लिङ्गप्रतिष्ठा-माहात्म्यम् / The Greatness of Liṅga Installation

Verse 1

उपमन्युरुवाच । नित्यनैमित्तिकात्काम्याद्या सिद्धिरिह कीर्तिता । सा सर्वा लभ्येत सद्यो लिंगबेरप्रतिष्ठया

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—ഇവിടെ നിത്യ, നൈമിത്തിക, കാമ്യ കർമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സിദ്ധികൾ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ശിവന്റെ ലിംഗവും പവിത്ര ബേര (മൂർത്തി)യും പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്‌താൽ അവയെല്ലാം ഉടൻ ലഭിക്കും.

Verse 2

सर्वो लिंगमयो लोकस्सर्वं लिंगे प्रतिष्ठितम् । तस्मात्प्रतिष्ठिते लिंगे भवेत्सर्वं पतिष्ठितम्

സകല ലോകവും ലിംഗമയമാണ്; എല്ലാം ലിംഗത്തിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. അതിനാൽ ലിംഗം വിധിപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, എല്ലാം ദൃഢമായി പ്രതിഷ്ഠിതമായതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 3

ब्रह्मणा विष्णुना वापि रुद्रेणान्येन केन वा । लिंगप्रतिष्ठामुत्सृज्य क्रियते स्वपदस्थितिः

ബ്രഹ്മാവായാലും, വിഷ്ണുവായാലും, രുദ്രനായാലും, മറ്റാരുമായാലും—ശിവലിംഗപ്രതിഷ്ഠ ഇല്ലാതെ സ്വപരമപദത്തിൽ സ്ഥിരതയുടെ സിദ്ധി ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 4

किमन्यदिह वक्तव्यं प्रतिष्ठां प्रति कारणम् । पर्तिष्ठितं शिवेनापि लिंगं वैश्वेश्वरं यतः

ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ കാരണവും അധികാരവും സംബന്ധിച്ച് ഇനി എന്ത് പറയണം? ഇതേ കാരണത്താൽ സ്വയം ശിവൻ വൈശ്വേശ്വര ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परत्रेह च शर्मणे । स्थापयेत्परमेशस्य लिंगं बेरमथापि वा

അതുകൊണ്ട് ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ക്ഷേമത്തിനായി സർവ്വശ്രമത്തോടെയും പരമേശ്വരന്റെ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ബേരം (മൂർത്തി)യും പ്രതിഷ്ഠിക്കണം।

Verse 6

श्रीकृष्ण उवाच । किमिदं लिंगमाख्यातं कथं लिंगी महेश्वरः । कथं च लिंगभावो ऽस्य कस्मादस्मिञ्छिवो ऽर्च्यते

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—‘ലിംഗം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത് എന്താണ്? മഹേശ്വരൻ ‘ലിംഗീ’ എന്നു എങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നു? അവനിൽ ‘ലിംഗഭാവം’ എങ്ങനെ? പിന്നെ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ലിംഗത്തിൽ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നത്?

Verse 7

उपमन्युरुवाच । अव्यक्तं लिंगमाख्यातं त्रिगुणप्रभवाप्ययम् । अनाद्यनंतं विश्वस्य यदुपादानकारणम्

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—ലിംഗം അവ്യക്തമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ത്രിഗുണങ്ങൾ അതിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ച് അതിലേക്കുതന്നെ ലയിക്കുന്നു. അത് അനാദി-അനന്തവും വിശ്വത്തിന്റെ ഉപാദാന കാരണവും ആകുന്നു।

Verse 8

तदेव मूलप्रकृतिर्माया च गगनात्मिका । तत एव समुत्पन्नं जगदेतच्चराचरम्

അതു തന്നെയാണ് പരമതത്ത്വം—മൂലപ്രകൃതി; ആകാശസ്വഭാവമുള്ള മായയും അതുതന്നെ. അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഈ സർവ്വ ചരാചര ജഗത് ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 9

अशुद्धं चैव शुद्धं यच्छुद्धाशुद्धं च तत्त्रिधा । ततः शिवो महेशश्च रुद्रो विष्णुः पितामहः

ആ തത്ത്വം ത്രിവിധമാണ്—അശുദ്ധം, ശുദ്ധം, ശുദ്ധാശുദ്ധം (മിശ്രം). അതിൽ നിന്നാണ് ശിവൻ, മഹേശൻ, രുദ്രൻ, വിഷ്ണു, പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ) ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

Verse 10

भूतानि चेन्द्रियैर्जाता लीयन्ते ऽत्र शिवाज्ञया । अत एव शिवो लिंगो लिंगमाज्ञापयेद्यतः

ഭൂതങ്ങളും അവ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടുകൂടി ശിവാജ്ഞയാൽ ഇവിടെ തന്നേ ലയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ശിവൻ ‘ലിംഗം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; അവന്റെ പരമാധികാരാജ്ഞയാൽ ജഗത് ചിഹ്നിതവും നിയന്ത്രിതവും ആകുന്നു.

Verse 11

यतो न तदनाज्ञातं कार्याय प्रभवेत्स्वतः । ततो जातस्य विश्वस्य तत्रैव विलयो यतः

അവനറിയാത്തതായി യാതൊരു കാര്യവും സ്വയം ഉദ്ഭവിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ അവനിൽ നിന്നു ജനിച്ച വിശ്വം അവനിലേക്കുതന്നെ ലയിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് അതിന്റെ അധിഷ്ഠാനവും കാരണവും.

Verse 12

अनेन लिंगतां तस्य भवेन्नान्येन केनचित् । लिंगं च शिवयोर्देहस्ताभ्यां यस्मादधिष्ठितम्

ഇതിനാലേ അവന് ‘ലിംഗത്വം’ സിദ്ധമാകുന്നു; മറ്റെന്തിനാലും അല്ല. ലിംഗം ശിവ-ശക്തികളുടെ ദേഹമാണ്, കാരണം അത് ഇരുവരാലും അധിഷ്ഠിതവും അധിവസിതവും ആകുന്നു.

Verse 13

अतस्तत्र शिवः साम्बो नित्यमेव समर्चयेत् । लिंगवेदी महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः

അതുകൊണ്ട് ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ ഉമാസഹിതനായ ശിവനെ (സാംബനെ) നിത്യവും ആരാധിക്കണം. ലിംഗവേദി മഹാദേവി തന്നേ; ലിംഗം സാക്ഷാൽ മഹേശ്വരൻ തന്നേ।

Verse 14

तयोः संपूजनादेव स च सा च समर्चितौ । न तयोर्लिंगदेहत्वं विद्यते परमार्थतः

അവരിരുവരെയും സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ചതിനാൽ അവൻ (ശിവൻ)യും അവൾ (ദേവി)യും ഇരുവരും സമർച്ചിതരാകുന്നു. എന്നാൽ പരമാർത്ഥത്തിൽ അവർക്കു ലിംഗദേഹത്വം ഇല്ല।

Verse 15

यतस्त्वेतौ विशुद्धौ तौ देहस्तदुपचारतः । तदेव परमा शक्तिः शिवस्य परमात्मनः

കാരണം അവരിരുവരും പരമവിശുദ്ധരാണ്; അതിനാൽ ‘ദേഹം’ എന്നത് ഉപചാരമായി (വ്യവഹാരമായി) മാത്രം പറയപ്പെടുന്നു. അതേ വിശുദ്ധ തത്ത്വം തന്നെയാണ് പരമാത്മ ശിവന്റെ പരമശക്തി।

Verse 16

शक्तिराज्ञां यदादत्ते प्रसूते तच्चराचरम् । न तस्य महिमा शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

ഭഗവാന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം രാജശക്തി (ശക്തി) ലഭിക്കുമ്പോൾ, അത് ചരാചരമായ സർവ്വജഗത്തെയും പ്രസവിക്കുന്നു. അതിന്റെ മഹിമ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 17

येनादौ मोहितौ स्यातां ब्रह्मनारायणावपि । पुरा त्रिभुवनस्यास्य प्रलये समुपस्थिते

ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നാരായണനും പോലും ആരാൽ മോഹിതരായിരുന്നുവോ—പൂർവ്വകാലത്ത് ഈ ത്രിഭുവനത്തിന്റെ പ്രളയം സമീപിച്ചപ്പോൾ.

Verse 18

यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः

ദൈവയദൃച്ഛയാൽ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടേക്ക് ചെന്നെത്തി.

Verse 19

ददर्श पुण्डरीकाक्षं स्वपन्तं तमनाकुलम् । मायया मोहितः शम्भोर्विष्णुमाह पितामहः

അവൻ പുണ്ഡരീകാക്ഷനായ വിഷ്ണുവിനെ കലക്കമില്ലാതെ നിദ്രിക്കുന്നതായി കണ്ടു. ശംഭുവിന്റെ മായയിൽ മോഹിതനായ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് വിഷ്ണുവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 20

कस्त्वं वदेत्यमर्षेण प्रहृत्योत्थाप्य माधवम् । स तु हस्तप्रहारेण तीव्रेणाभिहतः क्षणात्

കോപത്തോടെ അവൻ മാധവനെ അടിച്ച് എഴുന്നേൽപ്പിച്ച്—“നീ ആരാണ്? പറയുക!” എന്നു ഗർജിച്ചു. എന്നാൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആ തീക്ഷ്ണമായ കൈപ്രഹാരത്തിൽ മാധവൻ കഠിനമായി ആഹതനായി.

Verse 21

प्रबुद्धोत्थाय शयनाद्ददर्श परमेष्ठिनम् । तमाह चांतस्संक्रुद्धः स्वयमक्रुद्धवद्धरिः

ഉണർന്ന് ശയ്യയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ ഹരി പരമേഷ്ഠിയായ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടു. ഉള്ളിൽ കോപമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച് കോപമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ സംസാരിച്ചു.

Verse 22

कुतस्त्वमागतो वत्स कस्मात्त्वं व्याकुलो वद । इति विष्णुवचः श्रुत्वा प्रभुत्वगुणसूचकम्

“വത്സാ, നീ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? എന്തിന് വ്യാകുലനാണ്? പറയുക.” എന്നിങ്ങനെ പ്രഭുത്വവും രക്ഷകസ്വഭാവവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന വിഷ്ണുവചനങ്ങൾ കേട്ട് അവൻ മറുപടി പറയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 23

रजसा बद्धवैरस्तं ब्रह्मा पुनरभाषत । वत्सेति मां कुतो ब्रूषे गुरुः शिष्यमिवात्मनः

രജോഗുണം കൊണ്ട് വൈരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ട അവനോടു ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു— “എന്നെ ‘വത്സ’ എന്നു വിളിക്കുന്നത് എന്തിന്? നീ ഗുരുവെന്നപോലെയും ഞാൻ ശിഷ്യനെന്നപോലെയും സംസാരിക്കുന്നുവല്ലോ?”

Verse 24

मां न जानासि किं नाथं प्रपञ्चो यस्य मे कृतिः । त्रिधात्मानं विभज्येदं सृष्ट्वाथ परिपाल्यते

“ഹേ നാഥാ! നീ എന്നെ അറിയുന്നില്ലേ? ഈ സമസ്ത പ്രപഞ്ചവും എന്റെ കൃതിയാണ്. ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവത്തെ ത്രിധയായി വിഭജിച്ച് ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ച്, പിന്നെ അതിനെ പരിപാലിച്ച് ഭരിക്കുന്നു।”

Verse 25

संहरामि नमे कश्चित्स्रष्टा जगति विद्यते । इत्युक्ते सति सो ऽप्याह ब्रह्माणं विष्णुरव्ययः

അവൻ— “ഞാൻ സംഹരിക്കുന്നു; എനിക്ക് ലോകത്തിൽ സ്രഷ്ടാവൊരുവനുമില്ല” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവ്യയനായ വിഷ്ണു മറുപടിയായി ബ്രഹ്മാവിനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 26

अहमेवादिकर्तास्य हर्ता च परिपालकः । भवानपि ममैवांगादवतीर्णः पुराव्ययात्

“ഞാനേ ഈ ജഗത്തിന്റെ ആദികർത്താവ്, പ്രളയത്തിൽ ഹർത്താവ്, കൂടാതെ പരിപാലകൻ. നീയും പൂർവകാലത്ത് എന്റെ തന്നെ അങ്കത്തിൽ നിന്നു— എന്ന അവ്യയത്തിൽ നിന്നു— അവതീർണ്ണനായതാണ്।”

Verse 27

मन्नियोगात्त्वमात्मानं त्रिधा कृत्वा जगत्त्रयम् । सृजस्यवसि चांते तत्पुनः प्रतिसृजस्यपि

“എന്റെ നിയോഗത്താൽ നീ നിന്റെ സ്വഭാവത്തെ ത്രിധയായി ചെയ്ത് ത്രിലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവയെ പരിപാലിക്കുന്നു; അവസാനം അവയെ വീണ്ടും അവരുടെ മൂലത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു।”

Verse 28

विस्मृतोसि जगन्नाथं नारायणमनामयम् । तवापि जनकं साक्षान्मामेवमवमन्यसे

നീ ജഗന്നാഥനായ, നിരാമയനായ നാരായണനെ മറന്നിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ നിന്റെ സാക്ഷാത് ജനകനായ എന്നെയും ഇങ്ങനെ അവമാനിക്കുന്നു.

Verse 29

तवापराधो नास्त्यत्र भ्रांतोसि मम मायया । मत्प्रसादादियं भ्रांतिरपैष्यति तवाचिरात्

ഇതിൽ നിനക്ക് കുറ്റമില്ല; എന്റെ മായയാൽ നീ മോഹിതനായി ഭ്രമിച്ചു. എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിന്റെ ഈ ഭ്രമം ഉടൻ തന്നെ മാറിപ്പോകും.

Verse 30

शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्यहम् । कर्ता भर्ता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः

ഹേ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാ, സത്യം കേൾക്കുക—ഞാനാണ് സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ഈശ്വരൻ. ഞാൻ കർത്താവും ഭർത്താവും ഹർത്താവും; സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭുവിന് സമൻ ആരുമില്ല.

Verse 31

एवमेव विवादोभूद्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम् । अभवच्च महायुद्धं भैरवं रोमहर्षणम्

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും തമ്മിൽ പരസ്പരവിവാദം ഉണ്ടായി; തുടർന്ന് ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചകരവും ആയ മഹായുദ്ധം നടന്നു.

Verse 32

मुष्टिभिर्न्निघ्नतोस्तीव्रं रजसा बद्धवैरयोः । तयोर्दर्पापहाराय प्रबोधाय च देवयोः

കഠിന വൈരത്തിൽ ബന്ധിതരായ ആ രണ്ടു ദേവന്മാർ മുഷ്ടിപ്രഹാരങ്ങളാൽ പരസ്പരം അടിച്ചു കനത്ത പൊടിമേഘം ഉയർത്തി; ഇത് അവരുടെ ദർപ്പം അകറ്റി ബോധം ഉണർത്താനായിരുന്നു.

Verse 33

मध्ये समाविरभवल्लिंगमैश्वरमद्भुतम् । ज्वालामालासहस्राढ्यमप्रमेयमनौपमम्

ആ പ്രത്യക്ഷതയുടെ നടുവിൽ ഭഗവാന്റെ അത്ഭുതവും ഐശ്വര്യപരവുമായ ലിംഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—സഹസ്ര ജ്വാലാമാലകളാൽ അലങ്കരിതം, അപ്രമേയം, അനുപമം.

Verse 34

क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यांतवर्जितम् । तस्य ज्वालासहस्रेण ब्रह्मविष्णू विमोहितौ

അത് ക്ഷയവും വർദ്ധിയും ഇല്ലാത്തത്, ആദി-മധ്യ-അന്തങ്ങളില്ലാത്തത്; അതിന്റെ സഹസ്ര ജ്വാലകളുടെ തേജസ്സാൽ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും വിസ്മയമോഹിതരായി.

Verse 35

विसृज्य युद्धं किं त्वेतदित्यचिंतयतां तदा । न तयोस्तस्य याथात्म्यं प्रबुद्धमभवद्यदा

അപ്പോൾ അവർ യുദ്ധം വിട്ട് “ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്ത്?” എന്നു ചിന്തിച്ചു; എന്നാൽ ആ സമയത്ത് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഇരുവർക്കും ബോധ്യമായില്ല.

Verse 36

तदा समुद्यतौ स्यातां तस्याद्यंतं परीक्षितुम् । तत्र हंसाकृतिर्ब्रह्मा विश्वतः पक्षसंयुतः

അപ്പോൾ അവർ അതിന്റെ ആദിയും അന്ത്യവും പരിശോധിക്കാൻ ഒരുങ്ങി. അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് ഹംസരൂപം ധരിച്ചു, സർവ്വദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിച്ച ചിറകുകളോടെ അതിനെ തേടാൻ തുടങ്ങി.

Verse 37

मनोनिलजवो भूत्वा गतस्तूर्ध्वं प्रयत्नतः । नारायणोपि विश्वात्मा लीलाञ्जनचयोपमम्

മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗം കൈവരിച്ചു അവൻ പരിശ്രമത്തോടെ മേലോട്ടു പോയി. അതുപോലെ വിശ്വാത്മാവായ നാരായണനും ശ്രമത്തോടെ ഉയർന്നു—ലീലാപൂർവ്വം തെളിയുന്ന അഞ്ജനക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള ശ്യാമപ്രഭയോടെ.

Verse 38

वाराहममितं रूपमस्थाय गतवानधः । एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन् विष्णुरधोगतः

അപരിമിതമായ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു വിഷ്ണു താഴോട്ടു പോയി. ഇങ്ങനെ വേഗത്തോടെ വിഷ്ണു ആയിരം വർഷം തുടർച്ചയായി അധോഗതിയായി ഇറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 39

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिंगस्य सूकरः । तावत्कालं गतश्चोर्ध्वं तस्यांतं ज्ञातुमिच्छया

ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും വരാഹരൂപിയായ വിഷ്ണുവിന് ആ ലിംഗത്തിന്റെ മൂലത്തിന്റെ ലേശമെങ്കിലും കാണാനായില്ല. പിന്നെ അതിന്റെ പരിധി അറിയുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അത്രത്തോളം കാലം മേലോട്ടും പോയി; എങ്കിലും പ്രഭുചിഹ്നത്തിന്റെ അന്തം അപ്രാപ്യമായിരുന്നു.

Verse 40

तथैव भगवान् विष्णुः श्रांतः संविग्नलोचनः

അതുപോലെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവും ക്ഷീണിച്ചു; അവന്റെ കണ്ണുകൾ വ്യാകുലതകൊണ്ട് കലങ്ങിയിരുന്നു.

Verse 41

क्लेशेन महता तूर्णमधस्तादुत्थितो ऽभवत् । समागतावथान्योन्यं विस्मयस्मेरवीक्षणौ

മഹാ ക്ലേശത്തോടെ അവൻ വേഗത്തിൽ താഴെയിൽ നിന്ന് മേലോട്ടുയർന്നു. പിന്നെ ഇരുവരും കൂടിച്ചേർന്നു; പരസ്പരം നോക്കുമ്പോൾ അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ വിസ്മയവും മൃദുഹാസവും നിറഞ്ഞു.

Verse 42

मायया मोहितौ शंभोः कृत्याकृत्यं न जग्मतुः । पृष्ठतः पार्श्वतस्तस्य चाग्रतश्च स्थितावुभौ

ശംഭുവിന്റെ മായയിൽ മോഹിതരായി അവർ ഇരുവരും ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും എന്ന ഭേദം തിരിച്ചറിയാനായില്ല. അവർ ഇരുവരും അവന്റെ സമീപത്തുതന്നെ നിലകൊണ്ടു—ഒരാൾ പിന്നിൽ, ഒരാൾ വശത്ത്, മുന്നിലും—അകന്നുപോകാൻ കഴിയാത്തവരെപ്പോലെ.

Verse 43

प्रणिपत्य किमात्मेदमित्यचिंतयतां तदा

നമസ്കരിച്ചു ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവർ ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി— “ഈ ആത്മതത്ത്വം യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്ത്?”

Verse 89

वारिशय्यागतो विष्णुः सुष्वापानाकुलः सुखम् । ५

ജലശയ്യയിലേക്കു ചെന്ന വിഷ്ണു കലക്കമില്ലാതെ സുഖമായി നിദ്രിച്ചു.

Verse 90

श्रांतोत्यंतमदृष्ट्वांतं पापताधः पितामहः । ५

അതിശയമായി ക്ഷീണിച്ച പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് അതിന്റെ അന്ത്യം കാണാതെ, പാപത്തിലേക്കുള്ള അധഃപതനം കണ്ടു അത്യന്തം വ്യാകുലനായി.