Adhyaya 132

Verse 1

ऋषय ऊचुः त्वया सूतज तत्रस्थं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तितम् । तीर्थं वररुचेश्चैव वैनायक्यं प्रविद्यते

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതപുത്രാ! നീ അവിടെ സ്ഥിതമായ യാജ്ഞവൽക്ക്യ തീർത്ഥത്തെ കീര്ത്തിച്ചു; വരരുചിയുടെ തീർത്ഥവും, വൈനായക (ഗണപതി-ബന്ധപ്പെട്ട) തീർത്ഥവും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 2

कात्यायनस्य न प्रोक्तं किञ्चित्तत्र महामते । किं वा तेन कृतं नैव किं वा ते विस्मृतिं गतम्

ഹേ മഹാമതേ! അവിടെ കാത്യായനനെക്കുറിച്ച് ഒന്നും പ്രസ്താവിച്ചിട്ടില്ല. അവൻ അവിടെ ഒന്നും ചെയ്തില്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ അത് നിന്റെ സ്മൃതിയിൽ നിന്ന് മറന്നുപോയതോ?

Verse 3

तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

അതുകൊണ്ട്, ആ മഹാത്മാവ് ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്ന ഏതെങ്കിലും തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞങ്ങളോട് വേഗം പറയുക.

Verse 4

सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൻ അവിടെ ‘വാസ്തുപദ’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു; ബ്രാഹ്മണനായ കാത്യായനൻ, മനുഷ്യർക്കു സർവ്വകാമം നൽകുന്നതായി.

Verse 5

चत्वारिंशत्त्रिभिर्युक्ता देवता यत्र पंच च । पूज्यंते पूजिताश्चापि सिद्धिं यच्छंति तत्क्षणात्

അവിടെ നാല്പത്തിമൂന്നും കൂടാതെ അഞ്ചും ദേവതകൾ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു; പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ അവർ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സിദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्ता देवताः सूत पूज्यंते तत्र संस्थिताः । नामतश्च विभागेन कीर्तयस्व पृथक्पृथक्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! അവിടെ സ്ഥാപിതമായ ആ ദേവതകൾ ഏതു കാരണത്താൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു? അവരുടെ നാമങ്ങളും വിഭാഗങ്ങളും പ്രകാരം ഓരോന്നായി വിവരിക്കൂ.

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं किंचिन्महद्भूतं निर्गतं धरणीतलात् । अपूर्वं रौद्रमत्युग्रं कृष्ण दंतं भयानकम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പൂർവ്വം ധരണീതലത്തിൽ നിന്ന് ഒരു മഹാഭൂതം പുറപ്പെട്ടു; അതു അപൂർവ്വം, രൗദ്രം, അത്യുഗ്രം, കൃഷ്ണദന്തവും ഭയങ്കരവുമായിരുന്നു.

Verse 9

शंकुकर्णं कृशास्यं च ऊर्ध्वकेशं भयानकम् । देवानां नाशनार्थाय मानुषाणां विशेषतः । आकृष्टं दानवेंद्रेण मंत्रैः शुक्रप्रदर्शितैः । अवध्यं सर्वशस्त्राणामस्त्राणां च विशेषतः

അതിന് ശങ്കുവിനുപോലെ മൂർച്ചയുള്ള ചെവികൾ, ക്ഷീണിച്ച മുഖം, മേലോട്ടുയർന്ന കേശം—അത്യന്തം ഭയങ്കരം. ദേവന്മാരുടെ നാശത്തിനും, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യരുടെ സംഹാരത്തിനുമായി അതിനെ വരുത്തി. ദാനവേന്ദ്രൻ ശുക്രൻ ഉപദേശിച്ച മന്ത്രങ്ങളാൽ അതിനെ ആകർഷിച്ചു; അത് എല്ലാ ശസ്ത്രങ്ങൾക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾക്കും പോലും അവധ്യമായിരുന്നു.

Verse 10

अथ देवाः समालोक्य तत्तादृक्सुभयावहम् । जघ्नुः शस्त्रैः शितैश्चित्रैः कोपेन महतान्विताः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആ അതിഭയങ്കര രൂപം കണ്ടു, മഹാക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, മൂർച്ചയുള്ള അത്ഭുതശസ്ത്രങ്ങളാൽ അതിനെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 11

नैव शेकुस्तदंगेषु प्रहर्तुं यत्नमास्थिताः । भक्ष्यंते केवलं तेन शतशोऽथ सहस्रशः

അവർ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും അതിന്റെ അവയവങ്ങളിൽ പ്രഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; പകരം അത് അവരെ തന്നെയായി ഗ്രസിച്ചു—നൂറുകളായി, പിന്നെ ആയിരങ്ങളായി.

Verse 12

अथ ते यत्नमास्थाय सर्वे देवाः सवासवाः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा तद्भूतमभिदुद्रुवुः

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, ബ്രഹ്മാവിനെ മുൻപിൽ നിർത്തി, ആ ഭൂതത്തിനെതിരെ പാഞ്ഞുചെന്നു.

Verse 13

ततः संगृह्य यत्नेन सर्वगात्रेषु सर्वतः । तच्च पंचगुणैर्देवैः पातितं धरणीतले

അപ്പോൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അതിന്റെ സർവ്വാവയവങ്ങളും പരിശ്രമത്തോടെ പിടിച്ചുകൂട്ടി, പഞ്ചഗുണ-പരാക്രമമുള്ള ദേവന്മാർ അതിനെ ഭൂമിതലത്തിൽ വീഴ്ത്തി।

Verse 14

उपविष्टास्ततस्तस्य सर्वे भूत्वा समंततः । प्रहारान्संप्रयच्छंति न लगंति च तस्य ते

പിന്നീട് അവർ എല്ലാവരും അതിന്റെ ചുറ്റും എല്ലാദിക്കിലും ഇരുന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി; എന്നാൽ ആ പ്രഹാരങ്ങൾ അതിൽ പതിയുകയില്ലായിരുന്നു।

Verse 15

आथर्वणेन सूक्तेन जातं चामृतबिंदुना । तद्भूतं प्रेषितं दैत्यैर्मुंडेन च तदंतिकम्

ആഥർവണ സൂക്തവും അമൃതബിന്ദുവും കൊണ്ടു ജനിച്ച ആ ഭീകര ഭൂതസത്ത്വത്തെ ദൈത്യർ—മുണ്ഡന്റെ മുഖേന—അവിടത്തേക്കുതന്നെ അയച്ചു।

Verse 16

एवं वर्षसहस्रांतं तत्तथैव व्यवस्थितम् । न मुंचंति भयात्ते तु न हंतुं शक्नुवंति च

ഇങ്ങനെ അത് അതേ നിലയിൽ ആയിരം വർഷം നിലനിന്നു. ഭയത്താൽ അവർ അതിനെ വിട്ടയക്കാനും കഴിഞ്ഞില്ല; വധിക്കാനും സാധിച്ചില്ല।

Verse 17

तस्योदरे स्थितो ब्रह्मा शक्राद्या अमराश्च ये । चतुर्दिक्षु स्थिताः क्रुद्धा महद्यत्नेन संस्थिताः । ततस्ते दानवाः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्

അതിന്റെ ഉദരത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും ശക്രാദി അമരന്മാരും നിലകൊണ്ടിരുന്നു. നാലുദിക്കുകളിലും നിന്നു, ക്രോധത്തോടെ മഹാപ്രയത്നത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന്, ആ ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും പരസ്പരം ആലോചന നടത്തി।

Verse 18

अस्य भूतस्य रौद्रस्य शुक्रसृष्टस्य तत्क्षणात् । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो देवसंक्षयः

ശുക്രൻ തത്സമയത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ച ഈ രൗദ്രഭൂതത്തിനായി ഇവിടെ ഒരേയൊരു ഉപായം മാത്രമേ നിർദ്ദേശിച്ചുള്ളൂ—ദേവന്മാരുടെ സംക്ഷയം വരുത്തുന്നതു.

Verse 19

ततः शस्त्राणि तीक्ष्णानि दानवास्ते महाबलाः । मुंचंतो विविधान्नादान्समाजग्मुः सहस्रशः

അതിനുശേഷം ആ മഹാബല ദാനവർ മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞുകൊണ്ടും നാനാവിധ യുദ്ധനാദങ്ങൾ മുഴക്കിക്കൊണ്ടും ആയിരങ്ങളായി ഒന്നിച്ചുകൂടി.

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे विष्णुरागतस्तत्र तत्क्षणात् । आह भूतं तदा विष्णुर्वचसा ह्लादयन्निव

ഇതിനിടയിൽ വിഷ്ണു തത്സമയത്തിൽ അവിടെ എത്തി. അപ്പോൾ വിഷ്ണു വചനങ്ങളാൽ അതിനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നവനെന്നപോലെ ആ ഭൂതത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 21

यो यस्मिन्संस्थितो गात्रे देवस्तव समुद्भवे । तत्र पूजां समादाय तस्मात्त्वां तर्पयिष्यति

ഹേ ഉദ്ഭവിച്ച ഭൂതമേ! നിന്റെ ശരീരത്തിലെ ഏത് ഏത് അവയവത്തിൽ ഏത് ദേവൻ അധിഷ്ഠിതനോ, അവൻ അവിടെയേ പൂജ സ്വീകരിച്ച് ആ പൂജയാൽ നിന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തും.

Verse 22

नैवंविधा तु लोकेऽस्मिन्पूजा देवस्य संस्थिता । कस्यचिद्यादृशी तेऽद्य मया संप्रतिपादिता

ഈ ലോകത്തിൽ ദേവപൂജ ഇത്തരത്തിൽ എവിടെയും സ്ഥാപിതമായിട്ടില്ല; ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചതുപോലെ.

Verse 23

ततस्तेन प्रतिज्ञातमविकल्पेन चेतसा । एवं तेऽहं करिष्यामि परं मे वचनं शृणु

അപ്പോൾ അവൻ അചഞ്ചലചിത്തത്തോടെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു—“നിനക്കായി ഞാൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും; ഇനി എന്റെ അടുത്ത വചനം കേൾക്കുക.”

Verse 24

यदि कश्चिन्न मे पूजां करिष्यति कदाचन । कथंचिन्मानवः कश्चित्स मे भक्ष्यो भविष्यति

ഏതെങ്കിലും മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലെങ്കിലും എന്റെ പൂജ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, ഏതോ ഒരു മാർഗ്ഗത്തിൽ അവൻ എന്റെ ഭക്ഷ്യനാകും.

Verse 25

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते ततो देवेन चक्रिणा । तद्भूतं निश्चलं जातं हर्षेण महतान्वितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ചക്രധാരിയായ ദേവൻ ‘ബാഢം’ (തഥാസ്തു) എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ഭൂതം മഹാഹർഷം നിറഞ്ഞ് നിശ്ചലമായി.

Verse 26

ततो देवाः समुत्थाय तत्त्यक्त्वा शस्त्रपाणयः । जघ्नुश्च निशितैः शस्त्रैः पलायनसमुत्सुकान् । लज्जाहीनान्गतामर्षान्दीनवाक्यप्रजल्पकान्

പിന്നീട് ദേവന്മാർ എഴുന്നേറ്റ്, ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത്, മൂർച്ചയുള്ള ശസ്ത്രങ്ങളാൽ ഓടിപ്പോകാൻ ഉത്സുകരായ—ലജ്ജയില്ലാത്ത, കോപം കെട്ടടങ്ങിയ, ദീനവാക്കുകൾ പ്രലപിക്കുന്ന—അവരെ വധിച്ചു.

Verse 27

ततः स्वस्थः स भूत्वा तु हरिर्दैत्यैर्निपातितैः । प्रोवाच पद्मजं नाम भूतस्यास्य कुरुष्व भोः

ദൈത്യർ വീണശേഷം ഹരി ശാന്തനായി പദ്മജനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാശയ, ഈ ഭൂതത്തിന് ഒരു നാമം നിശ്ചയിക്കൂ.”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ഹരി! നിന്റെ ഈ വചനത്താൽ ‘ഇതുതന്നെ വാസ്തു’ എന്ന പ്രസ്താവം സ്ഥാപിതമായി; അതിനാൽ ഇത് തീർച്ചയായും ‘വാസ്തു’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടും.

Verse 29

एवमुक्त्वा हृषीकेश आहूय विश्वकर्मणे । विधानं कथयामास पूजार्थं विस्तरान्वितम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹൃഷീകേശൻ വിശ്വകർമ്മനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, പൂജയ്ക്കായി അനുസരിക്കേണ്ട വിധിവിധാനം വിശദമായി ഉപദേശിച്ചു.

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे प्राह याज्ञवल्क्यसुतः सुधीः । विश्वकर्माणमाहूय प्रथमं द्विजसत्तमाः

ഇതിനിടയിൽ യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ പറഞ്ഞു; ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ആദ്യം വിശ്വകർമ്മനെ വിളിച്ചു വരുത്തി.

Verse 31

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममाश्रमपदं कुरु । अनेनैव विधानेन प्रोक्तेन तु महामते

‘ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ എനിക്കായി ഒരു ആശ്രമവാസസ്ഥലം നിർമ്മിക്കൂ—ഹേ മഹാമതേ! ഇവിടെ പ്രസ്താവിച്ച അതേ വിധിപ്രകാരം.’

Verse 32

ततोहं सकलं बुद्ध्वा वृद्धिं नेष्यामि भूतले । बालावबोधनार्थाय तस्मादागच्छ सत्वरम्

‘പിന്നെ ഞാൻ എല്ലാം ഗ്രഹിച്ച് ഭൂതലത്തിൽ അതിന്റെ വളർച്ച വരുത്തും; അതിനാൽ അജ്ഞരുടെ ബോധനവും ജാഗരണവും നിമിത്തം വേഗത്തിൽ വരിക.’

Verse 33

ततः संप्रेषयामास तं ब्रह्मापि तदंतिकम् । विश्वकर्माणमाहूय स्वसुतस्य हिते स्थितः

അനന്തരം ബ്രഹ്മാവും അവനെ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് അയച്ചു; വിശ്വകർമ്മനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, തന്റെ പുത്രന്റെ ഹിതത്തിൽ നിലകൊണ്ടു।

Verse 34

विश्वकर्मापि तत्रैत्य वास्तुपूजां यथोदिताम् । चकार ब्रह्मणा प्रोक्तां यादृशीं सकलां ततः

പിന്നീട് വിശ്വകർമ്മനും അവിടെ എത്തി, ബ്രഹ്മാവ് ഉപദേശിച്ചതുപോലെ സമ്പൂർണ്ണമായി യഥാവിധി വാസ്തുപൂജ നടത്തി।

Verse 35

कात्यायनोऽपि तां सर्वां दृष्ट्वा चक्रे सहस्रशः । तदा विश्वहितार्थाय शालाकर्मादि पूर्विकाम्

കാത്യായനനും ആ സമ്പൂർണ്ണവിധി കണ്ടിട്ട്, ലോകഹിതാർത്ഥം ശാലാകർമാദി മുൻകൂട്ടി നടത്തി അതിനെ സഹസ്രവട്ടം അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 36

एवं वास्तुपदं जातं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । अस्मिन्क्षेत्रे नरः पापात्स्पृष्टो मुच्येत कर्मणा

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഇങ്ങനെ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ വാസ്തുപദം ഉദ്ഭവിച്ചു. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ മനുഷ്യൻ പാപസ്പർശിതനായാലും നിർദ്ദിഷ്ട കർമംകൊണ്ട് മോചിതനാകുന്നു।

Verse 37

तथा न प्राप्नुयाद्दोषं गृहजातं कथंचन । शिल्पोत्थं कुपदोत्थं च कुवास्तुजमथापि च

അതുപോലെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന യാതൊരു ദോഷവും അവനിൽ ഒരിക്കലും പതിയുകയില്ല—ശില്പദോഷജന്യമായാലും, കുപദജന്യമായാലും, കുവാസ്തുജമായാലും।

Verse 38

वैशाखस्य तृतीयायां शुक्लायां रोहिणीषु च । तत्पदं निहितं तत्र वास्तोस्तेन महात्मना

വൈശാഖ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയ തിഥിയിൽ, രോഹിണീ നക്ഷത്രം പ്രബലമായിരിക്കെ, ആ മഹാത്മാവ് അവിടെ വാസ്തുവിന്റെ പവിത്ര ‘പദം’ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 39

तस्मिन्नपि च यः पूजां तेनैव विधिना नरः । तस्य यः कुरुते सम्यक्स भूपत्वमवाप्नुयात्

അവിടെയും ആരെങ്കിലും അതേ വിധിപ്രകാരം പൂജ നടത്തുകയും അതിനെ സമ്യകമായി നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ ഭൂപത്വം—രാജത്വം—പ്രാപിക്കും।

Verse 40

गृहं दोषान्वितं प्राप्य शिल्पादिभिरुपद्रुतम् । तस्योपसंगमं प्राप्य समृद्धिं याति तद्दिने

ദോഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ശില്പാദി നിർമ്മാണ പിശകുകളാൽ പീഡിതവുമായ വീടും, ആ (വാസ്തു-പദം/വിധി)യുടെ സമ്പർക്കം ലഭിച്ചാൽ, അതേ ദിവസത്തിൽ തന്നെ സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 132

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वास्तुपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘വാസ്തുപദോത്പത്തി-മാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നൂറ്റിമുപ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।