कार्त्तिकेयान्वेषण-नन्दिसंवाद-वर्णनम् (Search for Kārttikeya and the Nandī Dialogue)

Verse 1

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ ततः किमभवद्विधे । वदेदानीं कृपातस्तु शिवलीलासमन्वितम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവാ, ഹേ പ്രജാനാഥാ, ഹേ വിധാതാവേ! അതിന് ശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു? ഇപ്പോൾ കരുണയാൽ ശിവലീലയോടുകൂടി എനിക്ക് പറയുക।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । कृत्तिकाभिर्गृहीते वै तस्मिञ्शंभुसुते मुने । कश्चित्कालो व्यतीयाय बुबुधे न हिमाद्रिजा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ശംഭുവിന്റെ പുത്രനെ കൃത്തികകൾ സംരക്ഷണത്തിലേറ്റെടുത്ത ശേഷം കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞു; എങ്കിലും ഹിമാദ്രിയുടെ പുത്രി (പാർവതി) അതറിഞ്ഞില്ല।

Verse 3

तस्मिन्नवसरे दुर्गा स्मेराननसरोरुहा । उवाच स्वामिनं शंभुं देवदेवेश्वरं प्रभुम्

അപ്പോൾ പുഞ്ചിരിയോടെ താമരമുഖിയായ ദേവി ദുര്‍ഗ്ഗ തന്റെ സ്വാമിയായ ശംഭുവിനോട്—ദേവദേവേശ്വരനായ പരമപ്രഭുവിനോട്—അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे कार्त्तिकेयान्वेषणनन्दिसंवादवर्णनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ ചതുര്ഥ കുമാരഖണ്ഡത്തിൽ ‘കാർത്തികേയാന്വേഷണവും നന്ദിസംവാദവിവരണവും’ എന്ന നാമമുള്ള നാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 5

कृपया योगिषु श्रेष्ठो विहारैस्तत्परोऽभवः । रतिभंगः कृतो देवैस्तत्र मे भवता भव

കരുണയാൽ, ഹേ യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! നിങ്ങൾ ക്രീഡാമയ വിഹാരങ്ങളിൽ തത്പരനായി; അവിടെ ദേവന്മാർ നിങ്ങളുടെ രതി-സംയോഗം ഭംഗപ്പെടുത്തി. ആ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾ എന്റെ പക്ഷത്താകുക—എന്നോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുക।

Verse 6

भूमौ निपतितं वीर्यं नोदरे मम ते विभो । कुत्र यातं च तद्देव केन दैवेन निह्णुतम्

ഹേ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭോ! ഭൂമിയിൽ വീണ ആ വീര്യം എന്റെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചില്ല. ഹേ ദേവാ! അത് എവിടെ പോയി, ഏത് ദൈവവിധിയാൽ അത് മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ടു?

Verse 7

कथं मत्स्वामिनो वीर्यममोघं ते महेश्वर । मोघं यातं च किं किंवा शिशुर्जातश्च कुत्रचित्

ഹേ മഹേശ്വരാ! എന്റെ സ്വാമിയുടെ അമോഘശക്തി (വീര്യം) എങ്ങനെ നിഷ്ഫലമാകും? അല്ലെങ്കിൽ അത് ഏതോ വിധത്തിൽ വ്യർത്ഥമായോ? അതോ എവിടെയെങ്കിലും ഒരു ശിശു ജനിച്ചോ?

Verse 8

ब्रह्मोवाच । पार्वतीवचनं श्रुत्वा प्रहस्य जगदीश्वरः । उवाच देवानाहूय मुनींश्चापि मुनीश्वर

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—പാർവതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജഗദീശ്വരൻ (ശിവൻ) പുഞ്ചിരിച്ചു. തുടർന്ന് മുനികളുടെ അധിപനായ ആ പ്രഭു ദേവന്മാരെയും മുനിമാരെയും വിളിച്ചു ചേർത്ത് പറഞ്ഞു.

Verse 9

महेश्वर उवाच । देवाः शृणुत मद्वाक्यं पार्वतीवचनं श्रुतम् । अमोघं कुत्र मे वीर्यं यातं केन च निह्नुतम्

മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവന്മാരേ, എന്റെ വാക്ക് ശ്രവിക്കുവിൻ; പാർവതിയുടെ വചനം കേട്ട ശേഷം ഞാൻ പറയുന്നു. എന്റെ അമോഘമായ വീര്യം എവിടെ പോയി, ആരാണ് അതിനെ മറച്ചത്?

Verse 10

सभयं नापतत्क्षिप्रं स चेद्दंडं न चार्हति । शक्तौ राजा न शास्ता यः प्रजाबाध्यश्च भक्षकः

ഭയപ്പെട്ടിട്ടും വേഗത്തിൽ ശരണം തേടാത്തവൻ രാജദണ്ഡത്തിന് അർഹനല്ല. എന്നാൽ അധികാരമുള്ളിട്ടും ദുഷ്കൃത്യം തടയാത്ത രാജാവ് സ്വയം പ്രജയെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷകനായി മാറുന്നു.

Verse 11

शंभोस्तद्वचनं श्रुत्वा समालोच्य परस्परम् । ऊचुस्सर्वे क्रमेणैव त्रस्तास्तु पुरतः प्रभोः

ശംഭുവിന്റെ വചനം കേട്ട് അവർ പരസ്പരം ആലോചിച്ചു; പിന്നെ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നാലും എല്ലാവരും ക്രമമായി പ്രഭുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പറഞ്ഞു।

Verse 12

विष्णुरुवाच । ते मिथ्यावादिनस्संतु भारते गुरुदारिकाः । गुरुनिन्दारताश्शश्वत्त्वद्वीर्यं यैश्च निह्नुतम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഭാരതത്തിൽ മിഥ്യാവാദികൾ ഗുരുദ്രോഹികളാകട്ടെ; നിന്റെ ശാശ്വത വീര്യ-യശസ്സിനെ നിഷേധിച്ച് മറച്ചവർ എപ്പോഴും ഗുരുനിന്ദയിൽ രതരാകട്ടെ।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । त्वद्वीर्यं निह्नुतं येन पुण्यक्षेत्रे च भारते । स नाऽन्वितो भवेत्तत्र सेवने पूजने तव

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഭാരതത്തിലെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്റെ വീര്യശക്തിയെ മറയ്ക്കുന്നവൻ അവിടെ നിന്റെ സേവനത്തിനും പൂജനത്തിനും യോഗ്യനാകുകയില്ല।

Verse 14

लोकपाला ऊचुः । त्वदवीर्यं निह्नुतं येन पापिना पतितभ्रमात् । भाजनं तस्य सोत्यन्तं तत्तपं कर्म संततिम्

ലോകപാലന്മാർ പറഞ്ഞു—പതിതമോഹത്താൽ നിന്റെ വീര്യം മറച്ച ആ പാപി, അതിന്റെ ഫലഭോഗത്തിന് പാത്രമാകട്ടെ; അവനിൽ തപസ്സും കർമാനുഷ്ഠാനവും ഇടവിടാതെ തുടർച്ചയായി നിലനില്ക്കട്ടെ।

Verse 15

देवा ऊचुः । कृत्वा प्रतिज्ञां यो मूढो नाऽऽपादयति पूर्णताम् । भाजनं तस्य पापस्य त्वद्वीर्यं येन निह्नुतम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അതിനെ പൂർണ്ണതയിലേക്കു കൊണ്ടുപോകാത്ത ആ മൂഢൻ, നിന്റെ ദിവ്യവീര്യം നിഷേധിച്ച് മറച്ച പാപത്തിന്റെ പാത്രമാകട്ടെ।

Verse 16

देवपत्न्य ऊचुः । या निदति स्वभर्तारं परं गच्छति पूरुषम् । मातृबन्धुविहीना च त्वद्वीर्यं निह्नुतं यया

ദേവപത്നിമാർ പറഞ്ഞു—സ്വഭർത്താവിനെ നിന്ദിച്ച് പരപുരുഷനെ തേടിപ്പോകുന്നവളും, മാതാവും ബന്ധുക്കളും ഇല്ലാത്തവളും, നിന്റെ വീര്യം മറച്ചവളുമായ അവളെക്കുറിച്ച് പറയുക; ആ ആചാരം നിന്ദിക്കണമേ।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । देवानां वचनं श्रुत्वा देवदेवेश्वरो हरः । कर्म्मणां साक्षिणश्चाह धर्मादीन्सभयं वचः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവദേവേശ്വരനായ ഹരൻ, സകല കര്‍മ്മങ്ങളുടെയും സാക്ഷികളായ ധർമ്മാദികളോടു ഭയമിശ്രിതമായ ആശങ്കയോടെ സംസാരിച്ചു।

Verse 18

श्रीशिव उवाच । देवैर्न निह्नुतं केन तद्वीर्यं निह्नुतं ध्रुवम् । तदमोघं भगवतो महेशस्य मम प्रभोः

ശ്രീശിവൻ പറഞ്ഞു—ആ വീര്യം ദേവന്മാർ മറച്ചിട്ടില്ല; സത്യത്തിൽ അതിനെ ആരും മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. അത് അമോഘശക്തിയാണ്, കാരണം അത് എന്റെ പ്രഭു ഭഗവാൻ മഹേശ്വരന്റേതാണ്।

Verse 19

यूयं च साक्षिणो विश्वे सततं सर्वकर्मणाम् । युष्माकं निह्नुतं किम्वा किं ज्ञातुं वक्तुमर्हथ

നിങ്ങളാണ് വിശ്വത്തിന്റെ സർവ്വദർശി സാക്ഷികൾ; സദാ സകല കര്‍മ്മങ്ങളും കാണുന്നവർ. അപ്പോൾ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്ത് മറയ്ക്കാനാകും? നിങ്ങള്ക്ക് അറിയാത്തത് എന്ത്—പറയേണ്ട ആവശ്യം എന്ത്?

Verse 20

ब्रह्मोवाच । ईश्वरस्य वचः श्रुत्वा सभायां कंपिताश्च ते । परस्परं समालोक्य क्रमेणोचुः पुराः प्रभोः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഈശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും സഭയിൽ വിറച്ചു. പരസ്പരം നോക്കി, പ്രഭുവിന്റെ പുരങ്ങൾ (നഗരങ്ങൾ) ക്രമമായി മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । रते तु तिष्ठतो वीर्यं पपात वसुधातले । मया ज्ञातममोघं तच्छंकरस्य प्रकोपतः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—രതിയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കെ അവന്റെ വീര്യം വസുധാതലത്തിൽ വീണു. ശങ്കരന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന് അത് അമോഘശക്തിയുള്ളതെന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞു.

Verse 22

क्षितिरुवाच । वीर्यं सोढुमशक्ताहं तद्वह्नो न्यक्षिपं पुरा । अतोऽत्र दुर्वहं ब्रह्मन्नबलां क्षंतुमर्हसि

ഭൂമി പറഞ്ഞു—ആ വീര്യം സഹിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയാതിരുന്നതിനാൽ മുമ്പ് അത് അഗ്നിയിൽ നിക്ഷേപിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇവിടെ അത് വഹിക്കുക അത്യന്തം ദുർവഹം; ഞാൻ അശക്ത, എന്നോട് ക്ഷമിക്കണം.

Verse 23

वह्निरुवाच । वीर्यं सोढुमशक्तोहं तव शंकर पर्वते । कैलासे न्यक्षिपं सद्यः कपोतात्मा सुदुस्सहम्

അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഹേ ശങ്കരാ! പർവതത്തിൽ ആ വീര്യം സഹിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ലായിരുന്നു. അത്യന്തം ദുസ്സഹമായതിനാൽ, കപോതരൂപം ധരിച്ചു, ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ അത് കൈലാസത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 24

गिरिरुवाच । वीर्यं सोढुमशक्तोऽहं तव शंकर लोकप । गंगायां प्राक्षिपं सद्यो दुस्सहं परमेश्वर

ഗിരി പറഞ്ഞു—ഹേ ശങ്കരാ, ലോകപാലകാ! നിന്റെ വീര്യ‑തേജസ് ഞാൻ സഹിക്കാൻ അശക്തനാണ്. അതിനാൽ, ഹേ പരമേശ്വരാ, ആ ദുസ്സഹ ശക്തി ഞാൻ ഉടൻ ഗംഗയിൽ നിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 25

गंगोवाच । वीर्यं सोढुमशक्ताहं तव शंकर लोकप । व्याकुलाऽति प्रभो नाथ न्यक्षिपं शरकानने

ഗംഗ പറഞ്ഞു—ഹേ ശങ്കരാ, ലോകപാലകാ! നിന്റെ വീര്യ‑തേജസ് ഞാൻ സഹിക്കാൻ അശക്തയാണ്. അത്യന്തം വ്യാകുലയായി, ഹേ പ്രഭു നാഥാ, ഞാൻ അത് ശരകാനനത്തിൽ (നാണൽക്കാടിൽ) നിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 26

वायुरुवाच । शरेषु पतितं वीर्यं सद्यो बालो बभूव ह । अतीव सुन्दरश्शम्भो स्वर्नद्याः पावने तटे

വായു പറഞ്ഞു—വീര്യം ശറകളിൽ പതിഞ്ഞതുമാത്രം, ഉടൻ ഒരു ബാലൻ ജനിച്ചു. ഹേ ശംഭോ, സ്വർണാ നദിയുടെ പാവന തീരത്ത് അവൻ അത്യന്തം സുന്ദരനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 27

विष्णुस्त्वं जगतां व्यापी नान्यो जातोसि शांभव । यथा न केषां व्याप्यं च तत्सर्वं व्यापकं नभः

ഹേ ശാംഭവാ! നീയേ ലോകങ്ങളുടെ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു, തത്ത്വത്തിൽ വിഷ്ണുസ്വരൂപൻ; നിനക്കു തുല്യൻ മറ്റാരും ജനിച്ചിട്ടില്ല. ആകാശം യാതൊരു ആശ്രയവും കൂടാതെ എല്ലാം വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ, നീയും സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 28

चन्द्र उवाच रुदंतं बालकं प्राप्य गृहीत्वा कृत्तिकागणः । जगाम स्वालयं शंभो गच्छन्बदरिकाश्रमम्

ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശംഭൂ! കരയുന്ന ബാലനെ കണ്ടെത്തി എടുത്തുകൊണ്ട്, കൃത്തികമാരുടെ സംഘം സ്വന്തം വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി; ബദരികാശ്രമത്തിലേക്ക് നീങ്ങിക്കൊണ്ടു।

Verse 29

जलमुवाच । अमुं रुदंतमानीय स्तन्यपानेन ताः प्रभो । वर्द्धयामासुरीशस्य सुतं तव रविप्रभम्

ജലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ! കരയുന്ന ആ ബാലനെ കൊണ്ടുവന്ന്, ആ മാതാക്കൾ സ്തന്യപാനത്താൽ അവനെ പോഷിപ്പിച്ചു; ഇങ്ങനെ ഈശന്റെ (ശിവന്റെ) പുത്രനായ, സൂര്യപ്രഭപോലെ ദീപ്തനായ നിന്റെ പുത്രനെ വളർത്തി।

Verse 30

संध्योवाच । अधुना कृत्तिकानां च वनं तम्पोष्य पुत्रकम् । तन्नाम चक्रुस्ताः प्रेम्णा कार्त्तिकश्चेति कौतुकात्

സന്ധ്യ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ കൃത്തികകളുടെ വനത്തിൽ ആ ബാലനെ പോഷിപ്പിച്ച് വളർത്തിയ ശേഷം, സ്നേഹമയിയായ മാതാക്കൾ കൗതുകത്തോടെ പ്രേമപൂർവ്വം അവന് ‘കാർത്തിക’ എന്ന നാമം നൽകി।

Verse 31

रात्रिरुवाच । न चक्रुर्बालकं ताश्च लोचनानामगोचरम् । प्राणेभ्योपि प्रीतिपात्रं यः पोष्टा तस्य पुत्रकः

രാത്രി പറഞ്ഞു—ആ സ്ത്രീകൾ ആ ബാലനെ കാണുവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അവൻ അവരുടെ കണ്ണുകൾക്കു അഗോചരനായിരുന്നു. എങ്കിലും പ്രാണത്തേക്കാൾ പ്രിയനായ അവൻ, അവനെ പോഷിച്ചു കാത്തവന്റെ അതിപ്രിയ പുത്രനായിരുന്നു.

Verse 32

दिनमुवाच । यानि यानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च । प्रशंसितानि स्वादूनि भोजयामासुरेव तम्

ദിനം പറഞ്ഞു—എന്തെന്ത് വസ്ത്രങ്ങളും ഉത്തമാഭരണങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠദാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നുവോ, അവയെല്ലാം അവർ അവനു സമർപ്പിച്ചു. പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട രുചികരമായ ആഹാരങ്ങൾകൊണ്ട് അവനെയേ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा संतुष्टः पुरसूदनः । मुदं प्राप्य ददौ प्रीत्या विप्रेभ्यो बहुदक्षिणाम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പുരസൂദനൻ സന്തുഷ്ടനായി. ആനന്ദം നിറഞ്ഞ്, സ്നേഹത്തോടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു ധാരാളം ദക്ഷിണകൾ ദാനം ചെയ്തു.

Verse 34

पुत्रस्य वार्त्तां संप्राप्य पार्वती हृष्टमानसा । कोटिरत्नानि विप्रेभ्यो ददौ बहुधनानि च

പുത്രന്റെ വാർത്ത ലഭിച്ചപ്പോൾ പാർവതി ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് ആനന്ദിച്ചു. ആ ഹർഷത്തിൽ അവൾ ബ്രാഹ്മണർക്കു കോടി രത്നങ്ങളും ധാരാളം ധനവും ദാനം ചെയ്തു.

Verse 35

लक्ष्मी सरस्वती मेना सावित्री सर्वयोषितः । विष्णुस्सर्वे च देवाश्च ब्राह्मणेभ्यो ददुर्धनम्

ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, മേന, സാവിത്രി എന്നിവരും എല്ലാ പുണ്യവതികളായ സ്ത്രീകളും—വിഷ്ണുവും എല്ലാ ദേവന്മാരും കൂടെ—ബ്രാഹ്മണർക്കു ധനം ദാനം ചെയ്തു।

Verse 36

प्रेरितस्स प्रभुर्देवैर्मुनिभिः पर्वतैरथ । दूतान् प्रस्थापयामास स्वपुत्रो यत्र तान् गणान्

ദേവന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും പർവതങ്ങളുടെയും പ്രേരണയാൽ ആ പ്രഭു—ശിവന്റെ സ്വന്തം പുത്രൻ—ആ ഗണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ദൂതന്മാരെ അയച്ചു।

Verse 37

वीरभद्रं विशालाक्षं शंकुकर्णं कराक्रमम् । नन्दीश्वरं महाकालं वज्रदंष्ट्रं महोन्मदम्

അവൻ വീരഭദ്രൻ, വിശാലാക്ഷൻ, ശങ്കുകർണ്ണൻ, കരാക്രമൻ, നന്ദീശ്വരൻ, മഹാകാലൻ, വജ്രദംഷ്ട്രൻ, മഹോന്മദൻ—ഇവരായ രൗദ്രഗണങ്ങളെ ദർശിച്ചു।

Verse 38

गोकर्णास्यं दधिमुखं ज्वलदग्निशिखोपमम् । लक्षं च क्षेत्रपालानां भूतानां च त्रिलक्षकम्

അവന്റെ മുഖം ഗോകർണ്ണനെപ്പോലെയും ദധിമുഖനെപ്പോലെയും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു. അവനോടൊപ്പം ക്ഷേത്രപാലർ ഒരു ലക്ഷം, ഭൂതങ്ങൾ മൂന്ന് ലക്ഷം ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 39

रुद्रांश्च भैरवांश्चैव शिवतुल्यपराक्रमान् । अन्यांश्च विकृताकारानसंख्यानपि नारद

ഹേ നാരദാ! (അവൻ) രുദ്രാംശങ്ങളെയും ഭൈരവാംശങ്ങളെയും പ്രകടിപ്പിച്ചു—ശിവസമമായ പരാക്രമമുള്ളവ—കൂടാതെ വിചിത്രരൂപങ്ങളായ അനന്തമായ മറ്റുള്ളവരെയും।

Verse 40

ते सर्वे शिवदूताश्च नानाशस्त्रास्त्रपाणयः । कृत्तिकानां च भवनं वेष्टयामासुरुद्धताः

ആ എല്ലാ ശിവദൂതന്മാരും നാനാവിധ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ കൈകളിൽ ധരിച്ചു, ധീരോദ്ധതരായി കൃത്തികമാരുടെ ഭവനം വളഞ്ഞു.

Verse 41

दृष्ट्वा तान् कृत्तिकास्सर्वा भयविह्नलमानसाः । कार्त्तिकं कथयामासुर्ज्वलंतं ब्रह्मतेजसा

അവരെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ കൃത്തികമാരും ഭയവും വിസ്മയവും കൊണ്ട് മനസ്സു വിറച്ചു; ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന കാർത്തികനെക്കുറിച്ച് അവർ പറയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 42

कृत्तिका ऊचुः । वत्स सैन्यान्यसंख्यानि वेष्टयामासुरालयम् । किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं महाभयमुपस्थितम्

കൃത്തികമാർ പറഞ്ഞു—വത്സാ, അസംഖ്യ സൈന്യങ്ങൾ നമ്മുടെ ആലയത്തെ വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം? മഹാഭയം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 43

कार्तिकेय उवाच । भयं त्यजत कल्याण्यो भयं किं वा मयि स्थिते । दुर्निवार्योऽस्मि बालश्च मातरः केन वार्यते

കാർത്തികേയൻ പറഞ്ഞു—കല്യാണമയികളായ മാതാക്കളേ, ഭയം ഉപേക്ഷിക്കൂ. ഞാൻ ഇവിടെ നിൽക്കുമ്പോൾ ഭയം എന്തിന്? ഞാൻ അപ്രതിരോധ്യൻ; ബാലനായാലും മാതാക്കളെ ആരാണ് തടയുക?

Verse 44

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र सैन्येन्द्रो नन्दिकेश्वरः । पुरतः कार्तिकेयस्योपविष्टस्समुवाच ह

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—അവസരത്തിൽ അവിടെ സേനാധിപനായ നന്ദികേശ്വരൻ കാർത്തികേയന്റെ മുമ്പിൽ ഇരുന്ന് സംസാരിച്ചു.

Verse 45

नन्दीश्वर उवाच । भ्रातः प्रवृत्तिं शृणु मे मातरश्च शुभावहाम् । प्रेरितोऽहं महेशेन संहर्त्रा शंकरेण च

നന്ദീശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഭ്രാതാവേ, എന്റെ വൃത്താന്തം കേൾക്കുക; ഇത് മാതൃഗണങ്ങൾക്കും മംഗളകരമായ സന്ദേശമാണ്. സംഹർത്താവായ മഹേശൻ ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഞാൻ പ്രേരിതനായി അയക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 46

कैलासे सर्वदेवाश्च ब्रह्मविष्णुशिवादयः । सभायां संस्थितास्तात महत्युत्सवमंगले

കൈലാസത്തിൽ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും, പ്രിയനേ, മഹാസഭാമണ്ഡപത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ഇരുന്നിരുന്നു; അത് മഹോത്സവത്തിന്റെ മംഗളസമയം ആയിരുന്നു.

Verse 47

तदा शिवा सभायां वै शंकरं सर्व शंकरम् । सम्बोध्य कथयामास तवान्वेषणहेतुकम्

അപ്പോൾ സഭയിൽ ശിവാ സർവ്വമംഗളകരനായ ശങ്കരനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, നിന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നതിന്റെ കാരണമെന്തെന്നു വിശദീകരിച്ചു.

Verse 48

पप्रच्छ ताञ्शिवो देवान् क्रमात्त्वत्प्राप्तिहेतवे । प्रत्युत्तरं ददुस्ते तु प्रत्येकं च यथोचितम्

പിന്നീട് ശിവൻ ദേവന്മാരോട് ക്രമമായി, നിന്നെ പ്രാപിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗം ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥിതിക്കും ബോധത്തിനും യോജിച്ച മറുപടി നൽകി.

Verse 49

त्वामत्र कृत्तिकास्थाने कथयामासुरीश्वरम् । सर्वे धर्मादयो धर्माधर्मस्य कर्मसाक्षिणः

ഇവിടെ കൃത്തികകളുടെ പുണ്യസ്ഥാനത്ത് അവർ നിങ്ങളോട് ഈശ്വരകഥ പറഞ്ഞു. ധർമ്മാദി എല്ലാം ധർമ്മാധർമ്മ കർമ്മങ്ങളുടെ സാക്ഷികളാണ്.

Verse 50

प्रबभूव रहः क्रीडा पार्वतीशिवयोः पुरा । दृष्टस्य च सुरैश्शंभोर्वीर्यं भूमौ पपात ह

പുരാതനകാലത്ത് പാർവതി-ശിവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഒരു രഹസ്യക്രീഡ ഉദിച്ചു. എന്നാൽ ദേവന്മാർ ശംഭുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവിടുത്തെ ദിവ്യവീര്യം ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു.

Verse 51

भूमिस्तदक्षिपद्वह्नौ वह्निश्चाद्रौ स भूधरः । गंगायां सोऽक्षिपद्वेगात् तरंगैश्शरकानने

ആ തേജസ്സിനെ ഭൂമി അഗ്നിയിലേക്കെറിഞ്ഞു; ആ അഗ്നി പർവതത്തിലേക്ക് വീണു—ആ പർവതം അതിന്റെ ധാരകനായി. പിന്നെ വേഗത്തോടെ അത് ഗംഗയിൽ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, തരംഗങ്ങൾ അതിനെ ശറ-കാനനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 52

तत्र बालोऽभवस्त्वं हि देवकार्यकृति प्रभुः । तत्र लब्धः कृत्तिकाभिस्त्वं भूमिं गच्छ सांप्रतम्

അവിടെയേ, ഓ പ്രഭോ, ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി നീ ബാലനായി. അവിടെയേ കൃത്തികകൾ നിന്നെ സ്വീകരിച്ച് പോഷിച്ചു; ഇപ്പോൾ ഉടൻ ഭൂമിയിലേക്കു പോകുക.

Verse 53

तवाभिषेकं शंभुस्तु करिष्यति सुरैस्सह । लप्स्यसे सर्वशस्त्राणि तारकाख्यं हनिष्यसि

ദേവന്മാരോടുകൂടെ സ്വയം ശംഭു നിന്റെ അഭിഷേകം നടത്തും. നീ സർവ്വായുധങ്ങളും പ്രാപിച്ച് ‘താരക’നാമധേയനെ വധിക്കും.

Verse 54

पुत्रस्त्वं विश्वसंहर्त्तुस्त्वां प्राप्तुञ्चाऽक्षमा इमाः । नाग्निं गोप्तुं यथा शक्तश्शुष्कवृक्षस्स्व कोटरे

നീ വിശ്വസംഹർത്താവായ ശിവന്റെ പുത്രൻ; ഇവയ്ക്ക് നിന്നിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ല—ഉണങ്ങിയ വൃക്ഷം തന്റെ പൊത്തിലിൽ അഗ്നിയെ തടയാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ.

Verse 55

दीप्तवांस्त्वं च विश्वेषु नासां गेहेषु शोभसे । यथा पतन्महाकूपे द्विजराजो न राजत

നീ ദേവന്മാരിൽ ദീപ്തനായിട്ടും അവരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ ശോഭിക്കുന്നില്ല; മഹാകൂപത്തിൽ വീണാൽ ദ്വിജരാജനായ ഗരുഡനും തേജസ്സോടെ തോന്നാത്തതുപോലെ।

Verse 56

करोषि च यथाऽलोकं नाऽऽच्छन्नोऽस्मासु तेजसा । यथा सूर्यः कलाछन्नो न भवेन्मानवस्य च

ഹേ പ്രഭോ, നീ ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; എങ്കിലും നിന്റെ സ്വതേജസ്സാൽ ഞങ്ങളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് മറഞ്ഞുപോകുന്നില്ല. കലകൊണ്ട് അല്പം മൂടപ്പെട്ടാലും സൂര്യൻ മനുഷ്യർക്കു ലോപമാകാത്തതുപോലെ।

Verse 58

योगीन्द्रो नाऽनुलिप्तश्च भागी चेत्परिपोषणे । नैव लिप्तो यथात्मा च कर्मयोगेषु जीविनाम्

യോഗികളുടെ അധിപതിയും ലിപ്തനാകുന്നില്ല. ലോകപരിപോഷണത്തിൽ പങ്ക് സ്വീകരിച്ചാലും അവൻ അസ്പർശിതനാണ്—കർമയോഗത്തിൽ ദേഹധാരികളുടെ കർമങ്ങളാൽ ആത്മാവ് ഒരിക്കലും മലിനമാകാത്തതുപോലെ।

Verse 59

विश्वारंभस्त्वमीशश्च नासु ते संभवेत् स्थितिः । गुणानां तेजसां राशिर्यथात्मानं च योगिनः

ഹേ ഈശാ, വിശ്വാരംഭം നീ തന്നേ; എങ്കിലും ഈ വിശ്വത്തിൽ പരിധിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നില്ല. നീ സർവ്വഗുണ-തേജസ്സുകളുടെ സാന്ദ്രരാശി—സിദ്ധയോഗി ആത്മാവിനെ തന്റെ അന്തരത്തിൽ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 60

भ्रातर्ये त्वां न जानंति ते नरा हतबुद्धयः । नाद्रियन्ते यथा भेकास्त्वेकवासाश्च पंकजान्

ഹേ ഭ്രാതാ, നിന്നെ അറിയാത്തവർ ഹതബുദ്ധികളാണ്. തവളകൾ താമരയെ ആദരിക്കാത്തതുപോലെ, സംകുചിതചിത്തമുള്ള ഏകമുഖർ യഥാർത്ഥ പൂജ്യത്തെ മാനിക്കുകയില്ല।

Verse 61

कार्त्तिकेय उवाच । भ्रातस्सर्वं विजानासि ज्ञानं त्रैकालिकं च यत् । ज्ञानी त्वं का प्रशंसा ते यतो मृत्युञ्जयाश्रितः

കാർത്ത്തികേയൻ പറഞ്ഞു—സഹോദരാ, നീ എല്ലാം അറിയുന്നു; ഭൂത-വർ‍ത്തമാന-ഭവിഷ്യത്ത് എന്ന മൂന്ന് കാലങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്ന ജ്ഞാനവും നിനക്കുണ്ട്. നീ സത്യമായും ജ്ഞാനി; മൃത്യുഞ്ജയനായ ശിവനെ ആശ്രയിച്ച നിനക്കു ഏത് പ്രശംസയാണ് മതിയാകുക?

Verse 62

कर्मणां जन्म येषां वा यासु यासु योनिषु । तासु ते निर्वृतिं भ्रातः प्राप्नुवंतीह सांप्रतम्

ഹേ ഭ്രാതാ, കര്‍മ്മാനുസാരം ജീവികള്‍ ഏത് ഏത് യോനികളില്‍ ജന്മമെടുക്കുന്നുവോ, ആ ആ ജന്മങ്ങളിലേ തന്നെ ഇവിടെയും ഇപ്പോഴും അവർ ശാന്തിയും മോക്ഷവും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 63

कृत्तिका ज्ञानवत्यश्च योगिन्यः प्रकृतेः कलाः । स्तन्येनासां वर्द्धितोऽहमुपकारेण संततम्

കൃത്തികകൾ—ജ്ഞാനവതികളായ യോഗിനികൾ, പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയുടെ കലകൾ—തങ്ങളുടെ സ്തന്യത്തോടെ എന്നെ പോഷിപ്പിച്ചു; അവരുടെ അക്ഷയ ഉപകാരത്താൽ ഞാൻ നിരന്തരം വളർന്നു।

Verse 64

आसामहं पोष्यपुत्रो मदंशा योषितस्त्विमाः । तस्याश्च प्रकृतेरंशास्ततस्तत्स्वामिवीर्यजः

ഞാൻ ഇവരുടെ പോഷ്യപുത്രൻ; ഈ സ്ത്രീകൾ എന്റെ അംശങ്ങളാണ്. ആ മുഖ്യ മാതാവ് പ്രകൃതിയുടെ അംശം; അതിനാൽ ഇവൻ അവളുടെ സ്വാമിയുടെ വീര്യത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ।

Verse 65

न मद्भंगो हे शैलेन्द्रकन्यया नन्दिकेश्वर । सा च मे धर्मतो माता यथेमास्सर्वसंमताः

ഹേ നന്ദികേശ്വരാ, ശൈലേന്ദ്രകന്യ കാരണം എനിക്ക് യാതൊരു അപമാനവും ഇല്ല. ധർമ്മപ്രകാരം അവൾ എന്റെ മാതാവ്; ഇവരും എല്ലാംപോലെ സകലരും അംഗീകരിച്ചതാണ്।

Verse 66

शम्भुना प्रेषितस्त्वं च शंभोः पुत्रसमो महान् । आगच्छामि त्वया सार्द्धं द्रक्ष्यामि देवताकुलम्

നീയും ശംഭു അയച്ചവനാണ്; നീ മഹാൻ—ശംഭുവിന്റെ പുത്രനോടു സമം. ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം വന്ന് ദേവസമൂഹത്തെ ദർശിക്കും।

Verse 67

इत्येवमुक्त्वा तं शीघ्रं संबोध्य कृत्तिकागणम् । कार्त्तिकेयः प्रतस्थे हि सार्द्धं शंकरपार्षदैः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കൃത്തികാഗണത്തെ വേഗത്തിൽ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, കാർത്തികേയൻ ശങ്കരന്റെ പാർഷദന്മാരോടൊപ്പം തീർച്ചയായും പുറപ്പെട്ടു।