शिशुकस्य शिवशास्त्रप्राप्तिः (Śiśuka’s Attainment of Śaiva Teaching and Grace)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धौम्याग्रजेन शिशुना क्षीरार्थं हि तपः कृतम् । तस्मात्क्षीरार्णवो दत्तस्तस्मै देवेन शूलिना

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ധൗമ്യന്റെ അഗ്രജനായ ആ ബാലൻ ക്ഷീരലാഭത്തിനായി തപസ്സു ചെയ്തു; അതിനാൽ ശൂലധാരിയായ ദേവൻ അവനു ക്ഷീരസമുദ്രം ദാനം ചെയ്തു.

Verse 2

स कथं शिशुको लेभे शिवशास्त्रप्रवक्तृताम् । कथं वा शिवसद्भावं ज्ञात्वा तपसि निष्ठितः

അവൻ വെറും ബാലനായിട്ടും എങ്ങനെ ശിവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രഭാഷകനായി? ശിവന്റെ സത്യസ്വരൂപം അറിഞ്ഞ് എങ്ങനെ തപസ്സിൽ ദൃഢനിഷ്ഠനായി?

Verse 3

कथं च लब्धविज्ञानस्तपश्चरणपर्वणि । रुद्राग्नेर्यत्परं वीर्यं लभे भस्म स्वरक्षकम्

സത്യജ്ഞാനം ലഭിച്ച ശേഷം ഞാൻ തപശ്ചരണയുടെ മാർഗ്ഗത്തിലും ഘട്ടങ്ങളിലും എങ്ങനെ മുന്നേറണം? രുദ്രാഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പരമ വീര്യം—എന്നെ കാക്കുന്ന ഭസ്മം—എങ്ങനെ ലഭിക്കും?

Verse 4

वायुरुवाच । न ह्येष शिशुकः कश्चित्प्राकृतः कृतवांस्तपः । मुनिवर्यस्य तनयो व्याघ्रपादस्य धीमतः

വായു അരുളിച്ചെയ്തു—ഈ ബാലൻ സാധാരണ ലോകജീവിയല്ല; അവൻ തപസ്സു ചെയ്തവൻ. അവൻ മുനിശ്രേഷ്ഠനും ധീമാനുമായ വ്യാഘ്രപാദന്റെ പുത്രൻ.

Verse 5

जन्मान्तरेण संसिद्धः केनापि खलु हेतुना । स्वपदप्रच्युतो दिष्ट्या प्राप्तो मुनिकुमारताम्

മുൻജന്മസിദ്ധികളാൽ അവൻ പൂർണ്ണത നേടിയവൻ; ഏതോ കാരണത്താൽ സ്വന്തം സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായി; എങ്കിലും ഭാഗ്യവശാൽ മുനികുമാരാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 6

महादेवप्रसादस्य भाग्यापन्नस्य भाविनः । दुग्धाभिलाषप्रभवद्वारतामगमत्तपः

മഹാദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഭാഗ്യം പരിപക്വമായി ശുഭസിദ്ധി സമീപിച്ചവന്‍, ക്ഷീരാഭിലാഷയിൽ നിന്നുയർന്ന തപസ് ദ്വാരരൂപം പ്രാപിച്ചു.

Verse 7

अतः सर्वगणेशत्वं कुमारत्वं च शाश्वतम् । सह दुग्धाब्धिना तस्मै प्रददौ शंकरः स्वयम्

അതുകൊണ്ട് ശങ്കരൻ സ്വയം അവന്‍ സർവ്വഗണങ്ങളുടെ ശാശ്വതാധിപത്യംയും നിത്യകുമാരത്വപദവും നൽകി; കൂടാതെ ക്ഷീരസമുദ്രവും പവിത്ര പോഷണദാനമായി അനുഗ്രഹിച്ചു.

Verse 8

तस्य ज्ञानागमोप्यस्य प्रसादादेव शांकरात् । कौमारं हि परं साक्षाज्ज्ञानं शक्तिमयं विदुः

അവന്‍ മോക്ഷദായകമായ ജ്ഞാനാഗമത്തിലേക്കുള്ള പ്രാപ്തിയും ശാങ്കരപ്രസാദം കൊണ്ടുമാത്രം. മുനിമാർ അറിയുന്നു—പരമവും സാക്ഷാതുമായ ജ്ഞാനം ‘കൗമാരോപദേശം’; അത് സ്വയം ശക്തിമയം.

Verse 9

शिवशास्त्रप्रवक्तृत्वमपि तस्य हि तत्कृतम् । कुमारो मुनितो लब्धज्ञानाब्धिरिव नन्दनः

അവനാൽ തന്നെയാണ് അവന്‍ ശിവശാസ്ത്രപ്രവക്തൃത്വവും ലഭിച്ചത്. ആ ദിവ്യകുമാരൻ നന്ദനൻ, മുനിയിലൂടെ ലഭിച്ച ജ്ഞാനത്താൽ പുതുതായി ലഭിച്ച ജ്ഞാനസമുദ്രംപോലെ ആയി.

Verse 10

दृष्टं तु कारणं तस्य शिवज्ञानसमन्वये । स्वमातृवचनं साक्षाच्छोकजं क्षीरकारणात्

ശിവജ്ഞാനത്തിന്റെ സംയോജിത ബോധത്തിൽ അതിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാണ്—സ്വമാതാവിന്റെ വചനമേ. ക്ഷീരത്തെ നിമിത്തമാക്കി നേരിട്ട് ഉദിച്ച ശോകം തന്നെയാണ് കാരണം.

Verse 11

कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे । ईर्षयया मातुलसुतं संतृप्तक्षीरमुत्तमम्

ഒരിക്കൽ മാമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ പാർക്കുമ്പോൾ അവൻ വളരെ അല്പം പാൽ മാത്രം കുടിച്ചു. എന്നാൽ അസൂയകൊണ്ട് ഉത്തമപാലാൽ തൃപ്തനായ മാമന്റെ മകനെ നോക്കി.

Verse 12

पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा वै मातुलात्मजम् । उपमन्युर्व्याघ्रपादिः प्रीत्या प्रोवाच मातरम्

മാമന്റെ മകൻ ഇഷ്ടംപോലെ പാൽ കുടിച്ച് നിൽക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, വ്യാഘ്രപാദൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഉപമന്യു സന്തോഷത്തോടെ അമ്മയോടു പറഞ്ഞു.

Verse 13

उपमन्युरुवाच । मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि । गव्यं क्षीरमतिस्वादु नाल्पमुष्णं पिबाम्यहम्

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—അമ്മേ, അമ്മേ, മഹാഭാഗ്യയായ തപസ്വിനീ! എനിക്കും തരിക. ഞാൻ പശുവിന്റെ അതിമധുരമായ പാൽ, ചൂടോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അല്പമല്ല—ധാരാളം കുടിക്കും.

Verse 14

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी । व्याघ्रपादस्य महिषी दुःखमापत्तदा च सा

വായു പറഞ്ഞു—മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്വിനിയായ അവന്റെ അമ്മ, വ്യാഘ്രപാദന്റെ പത്നി, അപ്പോൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 15

उपलाल्याथ सुप्रीत्या पुत्रमालिंग्य सादरम् । दुःखिता विललापाथ स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः

അപ്പോൾ അവൾ ഹൃദയപൂർവ്വമായ സ്നേഹത്തോടെ മകനെ ലാളിച്ച് ആദരത്തോടെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; എന്നാൽ സ്വന്തം ദാരിദ്ര്യം ഓർത്ത് അന്തർദുഃഖത്തോടെ വിലപിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 16

स्मृत्वास्मृत्वा पुनः क्षीरमुपमन्युस्स बालकः । देहि देहीति तामाह रुद्रन्भूयो महाद्युतिः

പാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തുകൊണ്ട് ആ ബാലൻ ഉപമന്യു, മഹാദ്യുതിയോടെ, വീണ്ടും കരഞ്ഞുകൊണ്ട് രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു—“തരൂ, തരൂ।”

Verse 17

तद्धठं सा परिज्ञाय द्विजपत्नी तपस्विनी । शान्तये तद्धठस्याथ शुभोपायमरीरचत्

ആ ഹഠം തിരിച്ചറിഞ്ഞ തപസ്വിനിയായ ദ്വിജപത്നി, അതിനെ ശമിപ്പാൻ അപ്പോൾ ഒരു ശുഭോപായം ആവിഷ്കരിച്ചു।

Verse 18

उञ्छवृत्त्यार्जितान्बीजान्स्वयं दृष्ट्वा च सा तदा । बीजपिष्टमथालोड्य तोयेन कलभाषिणी

ഉഞ്ഛവൃത്തിയാൽ ശേഖരിച്ച ധാന്യം അവൾ അപ്പോൾ തന്നെ കണ്ടു. മധുരസ്വരിണിയായ അവൾ ധാന്യം അരച്ച് മാവാക്കി വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി.

Verse 19

एह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततस्सुतम् । आलिंग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

“വാ, വാ എന്റെ മകനേ” എന്നു മൃദുവായി പറഞ്ഞു അവൾ ആദ്യം കുഞ്ഞിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ദുഃഖാകുലയായി അവനെ ചേർത്ത് പിടിച്ച് അടുത്താക്കി കൃത്രിമ പാൽ നൽകി.

Verse 20

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रां दत्तं स बालकः । नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

അമ്മ നൽകിയ കൃത്രിമ പാൽ കുടിച്ച ശേഷം ആ കുഞ്ഞ് അത്യന്തം വ്യാകുലനായി അമ്മയോട്, “ഇത് പാൽ അല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 21

दुःखिता सा तदा प्राह संप्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि । समार्ज्य नेत्र पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

അപ്പോൾ അവൾ ദുഃഖത്തിൽ വിങ്ങി സംസാരിച്ചു; മകന്റെ തല അടുത്തുനോക്കി മണത്തു, തന്റെ ഇരുകൈകളാൽ താമരപോലെയുള്ള അവന്റെ കണ്ണുകൾ തുടച്ചു।

Verse 22

जनन्युवाच । तटिनी रत्नपूर्णास्तास्स्वर्गपातालगोचराः । भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश्च ये शिवे

മാതാവ് പറഞ്ഞു—രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ നദികൾ, സ്വർഗ്ഗവും പാതാളവും വരെ സഞ്ചരിക്കുന്നവ; ഭാഗ്യഹീനർ അവയെ കാണുന്നില്ല, ശിവഭക്തിയില്ലാത്തവരും കാണുന്നില്ല।

Verse 23

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् । न लभन्ते प्रियाण्येषां न तुष्यति यदा शिवः

ശിവൻ പ്രസന്നനാകാതിരിക്കുമ്പോൾ, അത്തരക്കാർക്ക് രാജ്യം, സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം ഒന്നും ലഭിക്കില്ല; പാലിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പോഷകഭോജനമെന്നപോലുള്ള പ്രിയഭോഗങ്ങളും അവർക്കു കിട്ടുകയില്ല।

Verse 24

भवप्रसादजं सर्वं नान्यद्देवप्रसादजम् । अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

എല്ലാം ഭവനായ (ഭഗവാൻ ശിവൻ) കൃപയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്; മറ്റേതൊരു ദേവന്റെ കൃപയിൽ നിന്നല്ല. മറ്റു ദേവന്മാരിൽ ആസക്തരായവർ ദുഃഖാർത്തരായി മോഹത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയും।

Verse 25

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं वने निवसतां सदा । क्व दुग्धसाधनं वत्स क्व वयं वनवासिनः

ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും വനത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ; അവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് പാൽ എവിടെ നിന്ന് ലഭിക്കും? വത്സാ, പാൽ നേടാനുള്ള ഉപാധി എവിടെ, ഞങ്ങൾ വനവാസികൾ എവിടെ?

Verse 26

कृत्स्नाभावेन दारिद्र्यान्मया ते भाग्यहीनया । मिथ्यादुग्धमिदं दत्तम्पिष्टमालोड्य वारिणा

സമ്പൂർണ്ണ അഭാവവും ദാരിദ്ര്യവും കാരണം, ഭാഗ്യഹീനയായ ഞാൻ നിനക്ക് ഈ ‘കള്ളപ്പാൽ’ തന്നിരിക്കുന്നു—വെള്ളത്തിൽ മാവ് കലക്കി ഉണ്ടാക്കിയതു.

Verse 27

त्वं मातुलगृहे स्वल्पं पीत्वा स्वादु पयः शृतम् । ज्ञात्वा स्वादु त्वया पीतं तज्जातीयमनुस्मरन्

മാതുലന്റെ വീട്ടിൽ ആ മധുരമായ തിളപ്പിച്ച പാൽ അല്പം കുടിച്ച് അതിന്റെ മാധുര്യം അറിഞ്ഞ ശേഷം, അതേ തരത്തിലുള്ള രുചിയെ നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തുകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 28

दत्तं न पय इत्युक्त्वा रुदन् दुःखीकरोषि माम् । प्रसादेन विना शंभो पयस्तव न विद्यते

‘പാൽ തന്നില്ല’ എന്നു പറഞ്ഞു കരഞ്ഞുകൊണ്ട് നീ എന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ ശംഭോ, നിന്റെ പ്രസാദമില്ലാതെ നിനക്കായി പാൽ ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 29

पादपंकजयोस्तस्य साम्बस्य सगणस्य च । भक्त्या समर्पितं यत्तत्कारणं सर्वसम्पदाम्

ഉമാസഹിതനും ഗണങ്ങളാൽ സേവിതനുമായ ആ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിക്കുന്നതെല്ലാം, സർവ്വ സമ്പത്തുകൾക്കും സിദ്ധികൾക്കും കാരണമാകുന്നു.

Verse 30

अधुना वसुदोस्माभिर्महादेवो न पूजितः । सकामानां यथाकामं यथोक्तफलदायकः

ഇപ്പോൾ, ഹേ വസുവേ, ഞങ്ങളാൽ മഹാദേവനെ പൂജിച്ചിട്ടില്ല; എങ്കിലും അദ്ദേഹം സകാമർക്കു ശാസ്ത്രോക്ത ഫലം ആഗ്രഹപ്രകാരം നൽകുന്നവൻ।

Verse 31

धनान्युद्दिश्य नास्माभिरितः प्रागर्चितः शिवः । अतो दरिद्रास्संजाता वयं तस्मान्न ते पयः

ധനം ലക്ഷ്യമാക്കി ഞങ്ങൾ ഇവിടെ മുമ്പ് ശിവനെ ആരാധിച്ചില്ല; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ ദരിദ്രരായി, അതുകൊണ്ട് നിങ്ങള്ക്ക് അർപ്പിക്കാൻ പാൽ ഇല്ല।

Verse 32

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्दिश्य वै सुतः । तदेव लभ्यते नान्यद्विष्णुमुद्दिश्य वा प्रभुम्

ഹേ സൂതാ! മുൻജന്മത്തിൽ ശിവനെ ഉദ്ദേശിച്ച് നൽകിയ ദാനത്തിന്റെ ഫലം അതുതന്നെ ലഭിക്കുന്നു; മറ്റൊന്നുമല്ല, അതിനെ പ്രഭു വിഷ്ണുവിനെ ഉദ്ദേശിച്ചാലും പോലും।

Verse 33

वायुरुवाच । इति मातृवचः श्रुत्वा तथ्यं शोकादिसूचकम् । बालो ऽप्यनुतपन्नंतः प्रगल्भमिदमब्रवीत्

വായു പറഞ്ഞു—മാതാവിന്റെ സത്യവും ശോകാദി സൂചിപ്പിക്കുന്നതുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അനുതാപമില്ലാത്ത ഹൃദയമുള്ള ആ ബാലനും ധൈര്യത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 34

उपमन्युरुवाच । शोकेनालमितो मातः सांबो यद्यस्ति शंकरः । त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—അമ്മേ, നീ ശോകത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. ഉമാസഹിത ശങ്കരൻ (സാംബ ശിവൻ) സത്യമായി ഉണ്ടെങ്കിൽ, മഹാഭാഗ്യവതീ, ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ; എല്ലാം മംഗളമാകും।

Verse 35

शृणु मातर्वचो मेद्य महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित् । चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

അമ്മേ, ഇന്ന് എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ—മഹാദേവൻ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, വൈകിയാലും വേഗമായാലും, ഞാൻ ക്ഷീരസമുദ്രത്തെ പ്രാപിക്കുന്നത് തീർച്ചയായും സാധിക്കും।

Verse 36

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य बालकस्य महामतेः । प्रत्युवाच तदा माता सुप्रसन्ना मनस्विनी

വായു പറഞ്ഞു: ആ മഹാമതിയായ ബാലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അത്യന്തം പ്രസന്നയും ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവളുമായ മാതാവ് അപ്പോൾ ആനന്ദത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 37

मातोवाच । शुभं विचारितं तात त्वया मत्प्रीतिवर्धनम् । विलंबं मा कथास्त्वं हि भज सांबं सदाशिवम्

അമ്മ പറഞ്ഞു—മകനേ, നീ ശുഭമായി ആലോചിച്ചു; അതു എന്റെ സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഇനി വാക്കുകളിൽ താമസിക്കരുത്; ഉമാസഹിത സാംബ സദാശിവനെ ഭജിക്കൂ।

Verse 38

सर्वस्मादधिको ऽस्त्येव शिवः परमकारणम् । तत्कृतं हि जगत्सर्वं ब्रह्माद्यास्तस्य किंकराः

നിശ്ചയമായി ശിവൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ; അവൻ പരമകാരണം. അവനാൽ തന്നെയാണ് ഈ സർവ്വജഗത്തും ഉദ്ഭവിച്ചത്; ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും അവന്റെ സേവകരാണ്।

Verse 39

तत्प्रसादकृतैश्वर्या दासास्तस्य वयं प्रभोः । तं विनान्यं न जानीमश्शंकरं लोकशंकरम्

അവന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടുതന്നെ ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഐശ്വര്യം ഉദിച്ചു. ഞങ്ങൾ ആ പ്രഭുവിന്റെ ദാസന്മാർ. അവനെ വിട്ട് മറ്റാരെയും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല—ലോകമംഗളകാരിയായ ശങ്കരനെ।

Verse 40

अन्यान्देवान्परित्यज्य कर्मणा मनसा गिरा । तमेव सांबं सगणं भज भावपुरस्सरम्

മറ്റു ദേവന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച്, കർമംകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും—ഭക്തിഭാവം മുൻപിൽ വെച്ച്—ഉമാസഹിതവും ഗണസഹിതവും ആയ ആ സാംബ ശിവനെ മാത്രം ഭജിക്കൂ।

Verse 41

तस्य देवाधिदेवस्य शिवस्य वरदायिनः । साक्षान्नमश्शिवायेति मंत्रो ऽयं वाचकः स्मृतः

ദേവാധിദേവനും വരദായകനുമായ ശിവന്റെ ഈ മന്ത്രം—“നമഃ ശിവായ”—അവനെ സാക്ഷാൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാചകമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 42

सप्तकोटिमहामंत्राः सर्वे सप्रणवाः परे । तस्मिन्नेव विलीयंते पुनस्तस्माद्विनिर्गताः

പ്രണവസഹിതമായ പരമമായ ഏഴ് കോടി മഹാമന്ത്രങ്ങൾ—എല്ലാം അവനിലേയ്ക്ക് തന്നെ ലയിക്കുന്നു; പിന്നെയും അവനിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ച് പുറപ്പെടുന്നു।

Verse 43

सप्रसादाश्च ते मंत्राः स्वाधिकाराद्यपेक्षया । सर्वाधिकारस्त्वेको ऽयं मंत्र एवेश्वराज्ञया

ആ മന്ത്രങ്ങളും പ്രസാദം നൽകുന്നു—സ്വസ്വ അധികാരം (യോഗ്യത) മുതലായവയെ ആശ്രയിച്ച്. എന്നാൽ ഈശ്വരാജ്ഞയാൽ ഈ ഒരേയൊരു മന്ത്രം സാർവാധികാരമുള്ളത്, എല്ലാവർക്കും യോജ്യം.

Verse 44

यथा निकृष्टानुत्कृष्टान्सर्वानप्यात्मनः शिवः । क्षमते रक्षितुं तद्वन्मंत्रो ऽयमपि सर्वदा

ശിവൻ സകല ജീവികളെയും തന്റെതെന്നു കരുതി—താഴ്ന്നവരായാലും ഉന്നതരായാലും—രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളതുപോലെ, ഈ മന്ത്രവും എപ്പോഴും രക്ഷ നൽകാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്।

Verse 45

प्रबलश्च तथा ह्येष मंत्रो मन्त्रान्तरादपि । सर्वरक्षाक्षमो ऽप्येष नापरः कश्चिदिष्यते

ഈ മന്ത്രം അത്യന്തം പ്രബലമാണ്; മറ്റു മന്ത്രങ്ങളെക്കാളും ശക്തിയേറിയത്. ഇത് എല്ലാ വിധത്തിലും പൂർണ്ണ സംരക്ഷണം നൽകാൻ കഴിവുള്ളത്; ഇതിന് തുല്യം മറ്റൊന്നുമില്ല.

Verse 46

तस्मान्मन्त्रान्तरांस्त्यक्त्वा पञ्चाक्षरपरो भव । तस्मिञ्जिह्वांतरगते न किंचिदिह दुर्लभम्

അതുകൊണ്ട് മറ്റു മന്ത്രങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് പഞ്ചാക്ഷരമായ ‘നമഃ ശിവായ’യിൽ പൂർണ്ണപരായണനാകുക. അത് നാവിനുള്ളിൽ സ്ഥിരമായി ജപമായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിൽ ഒന്നും ദുർലഭമല്ല.

Verse 47

अघोरास्त्रं च शैवानां रक्षाहेतुरनुत्तमम् । तच्च तत्प्रभवं मत्वा तत्परो भव नान्यथा

അഘോരാസ്ത്രം ശൈവഭക്തർക്കു രക്ഷയ്ക്കുള്ള അനുത്തമ കാരണമാകുന്നു. അത് ആ പരമശിവനിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചതും അവനുടേതു മാത്രമെന്നും അറിഞ്ഞ്, അവനിൽ തന്നേ പരായണനാകുക— മറ്റെങ്ങനെല്ല.

Verse 48

भस्मेदन्तु मया लब्धं पितुरेव तवोत्तमम् । विरजानलसंसिद्धं महाव्यापन्निवारणम्

“എന്നാൽ ഈ ഭസ്മം ഞാൻ ലഭിച്ചതാണ്— അത്യുത്തമം, അതും നിന്റെ തന്നെ പിതാവിൽ നിന്നു. വിരാഗത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ സിദ്ധമായ ഈ ഭസ്മം മഹാവിപത്തും ക്ലേശവും നീക്കുന്നതാണ്.”

Verse 49

मंत्रं च ते मया दत्तं गृहाण मदनुज्ञया । अनेनैवाशु जप्तेन रक्षा तव भविष्यति

“ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയ മന്ത്രം എന്റെ അനുവാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കൂ. ഇതേ മന്ത്രം വേഗത്തിൽ ജപിച്ചാൽ നിനക്കു രക്ഷ തീർച്ചയായും ഉണ്ടാകും.”

Verse 50

वायुरुवाच । एवं मात्रा समादिश्य शिवमस्त्वित्युदीर्य च । विसृष्टस्तद्वचो मूर्ध्नि कुर्वन्नेव तदा मुनिः

വായു പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ മാതാവിനെ ഉപദേശിച്ച് “ശിവമസ്തു” എന്നു ഉച്ചരിച്ച്, ആ മുനി വിടപറഞ്ഞു; ആ ആജ്ഞ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടു।

Verse 51

तां प्रणम्यैवमुक्त्वा च तपः कर्तुं प्रचक्रमे । तमाह च तदा माता शुभं कुर्वंतु ते सुराः

അവളെ നമസ്കരിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം അവൻ തപസ്സിന് പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അവന്റെ മാതാവ് പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർ നിനക്കു മംഗളം വരുത്തട്ടെ.

Verse 52

अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे स दुश्चरम् । हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः

അവളുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച അവൻ അവിടെ ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. ഹിമവത് പർവതത്തിലെത്തി, വായുവേ ആഹാരമാക്കി ഏകാഗ്രനായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 53

अष्टेष्टकाभिः प्रसादं कृत्वा लिंगं च मृन्मयम् । तत्रावाह्य महादेवं सांबं सगणमव्ययम्

എട്ട് ഇഷ്ടികകളാൽ വേദി/പ്രസാദം ഒരുക്കി, മണ്ണുകൊണ്ടൊരു ലിംഗവും നിർമ്മിച്ച്, അവിടെ ഉമാസഹിതനായ മഹാദേവ ശിവനെ—ഗണങ്ങളോടുകൂടിയ അവ്യയനായ പ്രഭുവിനെ—ആവാഹനം ചെയ്യണം.

Verse 54

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव पुत्रैः पुष्पैर्वनोद्भवैः । समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः

ഭക്തിയോടെ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം മാത്രം ജപിച്ച്, പുത്രന്മാർ കൊണ്ടുവന്ന വനോത്ഭവ പുഷ്പങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം ശിവനെ വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിച്ചു; ദീർഘകാലം ആരാധിച്ച് പരമതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു।

Verse 55

ततस्तपश्चरत्तं तं बालमेकाकिनं कृशम् । उपमन्युं द्विजवरं शिवसंसक्तमानसम्

അതിനുശേഷം ആ ബാലൻ ഉപമന്യു—ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ഏകാകിയായി ക്ഷീണിതനായി തപസ്സു ചെയ്യുന്നതായി കണ്ടു; അവന്റെ മനസ് മുഴുവനും ശിവനിൽ ലീനമായിരുന്നു।

Verse 56

पुरा मरीचिना शप्ताः केचिन्मुनिपिशाचकाः । संपीड्य राक्षसैर्भावैस्तपसोविघ्नमाचरन्

പുരാതനകാലത്ത് മരീചിയുടെ ശാപം മൂലം ചില മുനി-പിശാചസദൃശർ രാക്ഷസഭാവം ധരിച്ചു ഋഷിമാരെ പീഡിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ തപസ്സിന് തടസ്സം വരുത്തുകയും ചെയ്തു।

Verse 57

स च तैः पीड्यमानो ऽपि तपः कुर्वन्कथञ्चन । सदा नमः शिवायेति क्रोशति स्मार्तनादवत्

അവർ പീഡിപ്പിച്ചിട്ടും അവൻ എങ്ങനെയോ തപസ്സ് തുടരുകയും, സ്മാർത്തനാദംപോലെ ഉച്ചത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും “നമഃ ശിവായ” എന്നു ആവർത്തിച്ച് വിളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 58

तन्नादश्रवणादेव तपसो विघ्नकारिणः । ते तं बालं समुत्सृज्य मुनयस्समुपाचरन्

ആ നാദം കേട്ടതുമാത്രത്തിൽ തപസ്സിന് തടസ്സം വരുത്തിയവർ നശിച്ചു. ആ ബാലനെ വിട്ടുകളഞ്ഞ് മുനിമാർ ഭക്തിയോടെ അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ആദരപൂർവ്വം സേവിച്ചു।

Verse 59

तपसा तस्य विप्रस्य चोपमन्योर्महात्मनः । चराचरं च मुनयः प्रदीपितमभूज्जगत्

ഹേ മുനികളേ, ആ ബ്രാഹ്മണന്റെയും മഹാത്മാവായ ഉപമന്യുവിന്റെയും തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ചരാചരസഹിതമായ സർവ്വജഗത്തും പ്രകാശിതമായി ഉണർന്നതുപോലെ ആയി।