Adhyaya 98

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र प्रभासेश्वरमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु स्वर्गसोपानमुत्तमम्

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിന് ശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഉത്തമ പ്രഭാസേശ്വരനിലേക്കു പോകണം; അദ്ദേഹം ത്രിലോകങ്ങളിലും സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന്റെ പരമ സോപാനമായി പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । प्रभासं तात मे ब्रूहि कथं जातं महाफलम् । स्वर्गसोपानदं दृश्यं संक्षेपात्कथयस्व मे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—താതാ, പ്രഭാസം എങ്ങനെ മഹാഫലദായകമായി? ദൃശ്യമായ ‘സ്വർഗ്ഗസോപാനദായക’മായ ഈ തീർത്ഥത്തെ സംക്ഷേപമായി എനിക്ക് പറയുക.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दुर्भगा रविपत्नी च प्रभानामेति विश्रुता । तया चाराधितः शम्भुरुग्रेण तपसा पुरा

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—രവിയുടെ (സൂര്യന്റെ) ഭാര്യ ‘പ്രഭാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു; അവളെ ‘ദുർഭാഗ്യവതി’ എന്നും വിളിച്ചു. അവൾ പൂർവകാലത്ത് ഉഗ്രതപസ്സാൽ ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 4

वायुभक्षा स्थिता वर्षं वर्षं ध्यानपरायणा । ततस्तुष्टो महादेवः प्रभायाः पाण्डुनन्दन

അവൾ വായുവേ ആഹാരമാക്കി വർഷംതോറും ധ്യാനപരായണയായി നിലകൊണ്ടു. തുടർന്ന്, ഹേ പാണ്ഡുനന്ദന, മഹാദേവൻ പ്രഭയിൽ പ്രസന്നനായി.

Verse 5

ईश्वर उवाच । कस्मात्संक्लिश्यसे बाले कथ्यतां यद्विवक्षितम् । अहं हि भास्करोऽप्येको नानात्वं नैव विद्यते

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ബാലികേ, നീ എന്തിന് നിന്നെ ക്ലേശിപ്പിക്കുന്നു? പറയാൻ/ചോദിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു പറയുക. ഞാനേ ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ) കൂടിയാണ്; സത്യത്തിൽ ഭേദമില്ല.

Verse 6

प्रभोवाच । नान्यो देवः स्त्रियः शम्भो विना भर्त्रा क्वचित्प्रभो । सगुणो निर्गुणो वापि धनाढ्यो वाप्यकिंचनः

പ്രഭ പറഞ്ഞു—ഹേ ശംഭോ, ഹേ പ്രഭോ, സ്ത്രീയ്ക്ക് ഭർത്താവിനെ വിട്ട് മറ്റൊരു ദേവൻ എവിടെയും ഇല്ല—അവൻ സഗുണനായാലും നിർഗുണനായാലും, ധനാഢ്യനായാലും അകിഞ്ചനനായാലും.

Verse 7

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः स्त्रीणां भर्तैव दैवतम् । दुर्भगत्वेन दग्धाहं सखीमध्ये सुरेश्वर । भर्त्तर्यल्लब्धसौख्यास्मि तेन क्लिश्याम्यहं भृशम्

പ്രിയനായാലും ദ്വേഷ്യനായാലും, സ്ത്രീകൾക്കു ഭർത്താവേ ദൈവം. ഹേ സുരേശ്വരാ, സഖിമദ്ധ്യേ ഞാൻ ദുര്ഭാഗ്യദാഹത്തിൽ ദഗ്ധയായി; ഭർത്താവിൽ സുഖം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ ഞാൻ അത്യന്തം ക്ലേശിക്കുന്നു।

Verse 8

ईश्वर उवाच । वल्लभा भास्करस्यैव मत्प्रसादाद्भविष्यसि

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ നിശ്ചയമായും ഭാസ്കരന്റെ (സൂര്യന്റെ) വല്ലഭയായിരിക്കും।

Verse 9

पार्वत्युवाच । अप्रमाणं भवद्वाक्यं भास्करोऽपि करिष्यति । वृथा क्लेशो भवेदस्याः प्रभायाः परमेश्वर

പാർവതി പറഞ്ഞു— ഹേ പരമേശ്വരാ, ഭാസ്കരനും നിങ്ങളുടെ വാക്കിനെ അപ്രമാണമാക്കും; അപ്പോൾ പ്രഭയുടെ ക്ലേശമൊക്കെയും വ്യർത്ഥമാകും।

Verse 10

उमावाक्यान्महेशानध्यातस्तिमिरनाशनः । आगतो गगनाद्भानुर्नर्मदोत्तररोधसि

ഉമയുടെ വാക്കുകളാൽ പ്രേരിതനായി മഹേശൻ ധ്യാനിച്ചു. തുടർന്ന് തമസ്സിനെ നശിപ്പിക്കുന്ന ഭാനു ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി നർമദയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് എത്തി।

Verse 11

भानुरुवाच । आहूतोऽस्मि कथं देव ह्यघासुरनिषूदन

ഭാനു പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവാ, ഹേ അഘാസുരനിഷൂദന, എന്നെ എന്തിനാണ് ആഹ്വാനം ചെയ്തത്?

Verse 12

ईश्वर उवाच । प्रभां पालय भो भानो संतोषेण परेण हि

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ഭാനു, പ്രഭയെ സംരക്ഷിക്ക; പരമസന്തോഷത്തോടെ തന്നെ അവളെ പാലിക്ക।

Verse 13

उमोवाच । प्रभाया मन्दिरे नित्यं स्थीयतां हिमनाशन । अग्रपत्नी समस्तानां भार्याणां क्रियतां रवे

ഉമ പറഞ്ഞു— ഹേ ഹിമനാശകാ, പ്രഭയുടെ മന്ദിരത്തിൽ നിത്യവും വസിക്ക. ഹേ രവി, നിന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരിലും പ്രഭയെ അഗ്രഭാര്യയാക്കുക।

Verse 14

भानुरुवाच । एवं देवि करिष्यामि तव वाक्यं वरानने । एतच्छ्रुत्वा प्रभाहूता प्रत्युवाच महेश्वरम्

ഭാനു പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവി, ഹേ വരാനനേ, നിന്റെ വചനം ഞാൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും. ഇത് കേട്ട് വിളിക്കപ്പെട്ട പ്രഭ മഹേശ്വരനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 15

प्रभोवाच । स्वांशेन स्थीयतां देव मन्मथारे उमापते । एकांशः स्थाप्यतामत्र तीर्थस्योन्मीलनाय च

പ്രഭ പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവാ, ഹേ മന്മഥാരേ, ഹേ ഉമാപതേ, നിന്റെ സ്വാംശത്താൽ ഇവിടെ വസിക്ക; ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ ഉന്മീലനത്തിനായി ഒരു അംശം ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാകട്ടെ।

Verse 16

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयं लिङ्गं स्थापितं तत्र पाण्डव । प्रभासेश इति ख्यातं सर्वलोकेषु दुर्लभम्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ പാണ്ഡവാ, അവിടെ സർവ്വദേവമയമായ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അത് ‘പ്രഭാസേശ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; സർവ്വലോകങ്ങളിലും ദുർലഭം.

Verse 17

अन्यानि यानि तीर्थानि काले तानि फलन्ति वै । प्रभासेशस्तु राजेन्द्र सद्यः कामफलप्रदः

മറ്റു തീർത്ഥങ്ങൾ കാലം വന്നാൽ ഫലം നൽകും; എന്നാൽ ഹേ രാജേന്ദ്ര, പ്രഭാസേശ്വരൻ ഉടൻതന്നെ അഭിലഷിതഫലം പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 18

माघमासे सिते पक्षे सप्तम्यां च विशेषतः । अश्वं यः स्पर्शयेत्तत्र यथोक्तब्राह्मणे नृप

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് സപ്തമി തിഥിയിൽ, ഹേ നൃപാ, അവിടെ ബ്രാഹ്മണോക്തവിധിപ്രകാരം ആരെങ്കിലും അശ്വത്തെ സ്പർശിച്ചാൽ—

Verse 19

इन्द्रत्वं प्राप्यते तेन भास्करस्याथवा पदम् । स्नात्वा परमया भक्त्या दानं दद्याद्द्विजातये

ആ പുണ്യകർമ്മം മൂലം ഇന്ദ്രത്വമോ ഭാസ്കരന്റെ പദമോ ലഭിക്കുന്നു। പരമഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദ്വിജനു (ബ്രാഹ്മണനു) ദാനം നൽകണം।

Verse 20

गोप्रदाता लभेत्स्वर्गं सत्यलोकं वरेश्वर । सर्वाङ्गसुन्दरीं शुभ्रां क्षीरिणीं तरुणीं शुभाम्

ഹേ വരേശ്വരാ, ഗോദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗം—സത്യലോകം വരെ—ലഭിക്കുന്നു; കൂടാതെ (ഫലമായി) സർവാംഗസുന്ദരി, ശുഭ്ര, ക്ഷീരിണി, തരുണി, ശുഭമായ ഗാവിനെയും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

सवत्सां घण्टासंयुक्तां कांस्यपात्रावदोहिनीम् । ददते ये नृपश्रेष्ठ न ते यान्ति यमालयम्

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, കിടാവോടുകൂടിയ, മണിയോടു ചേർന്ന, കാംസ്യപാത്രസഹിതം പാൽ കറക്കാൻ യോജ്യമായ ഗാവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവർ യമാലയത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല।

Verse 22

अथ यः परया भक्त्या स्नानं देवस्य कारयेत् । स प्राप्नोति परं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम्

ഇപ്പോൾ ആരെങ്കിലും പരമഭക്തിയോടെ ദേവന്റെ സ്നാനം നടത്തിപ്പിക്കുന്നുവോ, അവൻ പ്രളയാന്തം നിലനിൽക്കുന്ന പരമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 23

दौर्भाग्यं नाशमायाति स्नानमात्रेण पाण्डव । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या कन्यादानं प्रयच्छति

ഹേ പാണ്ഡവാ, സ്നാനം മാത്രത്താൽ തന്നെ ദൗർഭാഗ്യം നശിക്കുന്നു. ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ കന്യാദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 24

ब्राह्मणाय विवाहेन दापयेत्पाण्डुनन्दन । समानवयसे देया कुलशीलधनैस्तथा

ഹേ പാണ്ഡുനന്ദനാ, വിവാഹവിധിയാൽ ബ്രാഹ്മണനു കന്യയെ ദാനം ചെയ്യണം. സമവയസ്സുള്ള, സുകുല-ശീല-ധനസമ്പന്നനായ വരനു അവളെ നൽകണം।

Verse 25

ये ददन्ते महाराज ह्यपि पातकसंयुताः । तेषां पापानि लीयन्ते ह्युदके लवणं यथा

ഹേ മഹാരാജാ, പാപഭാരമുള്ളവരായാലും ദാനം ചെയ്യുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ ഉപ്പുപോലെ ലയിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 26

स्वामिद्रोहकृतं पापं निक्षेपस्यापहारिणि । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च कूटसाक्ष्यसमुद्भवम्

സ്വാമിദ്രോഹത്തിൽ നിന്നുള്ള പാപം, നിക്ഷേപം അപഹരിക്കുന്നവന്റെ പാപം, മിത്രഹന്താവിന്റെ, കൃതഘ്നന്റെ, കൂടാതെ കൂറ്റസാക്ഷ്യത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പാപം—

Verse 27

तद्ग्रामोद्यानभेदोत्थं परदारनिषेवणम् । वार्द्धुषिकस्य यत्पापं यत्पापं स्तेयसम्भवम्

അതുപോലെ ഗ്രാമോദ്യാനം/തോട്ടം നശിപ്പിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള പാപം, പരസ്ത്രീസംഗത്തിന്റെ പാപം, പലിശക്കാരന്റെ പാപം, മോഷണത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പാപം—(ഇവയൊക്കെയും)।

Verse 28

कूपभेदोद्भवं यच्च बैडालव्रतधारिणः । दाम्भिकं वृक्षच्छेदोत्थं विवाहस्य निषेधजम्

കിണർ പൊളിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള പാപം, ‘ബിഡാലവ്രതം’ (പൂച്ച-വ്രതം) ധരിക്കുന്നവന്റെ പാപം, ദംഭം/കപടതയുടെ പാപം, വൃക്ഷഛേദത്തിൽ നിന്നുള്ള പാപം, വിവാഹം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പാപം—(ഇവയൊക്കെയും)।

Verse 29

आरामस्थतरुच्छेदमगम्यागमनोद्भवम् । स्वभार्यात्यजने यच्च परभार्यासमीहनात्

തോട്ടത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ വെട്ടുന്നതിൽ നിന്നുള്ള പാപം, സമീപിക്കരുതാത്ത സ്ത്രീയെ സമീപിച്ചതിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പാപം, സ്വന്തം ധർമ്മപത്നിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന പാപം, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള പാപം—(ഇവയൊക്കെയും ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു)।

Verse 30

ब्रह्मस्वहरणे यच्च गरदे गोविघातिनि । विद्याविक्रयणोत्थं च संसर्गाद्यच्च पातकम्

ബ്രാഹ്മണന്റെ സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്നതിന്റെ പാപം, വിഷം പ്രയോഗിക്കുന്ന പാപം, ഗോവധത്തിന്റെ പാപം, പവിത്രവിദ്യ വിൽക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള പാപം, ദുഷ്‌സംഗത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ഏതു പാതകവും—(ഇവയൊക്കെയും)।

Verse 31

श्वबिडालवधाद्घोरं सर्पशूद्रोद्भवं तथा । भूमिहर्तुश्च यत्पापं भूमिहारिणि चैव हि

നായയും പൂച്ചയും വധിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള ഭീകര പാപം; അതുപോലെ സർപ്പങ്ങളോടും ശൂദ്രരോടും ഹിംസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാപം; ഭൂമി കവർന്നെടുക്കുന്നവന്റെ പാപവും ഭൂമി മോഷ്ടിക്കുന്നവന്റെയും പാപവും—(ഇവയൊക്കെയും)।

Verse 32

मा ददस्वेति यत्पापं गोवह्निब्राह्मणेषु च । तत्पापं याति विलयं कन्यादानेन पाण्डव

ഹേ പാണ്ഡവാ! ഗാവ്, അഗ്നി, ബ്രാഹ്മണർ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് “നൽകരുത്” എന്നു പറയുന്നതാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപം കന്യാദാനത്താൽ നശിക്കുന്നു।

Verse 33

स गत्वा भास्करं लोकं रुद्रलोके शुभे व्रजेत् । क्रीडते रुद्रलोकस्थो यावदिन्द्राश्चतुर्दश

അവൻ ഭാസ്കരലോകം പ്രാപിച്ച് പിന്നെ ശുഭമായ രുദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; രുദ്രലോകത്തിൽ വസിച്ച് പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരുടെ കാലം വരെ ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 34

सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना । एतद्व्रजति यस्तीर्थं प्रभासं पाण्डुनन्दन

സകല പാപങ്ങളും ക്ഷയിച്ചാൽ ശിവനിൽ ഭക്തിഭാവന ഉണരുന്നു. ഹേ പാണ്ഡുനന്ദന! പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നവന് ഇതുതന്നെ സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 35

सर्वतीर्थफलं प्राप्य सोऽश्वमेधफलं लभेत् । गोप्रदानं महापुण्यं सर्वपापक्षयं परम् । प्रशस्तं सर्वकालं हि चतुर्दश्यां विशेषतः

സകല തീർത്ഥഫലവും പ്രാപിച്ച് അവൻ അശ്വമേധയാഗഫലവും നേടുന്നു. ഗോദാനം മഹാപുണ്യം; അത് സർവ്വപാപങ്ങളുടെ പരമക്ഷയം വരുത്തുന്നു. ഇത് എല്ലാകാലവും പ്രശസ്തം—വിശേഷിച്ച് ചതുര്ദശിയിൽ।