Adhyaya 142

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुण्यं गणपतित्रयम् । स्वर्गदं मर्त्यदं पुण्यं तथान्यन्नरकापहम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഗണപതിയുടെ മൂന്ന് പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും ഉണ്ട്. ആ പുണ്യം സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നതും, മർത്ത്യലോകത്തിൽ സമൃദ്ധി നൽകുന്നതും, നരകപാതം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.

Verse 2

हंतृ वै सर्वविघ्नानां पूजितं सुरदानवैः । सर्वकामप्रदं चैव विद्याकीर्तिविवर्धनम्

അവൻ സർവ്വവിഘ്നങ്ങളുടെയും സംഹാരകൻ, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും പൂജിക്കുന്നവൻ. അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുകയും വിദ്യയും കീർത്തിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रिविधाः पुरुषाः सूत जायंतेत्र महीतले । उत्तमा मध्यमाश्चान्ये तथा चान्येऽधमाः स्थिताः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂത, ഈ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ മൂന്നു തരത്തിൽ ജനിക്കുന്നു: ചിലർ ഉത്തമർ, ചിലർ മധ്യമർ, മറ്റുചിലർ അധമരായി തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 4

उत्तमाः प्रार्थयंति स्म मोक्षमेव हि केवलम् । गता यत्र निवर्तंते न कथंचिद्धरातले

ഉത്തമർ മോക്ഷം മാത്രമേ പ്രാർത്ഥിക്കൂ. ആ അവസ്ഥ പ്രാപിച്ചാൽ അവർ യാതൊരു വിധത്തിലും ഭൂലോകത്തിലേക്ക് വീണ്ടും മടങ്ങിവരുകയില്ല.

Verse 5

मध्यमाः स्वर्गमार्गं च दिव्यान्भोगान्मनोरमान् । अप्सरोभिः समं क्रीडां यज्ञाद्यैः कर्मभिः कृताम्

മധ്യമർ സ്വർഗ്ഗമാർഗവും മനോഹരമായ ദിവ്യഭോഗങ്ങളും ആഗ്രഹിക്കുന്നു—യജ്ഞാദി കർമങ്ങളാൽ ലഭിക്കുന്നവ—അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കലും അവർ തേടുന്നു.

Verse 6

अधमा मर्त्यलोकेत्र रमंते विषयात्मकाः । विषकीटकवत्तत्र रतिं कृत्वा गरीयसीम्

അധമർ ഈ മർത്ത്യലോകത്തിൽ വിഷയാസക്തരായി രമിക്കുന്നു. വിഷത്തിലേക്ക് ആകർഷിത കീടങ്ങളെപ്പോലെ അവിടെ അത്യന്തം ശക്തമായ ആസക്തി ബന്ധിക്കുന്നു.

Verse 7

स्वर्गमोक्षौ परित्यज्य तत्कस्मान्मर्त्य इष्यते । येनासौ प्रार्थ्यते मर्त्यैर्मर्त्यदो गणनायकः

സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ഉപേക്ഷിച്ച് മർത്ത്യഭാവം എന്തുകൊണ്ട് ആഗ്രഹിക്കുന്നു? കാരണം ആ മർത്ത്യസ്ഥിതിയിലൂടെയാണ് മർത്ത്യവർദാതാവായ ഗണനായകൻ ശ്രീഗണേശനെ മർത്ത്യർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത്.

Verse 8

केन संस्थापितास्ते च तस्मिन्क्षेत्रे गजाननाः । कस्मिन्काले च द्रष्टव्याः सर्वं विस्तरतो वद

ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആ ഗജാനന ദേവതകൾ ആരാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു? പിന്നെ ഏത് സമയത്ത് ദർശിക്കണം? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക.

Verse 9

सूत उवाच । पूर्वं तप्त्वा तपस्तीव्रं मर्त्यलोके द्विजोत्तमाः । ततो गच्छंति संहृष्टाः स्वेच्छया त्रिदिवं प्रति । मोक्षमार्गं तथैवान्ये ध्यानाविष्कृतमानसाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ആദ്യം മർത്ത്യലോകത്തിൽ തീവ്രതപസ്സ് ചെയ്ത്, പിന്നെ അവർ ഹർഷത്തോടെ സ്വേച്ഛയായി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. മറ്റുള്ളവരും ധ്യാനത്താൽ മനസ്സ് നിർമ്മലമായി പ്രകാശിച്ച് മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.

Verse 10

ततः स्वर्गे समाकीर्णे कदाचिन्मनुजोत्तमैः । देवेषु क्षिप्यमाणेषु समंतात्तत्प्रभावतः

അതിനുശേഷം ഒരിക്കൽ സ്വർഗ്ഗം മനുഷ്യോത്തമന്മാരാൽ നിറഞ്ഞു; അവരുടെ പ്രഭാവത്താൽ ദേവന്മാർ എല്ലാടത്തുനിന്നും തള്ളപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

Verse 11

गत्वा स्वयं सहस्राक्षः सर्वैर्देवगणैः सह । प्रोवाच शंकरं गौर्या सार्धमेकासनस्थितम्

അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രൻ സ്വയം എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളോടും കൂടി ചെന്നു, ഗൗരിയോടൊപ്പം ഏകാസനത്തിൽ ആസീനനായ ശങ്കരനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 12

इन्द्र उवाच । तपःप्रभावसंसिद्धैर्मानवैः परमेश्वर । अस्माकं व्याप्यते सर्वं महिमानं गृहादिकम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പരമേശ്വരാ, തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ സിദ്ധരായ മനുഷ്യർ നമ്മുടെ സകല മഹിമയും—നമ്മുടെ വാസസ്ഥലാദികളും—വ്യാപിച്ചു കീഴടക്കുന്നു।

Verse 13

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नः कंचिच्चिंतय सांप्रतम् । उपायं येन तिष्ठामः सौख्येनात्र शिवालये

അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളോട് പ്രസാദം കാണിച്ച്, ഇപ്പോൾ തന്നെ ഒരു ഉപായം ആലോചിക്കണമേ; അതിലൂടെ ഞങ്ങൾ ഈ ശിവാലയത്തിൽ സുഖത്തോടെ നിലകൊള്ളാം।

Verse 14

अथ श्रुत्वा विरूपाक्षस्तेषां तद्वचनं द्विजाः । पार्वत्याः पार्श्वसंस्थाया मुखचन्द्रं समैक्षयत्

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, വിരൂപാക്ഷൻ (ശിവൻ) തന്റെ പക്കൽ ആസീനയായ പാർവതിയുടെ ചന്ദ്രസദൃശ മുഖത്തെ സ്ഥിരദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കി।

Verse 15

निजगात्रं ततो देवी सुसंमर्द्य मुहुर्मुहुः । मलमाहृत्य तं कृत्स्नं चक्रे नागमुखं ततः

പിന്നീട് ദേവി തന്റെ ശരീരം വീണ്ടും വീണ്ടും നന്നായി ഉരച്ച്, അതിൽ നിന്നു ലഭിച്ച സമസ്ത മലവും (ഖുരച്ചെടുത്ത അംശം) ശേഖരിച്ചു, അതിൽ നിന്നു നാഗമുഖമുള്ള ഒരു സത്തയെ രൂപപ്പെടുത്തി।

Verse 16

चतुर्हस्तं महाकायं लंबोदरसमन्वितम् । सुकौतुककरं तेषां सर्वेषां च दिवौकसाम्

അത് ചതുര്ഭുജനും മഹാകായനും ലംബോദരസഹിതനും ആയിരുന്നു; സ്വർഗ്ഗവാസികളായ എല്ലാവരിലും മഹാ കൗതുകം ഉണർത്തി।

Verse 17

ततः स विनयादाह देवीं शिखरवासिनीम् । यदर्थमंब सृष्टोऽहं तत्कार्यं वद मा चिरम्

അപ്പോൾ അവൻ വിനയത്തോടെ ശിഖരവാസിനിയായ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു—“അമ്മേ! ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു? ആ കാര്യം വൈകാതെ പറയുക।”

Verse 18

त्रैलोक्ये त्वत्प्रसादेन नासाध्यं विद्यते मम

ത്രിലോകങ്ങളിലും നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്കു അസാധ്യം ഒന്നുമില്ല।

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । मर्त्यलोके नरा ये च स्वर्गमोक्षपराः सदा । तेषां विघ्नं त्वया कार्यं शुभकृत्येषु चैव हि

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—മർത്ത്യലോകത്തിൽ യാർ സദാ സ്വർഗ്ഗമോക്ഷപരരായിരിക്കുന്നുവോ, അവരുടെ ശുഭകർമ്മങ്ങളിൽ നീ തീർച്ചയായും വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കണം।

Verse 20

सरितां पतयस्त्रिंशच्छंकवः सप्तसप्ततिः । महासरोजषष्टिश्च निखर्वाणां च विंशतिः

നദികളുടെ അധിപതികൾ മുപ്പത്; ശങ്കവർ എഴുപത്തേഴു; മഹാസരോജർ അറുപത്; നിഖർവർ ഇരുപത് ആയിരുന്നു।

Verse 21

अर्बुदायुतसंयुक्ताः कोट्यो नवतिपञ्च च । लक्षाश्च पंचपंचाशत्सहस्राः पंचविंशतिः । शतानि नवषष्टिश्च गणाश्चान्येऽत्र संस्थिताः

ഇവിടെ അർബുദവും അയുതവും ചേർന്ന് തൊണ്ണൂറ്റഞ്ച് കോടി, അമ്പത്തഞ്ച് ലക്ഷം, ഇരുപത്തയ്യായിരം, അറുപത്തൊൻപത് നൂറ്—മറ്റു ഗണങ്ങളും ഇവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 22

येषां नदी स्मृतः पूर्वो महाकालस्तथा परः । ते सर्वे वशगास्तुभ्यं प्रभवंतु गणोत्तमाः

പുണ്യനദി ആദ്യാശ്രയവും മഹാകാലൻ പരമഗതിയുമെന്നു സ്മരിക്കുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠഗണങ്ങൾ എല്ലാം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു നിന്റെ അധീനരായി നിലകൊള്ളട്ടെ, ഹേ ഗണോത്തമാ।

Verse 23

आधिपत्यं मया दत्तं तव वत्स कुरुष्व तत् । सर्वेषां गणवृंदानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

വത്സാ, ഞാൻ നിനക്കു അധിപത്യം നൽകിയിരിക്കുന്നു—അത് സ്വീകരിക്ക. സർവ്വ ഗണവൃന്ദങ്ങളുടെ മേൽ ആധിപത്യത്തിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതനാകുക।

Verse 24

एवमुक्त्वाथ सा देवी समानीयौषधीभृतान् । हेमकुंभान्सुतीर्थांभः परिपूर्णान्महोदयान्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവി ഔഷധധാരികളെ വിളിച്ചു വരുത്തി, ഉത്തമ തീർത്ഥജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ, അത്യന്തം ശുഭവും ദീപ്തിയുമുള്ള സ്വർണ്ണകുംഭങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 25

तस्याभिषेचनं चक्रे स्वयमेव सुरेश्वरी । गीतवाद्यविनोदेन नृत्यमंगलजैः स्वनैः

സുരേശ്വരി സ്വയം അവന്റെ അഭിഷേകം നടത്തി—ഗീതവും വാദ്യങ്ങളും പകരുന്ന ആനന്ദത്തിനിടയിൽ, നൃത്തത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന മംഗളധ്വനികളോടെ।

Verse 26

त्रयस्त्रिंशत्स्मृताः कोटयो देवानां याः स्थिता दिवि । ताः सर्वास्तत्र चागत्य तस्य चक्रुश्च मंगलम्

സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നവരെന്നു പ്രസിദ്ധമായ മുപ്പത്തിമൂന്നു കോടി ദേവന്മാർ—അവരെല്ലാം അവിടെ എത്തി അവനുവേണ്ടി മംഗളകർമ്മങ്ങളും ആശീർവാദങ്ങളും നിർവഹിച്ചു।

Verse 27

अथ तस्य ददौ तुष्टो भगवान्वृषभध्वजः । कुठारं निशितं हस्ते सदा वै श्रेष्ठमायुधम्

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ) അവന്റെ കൈയിൽ ധരിക്കുവാൻ മൂർച്ചയുള്ള കുഠാരം നൽകി—എപ്പോഴും ശ്രേഷ്ഠമായ ആയുധം.

Verse 28

पात्रं मोदकसंपूर्णमक्षयं चैव पार्वती । भोजनार्थे महाभागा मातृस्नेहपरायणा

മഹാഭാഗ്യവതിയും മാതൃസ്നേഹപരായണയുമായ പാർവതി അവന്റെ ആഹാരാർത്ഥം മോദകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ അക്ഷയപാത്രം നൽകി।

Verse 29

मूषकं कार्तिकेयस्तु वाहनार्थं प्रहर्षितः । भ्रातरं मन्यमानस्तु बन्धुस्नेहेन संयुतः

കാർത്തികേയൻ ആനന്ദിതനായി, ബന്ധുസ്നേഹത്തോടെ യുക്തനായി, അവനെ സഹോദരനെന്നു കരുതി വാഹനാർത്ഥം ഒരു മൂഷകത്തെ നൽകി।

Verse 30

ज्ञानं दिव्यं ददौ ब्रह्मा तस्मै हृष्टेन चेतसा । अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्भवेत्

ബ്രഹ്മാവ് ഹർഷിതചിത്തത്തോടെ അവനു ദിവ്യജ്ഞാനം നൽകി—ഭൂതം, ഭാവി, വർത്തമാനം എന്നിവയിൽ സംഭവിക്കുന്നതെല്ലാം അറിയുവാൻ.

Verse 31

प्रज्ञां विष्णुः सहस्राक्षः सौभाग्यं चोत्तमं महत् । सौभाग्यं कामदेवस्तु कुबेरो विभवादिकम्

വിഷ്ണു വിവേകസമ്പന്നമായ പ്രജ്ഞ നൽകി; സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) മഹത്തും ഉത്തമവും ആയ സൗഭാഗ്യം നൽകി. കാമദേവൻ മനോഹര ആകർഷണയുക്ത സൗഭാഗ്യം നൽകി; കുബേരൻ ധന-വൈഭവാദി സമൃദ്ധി പ്രസാദിച്ചു.

Verse 32

प्रतापं भगवान्सूर्यः कांतिमग्र्यां निशाकरः

ഭഗവാൻ സൂര്യൻ പ്രതാപവും തേജസ്സും നൽകി; നിശാകരൻ (ചന്ദ്രൻ) ശ്രേഷ്ഠമായ കാന്തി പ്രസാദിച്ചു.

Verse 33

तथान्ये विबुधाः सर्वे ददुरिष्टानि भूरिशः । आत्मीयानि प्रतुष्ट्यर्थं देव्या देवस्य च प्रभोः

അതുപോലെ മറ്റു എല്ലാ ദേവന്മാരും ദേവിയും പ്രഭു ദേവനും സന്തുഷ്ടരാകുവാൻ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പ്രിയദാനങ്ങൾ ധാരാളമായി നൽകി.

Verse 34

एवं लब्धवरः सोऽथ गणनाथो द्विजोत्तमाः । देवकृत्यपरो नित्यं चक्रे विघ्नानि भूतले

ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച ആ ഗണനാഥൻ—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ—ദേവകാര്യത്തിൽ നിത്യവും തത്പരനായി, തുടർന്ന് ഭൂതലത്തിൽ വിഘ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 35

धर्मार्थं यतमानानां मोक्षाय सुकृताय च । ततो भूमितलेऽभ्येत्य गणेशस्तत्र यः स्मृतः

ധർമ്മം, മോക്ഷം, സുകൃതം എന്നിവയ്ക്കായി പരിശ്രമിക്കുന്നവരുടെ ഹിതാർത്ഥം ഗണേശൻ ഭൂതലത്തിലേക്ക് അവതരിച്ചു; അവിടെയേ അദ്ദേഹം സ്മരണീയനും പൂജ്യനും ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 36

वैमानिकैः समभ्येत्य स्थापितस्तत्र स द्विजाः । येन स्वर्गार्थिनो लोकाः पूजां तस्य प्रचक्रिरे । प्रथमं सर्वकृत्येषु विघ्ननाशाय तत्पराः

വൈമാനിക ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ വന്ന് അദ്ദേഹം അവിടെ സ്ഥാപിതനായി, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ. അതിനാൽ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു തുടങ്ങി; എല്ലാ കൃത്യങ്ങളുടെയും ആദിയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ആദ്യം വെച്ച്, വിഘ്നനാശത്തിനായി തത്പരരായിരിക്കുന്നു।

Verse 37

एतस्मिन्नेव काले च चमत्कारपुरोद्भवैः । ब्राह्मणैर्ब्रह्मविज्ञानतत्परैर्मोक्षहेतुभिः । ईशानः स्थापितस्तत्र मोक्षदो य उदाहृतः

അതേ സമയത്ത് ചമത്കാരപുരത്തിൽ ജനിച്ച, ബ്രഹ്മവിജ്ഞാനത്തിൽ തത്പരരും മോക്ഷഹേതുവിൽ നിരതരുമായ ബ്രാഹ്മണർ അവിടെ ‘മോക്ഷദാതാവ്’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഈശാനനെ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 38

स्वर्गं वाञ्छद्भिरेवान्यैः स्वर्गद्वारप्रदस्तथा । हेरंबः स्थापितस्तत्र सत्यनामा यथोदितः

അതുപോലെ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിച്ച മറ്റുള്ളവർ അവിടെ ഹേരംബനെ സ്ഥാപിച്ചു—അദ്ദേഹം സ്വർഗ്ഗദ്വാരപ്രദൻ; യഥോക്തമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമം ‘സത്യനാമൻ’ എന്നത് സത്യമാണ്।

Verse 39

तथान्यैर्मर्त्यदो नाम गणैशस्तत्र यः स्थितः । येन स्वर्गाच्च्युता यांति न कदा नरकादिकम् । तिर्यक्त्वं वा कृमित्वं वा स्थावरत्वमथापि वा

അതുപോലെ മറ്റുള്ളവർ അവിടെ ഗണേശനെ ‘മർത്ത്യദ’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതരായാലും അവർ ഒരിക്കലും നരകാദി ഗതികളിലേക്കു പോകുകയില്ല; തിര്യക്‌ജന്മം, കൃമിജന്മം, സ്ഥാവരത്വം പോലും പ്രാപിക്കുകയില്ല।

Verse 40

एतस्मात्कारणात्तत्र क्षेत्रे पुण्ये द्विजोत्तमाः । हेरम्बो मर्त्यदो जातः स्वर्गिणां मर्त्यदः सदा

ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ഹേരംബൻ ‘മർത്ത്യദ’ ആയി—സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തർക്കായി അദ്ദേഹം സദാ ‘മർത്ത്യദ’ തന്നെയാണ്।

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुण्यं हेरंबसंभवम् । आख्यानं सर्वविघ्नानि यन्निहन्ति श्रुतं नृणाम्

ഇതെല്ലാം നിങ്ങളോട് വിവരിച്ചു—ഹേരംബന്റെ അവതാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുണ്യാഖ്യാനം. ഇത് ശ്രവണമാത്രത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും നശിക്കുന്നു.

Verse 42

एतन्माघचतुर्थां यः शुक्लायां पूजयेन्नरः । न तस्य वत्सरं यावद्विघ्नं सञ्जायते क्वचित्

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ഥിയിൽ ആരെങ്കിലും (ഹേരംബ/ഗണേശനെ) പൂജിച്ചാൽ, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ എവിടെയും വിഘ്നം സംഭവിക്കുകയില്ല.