Adhyaya 12

Verse 1

व्यास उवाच । ततो देवैर्नृपश्रेष्ठ रक्षार्थं सत्यमंदिरम् । स्थापितं तत्तदाद्यैव सत्याभिख्या हि सा पुरी

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് ദേവന്മാർ സംരക്ഷണാർത്ഥം ‘സത്യമന്ദിരം’ സ്ഥാപിച്ചു; അന്നുതന്നെ ആ പുരി ‘സത്യാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി।

Verse 2

पूर्वं धर्मेश्वरो देवो दक्षिणेन गणाधिपः । पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः

കിഴക്കായി ധർമ്മേശ്വരദേവൻ, തെക്കായി ഗണാധിപൻ (ഗണേശൻ), പടിഞ്ഞാറായി ഭാനു (സൂര്യൻ), വടക്കായി സ്വയംഭൂ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । गणेशः स्थापितः केन कस्मात्स्थापितवानसौ । किं नामासौ महाभाग तन्मे कथय मा चिरम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഗണേശനെ ആരാണ് സ്ഥാപിച്ചത്? എന്ത് കാരണത്താൽ അവൻ അവനെ സ്ഥാപിച്ചു? ഹേ മഹാഭാഗാ! അവന്റെ നാമം എന്ത്? വൈകാതെ പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 4

व्यास उवाच । अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिकारणम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഗണേശന്റെ അവതരണത്തിന്റെ (ഉത്ഭവത്തിന്റെ) കാരണം വിശദീകരിക്കും।

Verse 5

समये मिलिताः सर्वे देवता मातरस्तथा । धर्मारण्ये महाराज स्थापितश्चंडिकासुतः

അന്നേരം എല്ലാ ദേവന്മാരും മാതൃദേവിമാരും ഒന്നിച്ചു കൂടി. ഹേ മഹാരാജാവേ, ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ ചണ്ഡികാസുതൻ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 6

आदौ देवैर्नृपश्रेष्ठ भूमौ वै सत्ययोषिताम् । प्राकारश्चाभवत्तत्र पताकाध्वजशोभितः

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ആദ്യം ദേവന്മാർ സത്യയോഷിതകളുടെ ഭൂമിയിൽ അവിടെ ഒരു പ്രാകാരം പണിതു; അത് പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു.

Verse 7

ब्राह्मणायतने तत्र प्राकारमण्डलान्तरे । तन्मध्ये रचितं पीठमिष्टकाभिः सुशोभितम्

അവിടെ ബ്രാഹ്മണായതനത്തിൽ, പ്രാകാരമണ്ഡലത്തിനകത്ത്, നടുവിൽ ഇഷ്ടകകളാൽ സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ച ഒരു പീഠം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 8

प्रतोल्यश्च चतस्रो वै शुद्धा एव सतोरणाः । पूर्वे धर्मेश्वरो देवो दक्षिणे गणनायकः

അവിടെ നാലു ശുദ്ധമായ പ്രതോലികൾ (വാതിലുകൾ) ഉണ്ടായിരുന്നു; ഓരോന്നിലും മനോഹരമായ തോരണം. കിഴക്കിൽ ധർമ്മേശ്വരദേവൻ, തെക്കിൽ ഗണനായകൻ (ഗണേശൻ) ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 9

पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः । धर्मेश्वरोत्पत्तिवृत्तमाख्यातं तत्तवाग्रतः

പടിഞ്ഞാറ് ഭാനു (സൂര്യൻ) പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു; വടക്കിൽ സ്വയംഭൂ. ധർമ്മേശ്വരന്റെ ഉത്ഭവവൃത്താന്തം നിന്റെ മുമ്പിൽ വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 10

अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिहेतुकम् । कदाचित्पार्वती गात्रोद्वर्त्तनं कृतवत्यभूत्

ഇപ്പോൾ ഗണേശന്റെ പ്രാദുര്ഭാവകാരണം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ പാർവതീദേവി സ്വന്തം ദേഹത്തിൽ ഉഡ്വർത്തനം ചെയ്ത് ശുദ്ധിലേപനം ചെയ്തു.

Verse 11

मलं तज्जनितं दृष्ट्वा हस्ते धृत्वा स्वगात्रजम् । प्रतिमां च ततः कृत्वा सुरूपं च ददर्श ह

അതിൽ നിന്നുണ്ടായ, സ്വന്തം ദേഹജന്യമായ മാലിന്യം കണ്ടു അവൾ അത് കൈയിൽ എടുത്തു. പിന്നെ അതിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രതിമ രൂപപ്പെടുത്തി മനോഹരരൂപം ദർശിച്ചു.

Verse 12

जीवं तस्यां च संचार्य उदतिष्ठत्तदग्रतः । मातरं स तदोवाच कि करोमि तवाज्ञया

ആ രൂപത്തിൽ ജീവൻ സഞ്ചരിപ്പിച്ച് അവൻ അവളുടെ മുമ്പിൽ എഴുന്നേറ്റുനിന്നു. പിന്നെ മാതാവിനോട് പറഞ്ഞു—“അമ്മേ, നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?”

Verse 13

पार्वत्युवाच । यावत्स्नानं करिष्यामि तावत्त्वं द्वारि तिष्ठ मे । आयुधानि च सर्वाणि परश्वादीनि यानि तु

പാർവതി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത്രയും നീ എന്റെ വാതിലിൽ നില്ക്കുക. പരശു മുതലായ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ധരിക്കയും ചെയ്യുക.”

Verse 14

त्वयि तिष्ठति मद्द्वारे कोऽपि विघ्नं करोतु न । एवमुक्तो महादेव्या द्वारेऽतिष्ठत्स सायुधः

“നീ എന്റെ വാതിലിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ ആരും തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്.” മഹാദേവിയുടെ ആജ്ഞ കേട്ട് അവൻ ആയുധധാരിയായി വാതിലിൽ നിന്നു.

Verse 16

द्वारस्थेन गणेशेन प्रवेशोदायि तस्य न । ततः क्रुद्धो महादेवः परस्परमयुध्यत

വാതിലിൽ നിന്ന ഗണേശൻ അവനു പ്രവേശനം അനുവദിച്ചില്ല. അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ മഹാദേവൻ അവനോടു പരസ്പരം യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 17

युद्धं कृत्वा ततश्चोभौ परस्परवधैषिणौ । परशुं जघ्निवान्देव ललाटे परमे शुभम्

യുദ്ധം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഇരുവരും പരസ്പരവധം ആഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ ദേവൻ പരശുവാൽ അവന്റെ ലലാട്ടത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു—ഫലം ഭീകരമായാലും അതു പരമശുഭം ആയി കണക്കാക്കി.

Verse 18

ततो देवो महादेवः शूलमुद्यम्य चाहनत् । शिरश्चिच्छेद शूलेन तद्भूमौ निपपात ह

പിന്നീട് മഹാദേവൻ ത്രിശൂലം ഉയർത്തി പ്രഹരിച്ചു. ത്രിശൂലത്താൽ ശിരഛേദം സംഭവിച്ചു; അത് ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे देवो महादेवो जगाम ह । आभ्यंतरे प्रवेष्टुं च मतिं दध्रे महेश्वरः

ഇതിനിടയിൽ മഹാദേവൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. മഹേശ്വരൻ അകത്ത് പ്രവേശിക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 20

पार्वतीं विकलां दृष्ट्वा देवदेवो महेश्वरः । चिंतयामास देवोऽपि किं कृतं वा मुधा मया

പാർവതിയെ വ്യാകുലയായി കണ്ട ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ എന്തു ചെയ്തു? ഇതെന്തിന് വ്യർത്ഥമായി ചെയ്തു?”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र गजासुरमपश्यत । तं दृष्ट्वा च महादैत्यं सर्वलोकैकपूजितः

അന്നേരം അവിടെ അദ്ദേഹം ഗജാസുരനെ കണ്ടു. ആ മഹാദൈത്യനെ കണ്ടപ്പോൾ, സർവ്വലോകങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന ഭഗവാൻ പ്രവർത്തിക്കാൻ ഒരുങ്ങി.

Verse 22

जघ्निवांस्तच्छिरो गृह्य पार्वत्या कृतमर्भकम् । उत्तस्थौ सगणस्तत्र महादेवस्य सन्निधौ

അവനെ വധിച്ച് അവന്റെ ശിരസ് എടുത്തുകൊണ്ട്, പാർവതി സൃഷ്ടിച്ച ആ ബാലൻ അവിടെ മഹാദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ എഴുന്നേറ്റു നിന്നു.

Verse 23

ततो नाम चकारास्य गजानन इति स्फुटम् । सुराः सर्वे च संपृक्ता हर्षिता मुनयस्तथा

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം വ്യക്തമായി അവന് ‘ഗജാനനൻ’ എന്ന നാമം നൽകി. എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു കൂടി; മുനിമാരും ആനന്ദിച്ചു.

Verse 24

स्तुवंति स्तुतिभिः शश्वत्कुटुम्बकुशलंकरम् । विक्रीणाति कुटुम्बं यो मोदकार्थं समर्चके

അവർ നിത്യവും സ്തുതികളാൽ കുടുംബക്ഷേമം വരുത്തുന്നവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. എന്നാൽ മോദകത്തിനായി ആരാധനയ്ക്കിടയിൽ തന്നെ സ്വന്തം കുടുംബത്തെ ‘വിൽക്കുന്ന’വൻ അധർമ്മം ചെയ്യുന്നു.

Verse 25

दक्षिणस्यां प्रतोल्यां तमेकदंतं च पीवरम् । आर्चयच्च महादेवं स्वयंभूः सुरपूजितम्

തെക്കേ കവാടത്തിൽ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥൂല ഏകദന്തനെ ആരാധിച്ചു; കൂടാതെ ദേവന്മാർ പൂജിക്കുന്ന സ്വയംഭൂ മഹാദേവനെയും പൂജിച്ചു.

Verse 26

जटिलं वामनं चैव नागयज्ञोपवीतकम् । त्र्यक्षं चैव महाकायं करध्वजकुठारकम्

ജടാധാരി, വാമനാകൃതിയുള്ളവൻ, നാഗത്തെ യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ചവൻ; ത്രിനേത്രൻ, മഹാകായൻ, കൈയിൽ ധ്വജവും കുഠാരവും വഹിക്കുന്നവൻ—ഇങ്ങനെ പ്രഭുവിനെ വർണ്ണിച്ചു.

Verse 27

दधानं कमलं हस्ते सर्वविप्रविनाशनम् । रक्षणाय च लोकानां नगराद्दक्षिणाश्रितम्

കയ്യിൽ കമലം ധരിച്ച്, വിപ്രന്മാർക്ക് നാശം വരുത്തുന്ന ദുഷ്ശക്തികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ആശ്രയിച്ച് വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 28

सुप्रसन्नं गणाध्यक्षं सिद्धिबुद्धिनमस्कृतम् । सिंदूराभं सुरश्रेष्ठं तीव्रांकुशधरं शुभम्

അതിപ്രസന്നനായ ഗണാധ്യക്ഷൻ, സിദ്ധിയും ബുദ്ധിയും നമസ്കരിക്കുന്നവൻ; സിന്ദൂരവർണ്ണൻ, സുരശ്രേഷ്ഠൻ, ശുഭൻ, തീക്ഷ്ണ അങ്കുശധാരി.

Verse 29

शतपुष्पैः शुभैः पुष्पैरर्चितं ह्यमराधिपः । प्रणम्य च महाभक्त्या तुष्टुवु स्तं सुरास्ततः

അമരാധിപൻ നൂറു ശുഭപുഷ്പങ്ങളാൽ അവനെ അർച്ചിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവന്മാർ മഹാഭക്തിയോടെ പ്രണാമം ചെയ്ത് അവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 30

देवा ऊचुः । नमस्तेस्तु सुरेशाय गणानां पतये नमः । गजानन नमस्तुभ्यं महादेवाधिदैवत

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സുരേശാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ഗണങ്ങളുടെ പതി, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ഗജാനനാ, നിനക്കു നമസ്കാരം—നീ മഹാദേവന്റെ അധിദൈവതമായ പരമ ദിവ്യശക്തിയാണ്.

Verse 31

भक्तिप्रियाय देवाय गणाध्यक्ष नमोस्तु ते । इत्येतैश्च शुभैः स्तोत्रैः स्तूयमानो गणाधिपः । सुप्रीतश्च गणाध्यक्षः तदाऽसौ वाक्यमब्रवीत्

ഭക്തിപ്രിയനായ ദേവാ, ഹേ ഗണാധ്യക്ഷാ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ശുഭസ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ഗണാധിപൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി; അപ്പോൾ ഗണാധ്യക്ഷൻ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 32

गणाध्यक्ष उवाच । तुष्टोऽहं वो सुरा ब्रूत वांछितं च ददामि वः

ഗണാധ്യക്ഷൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവഗണങ്ങളേ! ഞാൻ നിങ്ങളിൽ പ്രസന്നനാണ്. പറയുവിൻ; നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങള്ക്കു നൽകാം.

Verse 33

देवा ऊचुः । त्वमत्रस्थो महाभाग कुरु कार्यं च नः प्रभो । धर्मारण्ये च विप्राणां वणिग्जननिवासिनाम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ പ്രഭോ! നിങ്ങൾ ഇവിടെ വസിച്ച് ഞങ്ങളുടെ കാര്യം സിദ്ധമാക്കുക. ധർമാരണ്യത്തിൽ പാർക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും വാണിജ്യജനങ്ങളെയും കൃപയോടെ സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 34

ब्रह्मचर्यादियुक्तानां धार्मिकाणां गणेश्वर । वर्णाश्रमेतराणां च रक्षिता भव सर्वदा

ഹേ ഗണേശ്വരാ! ബ്രഹ്മചര്യാദി നിയമങ്ങളിൽ നിഷ്ഠയുള്ള ധാർമ്മികരെയും, വർണാശ്രമക്രമത്തിന് പുറത്തുള്ളവരെയും കൂടി, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും സംരക്ഷകനാകുക.

Verse 35

त्वत्प्रसादान्महाभाग धनसौख्ययुता द्विजाः । भवंतु सर्वे सततं वणिजश्च महाबलाः

ഹേ മഹാഭാഗാ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ എല്ലാ ദ്വിജരും എപ്പോഴും ധനവും സുഖവും അനുഭവിക്കട്ടെ; വാണിജ്യജനങ്ങളും നിത്യവും മഹാബലവാന്മാരായി സമൃദ്ധരാകട്ടെ.

Verse 36

रक्षितव्यास्त्वया देव यावच्चंद्रार्कमेदिनी । एवमस्त्विति सोवादीद्गणनाथो महेश्वरः

ഹേ ദേവാ! ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരോടുകൂടി ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നത്രകാലം ഇവരെ നീ തന്നേ സംരക്ഷിക്കണം. അപ്പോൾ ഗണനാഥനായ മഹേശ്വരൻ “ഏവമസ്തു” എന്നു അരുളി.

Verse 37

देवाश्च हर्षमापन्नाः पूजयंति गणाधिपम् । ततो देवा मुदा युक्ताः पुष्पधूपादितर्पणैः

ദേവന്മാർ ഹർഷത്തോടെ ഗണാധിപനെ പൂജിച്ചു. തുടർന്ന് ആനന്ദത്തോടെ പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായ തർപ്പണാർപ്പണങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു.

Verse 38

ये चान्ये मनुजा लोके निर्विघ्नार्थं च पूजयन्

ഇതുപോലെ ഈ ലോകത്തിൽ വിഘ്നരഹിതത്വത്തിനായി (അവനെ) പൂജിക്കുന്ന മറ്റു മനുഷ്യരും—

Verse 39

विवाहोत्सवयज्ञेषु पूर्वमाराधितो भवेत् । धर्मारण्योद्भवानां च प्रसन्नो भव सर्वदा

വിവാഹം, ഉത്സവം, യജ്ഞം എന്നിവയിൽ ആദ്യം അവനെ തന്നേ ആരാധിക്കണം. ധർമാരണ്യത്തിൽ ജനിച്ച (അഥവാ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട) ജനങ്ങളോടു നീ എപ്പോഴും പ്രസന്നനായിരിക്കണമേ.