पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सप्तर्षयस्ते च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्योचितां गिरे

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ സപ്തർഷിമാർ ഹിമഗിരീശ്വരനോട് പറഞ്ഞു: “ഹേ ഗിരിരാജാ! നിന്റെ ആത്മജയായ ദേവിക്കായി ഇന്ന് തന്നെ യോജിച്ച യാത്ര ഒരുക്കുക।”

Verse 2

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

ഹേ മുനീശ്വരാ, ഇതു കേട്ട് ആ വിരഹത്തിന്റെ പരമതീവ്രത ഗ്രഹിച്ച ഗിരീശൻ (ഭഗവാൻ ശിവൻ) മഹാപ്രേമം മൂലം വിഷണ്ണനായി കുറെകാലം അങ്ങനെ തന്നെയിരുന്നു.

Verse 3

कियत्कालेन सम्प्राप्य चेतनां शैलराट् ततः । तथास्त्विति गिरामुक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्

കുറെകാലത്തിന് ശേഷം ശൈലരാജൻ (ഹിമാലയം) ബോധം വീണ്ടെടുത്തു. ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു വാക്കാൽ സമ്മതം നൽകി, പിന്നെ മേനയോട് സന്ദേശം അറിയിച്ചു.

Verse 4

शैलसन्देशमाकर्ण्य हर्षशोकवशा मुने । मेना संयापयामास कर्त्तुमासीत्समुद्यता

ഹേ മുനേ, ശൈലരാജൻ (ഹിമാലയം) അയച്ച സന്ദേശം കേട്ട് മേനാ ഹർഷവും ശോകവും മാറിമാറി അനുഭവിച്ചു; അവൾ മനസ്സിനെ ശമിപ്പിച്ച് യഥോചിതകർമ്മത്തിന് സന്നദ്ധയായി।

Verse 5

श्रुतिस्वकुलजाचारं चचार विधिवन्मुने । उत्सवम्विविधन्तत्र सा मेना क्षितिभृत्प्रिया

ഹേ മുനേ, ക്ഷിതിഭൃത്പ്രിയയായ മേനാ വേദശ്രുതിവിഹിതമായ വിധികളും സ്വന്തം കുലാചാരധർമ്മവും യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചു; അവിടെ അവൾ നാനാവിധ മംഗളോത്സവങ്ങൾ ശരിയായ രീതിയിൽ നടത്തി।

Verse 6

गिरिजाम्भूषयामास नानारत्नांशुकैर्वरैः । द्वादशाभरणैश्चैव शृंगारैर्नृपसम्मितैः

അവൻ ഗിരിജ (പാർവതി)യെ നാനാരത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളാൽ ഭൂഷിപ്പിച്ചു; കൂടാതെ രാജ്ഞിക്ക് യോജിച്ചവിധം ക്രമീകരിച്ച പന്ത്രണ്ടു ആഭരണങ്ങളും ശൃംഗാരങ്ങളും അണിയിച്ചു।

Verse 7

मेनामनोगम्बुद्ध्वा साध्व्येका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतम्परम्

മേനയുടെ ശുഭവും ദൃഢവുമായ മനസ്സുദ്ദേശം ഗ്രഹിച്ചു, ദ്വിജഹിതകാമിനിയായ ആ സാദ്ധ്വി ഗിരിജയ്ക്ക് പരമ പാതിവ്രത്യവ്രതം ഉപദേശിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 8

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम्

ദ്വിജപത്നി പറഞ്ഞു—ഹേ ഗിരിജേ, പ്രീതിയോടെ എന്റെ ധർമ്മവർദ്ധക വചനങ്ങൾ കേൾക്കുക; ഇവ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ആനന്ദം നൽകുകയും കേൾക്കുന്നവർക്കു സുഖം പകരുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 9

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी

ധന്യയാണ് ആ പതിവ്രതയായ സ്ത്രീ; അവളെക്കാൾ പ്രത്യേകമായി പൂജ്യയായ മറ്റാരുമില്ല. അവൾ സർവ്വലോകങ്ങളെയും പാവനമാക്കി പാപസമൂഹത്തിന്റെ പ്രളയം നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 10

सेवते या पतिम्प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे । इह भुक्त्वाखिलाम्भोगान न्ते पत्या शिवां गतिम्

ഹേ ശിവേ! ഭർത്താവിനെ പരമേശ്വരനായി കരുതി പ്രേമഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഈ ലോകത്തിൽ എല്ലാ യോഗ്യഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, അവസാനം ഭർത്താവിനോടുകൂടെ ശിവമയമായ ശുഭഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 11

पतिव्रता च सावित्री लोपामुद्रा ह्यरुन्धती । शाण्डिल्या शतरूपानुसूया लक्ष्मीस्स्वधा सती

സാവിത്രി, ലോപാമുദ്ര, അരുന്ധതി എന്നിവർ പതിവ്രതകളായി പ്രസിദ്ധർ; അതുപോലെ ശാണ്ഡില്യാ, ശതരൂപാ, അനസൂയ, ലക്ഷ്മീ, സ്വധാ, സതീ എന്നിവരും ധർമ്മനിഷ്ഠയും ശുചിവ്രതവും കൊണ്ടു പ്രശസ്തരാണ്।

Verse 12

संज्ञा च सुमतिश्श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च । अन्या बह्व्योऽपि साध्व्यो हि नोक्ता विस्तरजाद्भयात्

സഞ്ജ്ഞാ, സുമതി, ശ്രദ്ധ, മേന, സ്വാഹാ—ഇവരെന്നു സദ്ഗുണവതികളായ സ്ത്രീകളുടെ പേരുകൾ പറഞ്ഞു. ഇനിയും അനേകം ധർമ്മനിഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വിവരണം അതിവിസ്തൃതമാകുമെന്ന ഭയത്തിൽ അവരെ പറയുന്നില്ല.

Verse 13

पातिव्रत्यवृषेणैव ता गतास्सर्वपूज्यताम् । ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मान्या जाता मुनीश्वरैः

പതിവ്രതധർമ്മത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ തന്നെ അവർ എല്ലാവർക്കും പൂജ്യരായി. ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഹരൻ (ശിവൻ)യും മുനീശ്വരന്മാരും പോലും അവരെ ആദരിച്ചു.

Verse 14

सेव्यस्त्वया पतिस्तस्मात्सर्वदा शङ्करः प्रभुः । दीनानुग्रहकर्ता च सर्वसेव्यस्सतां गतिः

അതുകൊണ്ട് നീ എപ്പോഴും നിന്റെ പ്രഭു-ഭർത്താവായ ശങ്കരനെ സേവിക്കണം. അവൻ ദീനർക്കു കരുണ നൽകുന്നവൻ, എല്ലാവർക്കും സേവനീയൻ, സജ്ജനങ്ങളുടെ ശരണംയും പരമഗതിയും ആകുന്നു.

Verse 15

महान्पतिव्रताधर्म्मश्श्रुतिस्मृतिषु नोदितः । यथैष वर्ण्यते श्रेष्ठो न तथान्योऽस्ति निश्चितम्

ഈ മഹത്തായ പതിവ്രതാ-ധർമ്മം ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ ഇതേ രീതിയിൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇവിടെ ഇതിനെ പരമോന്നതമെന്നു വർണ്ണിക്കുന്നതുപോലെ, ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു ധർമ്മം നിശ്ചയമായും ഇല്ല।

Verse 16

भुंज्याद्भुक्ते प्रिये पत्यौ पातिव्रत्यपरायणा । तिष्ठेत्तस्मिंञ्छिवे नारी सर्वथा सति तिष्ठति

പതിവ്രതവ്രതത്തിൽ പരായണയായ ഭാര്യ, പ്രിയപ്പെട്ട ഭർത്താവ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷമേ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. ഭർത്താവിൽ വസിക്കുന്ന ശിവനിൽ സ്ഥാപിതയായി, ആ സ്ത്രീ സർവ്വഥാ സതീഭാവത്തിൽ—ധർമ്മവും മംഗളവും സഹിതം—സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 17

स्वप्यात्स्वपिति सा नित्यं बुध्येत्तु प्रथमं सुधीः । सर्वदा तद्धितं कुर्यादकैतवगतिः प्रिया

അവൾ ഉറങ്ങുകയോ ജാഗരിക്കുകയോ ചെയ്താലും, ബുദ്ധിമാൻ എപ്പോഴും ആദ്യം ഉണർന്ന് ജാഗ്രത പാലിക്കണം. എല്ലായ്പ്പോഴും കപടരഹിത സ്വഭാവമുള്ള തന്റെ പ്രിയയുടെ ക്ഷേമത്തിനായി തന്നെ പ്രവർത്തിക്കണം।

Verse 18

अनलंकृतमात्मानन्दर्शयेन्न क्वचिच्छिवे । कार्यार्थम्प्रोषिते तस्मिन्भवेन्मण्डनवर्जिता

ഹേ ശിവേ! ഭർത്താവ് കര്‍ത്തവ്യാർത്ഥം പുറത്തുപോയിരിക്കുമ്പോൾ, സദാചാരിണിയായ ഭാര്യ എവിടെയും അലങ്കരിച്ച രൂപത്തിൽ തന്നെ പ്രകടിപ്പിക്കരുത്; അവൾ അലങ്കാരവിമുക്തയായി ഇരിക്കണം।

Verse 19

पत्युर्नाम न गृह्णीयात् कदाचन पतिव्रता । आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्प्रसीदेत्ताडितापि च । हन्यतामिति च ब्रूयात्स्वामिन्निति कृपां कुरु

പതിവ്രതയായ ഭാര്യ ഒരിക്കലും അവമാനത്തോടെ ഭർത്താവിന്റെ പേര് ഉച്ചരിക്കരുത്. ശപിച്ചാലും മറുപടി ശപിക്കരുത്; അടിച്ചാലും ശാന്തമായി പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. അവൻ ‘ഇവളെ കൊല്ലുക’ എന്നു പറഞ്ഞാലും, അവൾ ‘സ്വാമീ, കരുണ ചെയ്യുക’ എന്നു അപേക്ഷിക്കണം।

Verse 20

आहूता गृह कार्याणि त्यक्त्वा गच्छेत्तदन्तिकम् । सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्यां सुप्रणम्य वदेदिति

വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ ഗൃഹകാര്യങ്ങൾ വിട്ട് ഉടൻ ആ പൂജ്യന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോകണം. വേഗത്തിൽ കരംകൂപ്പി, പ്രേമഭക്തിയോടെ നന്നായി നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ യഥോചിതമായി സംസാരിക്കണം।

Verse 21

किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम् । तदादिष्टा चरेत्कर्म सुप्रसन्नेन चेतसा

ഹേ നാഥാ! എന്നെ ഇങ്ങനെ എന്തിന് അഭിസംബോധന ചെയ്തു? ദയചെയ്ത് ആ പ്രസാദം നൽകണമേ. നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ നിയതകർമ്മം ചെയ്യും; നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ പൂർണ്ണ ശാന്തചിത്തത്തോടെ।

Verse 22

चिरन्तिष्ठेन्न च द्वारे गच्छेन्नैव परालये । आदाय तत्त्वं यत्किंचित्कस्मै चिन्नार्पयेत्क्वचित्

വാതിലിനരികെ ദീർഘനേരം നിൽക്കരുത്; മറ്റൊരാളുടെ അന്തഃപുരത്തിലേക്കും പോകരുത്. ഏതെങ്കിലും തത്ത്വമോ രഹസ്യസത്യമോ അറിഞ്ഞാൽ, അത് എവിടെയും ആരോടും എളുപ്പത്തിൽ ഏല്പിക്കരുത്.

Verse 23

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हितम्

പറയാതിരുന്നാലും അവൾ പൂജയ്ക്കാവശ്യമായ എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും സ്വയം ഒരുക്കി. യഥാകാലോചിതമായ ഉചിതാവസരം ക്ഷമയോടെ കാത്ത്, ഹിതകരമായതു ചെയ്തു.

Verse 24

न गच्छेत्तीर्थयात्रां वै पत्याज्ञां न विना क्वचित् । दूरतो वर्जयेत्सा हि समाजोत्सवदर्शनम्

ഭർത്താവിന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ അവൾ എവിടെയും തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകരുത്. പൊതുസമൂഹങ്ങളും ഉത്സവസമ്മേളനങ്ങളും കാണുന്നതിൽ നിന്നും ദൂരെയായി മാറിനിൽക്കണം.

Verse 25

तीर्थार्थिनी तु या नारी पतिपादोदकम्पिबेत् । तस्मिन्सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च न संशयः

തീർത്ഥഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ പാദപ്രക്ഷാളനജലം പാനം ചെയ്താൽ, സംശയമില്ലാതെ അതിൽ തന്നെയെല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 26

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

പതിവ്രതയായ അവൾ ഭർത്താവിന്റെ ഭക്ഷണത്തിൽ ശേഷിക്കുന്ന ഇഷ്ടമായ അന്നാദികളെ ‘മഹാപ്രസാദം’ എന്നു കരുതി ഭക്തിയോടെ സ്വീകരിച്ച് ഭുജിക്കണം; ഭർത്താവ് നൽകിയതു വിനയഭക്തിയോടെ അംഗീകരിക്കണം।

Verse 27

अविभज्य न चाश्नीयाद्देव पित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും അതിഥികൾക്കും അർപ്പണമാണെങ്കിലും, ആദ്യം യഥാവിധി വിഭജിക്കാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. പരിചാരകർ, ആശ്രിതർ, പശുക്കൾ, ഭിക്ഷുക്കളുടെ സമൂഹം എന്നിവർക്കും യോജിച്ച പങ്ക് നൽകണം.

Verse 28

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । भवेत्सा सर्वदा देवी पतिव्रतपरायणा

അവൾ ഗൃഹോപകരണങ്ങളും സമ്പത്തും നിയന്ത്രിതമായി സൂക്ഷിച്ച്, ദക്ഷയായി പരിശ്രമിച്ച്, ഹർഷത്തോടെ ഇരിച്ച്, വ്യർത്ഥചെലവിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കണം. അത്തരം മഹതിയായ സ്ത്രീ എപ്പോഴും പതിവ്രതധർമ്മത്തിൽ പരായണയാകും.

Verse 29

कुर्यात्पत्यननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम् । अन्यथा तत्फलं नास्ति परत्र नरकम्व्रजेत्

ഭർത്താവിന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ ഭാര്യ ഉപവാസം, വ്രതം മുതലായ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ചെയ്യരുത്. അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ ഫലം നഷ്ടമാകും; പരലോകത്തിൽ നരകഗതി വരും.

Verse 30

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

ഭർത്താവ് സുഖത്തോടെ, ആശ്വാസത്തോടെ ഇരുന്ന് സ്വാഭാവികമായി ആനന്ദിക്കുമ്പോൾ, ഇടയിൽ വരുന്ന ഗൃഹകാര്യങ്ങൾക്കായിട്ടുപോലും അവനെ ഒരിക്കലും എഴുന്നേൽപ്പിക്കരുത്.

Verse 31

क्लीबम्वा दुरवस्थम्वा व्याधितं वृद्धमेव च । सुखितं दुःखितं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

ഭർത്താവ് നപുംസകനായാലും, ദുരവസ്ഥയിൽ ആയാലും, രോഗിയായാലും വൃദ്ധനായാലും—സുഖത്തിലായാലും ദുഃഖത്തിലായാലും—പതിവ്രതയായ ഭാര്യ ഏകപതിയെ ലംഘിക്കാതെ അവനോടേ അചഞ്ചലമായി നിൽക്കണം।

Verse 32

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं च स्वमुखं नैव दर्शयेत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नानान्न शुध्यति

രജസ്വലയായ സ്ത്രീ മൂന്നു രാത്രികൾ സ്വന്തം മുഖം കാണിക്കരുത്; സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധിയാകുന്നതുവരെ സ്വന്തം വാക്കുകളും കേൾപ്പിക്കരുത്.

Verse 33

सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिम्भानुम्विलोकयेत

നന്നായി സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം അവൾ ഭർത്താവിന്റെ മുഖം മാത്രമേ നോക്കാവൂ; മറ്റെവിടെയും ഒരിക്കലും നോക്കരുത്. അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിൽ ഭർത്താവിനെ ധ്യാനിച്ച് സൂര്യനെ ദർശിക്കണം.

Verse 34

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम् । कूर्पासकञ्च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्

മഞ്ഞൾ-കുങ്കുമം, സിന്ദൂരം, കാജൽ മുതലായവ, പരുത്തി, താംബൂലം, മാംഗല്യാഭരണങ്ങൾ മുതലായവ—ഇവ ദേവീപൂജയുടെ പവിത്രാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 35

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता

ഭർത്താവിന്റെ ആയുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന പതിവ്രതയായ സ്ത്രീ കേശസംസ്കാരം, കബരി, കൈ-കാത് മുതലായ ആഭരണങ്ങളായ അലങ്കാരങ്ങൾ ദൂരെയാക്കണം.

Verse 36

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित्

എപ്പോഴും അശുദ്ധാചാരമുള്ളവളോടോ വഞ്ചകിയോടോ, അല്ലെങ്കിൽ കേൾവിവർത്തകളാൽ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്നവളോടോ സൗഹൃദബന്ധം സ്ഥാപിക്കരുത്; ദുർഭാഗ്യവതിയോടോ അമംഗളസ്വഭാവിനിയോടോ എവിടെയും അടുപ്പം വളർത്തുകയും അരുത്।

Verse 37

पतिविद्वेषिणीं नारीं न सा संभाषयेत्क्वचित् । नैकाकिनी क्वचित्तिष्ठेन्नग्ना स्नायान्न च क्वचित्

ഭർത്താവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്ന സ്ത്രീയുമായി അവൾ ഒരിക്കലും സംഭാഷിക്കരുത്. എവിടെയും ഒറ്റയ്ക്കായി താമസിക്കരുത്; ഒരുസമയത്തും നഗ്നയായി കുളിക്കരുത്.

Verse 38

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती च प्रवसेत्क्वचित्

സതീ സ്ത്രീ ഒരിക്കലും ഉലൂഖലം, മുസലം, വർത്തനീ (ചാക്കുപോലെ വിന്നോവിംഗ് പാത്രം) അല്ലെങ്കിൽ അരക്കല്ല് എന്നിവയുടെ മേൽ ഇരിക്കരുത്. യന്ത്രം/പ്രസ് മേലോ, വാതിൽത്തറ (ദേഹളി) മേലോ ഒരിക്കലും താമസിക്കരുത്.

Verse 39

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं नाचरेत्क्वचित् । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती भवेत्

യോഗ്യമായ ദാമ്പത്യസമയമൊഴികെ അവൾ ഒരിക്കലും അതിക്രമമായ ധൈര്യപ്രകടനം നടത്തരുത്. ഭർത്താവിന് എവിടെയെവിടെയാണോ ഇഷ്ടം, അവിടെയവിടെ അവൾ പ്രേമപൂർവ്വം സമർപ്പിതയായിരിക്കണം.

Verse 40

हृष्टाहृष्टे विषण्णा स्याद्विषण्णास्ये प्रिये प्रिया । पतिव्रता भवेद्देवी सदा पतिहितैषिणी

പ്രിയൻ (ഭർത്താവ്) സന്തോഷത്തിലല്ലെങ്കിൽ അവൾ വിഷണ്ണയാകണം; അവന്റെ മുഖം ദുഃഖിതമായാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവൾ തന്നെയാകണം അവന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയ. ഇങ്ങനെ ദേവി സദാ പതിവ്രതയായി, നിത്യവും ഭർത്താവിന്റെ ഹിതം തേടുന്നവളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 41

एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद्धैर्य्यधारिणी

പുണ്യവതിയായ സ്ത്രീ സമ്പത്തിലും വിപത്തിലും സമഭാവത്തോടെ നിലകൊള്ളണം. ധൈര്യം ധരിച്ച് ഏതു സാഹചര്യത്തിലും തന്റെ അന്തഃസ്വഭാവം വികൃതമാക്കരുത്.

Verse 42

सर्पिर्लवणतैलादिक्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

നെയ്യ്, ഉപ്പ്, എണ്ണ മുതലായ ഗൃഹോപയോഗ സാധനങ്ങൾ തീർന്നാലും പതിവ്രതയായ ഭാര്യ “എന്റെ ഭർത്താവ് ഇല്ല/പ്രയോജനമില്ല” എന്നു പറയരുത്; അവനെ അതികഷ്ടപ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുത്തുകയും അരുത്।

Verse 43

विधेर्विष्णोर्हराद्वापि पतिरेकोधिको मतः । पतिव्रताया देवेशि स्वपतिश्शिव एव च

വിധാതാ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹരൻ—ഇവരിലുപരി പോലും ഭർത്താവേ ഏക പരമൻ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ദേവേശി! പതിവ്രതയ്ക്കു സ്വന്തം ഭർത്താവ് സാക്ഷാൽ ശിവൻ തന്നെയാണ്।

Verse 44

व्रतोपवासनियमम्पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

ഭർത്താവിന്റെ അധികാരം/ആജ്ഞ ലംഘിച്ച് സ്വഇച്ഛയാൽ വ്രതം, ഉപവാസം, നിയമങ്ങൾ എന്നിവ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ ആയുസ്സ് ഹരിക്കുന്നു; മരിച്ച ശേഷം നരകഗതിയിലേക്കു വീഴുന്നു എന്നു പറയുന്നു।

Verse 45

उक्ता प्रत्युत्तरन्दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

വിളിച്ചാലും കടുപ്പമുള്ള മറുപടി പറയുകയും ക്രോധത്തിൽ തന്നെ ലീനയാകുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ ഗ്രാമത്തിൽ നായയായി (സരമയായി) ജനിക്കുന്നു; നിർജന വനത്തിൽ കുറുക്കിയായി ജനിക്കുന്നു।

Verse 46

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेद्दुष्टसन्निधौ । न च कातरवाक्यानि वदेन्नारी पतिं क्वचित्

ഭാര്യ ഭർത്താവിനേക്കാൾ ഉയർന്ന ആസനം സ്വീകരിക്കരുത്; ദുഷ്ടരുടെ സന്നിധിയിലേക്കു പോകുകയും അരുത്; ഒരിക്കലും ഭർത്താവിനോട് ഭീരുത്വമുള്ള, ഇടറുന്ന വാക്കുകൾ പറയരുത്।

Verse 47

अपवादं न च ब्रूयात्कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वै हसेत्

അപവാദം പറയരുത്; കലഹം ദൂരെയാക്കി വിടണം. ഗുരുക്കന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ എവിടെയും ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിക്കരുത്; ചിരിവിനോദവും ഒഴിവാക്കണം।

Verse 48

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितान्नजलाशनैः । ताम्बूलैर्वसनैश्चापि पादसम्वाहनादिभिः

പുറത്ത് നിന്ന് മടങ്ങിവരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ അവർ വേഗത്തിൽ സേവയിൽ ഏർപ്പെട്ടു—ജലവും ആഹാരവും അർപ്പിച്ചു, താംബൂലം നൽകി, വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി, പാദസംവാഹനം മുതലായ ഭക്തിപൂർവമായ ഉപചാരങ്ങൾ ചെയ്തു।

Verse 49

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया

അതുപോലെ മധുരവും സ്നേഹപൂർവവുമായ വചനങ്ങളാലും, വിയർപ്പ് ശമിപ്പിച്ച് തുടച്ചുനൽകൽ പോലുള്ള മറ്റ് അടുത്ത സേവകളാലും, സ്വയം സന്തോഷിച്ച് പ്രിയനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന അവളാൽ ത്രിലോകവും സന്തോഷിക്കുന്നു।

Verse 50

मितन्ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्तारम्पूजयेत्सदा

പിതാവ് പരിമിതമായി തന്നേ നൽകുന്നു; സഹോദരനും പരിമിതമായി; പുത്രനും പരിമിതമായി. അതിനാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അതിരില്ലാത്ത ദാതാവും സ്ഥിരപോഷകനുമായ ഭർത്താവിനെ സദാ പൂജിക്കണം।

Verse 51

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वम्परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

ഭാര്യയ്ക്ക് ഭർത്താവാണ് ദേവൻ; ഭർത്താവാണ് ഗുരു; ഭർത്താവാണ് ധർമ്മം, തീർത്ഥം, വ്രതങ്ങൾ. അതിനാൽ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഏകഭർത്താവിനെ പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ സമർചിക്കണം।

Verse 52

या भर्तारम्परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्ष कोटरशायिनी

ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് രഹസ്യമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ദുർമതിയായ സ്ത്രീ, അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ക്രൂരമായ പെൺമൂങ്ങയായി ജനിച്ച് വൃക്ഷങ്ങളുടെ പൊത്തിലുകളിൽ വസിക്കും.

Verse 53

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत्

അടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ തിരിച്ചടിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ ‘വ്യാഘ്രീ’—‘വൃഷദംശികാ’ (കാളപോലെ കടിക്കുന്നവൾ) എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. മറ്റൊരു പുരുഷനിലേക്കു വക്രനോട്ടം ഇടുന്നവൾ ‘കേകരാക്ഷീ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 54

या भर्तारम्परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे वा सूकरी भूयाद्वल्गुर्वापि स्वविड्भुजा

ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മധുരഭോഗങ്ങളിൽ മാത്രം ലീനയായ സ്ത്രീ ഗ്രാമത്തിൽ പന്നിയായി ജനിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം മലഭോജി ആയ അധമജീവിയായി പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 55

या तुकृत्य प्रियम्ब्रूयान्मूका सा जायते खलु । या सपत्नी सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनः पुनः

കൃത്യാ എന്ന ഹാനികര കർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച് പുരുഷനിൽ നിന്ന് മധുരവാക്കുകൾ പറയിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ നിശ്ചയം മൂകയായി ജനിക്കുന്നു. സഹപത്നിയോട് എപ്പോഴും അസൂയ പുലർത്തുന്നവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ദുര്ഭാഗ്യവതിയാകുന്നു.

Verse 56

दृष्टिम्विलुप्य भर्त्तुर्या कश्चिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपापि च जायते

ഭർത്താവിനോട് വിമുഖയായി മറ്റൊരു പുരുഷനെ നോക്കുന്ന സ്ത്രീ ദൃഷ്ടിയുടെ ശുദ്ധി നഷ്ടപ്പെടുന്നു; അവൾ ഒരുകണ്ണിയാകാം, മുഖം വക്രമായാകാം, കുരൂപയാകാം।

Verse 57

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचिताम्व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिस्सदा

ജീവൻ വിട്ട ദേഹം ക്ഷണത്തിൽ അശുചിയാകുന്നതുപോലെ, ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീ നല്ലപോലെ കുളിച്ചാലും എപ്പോഴും അശുചിയെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 58

सा धन्या जननी लोके स धन्यो जनकः पिता । धन्यस्स च पतिर्यस्य गृहे देवी पतिव्रता

ഈ ലോകത്തിൽ ആ മാതാവ് ധന്യയാണ്, ആ ജനകപിതാവ് ധന്യൻ; തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ദേവീസ്വരൂപിണിയായ പതിവ്രത വസിക്കുന്ന ആ ഭർത്താവും ധന്യൻ।

Verse 59

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुंजते

പതിവ്രതയുടെ പുണ്യഫലത്താൽ പിതൃവംശത്തിലെ മൂന്ന് തലമുറകളും, മാതൃവംശത്തിലെ മൂന്ന് തലമുറകളും, ഭർത്തൃവംശത്തിലെ മൂന്ന് തലമുറകളും സ്വർഗത്തിൽ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 60

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखिताः

ശീലഭംഗം മൂലം ദുർവൃത്തർ മൂന്നു കുലങ്ങളെയും പതിപ്പിക്കുന്നു; പിതാവിനും മാതാവിനും ഭർത്താവിനും—ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും—ദുഃഖകാരണമാകുന്നു।

Verse 61

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्र तत्र भवेत्सा हि पापहन्त्री सुपावनी

പതിവ്രതയായ ഭാര്യയുടെ പാദം എവിടെയെവിടെ ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കുമോ, അവിടെയവിടെ ആ സ്ഥലം പരമപാവനമാകുന്നു; കാരണം അവൾ സത്യമായും പാപഹന്ത്രിയാണ്।

Verse 62

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു; സൂര്യനും പതിവ്രതയുടെ സ്പർശം തേടുന്നു. ചന്ദ്രനും ഗന്ധവഹനായ വായുവും കൂടി—മറ്റൊരു കാരണത്താൽ അല്ല, അവളുടെ പാവിത്ര്യത്തിൽ പങ്കുചേരാനാണ്.

Verse 63

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः

ജലങ്ങൾ എപ്പോഴും പതിവ്രതയുടെ പവിത്രസ്പർശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇന്ന് നിന്മൂലം ഞങ്ങൾ ശുദ്ധരായി; അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ ജഡത്വം നശിച്ചു.

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये

ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഭാര്യയാണ്; സുഖത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം കൂടിയും അവളാണ്. ഭാര്യയിലൂടെ ധർമ്മഫലം ലഭിക്കുന്നു; അവളിലൂടെ സന്താനപരമ്പര വർധിക്കുന്നു.

Verse 65

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

വീടുവീടായി രൂപലാവണ്യത്തിൽ അഭിമാനം കൊള്ളുന്ന സ്ത്രീകൾ ഇല്ലേ? എന്നാൽ സത്യമായ പതിവ്രതാ സ്ത്രീ പരമവിശ്വേശ്വരൻ ശിവന്റെ പരമഭക്തിയാൽ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.

Verse 66

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्य या द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

ഈ ലോകവും പരലോകവും—ഇരണ്ടും ഭാര്യയാൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഭാര്യയില്ലാതെ ദേവ-പിതൃ-അതിഥി പൂജാദി ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി ചെയ്യാൻ അർഹതയില്ല.

Verse 67

गृहस्थस्स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान्प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा

ആരുടെ വീട്ടിൽ പതിവ്രതയായ ഭാര്യയുണ്ടോ അവനെയാണ് യഥാർത്ഥ ഗൃഹസ്ഥൻ എന്നു അറിയേണ്ടത്; കാരണം അവൾ ദിവസേന മറ്റുള്ളവരെ ‘ജര’ എന്ന രാക്ഷസിയെപ്പോലെ ഗ്രസിക്കുന്നു.

Verse 68

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलम्पावनं भवेत्

ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ശരീരം പാവനമാകുന്നതുപോലെ, പതിവ്രതയെ ദർശിച്ചാൽ സമസ്തവും പാവനമാകുന്നു.

Verse 69

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात्तस्मात्तौ पूजयेद्बुधः

ഭർത്താവിനെ ദേവനായി കരുതുന്ന സ്ത്രീ ഗംഗയിൽ നിന്ന് ഭിന്നയല്ല. അവൾ സാക്ഷാൽ ഉമാ-ശിവസമയാണ്; അതിനാൽ ബുദ്ധിമാൻ ആ ദമ്പതികളെ പൂജിക്കണം.

Verse 70

तारः पतिश्श्रुतिर्नारी क्षमा सा स स्वयन्तपः । फलम्पतिः सत्क्रिया सा धन्यौ तौ दम्पती शिवे

ശിവമാർഗത്തിൽ ഭർത്താവ് ‘താര’—രക്ഷകൻ; ഭാര്യ സ്വയം ‘ശ്രുതി’ തന്നേ. അവൾ ക്ഷമ, അവൻ സ്വതപസ്; അവൻ ജീവിതഫലം, അവൾ സത്ക്രിയ. ശിവസന്നിധിയിൽ ആ ദമ്പതികൾ ധന്യർ.

Verse 71

एवम्पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदाञ् शृणु सुप्रीत्या सावधानतयाऽद्य मे

ഹേ ഗിരീന്ദ്രകുമാരീ! ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നോട് പതിവ്രതാധർമ്മം വിവരിച്ചു. ഇനി അതിന്റെ വിഭേദങ്ങൾ ഇന്ന് എന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് സന്തോഷത്തോടെ, സൂക്ഷ്മമായി കേൾക്കുക.

Verse 72

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः

ഹേ ദേവീ! പതിവ്രതസ്ത്രീകൾ നാലുവിധമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ഉത്തമം മുതലായ വിഭേദങ്ങളാൽ. അവരെ സ്മരിക്കുന്നവർക്കു അവർ പാപഹാരിണികളാകുന്നു.

Verse 73

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु

ഉത്തമ, മധ്യമ, നികൃഷ്ട, അതിനികൃഷ്ട—ഇവയാണ് നാല്. അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു; സൂക്ഷ്മമായി കേൾക്കുക.

Verse 74

स्वप्नेपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यम्परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता

ഹേ ഭദ്രേ! സ്വപ്നത്തിലുപോലും അവളുടെ മനസ് നിത്യവും ഉറപ്പോടെ സ്വന്തം ഭർത്താവിനെയേ കാണുന്നു; മറ്റൊരാളുടെ ഭർത്താവിനെ അല്ല—അവളെയാണ് ഉത്തമയെന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്.

Verse 75

या पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति सद्धिया । मध्यमा सा हि कथिता शैलजे वै पतिव्रता

ഹേ ശൈലജേ! ശുദ്ധവും വിവേകപൂർണ്ണവുമായ ബുദ്ധിയാൽ മറ്റുപുരുഷന്മാരെ പിതാവും സഹോദരനും പുത്രനും പോലെ കാണുന്ന ആ പതിവ്രതയെ ‘മധ്യമാ’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 76

बुद्ध्वा स्वधर्मं मनसा व्यभिचारं करोति न । निकृष्टा कथिता सा हि सुचरित्रा च पार्वति

സ്വധർമ്മം മനസ്സോടെ അറിഞ്ഞ് അതിന് വിരുദ്ധമായി മനസ്സിലുപോലും തെറ്റ് ചെയ്യാത്ത സ്ത്രീ നികൃഷ്ടയല്ല; ഹേ പാർവതി, അവൾ സുചരിത്രയാണ്।

Verse 77

पत्युः कुलस्य च भयाद्व्यभिचारं करोति न । पतिव्रताऽधमा सा हि कथिता पूर्वसूरिभिः

ഭർത്താവിനെയും അവന്റെ കുലമാനത്തെയും ഭയന്ന് വ്യഭിചാരം ചെയ്യാത്ത സ്ത്രീയെ പൂർവ്വസൂരികൾ ‘അധമ പതിര്വ്രത’ എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 78

चतुर्विधा अपि शिवे पापहन्त्र्यः पतिव्रताः । पावनास्सर्वलोकानामिहामुत्रापि हर्षिताः

ഹേ ശിവേ! പതിര്വ്രതകൾ നാലുവിധമായാലും അവർ പാപഹന്ത്രികളാണ്. അവർ സർവലോകങ്ങളെയും പാവനമാക്കി, ഇഹത്തിലും പരത്തിലും ഹർഷിതരായിരിക്കും।

Verse 79

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रिस्त्रिया त्रिसुरार्थनात् । जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः

പാതിവ്രത്യത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താലും അത്രിവംശത്തിലെ ആ സ്ത്രീ ത്രിദേവന്മാരോട് അപേക്ഷിച്ചതാലും, വരാഹശാപം മൂലം മരിച്ച ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും ജീവിച്ചു।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शिवे नित्यं कर्तव्यम्पतिसेवनम् । त्वया शैलात्मज प्रीत्या सर्वकामप्रदं सदा

ഹേ ശിവേ! ഇതറിഞ്ഞ് നീ നിത്യവും ഭർത്തൃസേവനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഹേ ശൈലാത്മജേ! പ്രീതിയോടെ ചെയ്ത ഈ സേവനം സദാ സർവ്വശുഭകാമനകൾ നൽകുന്നു.

Verse 81

जगदम्बा महेशी त्वं शिवस्साक्षात्पतिस्तव । तव स्मरणतो नार्यो भवन्ति हि पतिव्रताः

ഹേ ജഗദംബാ! നീ തന്നെയാണ് മഹേശി; സാക്ഷാൽ ശിവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ പതി. നിന്റെ സ്മരണ മാത്രം കൊണ്ടു സ്ത്രീകൾ തീർച്ചയായും പതിവ്രതകളാകുന്നു.

Verse 82

त्वदग्रे कथनेनानेन किं देवि प्रयोजनम् । तथापि कथितं मेऽद्य जगदाचारतः शिवे

ഹേ ദേവി! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഇതെല്ലാം പറയുന്നതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം? എങ്കിലും ഹേ ശുഭേ ശിവേ, ഇന്ന് ലോകാചാരപ്രകാരം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.

Verse 83

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम् । शिवा मुदमतिप्राप पार्वती शङ्करप्रिया

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ദ്വിജസ്ത്രീ അവളെ ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു മൗനമായി. അപ്പോൾ ശങ്കരപ്രിയയായ ശിവാ-പാർവതി അത്യധികാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.