Adhyaya 10

Verse 2

सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिर्भूपश्चमत्कार इति स्मृतः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तस्तत्र हंतुं वने मृगान् । स ददर्श मृगीं दूरान्निश्चलांगीं तरोरधः । स्तनं सुताय यच्छंतीं विश्वस्तामकुतोभयाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആനർത്തത്തിന്റെ അധിപതിയായ ഒരു രാജാവ് ‘ചമത്കാര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. അന്നേരം അവൻ വനത്തിൽ മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടാൻ അവിടെ എത്തി. ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ഒരു മരത്തിന്റെ കീഴിൽ ഒരു മാൻപെണ്ണിനെ കണ്ടു—അംഗങ്ങൾ നിശ്ചലം, തന്റെ കുഞ്ഞിന് പാലൂട്ടി, വിശ്വാസത്തോടെ എല്ലായിടത്തും ഭയമില്ലാതെ।

Verse 3

अथ तां पार्थिवस्तूर्णं शरेणानतपर्वणा । जघानाकर्णकृष्टेन मर्मस्थाने प्रहर्षितः

അപ്പോൾ രാജാവ് ഹർഷാവേശത്തോടെ, ചെവിവരെ വലിച്ച, മടക്കമില്ലാത്ത അമ്പുകൊണ്ട്, അവളുടെ മർമ്മസ്ഥാനത്ത് വേഗത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 4

सहसा सा हता तेन गार्द्ध्रपत्रेण पत्रिणा । दिशो विलोकयामास समंताद्व्यथयार्दिता

അകസ്മാത് അവൻ ഗൃദ്ധ്രപക്ഷസദൃശമായ പിച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് അവളെ വേദിപ്പിച്ചു; വേദനയാൽ പീഡിതയായി അവൾ ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി।

Verse 5

अथ दृष्ट्वा महीपालं नातिदूरे धनुर्धरम् । प्रोवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदना सुतवत्सला

പിന്നീട് അടുത്തുതന്നെ ധനുസ്സുധരനായ രാജാവിനെ കണ്ടു, കണ്ണീരാൽ നനഞ്ഞ മുഖത്തോടെയും കുഞ്ഞിനോടുള്ള വാത്സല്യത്തോടെയും ആ മൃഗി അവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 6

मृग्युवाच । अयुक्तं पृथिवीपाल यत्त्वयैतदनुष्ठितम् । हताऽहं बालवत्साऽद्य शरेणानतपर्वणा

മൃഗി പറഞ്ഞു— ഹേ പൃഥ്വീപാലാ! നീ ചെയ്തതു യുക്തമല്ല. ഇന്ന് ഞാൻ, കുഞ്ഞുള്ള മാതാവ്, നിന്റെ അനതപർവമായ അമ്പാൽ ഹതയായി।

Verse 7

नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम् । यथेमं वालकं दीनं क्षीरास्वादनलंपटम्

ഹേ ഭൂപാലാ! എന്റെ ശരീരത്തിലേക്കെത്തുന്ന മരണത്തെ ഞാൻ അത്ര ശോകിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ ഈ ദീന കുഞ്ഞ്—അസഹായൻ, പാലിന്റെ രുചിക്കായി ആകുലൻ—അവനെയോർത്ത് ഞാൻ കൂടുതലായി ദുഃഖിക്കുന്നു।

Verse 8

यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम् । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्मात्सद्यो भविष्यसि

നീ ഇത്തരമൊരു നിർദയ കർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചതിനാൽ, നീ ഉടൻ തന്നെ കുഷ്ഠവ്യാധിയാൽ ബാധിതനാകും।

Verse 9

राजोवाच । स्वधर्म एष भूपानां कुर्वंति मृगसंक्षयम् । तस्मात्स्वधर्मसंयुक्तं न मां त्वं शप्तुमर्हसि

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, രാജാക്കന്മാരുടെ സ്വധർമ്മം ഇതാണ്: വന്യമൃഗങ്ങളുടെ സംഖ്യ നിയന്ത്രിക്കുക. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സ്വധർമ്മാനുസരിച്ചാണ് ചെയ്തത്; നീ എന്നെ ശപിക്കേണ്ടതില്ല.

Verse 10

मृग्युवाच । सत्यमेतन्महीपाल यत्त्वया परिकीर्तितम् । क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा

മൃഗി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹീപാല, നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് ക്ഷത്രിയരുടെ വേട്ടയ്ക്കായി മൃഗങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 11

परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्

എന്നാൽ ഹേ മഹീപതേ, അവയെക്കുറിച്ച് അവൻ ഒരു പ്രത്യേക നിയമവും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക; ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നതു ഗ്രഹിക്കൂ.

Verse 12

सुप्तं मैथुनसंयुक्तं स्तनपानक्रियोद्यतम् । हत्वा मृगं जलासक्तं नरः पापेन लिप्यते

ഉറങ്ങുന്ന, മൈഥുനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട, മുലയൂട്ടാൻ തയ്യാറായ, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം കുടിക്കുന്നതിൽ ലീനമായ മൃഗത്തെ കൊല്ലുന്നവൻ പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകും.

Verse 13

एतस्मात्कारणाच्छापस्तव दत्तो मया नृप । न कामतो न मृत्योर्वा सत्येनात्मानमालभे

ഈ കാരണത്താലാണ്, ഹേ നൃപാ, ഞാൻ നിനക്കു ഈ ശാപം നൽകിയതു—ആഗ്രഹം കൊണ്ടല്ല, മരണഭയം കൊണ്ടുമല്ല. സത്യത്തെ ആധാരമാക്കി ഞാൻ ഈ ദൃഢപ്രഖ്യാപനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 14

एवमुक्त्वा मृगी प्राणान्सा मुमोच व्यथान्विता । कुष्ठव्याधिसमायुक्तः सोऽपि राजा बभूव ह

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വേദനയാൽ പീഡിതയായ ആ മൃഗി പ്രാണൻ വിട്ടു; ആ രാജാവും തീർച്ചയായും കുഷ്ഠരോഗബാധിതനായി।

Verse 15

स दृष्ट्वा कुष्ठसंयुक्तं पार्थिवः स्वं कलेवरम् । ततः स्वान्सेवकानाह समाहूय सुदुःखितः

സ്വന്തം ശരീരം കുഷ്ഠബാധിതമായതായി കണ്ട രാജാവ് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി; പിന്നെ സേവകരെ വിളിച്ചു അവരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

अहं तपश्चरिष्यामि पूजयिष्यामि शंकरम् । तावद्यावत्प्रणाशो मे कुष्ठव्याधेर्भविष्यति

ഞാൻ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ച് ശങ്കരനെ പൂജിക്കും; എന്റെ കുഷ്ഠരോഗം പൂർണ്ണമായി നശിക്കുന്നതുവരെ।

Verse 17

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम् । तत्सर्वं तपसा साध्यं तस्मात्कार्यं मया तपः

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മനുഷ്യർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന ഏതു സുഖവും തപസ്സിലൂടെ നേടാം; അതിനാൽ ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്യണം।

Verse 20

समः शत्रुषु मित्रेषु समलोष्टाश्मकांचनः । भूत्वा कालं नयिष्यामि यावत्कालस्य संस्थितिः

ശത്രുവിലും മിത്രത്തിലും സമദൃഷ്ടിയോടെ നിന്ന്, മണ്ണുകട്ട, കല്ല്, സ്വർണം എന്നിവയെ ഒരുപോലെ കരുതി, കാലം അനുവദിക്കുന്നതോളം ഈ ശാസനയിൽ കാലം കഴിക്കും।

Verse 21

एवं तान्सेवकान्भूपः सोऽभिधाय विसृज्य च । तीर्थयात्रा परो भूत्वा बभ्राम वसुधातले

ഇങ്ങനെ ആ സേവകരോട് പറഞ്ഞ് അവരെ വിടവാങ്ങിച്ച ശേഷം, രാജാവ് തീർത്ഥയാത്രയിൽ പരമപരനായ് ഭൂമിതലമൊട്ടാകെ സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 22

ततः कालेन महता प्राप्य विप्रसमुद्भवम् । उपदेशं नृपः प्राप्तः शंखतीर्थं महोदयम्

പിന്നീട് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടുമുട്ടി; അത്യന്തം മംഗളകരമായ ശംഖതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ഉപദേശം ലഭിച്ചു।

Verse 23

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पूरितं स्वच्छवारिणा

ഹാടകേശ്വരന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്; അത് ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധവും, സുതാര്യമായ നിർമലജലത്തോടെ നിറഞ്ഞതുമാണ്।

Verse 24

तत्राऽसौ स्नानमात्रेण तत्क्षणात्पार्थिवोतमः । कुष्ठव्याधिवि निर्मुक्तः संजातः सुमहाद्युतिः

അവിടെ വെറും സ്നാനം ചെയ്തതുമാത്രം കൊണ്ട് ആ ശ്രേഷ്ഠരാജാവ് ക്ഷണത്തിൽ കുഷ്ഠരോഗത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, മഹാതേജസ്സോടെ ദീപ്തനായി।