभिप्रायं सुसंमतम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപോത്തമാ, ആ ബ്രാഹ്മണരുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം ഭർത്തൃയജ്ഞൻ തന്റെ നന്നായി ആലോചിച്ച അഭിപ്രായം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച ചോദ്യഭാരം മഹത്താണ്; എങ്കിലും സ്വയംഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ വിശദീകരിക്കും।

Verse 8

अज्ञातपितृवंशो यो दूरादपि समागतः । सामान्यं वांछते पद्यं नागरोऽस्मीति कीर्तयन्

പിതൃവംശം അറിയാത്തവൻ ദൂരത്തുനിന്നും വന്നിട്ടും ‘ഞാൻ നാഗരൻ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ച് പൊതുവായ പൗരസ്ഥാനമാഗ്രഹിച്ചാൽ—

Verse 9

तस्य शुद्धिः प्रदा तव्या मुख्यैः शांतैः शुभैर्द्विजैः । गर्तातीर्थोद्भवं विप्रं कृत्वा चैव पुरःसरम्

അവന്റെ ശുദ്ധി പ്രധാനവും ശാന്തവും ശുഭവുമായ ദ്വിജന്മാർ നൽകണം—ഗർത്താതീർത്ഥബന്ധമുള്ള വിപ്രനെ മുൻപിൽ നിർത്തി।

Verse 10

विशुद्धिं याचमानस्य यदि यच्छंति नो द्विजाः । कामाद्वा यदि वा क्रोधात्प्रद्वेषाद्वा च्युतेर्भयात्

ശുദ്ധി അപേക്ഷിക്കുന്നവനു ദ്വിജന്മാർ ശുദ്ധി നല്കാതിരുന്നാൽ—കാമം കൊണ്ടോ, ക്രോധം കൊണ്ടോ, ദ്വേഷം കൊണ്ടോ, പദച്യുതിയുടെ ഭയം കൊണ്ടോ—

Verse 11

ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः

അപ്പോൾ അവരൊക്കർക്കും അവിടെയേ ബ്രഹ്മഹത്യയിൽ നിന്നുയർന്ന പാപം ജനിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദൂരത്തുനിന്നും ശരണാഗതനായി വന്നവൻ—

Verse 12

तस्य शुद्धिः प्रदातव्या प्रयत्नेन द्विजोत्तमैः । शुद्धिं तु त्रिविधां प्राप्तो मम वाक्यसमुद्भवाम्

അവന്റെ ശുദ്ധി ദ്വിജോത്തമന്മാർ പരിശ്രമത്തോടെ നിർബന്ധമായി നൽകേണ്ടതാണ്. എന്റെ വചനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ത്രിവിധ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 13

स शुद्धो नागरो ज्ञेयो जातो देशांतरेष्वपि । पूर्वं विशोधयेद्वंशं ततो मातृकुलं स्मृतम्

ഇങ്ങനെ ശുദ്ധനായവൻ, മറ്റുദേശത്ത് ജനിച്ചാലും ‘നാഗരൻ’ എന്നറിയപ്പെടണം. ആദ്യം വംശം ശോധനം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് മാതൃകുലവും യഥാവിധി അംഗീകരിക്കപ്പെടണം.

Verse 14

ततः शीलं त्रिभिः शुद्धः सामान्यं पदमर्हति

പിന്നീട് അവൻ സദാചാരസമ്പന്നനായി, ത്രിവിധമായി ശുദ്ധനായിട്ട്, പൊതുസ്ഥാനത്തിന് അർഹനാകുന്നു.

Verse 15

सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये

എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും മഴക്കാലത്തിന്റെ അവസാനം വന്നാൽ, സ്വന്തം സ്ഥലത്തിന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും വിശുദ്ധിക്കായി പരിശ്രമത്തോടെ ശുദ്ധികർമ്മം നടത്തണം।

Verse 16

तदर्थं शरदश्चांते शुभर्त्तौ ब्राह्मणोत्तमाः । चातुश्चरणसंपन्नाः संस्थाप्याः षोडशैव तु

അതുകൊണ്ട് ശരദൃതുവിന്റെ അവസാനം ശുഭ മുഹൂർത്തത്തിൽ, ചതുഷ്ചരണസമ്പന്നരായ (വേദാധ്യയനവും സദാചാരവും) പതിനാറു ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണരെ ഈ കർമ്മത്തിനായി വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിച്ച് ഇരുത്തണം।

Verse 17

ब्राह्मणाः पुरतः सर्वे शांता दांता जितेंद्रियाः । गर्त्तातीर्थोद्भवं विप्रं तेषां मध्ये निवेशयेत्

എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും മുൻവശത്ത് ശാന്തരും ദാന്തരും ഇന്ദ്രിയജിതരുമായി ഇരിക്കട്ടെ; ഗർത്ത്താ-തീർത്ഥവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണനെ അവരുടെ മദ്ധ്യേ ഇരുത്തണം।

Verse 18

तदग्रे पीठिका देयाश्चतस्रो लक्षणान्विताः । यावत्कार्त्तिकपर्यंतं चातुश्चरणकल्पिताः

അവന്റെ മുൻപിൽ യഥാലക്ഷണസമ്പന്നമായ നാല് പീഠികകൾ വെക്കണം; ചാതുഷ്ചരണ വിന്യാസത്തിൽ അവ കാർത്തികാന്തം വരെ സ്ഥാപിതമായി നിലനിൽക്കണം।

Verse 19

प्रथमा बह्वृचस्यार्थे याजुषस्य तथाऽपरा । सामगस्य तथैवान्या तथाऽद्यस्य चतुर्थिका

ആദ്യ പീഠിക ബഹ്വൃച (ഋഗ്വേദി) യാജകനുവേണ്ടി, രണ്ടാമത് യാജുഷ (യജുര്‍വേദി) യാജകനുവേണ്ടി; മൂന്നാമത് സാമഗ (സാമവേദി) യാജകനുവേണ്ടി, നാലാമത് അഥർവണ (അഥർവവേദി) യാജകനുവേണ്ടി നിശ്ചിതമാണ്।

Verse 20

मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्

മുദ്രികാ-കർമ്മത്തിനായി മറ്റൊരു പീഠം ‘പഞ്ചമി’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ ശ്രീസൂക്തം, പാവമാന സൂക്തങ്ങൾ, വിഷ്ണു-ദൈവതമായ ശാകുന പാഠം എന്നിവ വിധിപൂർവ്വം ചെയ്യണം.

Verse 21

पारावतं तथा सूक्तं जीवसूक्तेन संयुतम् । बह्वृचः कीर्तयेत्तत्र शांतिकं च तथापरम्

അവിടെ ബഹ്വൃച (ഋഗ്വേദീയ) പുരോഹിതൻ പാരാവത സൂക്തവും, ജീവസൂക്തം ചേർന്ന സൂക്തവും പാരായണം ചെയ്യണം; അതുപോലെ മറ്റൊരു ശാന്തിക പാഠവും ചെയ്യണം.

Verse 22

शांतिकं शिवसंकल्पमृषिकल्पं चतुर्विधम् । मंडलंब्राह्मणं चैव गायत्रीब्राह्मणं तथा

അവൻ ശാന്തികം, ശിവസങ്കൽപം, ചതുര്വിധ ഋഷികൽപം; കൂടാതെ മണ്ഡല-ബ്രാഹ്മണവും ഗായത്രീ-ബ്രാഹ്മണവും പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 23

तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्

അതുപോലെ പുരുഷസൂക്തവും മധു-ബ്രാഹ്മണവും പാരായണം ചെയ്യണം. അവിടെ അധ്വര്യു പുരോഹിതൻ പഞ്ചാംഗസഹിതമായ രുദ്രന്മാരെ ജപിച്ച് കീർത്തിക്കണം.

Verse 24

देवव्रतं च गायत्रं सोमसूर्यव्रते तथा । एकविंशतिपर्यंतं तथान्यच्च रथंतरम्

കൂടാതെ ദേവവ്രതവും ഗായത്രവും; സോമവ്രതം, സൂര്യവ്രതം എന്നീ സന്ദർഭങ്ങളിൽ—ഏകവിംശതി വരെ, രഥന്തരാദി മറ്റു സ്തോത്രങ്ങളും കീർത്തിക്കണം.

Verse 25

सौव्रतं संहिता विष्णोर्ज्येष्ठसाम तथैव च । सामवेदोक्तरुद्रांश्च भारुंडैः सामभिर्युतान्

അവൻ ‘സൗവ്രതം’, വിഷ്ണു-സംഹിത, കൂടാതെ ‘ജ്യേഷ്ഠ-സാമൻ’ ജപിക്കണം; സാമവേദോക്ത രുദ്രപാഠങ്ങളെ ഭാരുണ്ഡ-സാമ ഗാനങ്ങളോടുകൂടി പാടണം.

Verse 26

छंदोगः कीर्तयेत्तत्र यच्चान्यच्छांतिकं भवेत् । गर्भोपनिषदं चैव स्कंदसूक्तं तथापरम्

അവിടെ ഛാന്ദോഗ പുരോഹിതൻ ഛാന്ദോഗ്യ സാമഗാനങ്ങളും വിധിക്കപ്പെട്ട മറ്റു ശാന്തികർമങ്ങളും പാരായണം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ഗർഭോപനിഷത്തും സ്കന്ദസൂക്തവും മറ്റ് സ്തുതികളും.

Verse 27

नीलरुद्रैः समोपेतान्प्राणरुद्रांस्तथापरान् । नवरुद्रांश्च क्षुरिकानाद्यस्तत्र प्रकीर्तयेत्

പിന്നീട് അവൻ രുദ്രസ്തോത്രങ്ങളെ പ്രഘോഷിക്കണം—നീലരുദ്രങ്ങൾ, പ്രാണരുദ്രങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു രൂപങ്ങളും സഹിതം; അവിടെ ആദ്യത്തിൽ തുടങ്ങി നവരുദ്രങ്ങളും ‘ക്ഷുരികാ’ സ്തോത്രവും പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 28

ततः पुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः । शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लचंदनचर्चितः

അതിനുശേഷം ‘പുണ്യാഹ’ ഘോഷവും ഗീത-വാദ്യങ്ങളുടെ നാദവും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, അവൻ വെളുത്ത മാലയും വെളുത്ത വസ്ത്രവും ധരിച്ചു, വെളുത്ത ചന്ദനലേപം പൂശി (ശുദ്ധിയോടെ മുന്നേറും).

Verse 29

शुद्धिकामो व्रजेत्तत्र यत्र ते ब्राह्मणाः स्थिताः । प्रणम्य शिरसा तेषां ततोवाच्यस्तु मध्यगः

ശുദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണർ ഇരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അവരെ തലകുനിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത്, പിന്നെ അവരുടെ മദ്ധ്യേ നിന്നു വചനം പറയണം.

Verse 30

मदर्थं प्रार्थय त्वं हि सर्वानेतान्द्विजोत्तमान् । यतः शुद्धिं प्रयच्छंति प्रसादं कर्तुमर्हसि

എന്റെ നിമിത്തം നീ ഈ എല്ലാ ദ്വിജോത്തമന്മാരോടും പ്രാർത്ഥിക്ക; അവർ ശുദ്ധി നൽകുന്നവരാകയാൽ, അവരുടെ പ്രസാദം നേടുവാൻ നീ ശ്രമിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 31

ततस्तु प्रार्थयेद्विप्रांस्तदर्थं च विशुद्धये । गर्तातीर्थोद्भवो विप्रो विनयावनतः स्थितः

അതിനുശേഷം സമ്പൂർണ്ണ വിശുദ്ധിക്കായി അതേ ഉദ്ദേശത്തോടെ അവൻ വിപ്രന്മാരോട് പ്രാർത്ഥിക്കണം. ഗർത്താ-തീർത്ഥോത്ഭവനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് അവിടെ നിന്നിരുന്നു।

Verse 32

गोचर्मणि समालग्नः शुद्धिकामस्य तस्य च । प्रष्टव्यास्तु ततस्तेन सर्व एव द्विजोत्तमाः

ശുദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച അവനുവേണ്ടി ഗോചർമ്മം വിരിച്ചു; തുടർന്ന് അവൻ എല്ലാ ദ്വിജോത്തമന്മാരോടും ചോദിച്ചു ആലോചിക്കണം।

Verse 33

एष शुद्धिकृते प्राप्तः सुदूरान्नागरो द्विजः । अस्य शुद्धिः प्रदातव्या युष्माकं रोचते यदि

ഈ നാഗര ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധിക്കായി ദൂരദേശത്തിൽ നിന്ന് വന്നിരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ അവനു ശുദ്ധി ദാനം ചെയ്യുക।

Verse 34

अथ तैर्वेदसूक्तेन निषेधो वा प्रवर्तनम् । वक्तव्यं वचसा नैव मम वाक्यमिदं स्थितम्

അതിനുശേഷം വേദസൂക്തം കൊണ്ടുതന്നെ നിരോധമോ അനുമതിയോ സൂചിപ്പിക്കണം; വ്യക്തിപരമായ വാക്കുകളാൽ ഒന്നും പറയരുത്—ഇതാണ് ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച സ്ഥിരനിയമം।

Verse 35

ततश्च बहुलान्दृष्ट्वा ऋगध्वर्यूंस्ततः परम् । छादोग्यांश्च तथाद्यांश्च क्रमेण तु द्विजोत्तमाः

അനന്തരം അദ്ദേഹം അനേകം ഋഗ്വേദവിദഗ്ധരെയും അധ്വര്യു യാജകരെയും, പിന്നെ ഛാന്ദോഗന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും കണ്ടു; ദ്വിജോത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ക്രമമായി യഥാവിധി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 36

यदि तेषां मनस्तुष्टिर्जायते द्विजसत्तमाः । ततः सूक्तानि वाक्यानि सौम्यानि सुशुभानि च । वारुणानि तथैंद्राणि मांगल्यप्रभवाणि च

ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ, അവരുടെ മനസ്സിൽ തൃപ്തി ജനിച്ചാൽ, സുമധുരവും സൗമ്യവും ശുഭവും ശോഭനവുമായ സുവാക്യങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കും; കൂടാതെ വരുണസദൃശവും ഇന്ദ്രസദൃശവും ആയ മംഗളകര ഉച്ചാരണങ്ങളും മംഗളത്തിൽ നിന്നുതന്നെ പിറക്കും।

Verse 37

श्रेष्ठानि मंत्रलिंगानि वृद्धितुष्टिकराणि च । यदि नो मानसी तुष्टि स्तेषां चैव प्रजायते

അപ്പോൾ വർദ്ധിയും തൃപ്തിയും നൽകുന്ന ശ്രേഷ്ഠമായ മന്ത്രലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; എന്നാൽ അവരുടെ മനസ്സിൽ ആ മാനസിക തൃപ്തി ജനിക്കാതിരുന്നാൽ…

Verse 38

तदा रौद्राणि याम्यानि नैरृत्यानि विशेषतः । आग्नेयानि त्वनिष्टानि तथा नाशकराणि च

അപ്പോൾ രൗദ്രം, യാമ്യം, പ്രത്യേകിച്ച് നൈഋത്യസ്വഭാവമുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കും; കൂടാതെ ആഗ്നേയ ലക്ഷണങ്ങളും അനിഷ്ടകരവും നാശകരവും ആയിരിക്കും।

Verse 39

अथ ये तत्र मूर्खाः स्युर्न वेदपठने रताः । पुष्पदानं तु वक्तव्यं तैः संतुष्टैर्द्विजोत्तमैः

അവിടെ വേദപഠനത്തിൽ രതിയില്ലാത്ത മൂഢർ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, സന്തുഷ്ടരായ ദ്വിജോത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവരെ പുഷ്പദാനം ചെയ്യുവാൻ ഉപദേശിക്കണം।

Verse 40

सीत्कारः कुपितैः कार्यः संतोषेण विवर्जितैः । एवं सर्वेषु कृत्येषु न च कार्यो विनिर्णयः

കോപിതരും സന്തോഷരഹിതരുമായവർ അസന്തോഷത്തിൽ ‘സീത്കാരം’ ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ അത്തരം നിലയിൽ ഏതൊരു കർമത്തിലും അന്തിമ നിർണ്ണയം ചെയ്യരുത്।

Verse 41

प्राकृतैर्वचनैश्चैव यथा कुर्वंति मानवाः । तथैव निर्णयस्यांते मध्यगेन विपश्चिता

മനുഷ്യർ സാധാരണ വാക്കുകളാൽ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ, അതുപോലെ തീരുമാനത്തിന്റെ അവസാനം മദ്ധ്യസ്ഥനായ ജ്ഞാനി യുക്തമായി പ്രവർത്തിക്കണം।

Verse 42

देयं तालत्रयं सम्यक्सर्वेषां निर्णयोद्भवे

നിർണ്ണയം ഉദ്ഭവിക്കുമ്പോൾ എല്ലാവർക്കും വിധിപൂർവ്വം മൂന്ന് താളുകൾ നൽകണം।

Verse 201

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागर प्रश्ननिर्णयवर्णनंनामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘നാഗര പ്രശ്ന-നിർണ്ണയ-വർണ്ണനം’ എന്ന രണ്ടുനൂറ്റി ഒന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।