Adhyaya 16

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । रक्षसां चैव दैत्यानां यक्षणामथ पक्षिणाम् । भयनाशाय काजेशैर्धर्मारण्यनिवासिनाम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—രാക്ഷസർ, ദൈത്യർ, യക്ഷർ, പക്ഷികൾ എന്നിവരാൽ ഉളവാകുന്ന ഭയം നശിപ്പാൻ ധർമ്മാരണ്യനിവാസികൾക്കായി കാജേശാധിപന്മാർ സ്ഥാപിച്ച ഉപായങ്ങൾ എനിക്കു പറയുക.

Verse 2

शक्तीः संस्थापिता नृनं नानारूपा ह्यनेकशः । तासां स्थानानि नामा नि यथारूपाणि मे वद

മനുഷ്യരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി നാനാരൂപങ്ങളായ അനേകം ശക്തികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവയുടെ രൂപാനുസൃതമായി അവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളും നാമങ്ങളും എനിക്കു പറയുക.

Verse 3

व्यास उवाच । शृणु पार्थ महाबाहो धर्ममूर्ते नृपोत्तम । स्थाने वै स्थापिता शक्तिः काजेशैश्चैव गोत्रपा

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥ, മഹാബാഹോ! ഹേ ധർമ്മമൂർത്തേ, നൃപോത്തമ! കേൾക്കുക—കാജേശാധിപന്മാർ യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ ശക്തിയെ സ്ഥാപിച്ചു; അവൾ ഗോത്രങ്ങളുടെ രക്ഷകയാണ്.

Verse 4

श्रीमाता मदारिकायां शांता नंदापुरे वरे । रक्षार्थं द्विजमुख्यानां चतुर्दिक्षु स्थिताश्च ताः

മദാരികയിൽ ശ്രീമാതാ വിരാജിക്കുന്നു; ശ്രേഷ്ഠ നന്ദാപുരത്തിൽ ശാന്താ വിരാജിക്കുന്നു. ദ്വിജമുഖ്യരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ആ ശക്തികൾ നാലുദിക്കുകളിലും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 5

युक्ताश्चैव सुरैः सर्वैः स्वस्वस्थाने नृपोत्तम । वनमध्ये स्थिताः सर्वा द्विजानां रक्षणाय वै

ഹേ നൃപോത്തമാ! സർവ്വദേവന്മാർ യഥാവിധി നിയോഗിച്ച അവർ എല്ലാവരും വനത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു—നിശ്ചയമായും ദ്വിജന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി.

Verse 6

सा बभूव महाराज सावित्रीति प्रथा शिवा । असुराणां वधार्थाय ज्ञानजा स्थापिता सुरैः

ഹേ മഹാരാജാ! ആ ശിവമംഗളദേവി ‘സാവിത്രി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി. പവിത്രജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവളെ അസുരവധാർത്ഥം ദേവന്മാർ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 7

गात्रायी पक्षिणी देवी छत्रजा द्वारवासिनी । शीहोरी चूटसंज्ञा या पिप्पलाशापुरी तथा । अन्याश्च बहवश्चैव स्थापिता भयरक्षणे

ഗാത്രായീ, പക്ഷിണീ ദേവി, ഛത്രജാ, ദ്വാരവാസിനീ, ശീഹോരീ, ‘ചൂടാ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൾ, പിപ്പലാശാപുരീ—ഇങ്ങനെ മറ്റു പല ദേവിമാരെയും ഭയരക്ഷയ്ക്കായി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 8

प्रतीच्योदीच्यां याम्यां वै विबुधैः स्थापिता हि सा । नानायुधधरा सा च नानाभरणभूषिता

പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, തെക്ക് ദിക്കുകളിലും ആ ദേവിയെ ദേവന്മാർ സ്ഥാപിച്ചു; അവൾ നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ ധരിക്കുകയും നാനാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

Verse 9

नानावाहनमारूढा नानारूपधरा च सा । नानाकोपसमायुक्ता नानाभयविना शिनी

അവൾ നാനാവിധ വാഹനങ്ങളിൽ ആരൂഢയായി, നാനാരൂപങ്ങളും ധരിച്ചു. നാനാവിധ കോപസമന്വിതയായി അവൾ നാനാഭയങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളായിരുന്നു.

Verse 10

स्थाप्या मातर्यथास्थाने यथायोग्या दिशोदिश । गरुडेन समारूढा त्रिशूलवरधारिणी

മാതൃദേവിയെ അവളുടെ യഥാസ്ഥാനത്തിൽ, ഓരോ ദിശയിലും യഥായോഗ്യമായി പ്രതിഷ്ഠിക്കണം—ഗരുഡാരൂഢയായി, ത്രിശൂലം ധരിച്ചു വരദായിനിയായി।

Verse 11

सिंहारूढा शुद्धरूपा वारुणी पानदर्पिता । खड्गखेटकबाणाढ्यैः करैर्भाति शुभानना

സിംഹാരൂഢയായി, ശുദ്ധരൂപിണിയായി—വാരുണീ, പാനദർപ്പത്തിൽ മദോന്മത്തയായി—ശുഭമുഖിയായ ദേവി ഖഡ്ഗം, ഖേടകം, ബാണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കരങ്ങളാൽ ദീപ്തിയോടെ ഭാസിക്കുന്നു।

Verse 12

रक्तवस्त्रावृता चैव पीनोन्नतपयोधरा । उद्यदादित्यबिंबाभा मदाघूर्णितलोचना

അവൾ രക്തവസ്ത്രങ്ങളാൽ ആവൃതയായി, പീനോന്നത പയോധരയായി; ഉദയസൂര്യബിംബംപോലെ ദീപ്തയായി, മദം മൂലം ചാഞ്ചല്യമുള്ള നേത്രങ്ങളോടുകൂടിയവൾ।

Verse 13

एवमेषा महादिव्या काजेशैः स्थापिता तदा । रक्षार्थं सर्वजंतूनां सत्यमंदिरवासिनाम्

ഇങ്ങനെ ആ മഹാദിവ്യ ദേവിയെ അന്ന് കാജേശന്മാർ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു—സകല ജീവജാലങ്ങളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് സത്യമന്ദിരവാസികളുടെ രക്ഷാർത്ഥം।

Verse 14

सा देवी नृपशार्दूल स्तुता संपूजिता सह । ददाति सकलान्कामान्वांछितान्नृपमत्तम

ഹേ നൃപശാർദൂലാ! ആ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് സമ്യക് പൂജിച്ചാൽ അവൾ പ്രസന്നയായി, ഹേ നൃപമത്തമാ, എല്ലാ വാഞ്ഛിത കാമങ്ങളും ദാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 15

धर्मारण्यात्पश्चिमतः स्थापिता छत्रजा शुभा । तत्रस्था रक्षते विप्रान्कियच्छक्तिसम न्विता

ധർമാരണ്യത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ശുഭയായ ‘ഛത്രജാ’ ദേവി പ്രതിഷ്ഠിതയായി. അവൾ അവിടെ വസിച്ച്, പരിമിത ദിവ്യശക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണരെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 16

भैरवं रूपमास्थाय राक्षसानां वधाय च । धारयंत्यायुधानीत्थं विप्राणामभयाय च

രാക്ഷസവധത്തിനായി അവൾ ഭൈരവരൂപം ധരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചു, ബ്രാഹ്മണർക്കു അഭയം നൽകുന്നു.

Verse 17

सरश्चकार तस्याग्रे उत्तमं जल पूरितम् । सरस्यस्मिन्महाभाग कृत्वा स्नानादितर्पणम्

അവളുടെ മുമ്പിൽ അദ്ദേഹം ശുദ്ധജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഒരു ഉത്തമ തടാകം സൃഷ്ടിച്ചു. ഹേ മഹാഭാഗ! ആ തടാകത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് തർപ്പണാദി കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു,

Verse 18

पिंडदानादिकं सर्वमक्षयं चैव जायते । भूमौ क्षिप्तांजलीन्दिव्यान्धूपदीपादिकं सदा

പിണ്ഡദാനാദി എല്ലാ കർമങ്ങളുടെയും പുണ്യം അക്ഷയമാകുന്നു. ഭൂമിയിൽ അർപ്പിച്ച ദിവ്യ അഞ്ജലി, ധൂപദീപാദി നിവേദ്യങ്ങളും സദാ ഫലപ്രദമാകുന്നു.

Verse 19

तस्य नो बाधते व्याधिः शत्रूणां नाश एव च । बलिदानादिकं तत्र कुर्याद्भूयः स्वशक्तितः

അവനെ രോഗങ്ങൾ ബാധിക്കുകയില്ല; ശത്രുക്കളുടെ നാശം തന്നെ സംഭവിക്കും. അതിനാൽ അവിടെ സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ബലിദാനാദി അർപ്പണം ചെയ്യണം.

Verse 20

शत्रवो नाशमायांति धनं धान्यं विवर्धते । आनंदा स्थापिता राजञ्छक्त्यंशा च मनोरमा

ശത്രുക്കൾ നശിക്കുന്നു; ധനവും ധാന്യവും വർധിക്കുന്നു. ഹേ രാജാവേ, ശക്ത്യാംശമായ മനോഹര ആനന്ദാ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 21

रक्षणार्थं द्विजातीनां माहात्म्यं शृणु भूपते । शुक्लांबरधरा दिव्या हेमभूषणभूषिता

ഹേ ഭൂപതേ, ദ്വിജന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ഇതിന്റെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കൂ. അവൾ ദിവ്യദേവി; ശ്വേതാംബരം ധരിച്ച് സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 22

सिंहारूढा चतुर्हस्ता शशांककृतशेखरा । मुक्ताहारलतोपेता पीतोन्नतपयोधरा

അവൾ സിംഹാരൂഢ, ചതുര്ഹസ്ത, ശശാങ്കത്തെ ശിഖരമായി ധരിച്ചവൾ. മുത്തുമാലകളാൽ അലങ്കൃതയായി, അവളുടെ ഉന്നത പയോധരങ്ങൾ സ്വർണാഭ കാന്തിയോടെ ദീപ്തമാണ്.

Verse 23

अक्षमालासिहस्ता च गुण तोमरधारिणी । दिव्यगंधवराधारा दिव्यमालाविभूषिता

അവളുടെ കൈകളിൽ അക്ഷമാലയും ഖഡ്ഗവും; ധനുസ്സിന്റെ ജ്യയും തോമരവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദിവ്യസുഗന്ധത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠാധാരയായി, ദിവ്യമാലകളാൽ വിഭൂഷിതയാണ്.

Verse 24

सात्त्विकी शक्तिरानंदा स्थिता तस्मिन्पुरे पुरा । पूजयेत्तां च वै राजन्कर्पूरारक्त चंदनैः

സാത്ത്വികശക്തിയായ ആനന്ദാ പുരാതനകാലം മുതൽ ആ നഗരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ രാജാവേ, കർപ്പൂരംയും രക്തചന്ദനവും കൊണ്ട് അവളെ പൂജിക്കണം.

Verse 25

भोजयेत्पायसैः शुभ्रैर्मध्वाज्यसितया सह । भवान्याः प्रीतये राजन्कुमार्याः पूजनं तथा

ഹേ രാജാവേ, ഭവാനിയുടെ പ്രീതിക്കായി ശുദ്ധമായ വെളുത്ത പായസം തേൻ, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര എന്നിവയോടെ ഭക്തർക്കും/അതിഥികൾക്കും ഭോജനം നൽകണം; കൂടാതെ കുമാരീദേവിയെ പൂജിക്കണം।

Verse 26

तत्र जप्तं हुतं दत्तं ध्यातं च नृपसत्तम । तत्सर्वं चाक्षयं तत्र जायते नात्र संशयः

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ ചെയ്ത ജപം, ഹോമത്തിൽ അർപ്പിച്ച ആഹുതി, നൽകിയ ദാനം, ചെയ്ത ധ്യാനം—ഇവയെല്ലാം അവിടെ അക്ഷയഫലമാകുന്നു; സംശയമില്ല।

Verse 27

त्रिगुणे त्रिगुणा वृद्धिस्तस्मिन्स्थाने नृपोत्तम । साधकस्य भवेन्नूनं धनदारादिसं पदः

ഹേ നൃപോത്തമാ, പുണ്യം ത്രിഗുണമാകുന്ന ആ സ്ഥാനത്ത് വർദ്ധനയും നിശ്ചയമായി ത്രിഗുണമാണ്; സാധകനു ധനം, ഭാര്യ മുതലായ സമ്പത്തുകൾ ഉറപ്പായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 28

न हानिर्न च रोगश्च न शत्रुर्न च दुष्कृतम् । गावस्तस्य विवर्द्धंते धनधान्यादिसंकुलम्

അവനു നഷ്ടമില്ല, രോഗമില്ല; ശത്രുവോ ദുഷ്കൃത്യമോ അവനെ കീഴടക്കുകയില്ല. അവന്റെ പശുക്കൾ വർദ്ധിക്കും; അവന്റെ ഗൃഹം ധനധാന്യാദികളാൽ സമൃദ്ധമാകും।

Verse 29

न शाकिन्या भयं तस्य न च राज्ञश्च वैरिणः । न च व्याधिभयं चैव सर्वत्र विजयी भवेत्

അവനു ശാകിനിയുടെ ഭയമില്ല, വൈരിയായ രാജാവിന്റെ ഭയവും ഇല്ല; രോഗഭയവും ഇല്ല. അവൻ എല്ലായിടത്തും വിജയിയാകും।

Verse 30

विद्याश्चतुर्द्दशास्यैव भासंते पठिता इव । सूर्यवद्द्योतते भूमावानंदमा श्रितो नरः

അവനു ചതുര്ദശ വിദ്യകളും പഠിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെ സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു. ആനന്ദത്തിൽ സ്ഥാപിതനായ ആ നരൻ ഭൂമിയിൽ സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ ദീപ്തനാകുന്നു.