Adhyaya 148

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थमङ्गारकं शिवम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम्

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹീപാലാ! തുടർന്ന് നർമദയുടെ ഉത്തരതീരത്തിലുള്ള ‘അംഗാരക’ ശിവതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക; അത് സർവ്വപാപക്ഷയകരമാണ്.

Verse 2

चतुर्थ्यङ्गारकदिने संकल्प्य कृतनिश्चयः । स्नायादस्तं गते सूर्ये सन्ध्योपासनतत्परः

ചതുര്ഥീ തിഥി അംഗാരകവാരം (ചൊവ്വ) കൂടിയാൽ, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ സങ്കൽപ്പം ചെയ്യണം; സൂര്യാസ്തത്തിനു ശേഷം സ്നാനം ചെയ്ത് സന്ധ്യോപാസനയിൽ പരായണനാകണം.

Verse 3

पूजयेल्लोहितं भक्त्या गन्धमाल्यविभूषणैः । संस्थाप्यस्थण्डिले देवं रक्तचन्दनचर्चितम्

ഭക്തിയോടെ ഗന്ധം, മാല, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ലോഹിതൻ (കുജ/അംഗാരക)നെ പൂജിക്കണം; ശുദ്ധസ്ഥണ്ഡിലത്തിൽ ദേവനെ സ്ഥാപിച്ച് രക്തചന്ദനലേപനം ചെയ്യണം.

Verse 4

अङ्गारकायेति नमः कर्णिकायां प्रपूजयेत् । कुजाय भूमिपुत्राय रक्ताङ्गाय सुवाससे

കർണികയിൽ ‘അംഗാരകായ നമഃ’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ വിശേഷപൂജ ചെയ്യണം; കുജൻ, ഭൂമിപുത്രൻ, രക്താംഗൻ, സുവാസൻ (സുവസ്ത്രധാരി) എന്നിവർക്കു നമസ്കാരം.

Verse 5

हरकोपोद्भवायेति स्वेदजायातिबाहवे । सर्वकामप्रदायेति पूर्वादिषु दलेषु च

കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മറ്റു ദളങ്ങളിൽ ക്രമമായി ‘ഹരകോപോദ്ഭവ’, ‘സ്വേദജ’, ‘അതിബാഹു’, ‘സർവകാമപ്രദ’ എന്ന നാമങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം।

Verse 6

एवं सम्पूज्य विधिवद्दद्यादर्घ्यं विधानतः । भूमिपुत्र महावीर्य स्वेदोद्भव पिनाकिनः

ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജിച്ച് ശേഷം വിധാനപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം—‘ഭൂമിപുത്രാ! മഹാവീര്യാ! പിനാകി (ശിവൻ) യുടെ സ്വേദോദ്ഭവാ!’ എന്ന്।

Verse 7

अङ्गारक महातेजा लोहिताङ्ग नमोऽस्तु ते । करकं वारिसंयुक्तं शालितंदुलपूरितम्

ഹേ മഹാതേജസ്വിയായ അങ്കാരകാ! ഹേ ലോഹിതാംഗാ! നമസ്കാരം. ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ കരകപാത്രം ശാലി അരിമണികളാൽ നിറച്ച് അർപ്പിക്കണം।

Verse 8

सहिरण्यं सवस्त्रं च मोदकोपरि संस्थितम् । ब्राह्मणाय निवेद्यं तत्कुजो मे प्रीयतामिति

സ്വർണ്ണവും വസ്ത്രവും സഹിതം, അത് മോദകങ്ങളുടെ മുകളിൽ വെച്ച് ബ്രാഹ്മണനു നിവേദനം ചെയ്ത്—‘കുജൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ’ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 9

अर्घं दत्त्वा विधानेन रक्तचन्दनवारिणा । रक्तपुष्पसमाकीर्णं तिलतंदुलमिश्रितम्

വിധാനപ്രകാരം ചുവന്ന ചന്ദനസുഗന്ധമുള്ള ജലത്തോടെ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ നിറച്ച്, എള്ളും അരിമണികളും കലർത്തി സമർപ്പിക്കണം।

Verse 10

कृत्वा ताम्रमये पात्रे मण्डले वर्तुले शुभे । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यां धरणीं गतः

ശുഭ വൃത്തമണ്ഡലത്തിൽ താമ്രപാത്രം സ്ഥാപിച്ച്, ആ പാത്രം ശിരസ്സിൽ വെച്ച്, മുട്ടുകുത്തി ഭൂമിയെ പ്രണാമിക്കണം।

Verse 11

मन्त्रपूतं महाभाग दद्यादर्घ्यं विचक्षणः । ततो भुञ्जीत मौनेन क्षारतिलाम्लवर्जितम्

ഹേ മഹാഭാഗ, വിവേകി മന്ത്രപൂതമായ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം। തുടർന്ന് ക്ഷാരം, എള്ള്, പുളി എന്നിവ ഒഴിവാക്കി മൗനത്തോടെ ഭുജിക്കണം।

Verse 12

स्निग्धं मृदुसमधुरमात्मनः श्रेय इच्छता । एवं चतुर्थे सम्प्राप्ते चतुर्थ्यङ्गारके नृप

ഹേ രാജാവേ, സ്വന്തം പരമ ശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സ്നിഗ്ധവും മൃദുവും സമമധുരവുമായ നിവേദ്യം അർപ്പിക്കണം। ഇങ്ങനെ ചതുർത്ഥി വന്നാൽ—പ്രത്യേകിച്ച് അങ്കാരക (ചൊവ്വ) ചതുർത്ഥിയാകുമ്പോൾ—ഇതുതന്നെ വിധി।

Verse 13

सौवर्णं कारयेद्देवं यथाशक्ति सुरूपिणम् । स्थापयेत्ताम्रके पात्रे गुडपीठसमन्विते

യഥാശക്തി സുന്ദരരൂപത്തിലുള്ള സ്വർണ്ണദേവമൂർത്തി നിർമ്മിപ്പിച്ച്, ശർക്കരപ്പീഠം ചേർന്ന താമ്രപാത്രത്തിൽ അത് സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 14

गन्धपुष्पादिभिर्देवं पूजयेद्गुडसंस्थितम् । ईशान्यां स्थापयेद्देवं गुडतोयसमन्वितम्

ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് ശർക്കരയിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ദേവനെ പൂജിക്കണം। തുടർന്ന് ഈശാന ദിക്കിൽ ശർക്കരജലത്തോടുകൂടെ ദേവനെ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 15

कासारेण तथाग्नेय्यां स्थापयेत्करकं परम् । रक्ततन्दुलसंमिश्रं नैरृत्यां वायुगोचरे

അതുപോലെ ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ കാസാരത്തോടെ നിറച്ച ഉത്തമ കരകം (കലശം) സ്ഥാപിക്കണം. നൈഋത്യ ദിക്കിൽ, വായു-ഗോചര പ്രദേശത്ത്, ചുവന്ന തണ്ടുലം (അരി) കലർന്ന (പാത്രം) വെക്കണം.

Verse 16

स्थापयेन्मोदकैः सार्धं चतुर्थं करकं बुधः । सूत्रेण वेष्टितग्रीवं गन्धमाल्यैरलंकृतम्

ബുദ്ധിമാൻ മോദകങ്ങളോടുകൂടി നാലാമത്തെ കരകം (കലശം) സ്ഥാപിക്കണം. അതിന്റെ ഗ്രീവം (കഴുത്ത്) സൂത്രംകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതും ഗന്ധ-മാല്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായിരിക്കണം.

Verse 17

शङ्खतूर्यनिनादेन जयशब्दादिमङ्गलैः । रक्ताम्बरधरं विप्रं रक्तमाल्यानुलेपनम्

ശംഖ-തൂര്യനിനാദത്തോടും ‘ജയ’ മുതലായ മംഗളശബ്ദങ്ങളോടും കൂടി, ചുവന്ന വസ്ത്രധാരിയും ചുവന്ന മാല്യവും ചുവന്ന അനുലേപനവും ധരിച്ച വിപ്രനെ ആദരിക്കണം.

Verse 18

वेदिमध्यगतं वापि महदासनसंस्थितम् । सुरूपं सुभगं शान्तं सर्वभूतहिते रतम्

ആ വിപ്രനെ വേദിയുടെ മദ്ധ്യത്തിലോ മഹത്തായ ആസനത്തിലോ ഇരുത്തണം—സുരൂപനും സుభഗനും ശാന്തനും സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതനുമായവൻ.

Verse 19

वेदविद्याव्रतस्नातं सर्वशास्त्रविशारदम् । पूजयित्वा यथान्यायं वाचयेत्पाण्डुनन्दन

ഹേ പാണ്ഡുനന്ദന! വേദവിദ്യയിൽ നിഷ്ണാതനും വ്രത-സ്നാനങ്ങളാൽ ശുദ്ധനുമായും സർവ്വശാസ്ത്രവിശാരദനുമായവനെ യഥാന്യായം പൂജിച്ച ശേഷം, വിധിപൂർവ്വം പാരായണം ചെയ്യിപ്പിക്കണം.

Verse 20

रक्तां गां च ततो दद्याद्रक्तेनानडुहा सह । प्रीयतां भूमिजो देवः सर्वदैवतपूजितः

അനന്തരം ചുവന്ന നിറമുള്ള പശുവിനെ ചുവന്ന കാളയോടുകൂടെ ദാനം ചെയ്ത്—“സർവ്വദേവന്മാരാൽ പൂജിതനായ ഭൂമിജദേവൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ” എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കണം.

Verse 21

विप्रं प्रदक्षिणीकृत्य पत्नीपुत्रसमन्वितः । पितृमातृसुहृत्सार्द्धं क्षमाप्य च विसर्जयेत्

ഭാര്യയും പുത്രനും കൂടെ വിപ്രനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, പിതാവും മാതാവും സുഹൃത്തുക്കളും ചേർന്ന് ക്ഷമ ചോദിച്ച് പിന്നെ ആദരത്തോടെ വിടയാക്കണം.

Verse 22

एवं कृतस्य तस्याथ तस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । यत्पुण्यं फलमुद्दिष्टं तत्ते सर्वं वदाम्यहम्

ഇങ്ങനെ ചെയ്ത ആ കർമത്തിന്—പ്രത്യേകിച്ച് ആ തീർത്ഥത്തിൽ—പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പുണ്യഫലം മുഴുവനും ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു.

Verse 23

सप्त जन्मानि राजेन्द्र सुरूपः सुभगो भवेत् । तीर्थस्यास्य प्रभावेन नात्र कार्या विचारणा

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ വരെ മനുഷ്യൻ സുന്ദരനും സൗഭാഗ്യവാനും ആകുന്നു. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവം അങ്ങനെ; ഇവിടെ സംശയം വേണ്ട.

Verse 24

अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे मृतो नरः । अङ्गारकपुरं याति देवगन्धर्वपूजितः

നിഷ്കാമനായാലും സകാമനായാലും, ആ തീർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ദേവഗന്ധർവന്മാർ പൂജിക്കുന്ന അങ്കാരകപുരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 25

उपभुज्य यथान्यायं दिव्यान्भोगाननुत्तमान् । इह मानुष्यलोके वै राजा भवति धार्मिकः

വിധിപൂർവ്വം അതുല്യമായ ദിവ്യഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, അവൻ ഈ മനുഷ്യലോകത്തിൽ തീർച്ചയായും ധാർമ്മികനായ രാജാവായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 26

सुरूपः सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वलोकनमस्कृतः

അവൻ സുന്ദരരൂപനും സൗഭാഗ്യവാനും സർവ്വരോഗവിമുക്തനുമായി, നൂറുവർഷത്തിലധികം ജീവിച്ച് സർവ്വജനങ്ങളാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 148

। अध्याय

അധ്യായം സമാപ്തം.