देवस्तुतिः (Deva-stuti) — “Hymn of the Devas / Divine Praise”
അധ്യായം 3 നാരദ–ബ്രഹ്മ സംവാദരൂപത്തിലാണ്. മേനയുടെ മംഗളമായ മുൻവൃത്താന്തവും വിവാഹക്രമീകരണങ്ങളും കഴിഞ്ഞ്, ജഗദംബിക പാർവതിയുടെ ജനനം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു, കഠിന തപസ്സിന് ശേഷം അവൾ ഹരൻ/ശിവനെ ഭർത്താവായി എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു എന്നതാണ് നാരദൻ ചോദിക്കുന്നത്. ബ്രഹ്മൻ ശങ്കരന്റെ മംഗളകീർത്തി ശ്രവണമഹിമ പറയുന്നു—ബ്രഹ്മഹത്യ പോലെയുള്ള മഹാപാപങ്ങളും ശുദ്ധിയാകും, അഭിലാഷങ്ങൾ സഫലമാകും. തുടർന്ന് കഥ ഗൃഹസ്ഥപരിസരത്തിലേക്ക് മാറുന്നു: മേനയുടെ വിവാഹാനന്തരം ഗിരിരാജൻ/ഹിമാചലൻ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ത്രിലോകങ്ങളിലും മഹോത്സവം ഉയരുന്നു. ഹിമാചലൻ ദ്വിജന്മാരെയും ബന്ധുക്കളെയും ആദരിക്കുന്നു; അവർ ആശീർവദിച്ച് തത്തം ധാമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ഇങ്ങനെ ഹിമാലയഗൃഹം ധർമ്മമംഗളകേന്ദ്രമായി സ്ഥാപിതമായി, പാർവതിയുടെ അവതാരത്തിനും വരാനിരിക്കുന്ന ദേവസ്തുതിക്കും പീഠികയാകുന്നു.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाधीमन्वद मे वदतां वर । ततः परं किमभवच्चरितं विष्णुसद्गुरो
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിധാതാവേ! ഹേ പ്രാജ്ഞാ, മഹാധീമാനേ, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! എനിക്ക് പറയുക—അതിന് ശേഷം വിഷ്ണു സദ്ഗുരുവിന്റെ സത്യ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ ആ പുണ്യചരിതത്തിൽ പിന്നെ എന്തു സംഭവിച്ചു?
Verse 2
अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता मेना पूर्वगतिः शुभा । विवाहश्च श्रुतस्सम्यक्परमं चरितं वद
ഈ അത്ഭുതകഥ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു; മേനാദേവിയുടെ മുൻകാല ശുഭഗതിയും സമ്യകമായി അറിയപ്പെട്ടു. വിവാഹവൃത്താന്തവും ശരിയായി കേട്ടു; ഇനി പരമ പാവനമായ ആ മഹാചരിതം വിശദമായി പറയുക।
Verse 3
इति श्रीशिवमहापुराणे दितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे देवस्तुतिर्नाम तृतीयोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ തൃതീയ വിഭാഗമായ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘ദേവസ്തുതി’ എന്ന പേരിലുള്ള തൃതീയ അധ്യായം സമാപിച്ചു।
Verse 4
तपस्सुदुस्सहं कृत्वा कथं प्राप पतिं हरम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराच्छांकरं यशः
അത്യന്തം ദുസ്സഹമായ തപസ്സു ചെയ്ത് അവൾ ഹരൻ (ശിവൻ)നെ ഭർത്താവായി എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു? ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയുക; ശങ്കരനോട് ബന്ധപ്പെട്ട ശൈവയശസ്സും വിവരിക്കൂ।
Verse 5
ब्रह्मोवाच । मुने त्वं शृणु सुप्रीत्या शांकरं सुयशः शुभम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा शुद्ध्येत्सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മുനേ, സന്തോഷഭക്തിയോടെ ശങ്കരന്റെ ഈ ശുഭവും പവിത്രവും ആയ സുയശസ് ശ്രവിക്കൂ. ഇത് കേട്ടാൽ ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തവനും ശുദ്ധിയാകുന്നു; എല്ലാ അഭിലാഷഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 6
यदा मेनाविवाहन्तु कृत्वागच्छद्गिरिर्गृहम् । तदा समुत्सवो जातस्त्रिषु लोकेषु नारद
ഓ നാരദാ, ഗിരിരാജൻ (ഹിമാലയം) മേനയുടെ വിവാഹം നടത്തി തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മഹോത്സവത്തിന്റെ ആനന്ദം ഉദിച്ചു।
Verse 7
हिमाचलोऽपि सुप्रीतश्चकार परमोत्सवम् । भूसुरान्बंधुवर्गांश्च परानानर्च सद्धिया
ഹിമാചലനും അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പരമ മഹോത്സവം നടത്തി. ശുദ്ധബുദ്ധിയോടെ ഭൂസുരന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ബന്ധുവർഗത്തെയും മറ്റു വിശിഷ്ട അതിഥികളെയും വിധിപൂർവ്വം ആദരിച്ചു।
Verse 8
सर्वे द्विजाश्च सन्तुष्टा दत्त्वाशीर्वचनं वरम् । ययुस्तस्मै स्वस्वधाम बंधुवर्गास्तथापरे
എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും (ബ്രാഹ്മണന്മാർ) സന്തുഷ്ടരായി. അവർ അവനു ശ്രേഷ്ഠമായ ആശീർവചനങ്ങൾ നൽകി തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി; മറ്റു ബന്ധുവർഗവും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കു മടങ്ങി।
Verse 9
हिमाचलोऽपि सुप्रीतो मेनया सुखदे गृहे । रेमेऽन्यत्र च सुस्थाने नन्दनादिवनेष्वपि
ഹിമാചലനും മേനയോടൊപ്പം സുഖം പകരുന്ന തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി ആനന്ദത്തോടെ വസിച്ചു. മറ്റുസമയങ്ങളിൽ നന്ദനാദി ദിവ്യവനങ്ങൾ പോലെയുള്ള ശുഭസ്ഥാനങ്ങളിലും തൃപ്തിയോടെ വിഹരിച്ചു.
Verse 10
तस्मिन्नवसरे देवा मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुनयश्च महात्मानः प्रजग्मुर्भूधरान्तिके
ഹേ മുനേ, അന്നേ സമയത്ത് വിഷ്ണുവിനെ ആദിയായി എല്ലാ ദേവന്മാരും മഹാത്മാക്കളായ മുനിമാരും പുറപ്പെട്ടു പർവതത്തിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിച്ചേർന്നു.
Verse 11
दृष्ट्वा तानागतान्देवान्प्रणनाम मुदा गिरिः । संमानं कृतवान्भक्त्या प्रशंसन्स्व विधिं महान्
വന്നെത്തിയ ദേവന്മാരെ കണ്ട മഹാഗിരിരാജൻ ആനന്ദത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു. ഭക്തിയോടെ യഥോചിതമായ ആദരം അർപ്പിച്ചു, അതിഥിസേവാരൂപമായ തന്റെ മഹാധർമ്മത്തെ പ്രശംസിച്ചു.
Verse 12
साञ्जलिर्नतशीर्षो हि स तुष्टाव सुभक्तितः । रोमोद्गमो महानासीद्गिरेः प्रेमाश्रवोऽपतन्
കൈകൾ ചേർത്ത് തല കുനിച്ച്, അവൻ ശുദ്ധഭക്തിയോടെ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു. അപ്പോൾ ഗിരിരാജനിൽ മഹത്തായ രോമാഞ്ചം ഉദിച്ചു, പ്രേമജന്യമായ കണ്ണുനീർ ഒഴുകി.
Verse 13
ततः प्रणम्य सुप्रीतो हिमशैलः प्रसन्नधीः । उवाच प्रणतो भूत्वा मुने विष्ण्वादिकान्सुरान्
അതിനുശേഷം ഹിമശൈലൻ അത്യന്തം പ്രസന്നഹൃദയനും തെളിഞ്ഞ ബുദ്ധിയുമോടെ നമസ്കരിച്ചു. ഹേ മുനേ, വിനീതനായി വിഷ്ണുവിനെ ആദിയായി ദേവന്മാരോട് അവൻ സംസാരിച്ചു.
Verse 14
हिमाचल उवाच । अद्य मे सफलं जन्म सफलं सुमहत्तपः । अद्य मे सफलं ज्ञानमद्य मे सफलाः क्रियाः
ഹിമാചലൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; എന്റെ മഹത്തായ തപസ്സും സഫലമായി. ഇന്ന് എന്റെ ജ്ഞാനം ഫലിച്ചു; ഇന്ന് എന്റെ എല്ലാ പുണ്യകർമ്മങ്ങളും സഫലമായി।
Verse 15
धन्योऽहमद्य संजातो धन्या मे सकला क्षितिः । धन्यं कुलं तथा दारास्सर्वं धन्यं न संशयः
ഇന്ന് ഞാൻ ധന്യൻ—ഇന്ന് ഞാൻ സത്യമായി കൃതാർത്ഥനായി. എന്റെ ഈ സമസ്ത ഭൂമിയും ധന്യമാണ്. എന്റെ കുലവും ധന്യം; എന്റെ ഭാര്യമാരും ധന്യർ; സംശയമില്ല, എല്ലാം ധന്യമാണ്।
Verse 16
यतः समागता यूयं मिलित्वा सर्व एकदा । मां निदेशयत प्रीत्योचितं मत्त्वा स्वसेवकम्
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരേസമയം ഇവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരിക്കുന്നതിനാൽ, എന്നെ നിങ്ങളുടെ സേവകനായി കരുതി, സ്നേഹപൂർവ്വം ചെയ്യേണ്ട യോജ്യമായതു എന്നോട് നിർദേശിക്കുവിൻ।
Verse 17
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महीध्रस्य वचनं ते सुरास्तदा । ऊचुर्हर्यादयः प्रीताः सिद्धिं मत्वा स्वकार्यतः
ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—മഹീധരന്റെ (ഹിമാലയന്റെ) വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, അന്ന് ദേവന്മാർ—ഹരി മുതലായവർ—ആനന്ദിതരായി, തങ്ങളുടെ കാര്യം സിദ്ധിച്ചതായി കരുതി പ്രസ്താവിച്ചു।
Verse 18
देवा ऊचुः । हिमाचल महाप्राज्ञ शृण्व स्मद्वचनं हितम् । यदर्थमागतास्सर्वे तद्ब्रूमः प्रीतितो वयम्
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ ഹിമാചലാ! ഞങ്ങളുടെ ഹിതവചനങ്ങൾ ശ്രവിക്കൂ. ഏതു ലക്ഷ്യത്താൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വന്നുവോ, അതു ഞങ്ങൾ പ്രീതിയോടെ നിന്നോട് പറയുന്നു।
Verse 19
या पुरा जगदम्बोमा दक्षकन्याऽभवद्गिरे । रुद्रपत्नी हि सा भूत्वा चिक्रीडे सुचिरं भुवि
ഹേ ഗിരിരാജാ! ആദി ജഗദംബയായ ഉമാ മുമ്പ് ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായി ജനിച്ചു. രുദ്രപത്നിയായി അവൾ ഭൂമിയിൽ ദീർഘകാലം ക്രീഡിച്ചു വിഹരിച്ചു।
Verse 20
पितृतोऽनादरं प्राप्य संस्मृत्य स्वपणं सती । जगाम स्वपदं त्यक्त्वा तच्छरीरं तदाम्बिका
പിതാവിൽ നിന്നുള്ള അവമാനം ലഭിച്ച സതി തന്റെ വ്രതവും ദിവ്യനിശ്ചയവും സ്മരിച്ചു; ആ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വന്തം പരമപദത്തിലേക്ക് പോയി—ഇങ്ങനെ അംബിക ദേഹം വിട്ടു।
Verse 21
सा कथा विदिता लोके तवापि हिमभूधर । एवं सति महालाभो भवेद्देवगणस्य हि
ആ കഥ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്—ഹേ ഹിമഭൂധര (ഹിമാലയം), നിനക്കും അറിയാം. ഇങ്ങനെ ആയാൽ ദേവഗണത്തിന് തീർച്ചയായും മഹാലാഭം ഉണ്ടാകും।
Verse 22
सर्वस्य भवतश्चापि स्युस्सर्वे ते वशास्सुराः
നിങ്ങൾ സർവ്വത്തിന്റെയും അധിപൻ; അതിനാൽ ആ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ അധീനതയിൽ തന്നെ ഇരിക്കും।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां हर्यादीनां गिरीश्वरः । तथास्त्विति प्रसन्नात्मा प्रोवाच न च सादरम्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹരി (വിഷ്ണു) മുതലായവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഗിരീശ്വരൻ (ശിവൻ) പ്രസന്നഹൃദയത്തോടെ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ പ്രത്യേക ഔപചാരിക ആദരം കാണിച്ചില്ല।
Verse 24
अथ ते च समादिश्य तद्विधिम्परमादरात् । स्वयं जग्मुश्च शरणमुमायाश्शंकर स्त्रियः
അനന്തരം പരമാദരത്തോടെ അവർക്കു ആ വിധി ഉപദേശിച്ച ശേഷം, ശങ്കരന്റെ പത്നിമാർ സ്വയം ഉമാദേവിയുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
Verse 25
सुस्थले मनसा स्थित्वा सस्मरुर्जगदम्बिकाम् । प्रणम्य बहुशस्तत्र तुष्टुवुः श्रद्धया सुराः
ആ ശുഭസ്ഥാനത്ത് മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കി ദേവന്മാർ ജഗദംബികയെ സ്മരിച്ചു. അവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു, ശ്രദ്ധയോടെ അവളെ സ്തുതിച്ചു.
Verse 26
देवा ऊचुः । देव्युमे जगतामम्ब शिवलोकनिवासिनी । सदाशिवप्रिये दुर्गे त्वां नमामो महेश्वरि
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി ഉമാ, ലോകങ്ങളുടെ അമ്മേ, ശിവലോകനിവാസിനീ! ഹേ ദുർഗേ, സദാശിവപ്രിയേ, ഹേ മഹേശ്വരീ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു.
Verse 27
श्रीशक्तिं पावनां शान्तां पुष्टिम्परमपावनीम् । वयन्नामामहे भक्त्या महदव्यक्तरूपिणीम्
ഭക്തിയോടെ ഞങ്ങൾ ശ്രീശക്തിയെ നമസ്കരിക്കുന്നു—അവൾ പാവനയും ശാന്തയും, പുഷ്ടിയും സമൃദ്ധിയും നൽകുന്ന പരമപാവിനിയും; മഹത്-അവ്യക്ത രൂപങ്ങളായി വിരാജിക്കുന്നവളും ആകുന്നു.
Verse 28
शिवां शिवकरां शुद्धां स्थूलां सूक्ष्मां परायणाम् । अन्तर्विद्यासुविद्याभ्यां सुप्रीतां त्वां नमामहे
ഹേ ശിവാ! ശിവമംഗളം നൽകുന്ന ദേവി, പരമശുദ്ധ, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും ആയ പരമാശ്രയം! അന്തർവിദ്യയിലും സത്യ മോക്ഷദായിനിയായ സുവിദ്യയിലും പ്രസന്നയായ നിന്നെ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു।
Verse 29
त्वं श्रद्धा त्वं धृतिस्त्वं श्रीस्त्वमेव सर्वगोचरा । त्वन्दीधितिस्सूर्य्यगता स्वप्रपञ्चप्रकाशिनी
നീ ശ്രദ്ധയാണ്, നീ ധൃതിയാണ്, നീ ശ്രീയാണ്; നീയേ എല്ലാവർക്കും ഗമ്യയായ ദേവി. നീ സൂര്യഗത ദീപ്തിയാണ്, നിന്റെ സ്വന്തം പ്രപഞ്ചത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ജ്യോതിയാണ്.
Verse 30
या च ब्रह्माण्डसंस्थाने जगज्जीवेषु या जगत् । आप्याययति ब्रह्मादितृणान्तं तां नमामहे
ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ക്രമത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയായി, സർവ്വജീവികളിലും ലോകത്തിലും വ്യാപിച്ചും, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് തൃണമേവരെ എല്ലാം പോഷിപ്പിച്ചു നിലനിർത്തുന്ന അവളെ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
Verse 31
त्वं वार्ता सर्वजगतां त्वं त्रयी धर्मरूपिणी
നീ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ധാരണക്രമവും മാർഗ്ഗദർശക വാക്കുമാണ്; നീ തന്നെയാണ് ത്രയീ വേദം, ധർമ്മരൂപിണിയായി പ്രത്യക്ഷമായത്.
Verse 32
निद्रा त्वं सर्वभूतेषु क्षुधा तृप्तिस्त्वमेव हि । तृष्णा कान्तिश्छविस्तुष्टिस्सर्वानन्दकरी सदा
ഹേ ദേവീ, സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും നീ തന്നെയാണ് നിദ്ര; നീ തന്നെയാണ് ക്ഷുധയും തൃപ്തിയും. നീ തന്നെയാണ് തൃഷ്ണ, കാന്തി, ഛവി, സന്തോഷം—സദാ എല്ലാവർക്കും ആനന്ദം നൽകുന്നവൾ.
Verse 33
त्वं लक्ष्मीः पुण्यकर्तॄणां त्वं ज्येष्ठा पापिनां सदा । त्वं शान्तिः सर्वजगतां त्वं धात्री प्राणपोषिणी
പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർക്കുള്ള ലക്ഷ്മി നീ തന്നേ; പാപികളെ പിന്തുടരുന്ന ജ്യേഷ്ഠയും സദാ നീ തന്നേ. നീ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ശാന്തി; നീ ധാത്രി—പ്രാണങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന മാതാവ്.
Verse 34
त्वन्तस्वरूपा भूतानां पञ्चानामपि सारकृत् । त्वं हि नीतिभृतां नीतिर्व्यवसायस्वरूपिणी
നീ പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളുടെ അന്തർവർത്തിയായ സാരസ്വരൂപിണി; അവയുടെ പരമസാരവും നീ തന്നെ പ്രസ്ഫുടമാക്കുന്നു. നീതിയെ ധരിക്കുന്നവരിൽ നീ തന്നെയാണ് നീതി, നീ തന്നെയാണ് ദൃഢപ്രയത്നസ്വരൂപിണി.
Verse 35
गीतिस्त्वं सामवेदस्य ग्रन्थिस्त्वं यजुषां हुतिः । ऋग्वेदस्य तथा मात्राथर्वणस्य परा गतिः
നീ സാമവേദത്തിന്റെ പവിത്രഗീതിയാണ്; നീ യജുര്വേദത്തിന്റെ ക്രമബദ്ധമായ ഗ്രന്ഥിയും അതിലെ ഹുതിയും. നീ ഋഗ്വേദത്തിന്റെ മാത്രാ/ഛന്ദസ്സ്വരൂപിണി; അഥർവവേദത്തിന് നീ പരമഗതി—ഉന്നതാശ്രയവും അന്തിമസിദ്ധിയും.
Verse 36
समस्तगीर्वाणगणस्य शक्तिस्तमोमयी धातृगुणैकदृश्या । रजः प्रपंचात्तु भवैकरूपा या न श्रुता भव्यकरी स्तुतेह
നീ സമസ്ത ദേവഗണങ്ങളുടെ ശക്തിയാണ്; തമോഗുണമയിയായി ധാരണശക്തിയുടെ ഏകദർശ്യരൂപമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. രജോഗുണപ്രപഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് നീ ഭവരൂപ ശിവന്റെ ഏകപ്രിയരൂപമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. അപൂർവമായി കേൾക്കപ്പെടുന്ന നിന്റെ ഈ ഭവ്യകരമായ, മംഗളദായിനിയായ സ്തുതി ഇവിടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 37
संसारसागरकरालभवाङ्गदुःखनिस्तारकारितरणिश्च निवीतहीना । अष्टाङ्गयोगपरिपालनकेलिदक्षां विन्ध्यागवासनिरतां प्रणमाम तां वै
ഞങ്ങൾ ആ ദേവി പാർവതിയെ പ്രണമിക്കുന്നു—സംസാരസാഗരത്തിലെ ഭീകരദുഃഖവും ദേഹബന്ധനവേദനയും കടത്തിവിടുന്ന രക്ഷകസൂര്യസ്വരൂപിണി; യജ്ഞോപവീതരഹിത; അഷ്ടാംഗയോഗശാസനം പാലിക്കുന്ന ക്രീഡയിൽ പരമദക്ഷ; വിന്ധ്യപർവതവാസത്തിൽ നിരത.
Verse 38
नासाक्षि वक्त्रभुजवक्षसि मानसे च धृत्या सुखानि वितनोषि सदैव जन्तोः । निद्रेति याति सुभगा जगती भवा नः सा नः प्रसीदंतु भवस्थितिपालनाय
ഹേ സుభഗ ദേവീ! നാസിക, നേത്രങ്ങൾ, മുഖം, ഭുജങ്ങൾ, വക്ഷസ്ഥലം, മനസ്—അതുപോലെ ധൃതിയിലൂടെ—നീ ജീവികൾക്ക് എപ്പോഴും സുഖങ്ങൾ വിതരുന്നു. നിന്റെ കാരണത്താൽ ഈ ഭാഗ്യവതി ജഗത്ത് നിദ്രയിലേക്കു പോകുന്നു. നിന്റെ തന്നെ പ്രകടനമായ ആ നിദ്ര, ലോകസ്ഥിതി-പാലനത്തിനായി ഞങ്ങളോട് പ്രസന്നമാകട്ടെ.
Verse 39
ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानीं जगदम्बामुमां सतीम् । सुप्रेयमनसः सर्वे तस्थुस्ते दर्शनेप्सवः
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ മഹേശാനി, ജഗദംബയായ ഉമാ സതിയെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, എല്ലാവരും അത്യന്തം ആനന്ദഭരിതമായ മനസ്സോടെ അവിടെ തന്നെ നിന്നു, അവളുടെ ദിവ്യ ദർശനം ആഗ്രഹിച്ചു।
Verse 70
गायत्री त्वं वेदमाता त्वं सावित्री सरस्वती
നീ ഗായത്രിയാണ്, നീ വേദമാതാവാണ്; നീ സാവിത്രിയാണ്, നീ സരസ്വതിയാണ്—പവിത്ര വാക്കിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ശക്തി।
Frequently Asked Questions
It sets up the sequence leading to Pārvatī’s manifestation and her attainment of Śiva through tapas, beginning with the post-marriage festivities in Himācala’s household and the narrative request to explain the ensuing divine events.
It encodes śravaṇa as a soteriological technology: hearing Śiva’s sacred history is presented as intrinsically purifying and merit-bestowing, functioning like a ritual act that transforms the listener’s karmic condition.
She is identified as Pārvatī and as Jagadambikā, indicating both a localized personal form (daughter in the Himalayan lineage) and a universal cosmic identity (Mother of the worlds).