Adhyaya 5

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्येपि ये गणास्तत्र काश्यां लिंगानि चक्रिरे । तांश्च ते कथयिष्यामि कुंभयोने निशामय

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—കാശിയിൽ അവിടെ മറ്റു ഗണങ്ങളും ലിംഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. ഹേ കുംഭയോനി, ശ്രവിക്ക; അവയും ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം।

Verse 2

गणेन पिंगलाख्येन पिंगलाख्येशसंज्ञितम् । लिंगं प्रतिष्ठितं शंभोः कपर्दीशादुदग्दिशि

പിംഗല എന്ന ഗണൻ ശംഭുവിന്റെ ഒരു ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അത് ‘പിംഗലാഖ്യേശ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി; കപർദീശനിൽ നിന്ന് ഉത്തരദിശയിലാണ് അത്।

Verse 3

तस्य दर्शनमात्रेण पापानां जायते क्षयः । वीरभद्रो महाप्रीतो देवदेवस्य शूलिनः

അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ പാപക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നു. ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരിയായ പരമേശ്വരനിൽ വീരഭദ്രൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 4

वीरभद्रेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः । तस्य दर्शनमात्रेण वीरसिद्धिः प्रजायते

ഇന്നും നിശ്ചലചിത്തത്തോടെ വീരഭദ്രേശ്വര ലിംഗത്തെ ധ്യാനിക്കണം. അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ വീരസിദ്ധി ജനിക്കുന്നു.

Verse 5

अविमुक्तेश्वरात्पश्चाद्वीरभद्रेश्वरं नरः । समर्च्य न रणे भंगं कदाचिदपि चाप्नुयात्

അവിമുക്തേശ്വരനെ സമർചിച്ച് ശേഷം മനുഷ്യൻ വിധിപൂർവ്വം വീരഭദ്രേശ്വരനെയും അർച്ചിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പരാജയം വരികയില്ല.

Verse 6

वीरभद्रः स्वयं साक्षाद्वीरमूर्तिधरो मुने । संहरेद्विप्रसंघातमविमुक्तनिवासिनाम

ഹേ മുനേ! വീരരൂപധാരിയായ സാക്ഷാൽ വീരഭദ്രൻ സ്വയം അവിമുക്തനിവാസികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആക്രമിക്കുന്ന ശത്രുസംഘത്തെ സംഹരിക്കും.

Verse 7

भद्रया भद्रकाल्या च भार्यया शुभया युतम् । वीरभद्रं नरोभ्यर्च्य काशीवासफलं लभेत्

ഭദ്രയും ഭദ്രകാളിയും എന്ന ശുഭപത്നിമാരോടുകൂടിയ വീരഭദ്രനെ മനുഷ്യൻ അഭ്യർചിച്ചാൽ, കാശിയിൽ വസിച്ചതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 8

किरातेन किरातेशं लिंगं काश्यां प्रतिष्ठितम् । केदाराद्दक्षिणे भागे भक्तानामभयप्रदम्

കാശിയിൽ കിരാതൻ ‘കിരാതേശ’ എന്ന ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അത് കേദാരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ട് ഭക്തർക്കു അഭയം നൽകുന്നു.

Verse 9

चतुर्मुखो गणः श्रीमान्वृद्धकालेश सन्निधौ । चतुर्मुखेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

വൃദ്ധകാലേശന്റെ സന്നിധിയിൽ ശ്രീമാനായ ‘ചതുര്മുഖ’ എന്ന ഗണൻ ഇന്നും അചഞ്ചലമായി ‘ചതുര്മുഖേശ്വര’ ലിംഗത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 10

भक्ताश्चतुर्मुखेशस्य चतुराननवद्दिवि । पूज्यंते सुरसंघातैः सर्वभोगसमन्विताः

സ്വർഗത്തിൽ ചതുര്മുഖേശന്റെ ഭക്തർ ചതുരാനനനെപ്പോലെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; ദേവസംഘങ്ങൾ അവരെ പൂജിക്കുന്നു; അവർ സർവ്വഭോഗസമ്പന്നരാകുന്നു.

Verse 11

निकुंभेश्वरमालोक्य निकुंभगणपूजितम् । पूजयित्वा व्रजन्ग्रामं कार्यसिद्धिमवाप्नुयात् । कुबेरेश समीपेतु शिवलोके महीयते

നികുംഭഗണങ്ങൾ പൂജിക്കുന്ന നികുംഭേശ്വരനെ ദർശിച്ച് ആരാധിച്ച്, സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നവൻ തന്റെ കാര്യങ്ങളിൽ സിദ്ധി നേടുന്നു. കൂടാതെ കുബേരേശന്റെ സമീപത്ത് ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 12

पंचाक्षेशं महालिंगं महादेवस्य दक्षिणे । समभ्यर्च्य नरः काश्यां जातिस्मृतिमवाप्नुयात्

കാശിയിൽ മഹാദേവന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹാലിംഗമായ ‘പഞ്ചാക്ഷേശ’ത്തെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യന് മുൻജന്മസ്മൃതി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 13

भारभूतेश्वरं लिंगं भारभूतगणार्चितम् । अंतर्गृहोत्तरद्वारि ध्यात्वा शिवपुरे वसेत्

അന്തർഗൃഹത്തിന്റെ ഉത്തരദ്വാരത്തിൽ, ഭാരഭൂതഗണങ്ങൾ അർച്ചിച്ച ഭാരഭൂതേശ്വര ലിംഗത്തെ ധ്യാനിച്ചാൽ ഭക്തൻ ശിവപുരത്തിൽ വാസം പ്രാപിക്കും।

Verse 14

भारभूतेश्वरं लिंगं यैः काश्यां न विलोकितम् । भारभूताः पृथिव्यास्तेऽवकेशिन इव द्रुमाः

കാശിയിൽ ഭാരഭൂതേശ്വര ലിംഗദർശനം ചെയ്യാത്തവർ ഭൂമിക്കു ഭാരമാണ്—ഉള്ളിൽ പൊള്ളയായ, ഫലമില്ലാത്ത വൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ।

Verse 15

गणेन त्र्यक्षसंज्ञेन लिंगं त्र्यक्षेश्वरं परम् । त्रिलोचनपुरोभागे शील्येताद्यापि कुंभज

ത്ര്യക്ഷ എന്ന ഗണൻ പരമ ത്ര്യക്ഷേശ്വര ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; ഹേ കുംഭജ! ത്രിലോചനന്റെ മുൻപ്രാകാരത്തിൽ അത് ഇന്നും ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 16

तस्य लिंगस्य ये भक्तास्ते तु देहावसानतः । त्र्यक्षा एव प्रजायंते नात्र कार्या विचारणा

ആ ലിംഗത്തിന്റെ ഭക്തർ ദേഹാവസാനത്തിനു ശേഷം തീർച്ചയായും ത്ര്യക്ഷരായിട്ടേ ജന്മിക്കൂ; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട।

Verse 17

क्षेमको नाम गणपः काश्यां मूर्तिधरः स्वयम् । विश्वेश्वरं सर्वगतं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

ക്ഷേമക എന്ന ഗണൻ, കാശിയിൽ സ്വയം മൂർത്തിധാരിയായി, ഇന്നും നിശ്ചലമായി സർവ്വവ്യാപിയായ വിശ്വേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കുന്നു।

Verse 18

क्षेमकं पूजयेद्यस्तु वाराणस्यां महागणम् । विघ्नास्तस्य प्रलीयंते क्षेमं स्याच्च पदेपदे

വാരാണസിയിൽ മഹാഗണനായ ക്ഷേമകനെ പൂജിക്കുന്നവന്റെ വിഘ്നങ്ങൾ ലയിക്കും; പാദേ പാദേ ക്ഷേമം ലഭിക്കും।

Verse 19

देशांतरं गतो यस्तु तस्यागमनकाम्यया । क्षेमकं पूजनीयोत्र क्षेमेणाशु स आव्रजेत्

അന്യദേശത്ത് പോയി മടങ്ങിവരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇവിടെ ക്ഷേമകനെ പൂജിക്കണം; ആ മംഗളരക്ഷയാൽ അവൻ വേഗത്തിൽ സുഖമായി മടങ്ങിവരും।

Verse 20

लांगलीश्वरमालोक्य लिंगं लांगलिनार्चितम् । विश्वेशादुत्तरेभागे न नरो रोगभाग्भवेत्

ലാങ്ങലിനാൽ അർച്ചിതമായ ‘ലാങ്ങലീശ്വര’ ലിംഗം—വിശ്വേശന്റെ ഉത്തരഭാഗത്ത് സ്ഥിതമായത്—ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ രോഗത്തിന്റെ ഭാഗിയാകുകയില്ല।

Verse 21

लांगलीशं सकृत्पूज्य पंचलांगलदानजम् । फलं प्राप्नोत्यविकलं सर्वसंपत्करं परम्

ലാങ്ങലീശനെ ഒരിക്കൽ പോലും പൂജിച്ചാൽ, അഞ്ചു ഉഴവുപലകകളുടെ ദാനഫലമായി ലഭിക്കുന്ന അവികല ഫലം ലഭിക്കും—പരമവും സർവ്വസമ്പത്ത്കരവും।

Verse 22

विराधेश्वरमाराध्य विराधगणपूजितम् । सर्वापराधयुक्तोपि नापराध्यति कुत्रचित्

വിരാധഗണത്താൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട വിരാധേശ്വരനെ ആരാധിച്ചാൽ, സർവ്വ അപരാധങ്ങളാൽ യുക്തനായാലും എവിടെയും അപരാധത്തിൽ പതിക്കുകയില്ല।

Verse 23

दिनेदिनेपराधो यः क्रियते काशिवासिभिः । स याति संक्षयं क्षिप्रं विराधेश समर्चनात्

കാശിവാസികൾ ദിനംപ്രതി ചെയ്യുന്ന അപരാധങ്ങൾ വിരാധേശന്റെ സമ്യക് ആരാധനയാൽ അതിവേഗം നശിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 24

नैरृते दंढपाणस्तु विराधेशं प्रयत्नतः । नत्वा सर्वापराधेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

നൈഋത്യ ദിക്കിൽ ദണ്ഡപാണി പരിശ്രമപൂർവം വിരാധേശനെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ സർവ്വ അപരാധങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും; സംശയമില്ല।

Verse 25

सुमुखेशं महालिंगं सुमुखाख्यगणार्चितम् । पश्चिमाभिमुखं लिंगं दृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते

സുമുഖനാമ ഗണങ്ങൾ ആരാധിച്ച ‘സുമുഖേശ’ മഹാലിംഗം പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖമുള്ളത്; അതിന്റെ ദർശനത്തിൽ പാപമോചനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 26

स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे सुमुखेशं विलोक्य च । सदैव सुमुखं पश्येद्धर्मराजं न दुर्मुखम्

പിലിപിലാ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സുമുഖേശനെ ദർശിച്ചാൽ, ധർമ്മരാജനെ എന്നും സുമുഖനായി മാത്രം കാണും; ദുർമുഖനായി അല്ല।

Verse 27

आषाढिनार्चितं लिंगमाषाढीश्वरसंज्ञकम् । दृष्ट्वाषाढयां नरो भक्त्या सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

ആഷാഢ മാസത്തിൽ ആഷാഢിനാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ട ‘ആഷാഢീശ്വര’ ലിംഗം ഭക്തിയോടെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും।

Verse 28

उदीच्यां भारभूतेशादाषाढीशं समर्चयन् । आषाढ्यां पंचदश्यां वै न पापैः परितप्यते

ഉത്തരദിക്കിൽ ഭാരഭൂതേശനിൽ നിന്നാരംഭിച്ച് ആഷാഢീശനെ സമർച്ചിക്കുന്നവൻ, ആഷാഢമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ പാപങ്ങളാൽ പീഡിതനാകുകയില്ല.

Verse 29

शुचिशुक्लचतुर्दश्यां पंचदश्यामथापि वा । कृत्वा सांवत्सरीं यात्रामनेना जायते नरः

ശുചിമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശിയിലോ പൗർണ്ണമിയിലോ ഈ വാർഷിക യാത്ര നിർവഹിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ അതിലൂടെ വാഗ്ദത്തമായ ആത്മീയ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 30

स्कंद उवाच । मुने गणेषु चैतेषु वाराणस्यां स्थितेष्विति । स्वनाम्ना स्थाप्य लिंगानि विश्वेशपरितुष्टये

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—മുനേ! ഈ ഗണങ്ങൾ വാരാണസിയിൽ പാർത്തപ്പോൾ, വിശ്വേശന്റെ പരിപൂർണ്ണ തൃപ്തിക്കായി അവർ തങ്ങളുടെ നാമധേയമുള്ള ലിംഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 31

विश्वेशश्चिंतयां चक्रे पुनः काशीप्रवृत्तये । कं वा हितं प्रहित्याद्य निर्वृतिं परमां भजे

കാശിയുടെ പുണ്യക്രമം വീണ്ടും പ്രവഹിപ്പിക്കുവാൻ വിശ്വേശൻ വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു—‘ഇന്ന് ആരുടെ ഹിതം ചെയ്തു ആരെ അയച്ചാൽ ഞാൻ പരമ നിർവൃതിയെ അനുഭവിക്കും?’

Verse 32

योगिन्यस्तिग्मगुर्वेधाः शंकुकर्णमुखागणाः । व्यावृत्त्यनागताः काश्याः सिंधुगा इव सिंधवः

യോഗിനികളും തിഗ്മഗുര്വേധാ മുതലായവരും ശങ്കുകർണ്ണമുഖ ഗണങ്ങളും തിരിഞ്ഞുപോയി; അവർ കാശിയിലേക്കു വീണ്ടും വന്നില്ല—സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്ന നദികൾ മടങ്ങിവരാത്തതുപോലെ.

Verse 33

धुवं काश्यां प्रविष्टा ये ते प्रविष्टा ममोदरे । तेषां विनिर्गमो नास्ति दीप्तेग्नौ हविषामिव

നിശ്ചയമായി കാശിയിൽ പ്രവേശിച്ചവർ എന്റെ ഉദരത്തിലേയ്ക്ക് തന്നെ പ്രവേശിച്ചവരാണ്; അവർക്കു പിന്നെ പുറപ്പെടൽ ഇല്ല—ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച ഹവിസ്സുപോലെ।

Verse 34

येषां हि संस्थितिः काश्यां लिंगार्चनरतात्मनाम् । त एव मम लिंगानि जंगमानि न संशयः

കാശിയിൽ വസിച്ച് ലിംഗാർച്ചനയിൽ രമിക്കുന്ന ഹൃദയമുള്ളവർ—അവരാണ് എന്റെ ജംഗമ ലിംഗങ്ങൾ; സംശയമില്ല।

Verse 35

स्थावरा जंगमाः काश्यामचेतनसचेतनाः । सर्वे ममैव लिंगानि तेभ्यो द्रुह्यंति दुर्धियः

കാശിയിൽ സ്ഥാവരവും ജംഗമവും, ജഡവും ചേതനവും—എല്ലാം എന്റെ ലിംഗങ്ങളാണ്. ദുർബുദ്ധികൾ അവയ്‌ക്കെതിരെ അപരാധം ചെയ്യുന്നു।

Verse 36

वाचि वाराणसी येषां श्रुतौ वैश्वेश्वरी कथा । त एव काशी लिंगानि वराण्यर्च्यान्यहं यथा

വാക്കിൽ ‘വാരാണസി’ ഉള്ളവരും, ശ്രവണത്തിൽ വിശ്വേശ്വരന്റെ പുണ്യകഥ ഉള്ളവരും—അവരാണ് കാശിയുടെ ശ്രേഷ്ഠ പൂജ്യ ലിംഗങ്ങൾ, ഞാൻ പോലെയേ।

Verse 37

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति स्फुटम् । मुखाद्विनिर्गतं येषां तेषां न प्रभवेद्यमः

ആരുടെ വായിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി ‘വാരാണസി’, ‘കാശി’, ‘രുദ്രാവാസം’ എന്ന ഉച്ചാരണം പുറപ്പെടുന്നുവോ, അവരിൽ യമന് അധികാരം ചെലുത്താൻ കഴിയില്ല।

Verse 38

आनंदकाननं प्राप्य ये निरानंदभूमिकाम् । अन्यां हृदापि वांछंति निरानंदाः सदात्र ते

ആനന്ദകാനനം (കാശി) പ്രാപിച്ചിട്ടും ഹൃദയത്തിൽ മറ്റൊരു ആനന്ദരഹിത ഭൂമിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവിടെ എന്നും ആനന്ദവഞ്ചിതരായിരിക്കും.

Verse 39

अद्यैव वास्तुमरणं बहुकालांतरेपि वा । कलिकाल भिया पुंसां काशी त्याज्या न कर्हिचित्

മരണം ഇന്നുതന്നെ വന്നാലും, ഏറെ കാലത്തിനു ശേഷം വന്നാലും, കലിയുഗഭയത്താൽ മനുഷ്യൻ കാശിയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 40

अवश्यंभाविनो भावा भविष्यंति पदेपदे । सलक्ष्मीनिलयां काशीं ते त्यजंति कुतो धियः

അനിവാര്യമായ സംഭവങ്ങൾ പടിപടിയായി സംഭവിക്കും; അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, മംഗളലക്ഷ്മി വസിക്കുന്ന കാശിയെ ജ്ഞാനികൾ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കും?

Verse 41

वरं विघ्नसहस्राणि सोढव्यानि पदेपदे । काश्यां नान्यत्र निर्विघ्नं वांछेद्राज्यमपि क्वचित्

കാശിയിൽ പടിപടിയായി ആയിരം വിഘ്നങ്ങൾ സഹിക്കുന്നതുതന്നെ ശ്രേയസ്; മറ്റിടത്ത് നിർവിഘ്ന രാജ്യം പോലും ഒരിക്കലും ആഗ്രഹിക്കരുത്.

Verse 42

कियन्निमेषसंभोग्याः संति लक्ष्म्याः पदेपदे । परं निरंतरसुखाऽमुत्राप्यत्रापि का शिका

നിമിഷമാത്രം അനുഭവിക്കാവുന്ന ലക്ഷ്മി പടിപടിയായി എത്രയോ ഉണ്ട്; എന്നാൽ കാശികാ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും നിരന്തരസുഖം നൽകുന്നു.

Verse 43

विश्वनाथो ह्यहं नाथः काशिकामुक्तिकाशिका । सुधातरंगा स्वर्गंगा त्रय्येषा किन्न यच्छति

ഞാനേ വിശ്വനാഥൻ, നാഥൻ; കാശിക മോക്ഷദായിനി. അമൃതതരംഗങ്ങളുള്ള ഈ സ്വർഗ്ഗഗംഗ—ഈ ത്രയം നൽകാത്തത് എന്തുണ്ട്?

Verse 44

पंचक्रोश्यापरिमिता तनुरेषा पुरी मम । अविच्छिन्नप्रमाणर्धिर्भक्तनिर्वाणकारणम्

പഞ്ചക്രോശീ-പരിമിതമായ ഈ എന്റെ പുരി എന്റെ തന്നെ ദേഹമാണ്. ഇതിന്റെ പുണ്യപരിധി അഖണ്ഡം; ഭക്തരുടെ നിർവാണകാരണം.

Verse 45

संसारभारखिन्नानां यातायातकृतां सदा । एकैव मे पुरी काशी ध्रुवं विश्रामभृमिका

സംസാരഭാരത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച് നിത്യവും വരവ്-പോക്കിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്ക് എന്റെ പുരിയായ കാശി മാത്രമേ ഉറപ്പായ വിശ്രമഭൂമിയാകൂ.

Verse 46

मंडपः कल्पवल्लीनां मनोरथफलैरलम् । फलितः काशिकाख्योयं संसाराध्वजुषां सदा

സംസാരപഥം നടക്കുന്നവർക്ക് ഈ കാശിക എപ്പോഴും കൽപവല്ലികളുടെ മണ്ഡപംപോലെ, മനോരഥഫലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമാണ്.

Verse 47

चक्रवर्तेरियं छत्रं विचित्रं सर्वतापहृत् । काशीनिर्वाणराजस्य ममशूलोच्च दंडवत्

ഇത് ചക്രവർത്തിയുടെ ഛത്രംപോലെ വിചിത്രവും സർവതാപഹരവും. ‘നിർവാണരാജ’ കാശിക്കായി ഇത് എന്റെ ത്രിശൂലസമമായ ഉയർന്ന ദണ്ഡംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 48

निर्वाणलक्ष्मीं ये पुण्याः परिवांछंति लीलया । निरंतरसुखप्राप्त्यै काशी त्याज्या न तै नृभिः

ലീലപോലെ നിർവാണലക്ഷ്മിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുണ്യാത്മാക്കൾ, നിരന്തരസുഖപ്രാപ്തിക്കായി കാശിയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്।

Verse 49

ममानंदवने ये वै निरं तर वनौकसः । मोक्षलक्ष्मीफलान्यत्र सुस्वादूनि लभंति ते

എന്റെ ആനന്ദവനത്തിൽ നിരന്തരം വസിക്കുന്നവർ, അവിടെ തന്നെ മോക്ഷലക്ഷ്മിയുടെ കൃപാഫലങ്ങൾ അതിമധുരമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 50

निर्ममं चापि निर्मोहं या मामपि विमोहयेत् । कैर्न संस्मरणीया सा काशी विश्वविमोहिनी

നിർമ്മമനെയും നിർമോഹനെയും—എന്നെയും പോലും—മോഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവൾ, വിശ്വവിമോഹിനിയായ കാശി ആരാൽ സ്മരിക്കപ്പെടാതിരിക്കും?

Verse 51

नामापि मधुरं यस्याः परानंदप्रकाशकम् । काश्याः काशीति काशीति सा कैः पुण्यैर्न जप्यते

അവളുടെ നാമം പോലും മധുരവും പരമാനന്ദം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുമാകുന്നു; അത്തരം കാശിയുടെ ‘കാശീ, കാശീ’ എന്ന നാമം ആരാണ് ജപിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 52

काशीनामसुधापानं ये कुर्वंति निरंतरम् । तेषां वर्त्म भवत्येव सुधाम वसुधामयम्

കാശീനാമസുധ നിരന്തരം പാനം ചെയ്യുന്നവരുടെ പാത തന്നെ സുധാമയമാകുന്നു—ഭൂമിയേയും മധുരധാമമാക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 53

ममतारहितस्यापि मम सर्वात्मनो ध्रुवम् । त एव मामका लोके ये काशीनाम जापकाः

ഞാൻ മമതാരഹിതനും സർവ്വാത്മാവുമായിരുന്നാലും ഇത് നിശ്ചയം—ലോകത്തിൽ കാശീനാമം ജപിക്കുന്നവർ തന്നെയാണ് സത്യത്തിൽ എന്റെ സ്വന്തം.

Verse 54

रहस्यमिति विज्ञाय वाराणस्या गणेश्वरैः । सब्रह्मयोगिनी ब्रध्रैः स्थितं तत्रैव नान्यथा

ഇത് പരമ രഹസ്യമെന്നു അറിഞ്ഞ്, വാരാണസിയിലെ ഗണാധിപന്മാർ—ബ്രഹ്മാവും മുതിർന്ന യോഗിനിമാരും കൂടെ—അവിടെയേ സ്ഥാപിതരായി നിലകൊള്ളുന്നു; മറ്റെവിടെയും അല്ല.

Verse 55

अन्यथा ताश्च योगिन्यः सरविः सपितामहः । ते गणा मां परित्यज्य कथं तिष्ठेयुरन्यतः

അല്ലെങ്കിൽ ആ യോഗിനിമാരും—സൂര്യനും പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവും—ആ ഗണങ്ങളും എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റെവിടെയെങ്ങനെ നിലകൊള്ളും?

Verse 56

अतीव भद्रं संजातं काश्यां तिष्ठत्सु तेषु हि । एकोपि भेद प्रभवेद्राज्ये राज्यांतरं विना

അവർ കാശിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ അത്യന്തം മംഗളം സംഭവിച്ചു; കാരണം ഒരു ചെറിയ ഭേദം പോലും രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ മറ്റൊരു രാജ്യം ഉണ്ടാക്കാം.

Verse 57

लब्धप्रवेशास्तावंतस्ते सर्वे मत्स्वरूपिणः । यतिष्यंति यतोवश्यं मदागमनहेतवे

പ്രവേശം ലഭിച്ച അവർ എല്ലാവരും—അത്രയാളുകൾ—എന്റെ തന്നെ സ്വരൂപം; എന്റെ ആഗമനഹേതുവിനായി അവർ എല്ലാ വിധത്തിലും പരിശ്രമിക്കും.

Verse 58

अन्यानपि प्रेषयामि मत्पार्श्वपरिवर्तिनः । ये ते तत्र स्थिताः श्रेष्ठा अपिगंतास्म्यहं ततः

എന്റെ സമീപപരിവാരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി മറ്റുള്ളവരെയും ഞാൻ അയക്കും. അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന ശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ ശേഷം, പിന്നെ ഞാനും സ്വയം അവിടെ എത്തും.

Verse 59

विचार्येति महादेवः समाहूय गजाननम् । प्राहिणोत्कथयित्वेति गच्छ काशीमितः सुत

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച മഹാദേവൻ ഗജാനനനെ വിളിച്ചു അയച്ചു പറഞ്ഞു—“മകനേ, ഇവിടെ നിന്ന് കാശിയിലേക്കു പോയി ഈ സന്ദേശം അറിയിക്ക.”

Verse 60

तत्रस्थितोपि संसिद्धयै यतस्व सहितो गणैः । निर्विघ्नं कुरु चास्माकं नृपे विघ्नं समाचर

അവിടെ തന്നെ പാർത്താലും, നിന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം പ്രവർത്തിസിദ്ധിക്കായി പരിശ്രമിക്ക. നമ്മുടെ കാര്യം നിർവിഘ്നമാക്കുക; ആ രാജാവിന് വിഘ്നങ്ങൾ വരുത്തുക.

Verse 61

आधाय शासनं मूर्ध्नि गणाधीशोथ धूर्जटेः । प्रतस्थे त्वरितः काशीं स्थितिज्ञः स्थितिहेतवे

ധൂർജടി (ശിവൻ)യുടെ ആജ്ഞ തലയിൽ ധരിച്ചു ഗണാധീശൻ വേഗത്തിൽ കാശിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു—ക്രമം അറിയുന്നവൻ, ആ ക്രമം നിലനിർത്താൻ.