Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

निर्वाणलक्ष्मीं ये पुण्याः परिवांछंति लीलया । निरंतरसुखप्राप्त्यै काशी त्याज्या न तै नृभिः

nirvāṇalakṣmīṃ ye puṇyāḥ parivāṃchaṃti līlayā | niraṃtarasukhaprāptyai kāśī tyājyā na tai nṛbhiḥ

ലീലപോലെ നിർവാണലക്ഷ്മിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുണ്യാത്മാക്കൾ, നിരന്തരസുഖപ്രാപ്തിക്കായി കാശിയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്।

निर्वाणलक्ष्मीम्the fortune of liberation (nirvāṇa)
निर्वाणलक्ष्मीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वाण-लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (निर्वाणस्य लक्ष्मीः)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
पुण्याःmeritorious, virtuous
पुण्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ये इति)
परिवाञ्छन्तिdesire, long for
परिवाञ्छन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√वाञ्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
लीलयाplayfully, with ease
लीलया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
निरन्तर-सुख-प्राप्त्यैfor attaining uninterrupted happiness
निरन्तर-सुख-प्राप्त्यै:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनिरन्तर-सुख-प्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (निरन्तरं सुखं तस्य प्राप्तिः)
काशीKāśī (Vārāṇasī)
काशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्याज्याto be abandoned
त्याज्या:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Root√त्यज् (धातु) + यत् (कृत्)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृत्य-विशेषणम् (gerundive); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (काशी इति)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
तैःby them
तैः:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
नृभिःby men, by people
नृभिः:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अपादान/कर्तृ-समर्थ (तैः इत्यस्य विशेष्यः)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī or a principal interlocutor in Kāśī-khaṇḍa dialogue frame (context-dependent)

Scene: A pilgrim-sage stands at dawn on a Gaṅgā ghat, facing the skyline of Kāśī’s temples; the city is portrayed as a luminous kṣetra that one should never leave, with a subtle aura suggesting ‘nirvāṇa-lakṣmī’.

K
Kāśī
N
Nirvāṇa (Liberation)

FAQs

A sincere seeker of mokṣa should remain connected to Kāśī, the place praised as a direct support for unbroken spiritual happiness.

Kāśī (Vārāṇasī), the foremost mokṣa-kṣetra in the Kāśīkhaṇḍa.

No specific rite is prescribed here; the instruction is devotional-practical: do not abandon Kāśī while seeking liberation.