Śiva-nāma-sahasraka-kathana (The Recital/Teaching of the Thousand Names of Śiva)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः श्रेष्ठाः कथयामि यथा श्रुतम् । विष्णुना प्रार्थितो येन संतुष्टः परमेश्वरः । तदाहं कथयाम्यद्य पुण्यं नाम सहस्रकम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ഋഷികളേ, ശ്രവിക്കുവിൻ; ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ തന്നെ പറയുന്നു. വിഷ്ണു പ്രാർത്ഥിച്ചതാൽ പരമേശ്വര ശിവൻ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനായ ആ പുണ്യകര സഹസ്രനാമം ഇന്ന് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । शिवो हरो मृडो रुद्रः पुष्करः पुष्पलोचनः । अर्थिगम्यः सदाचारः शर्वः शंभुर्महेश्वरः

ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു—അവൻ ശിവൻ, ഹരൻ, മൃഡൻ, രുദ്രൻ, പുഷ്കരൻ, പുഷ്പലോചനൻ; ശരണാർത്ഥി-ആർത്തർക്കു സുലഭൻ, സദാചാരസ്വരൂപൻ, ശർവൻ, ശംഭു, മഹേശ്വരൻ।

Verse 3

चंद्रापीडश्चंद्रमौलिर्विश्वं विश्वंभरेश्वरः । वेदांतसारसंदोहः कपाली नीललोहितः

അവൻ ചന്ദ്രാപീഡൻ, ചന്ദ്രമൗലി; അവൻ തന്നെയാണ് വിശ്വവും വിശ്വം ധരിക്കുന്ന ഈശ്വരനും. വേദാന്തസാരസമുച്ചയം, കപാലി, നീല-ലോഹിതസ്വരൂപൻ।

Verse 4

ध्यानाधारोऽपरिच्छेद्यो गौरीभर्त्ता गणेश्वरः । अष्टमूर्तिर्विश्वमूर्तिस्त्रिवर्गस्वर्गसाधनः

അവൻ ധ്യാനത്തിന്റെ ആധാരം, പരിധിയില്ലാത്തവൻ; ഗൗരീഭർത്താവ്, ഗണേശ്വരൻ. അഷ്ടമൂർത്തി, വിശ്വമൂർത്തി; ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമം എന്ന ത്രിവർഗവും സ്വർഗ്ഗസാധനവും നൽകുന്നവൻ।

Verse 5

ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञो देवदेवस्त्रिलोचनः । वामदेवो महादेवः पटुः परिवृढो दृढः

അവൻ സത്യജ്ഞാനത്തിലൂടെ പ്രാപ്യൻ, ദൃഢപ്രജ്ഞൻ; ദേവദേവൻ, ത്രിനേത്രനായ പ്രഭു. അവൻ വാമദേവൻ, മഹാദേവൻ—നിപുണൻ, ശക്തിയിൽ പരിപക്വൻ, അചഞ്ചലസ്ഥിരൻ.

Verse 6

विश्वरूपो विरूपाक्षो वागीशः शुचिसत्तमः । सर्वप्रमाणसंवादी वृषाङ्को वृषवाहनः

അവൻ വിശ്വരൂപൻ, അത്ഭുതമായ സർവദർശി നേത്രങ്ങളുള്ളവൻ; വാഗീശ്വരൻ, ശുചികളിൽ പരമശുചി. അവൻ എല്ലാ പ്രമാണങ്ങളോടും സുസംബന്ധൻ; വൃഷഭചിഹ്നധാരി, വൃഷഭവാഹനൻ.

Verse 7

ईशः पिनाकी खट्वांगी चित्रवेषश्चिरंतनः । तमोहरो महायोगी गोप्ता ब्रह्मा च धूर्जटिः

അവൻ ഈശൻ— പിനാകധാരി, ഖട്വാംഗധാരി, വിചിത്രവേഷധാരി, ചിരന്തനൻ. അവൻ തമോഹരൻ, മഹായോഗി, രക്ഷകൻ, സൃഷ്ടിതത്ത്വരൂപ ബ്രഹ്മാ, കൂടാതെ ജടാധാരി ധൂർജടി।

Verse 8

कालकालः कृत्तिवासाः सुभगः प्रणवात्मकः । उन्नध्रः पुरुषो जुष्यो दुर्वासाः पुरशासनः

അവൻ കാലത്തിനും കാലൻ—കാലകാലൻ; കൃത്തിവാസൻ (ചർമ്മവസ്ത്രധാരി), സുഭഗൻ, പ്രണവം (ഓം) സ്വരൂപൻ. അവൻ ഉന്നതവും അചലവുമായ ആധാരം; ശരണ്യനായ പരമപുരുഷൻ; പ്രിയനും ആരാധ്യനും; തപസ്വിയായ ദുര്വാസ; കൂടാതെ ത്രിപുരദമനനായ പുരശാസനൻ।

Verse 9

दिव्यायुधः स्कंदगुरुः परमेष्ठीः परात्परः । अनादिमध्यनिधनो गिरीशो गिरिजाधवः

അവൻ ദിവ്യായുധധാരി; സ്കന്ദന്റെ ഗുരു; പരമേഷ്ഠി, പരാത്പരൻ. അവൻ അനാദി, അമധ്യ, അനിധന; അവൻ ഗിരീശൻ, ഗിരിജ (പാർവതി)യുടെ പ്രിയ ഭർത്താവ്।

Verse 10

कुबेरबंधुः श्रीकंठो लोकवर्णोत्तमो मृदुः । समाधिवेद्यः कोदंडी नीलकंठः परस्वधीः

അവൻ കുബേരന്റെ ബന്ധു-സുഹൃത്ത്, ശ്രീകണ്ഠൻ; ലോകങ്ങളിൽ പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്ന പരമോത്തമൻ, മൃദുലകൃപാമയൻ. സമാധിയാൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, കോദണ്ഡധാരി, നീലകണ്ഠൻ, പരമ പരശുധാരി ശിവൻ—ബന്ധിതജീവന്മാരുടെ മോചകൻ.

Verse 11

विशालाक्षो मृगव्याधः सुरेशः सूर्यतापनः । धर्मधाम क्षमाक्षेत्रं भगवान्भगनेत्रभित्

അവൻ വിശാലാക്ഷൻ; മൃഗവ്യാധൻ—മനസ്സിന്റെ വന്യഭാവം കീഴടക്കുന്നവൻ; ദേവേശൻ, സൂര്യനെയും മീതെ തിളങ്ങുന്ന തേജസ്സുള്ളവൻ. അവൻ ധർമ്മധാമം, ക്ഷമയുടെ പവിത്രക്ഷേത്രം, ഭഗന്റെ നേത്രം ഭേദിച്ച ഭഗവാൻ.

Verse 12

उग्रः पशुपतिस्तार्क्ष्यः प्रियभक्तः परंतपः । दाता दयाकरो दक्षः कर्मंदीः कामशासनः

അവൻ ഉഗ്രൻ, പശുപതി, താർക്ഷ്യസമ വേഗവാൻ; ഭക്തനെ അതിപ്രിയമായി കരുതുന്നവൻ, ശത്രുദമനപരൻ. അവൻ ദാതാവ്, ദയാകരൻ, ദക്ഷൻ; ധർമ്മകർമ്മത്തിൽ നിരതമായ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, കാമത്തെ ശാസിക്കുന്നവൻ।

Verse 13

श्मशाननिलयः सूक्ष्मः श्मशानस्थो महेश्वरः । लोककर्त्ता मृगपतिर्महाकर्त्ता महौषधिः

ശ്മശാനമാണ് വാസസ്ഥലം, സൂക്ഷ്മനും അഗോചരനും ആയവൻ ശ്മശാനസ്ഥ മഹേശ്വരൻ. അവൻ ലോകകർത്താവ്, സർവ്വജീവികളുടെ മൃഗപതി, മഹാകർത്താവ്, സംസാരബന്ധനശമകമായ മഹൗഷധി.

Verse 14

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः । नीतिः सुनीतिः शुद्धात्मा सोमः सोमरतः सुखी

അവൻ പരമോദ്ധാരകൻ, സർവ്വജീവികളുടെ ഗോപതിയും രക്ഷകനും; സത്യജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഗമ്യൻ, പുരാതനൻ. അവൻ നീതിയും സുനീതിയും, ശുദ്ധാത്മാവ്; അവൻ സോമൻ, സോമരതൻ, നിത്യസുഖി.

Verse 15

सोमपोऽमृतपः सौम्यो महातेजा महाद्युतिः । तेजोमयोऽमृतमयोऽन्नमयश्च सुधापतिः

അവൻ സോമപാനിയും അമൃതപാനിയും; സൗമ്യൻ, മഹാതേജസ്സും മഹാദ്യുതിയും ഉള്ളവൻ. അവൻ തേജോമയൻ, അമൃതമയൻ, അന്നമയനും; സുദാപതി—അമൃതത്തിന്റെ അധിപൻ.

Verse 16

अजातशत्रुरालोकः संभाव्यो हव्यवाहनः । लोककरो वेदकरः सूत्रकारः सनातनः

അവൻ അജാതശത്രു, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആലോകസ്വരൂപം, സദാ ധ്യാനാർഹൻ, ഹവ്യവാഹനൻ. അവൻ ലോകകർതൃ-ധർത്താവ്, വേദപ്രകാശകൻ, പവിത്ര സൂത്രങ്ങളുടെ കർത്താവ്, സനാതനൻ.

Verse 17

महर्षिकपिलाचार्यो विश्वदीप्तिस्त्रिलोचनः । पिनाकपाणिर्भूदेवः स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्सुधीः

അവൻ മഹർഷിയും ആചാര്യനുമായ കപിലൻ; വിശ്വത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യദീപ്തി; ത്രിനേത്രനായ പ്രഭു. പിനാകം ധരിച്ച ഭൂദേവൻ; മംഗളദാതാവും ക്ഷേമസ്രഷ്ടാവും, പരമ പ്രജ്ഞാവാൻ।

Verse 18

धातृधामा धामकरः सर्वगः सर्वगोचरः । ब्रह्मसृग्विश्वसृक्सर्गः कर्णिकारः प्रियः कविः

അവൻ ധാത്രുവിന്റെ ധാമവും സർവ്വ ദീപ്തിയുടെ കർത്താവും; സർവ്വവ്യാപിയായിട്ടും എല്ലാവർക്കും ഗോചരൻ. ബ്രഹ്മാവിനെ ജനിപ്പിക്കുന്നവൻ, വിശ്വവും സൃഷ്ടിപ്രവാഹവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന സ്രഷ്ടാവ്; കർണികാരപുഷ്പംപോലെ ദീപ്തനായ പ്രിയൻ, ദിവ്യ കവി-ഋഷി।

Verse 19

शाखो विशाखो गोशाखः शिवो भिषगनुत्तमः । गंगाप्लवोदको भव्यः पुष्कलः स्थपतिः स्थिरः

അവൻ ശാഖയും വിശാഖയും—ശാഖയുള്ളവനും ബഹുശാഖനും; ഗോഷാഖ—സകല ജീവികൾക്കും ആശ്രയശാഖ. അവൻ ശിവൻ, ബന്ധനരോഗത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന പരമ വൈദ്യൻ. ഗംഗയുടെ പവിത്ര പ്രളയപ്രവാഹത്തിലെ ജലമായി, ഭവ്യൻ, പുഷ്കല കൃപാസമൃദ്ധൻ—ദിവ്യ സ്ഥപതി, അചലസ്ഥിര പ്രഭു।

Verse 20

विजितात्मा विधेयात्मा भूतवाहनसारथिः । सगणो गणकायश्च सुकीर्तिच्छिन्नसंशयः

അവൻ ആത്മവിജയിയും പൂർണ്ണ ശാസനബദ്ധനും; ഭൂതവാഹനത്തിന്റെ സാരഥി. ഗണങ്ങളോടുകൂടിയവനും ഗണസമൂഹസ്വരൂപനും; നിർമല കീർത്തിയുള്ളവൻ—സകല സംശയവും ഛേദിക്കുന്നവൻ।

Verse 21

कामदेवः कामपालो भस्मोद्धूलितविग्रहः । भस्मप्रियो भस्मशायी कामी कांतः कृतागमः

അവൻ കാമദേവൻ, കാമത്തിന്റെ പാലകൻ; പവിത്ര ഭസ്മം പൂശിയ ദിവ്യ ദേഹധാരി. ഭസ്മപ്രിയൻ, ഭസ്മശായി; കാമത്തെ നിയന്ത്രിച്ചു അനുഭവിക്കുന്നവൻ, പ്രിയൻ, ആഗമങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ചവൻ।

Verse 22

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा धर्मपुंजः सदाशिवः । अकल्मषश्च पुण्यात्मा चतुर्बाहुर्दुरासदः

അവൻ സമ്പൂർണ്ണപരിപൂർണ്ണൻ, സംരക്ഷണാർത്ഥം നിത്യപ്രവർത്തകൻ, അന്തരാത്മയിൽ അചഞ്ചലൻ; ധർമ്മത്തിന്റെ പുഞ്ചം—സാക്ഷാൽ സദാശിവൻ. മലിനതയറ്റവൻ, പരമ പുണ്യാത്മാവ്, ചതുര്ബാഹു, ദുര്ജേയൻ।

Verse 23

दुर्लभो दुर्गमो दुर्गः सर्वायुधविशारदः । अध्यात्मयोगनिलयः सुतंतुस्तंतुवर्धनः

അവൻ ദുർലഭൻ, ദുർഗമൻ; എങ്കിലും അവൻ തന്നെയാണ് അജേയ ദുർഗാശ്രയം. എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ. അവൻ അധ്യാത്മയോഗത്തിന്റെ നിവാസം; സൂക്ഷ്മ തന്തുവും, വിശ്വതന്തുവിനെ വർധിപ്പിച്ച് ധരിക്കുന്നവനും।

Verse 24

शुभांगो लोकसारंगो जगदीशो जनार्दनः । भस्मशुद्धिकरो मेरुरोजस्वी शुद्धविग्रहः

അവന്റെ അവയവങ്ങൾ ശുഭം; അവൻ ലോകങ്ങളുടെ സാരം; അവൻ ജഗദീശനും ജനങ്ങളുടെ ആശ്രയവും. ഭസ്മംകൊണ്ട് ശുദ്ധി വരുത്തുന്നവൻ, മേരു പോലെ അചഞ്ചലൻ, ഓജസ്സോടെ ദീപ്തൻ, ശുദ്ധ ദിവ്യവിഗ്രഹധാരി।

Verse 25

असाध्यः साधुसाध्यश्च भृत्यमर्कटरूपधृक् । हिरण्यरेताः पौराणो रिपुजीवहरो बली

അവൻ അസാധ്യൻ; എങ്കിലും സാദുക്കളുടെ সাধനയാൽ സാധ്യൻ. അവൻ ഭൃത്യരൂപവും മർക്കടരൂപവും ധരിക്കുന്നു. അവൻ ഹിരണ്യരേതസ്, പുരാണപുരുഷൻ, ശത്രുക്കളുടെ ജീവശക്തി ഹരിക്കുന്നവൻ, ബലവാൻ।

Verse 26

महाह्रदो महागर्तस्सिद्धोवृंदारवंदितः । व्याघ्रचर्मांबरो व्याली महाभूतो महानिधिः

അവൻ മഹാപുണ്യഹ്രദവും മഹാഗർത്തവും; സിദ്ധവൃന്ദങ്ങളും ദേവന്മാരും വന്ദിക്കുന്നവൻ. വ്യാഘ്രചർമ്മാംബരധാരി, സർപ്പധാരി—അവൻ മഹാഭൂതൻ, പരമ നിധി (ആശ്രയം).

Verse 27

अमृतोऽमृवपुः श्रीमान्पाञ्चजन्यः प्रभंजनः । पंचविंशतितत्त्वस्थः पारिजातः परात्परः

അവൻ അമൃതസ്വരൂപൻ, അവ്യയദേഹധാരി, ശ്രീസമ്പന്നൻ; പാഞ്ചജന്യനാദസ്വരൂപനും പ്രബല പ്രഭഞ്ജനനും. ഇരുപത്തിയഞ്ച് തത്ത്വങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്ന, ഇഷ്ടഫലദായക പാരിജാതനും പരാത്പര പരമനും ആകുന്നു.

Verse 28

सुलभस्सुव्रतश्शूरो वाङ्मयैकनिधिर्निधिः । वर्णाश्रमगुरुर्वर्णी शत्रुजिच्छत्रुतापनः

അവൻ സുലഭൻ, സുവ്രതധാരി, ശൂരൻ; വാങ്മയത്തിന്റെ ഏക നിധിയും സ്വയം നിധിസ്വരൂപനും. വർണാശ്രമധർമ്മത്തെ നിലനിറുത്തുന്ന ഗുരു-ആചാര്യൻ; ശത്രുജിതനും ശത്രുതാപനനും ആകുന്നു.

Verse 29

आश्रमः क्षपणः क्षामो ज्ञानवानचलेश्वरः । प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः सुपर्णो वायुवाहनः

അവൻ ആശ്രയസ്വരൂപൻ, പാപക്ഷയകാരകൻ, തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ച സംയമി; അചലേശ്വരന്മാരുടെ അധിപതി, സമ്പൂർണ്ണ ജ്ഞാനവാൻ. അവൻ പ്രമാണസ്വരൂപൻ, ദുർജ്ഞേയൻ; സുപർണസ്വരൂപനും വായുവാഹനാരൂഢനും ആകുന്നു.

Verse 30

धनुर्धरो धनुर्वेदो गुणः शशिगुणाकरः । सत्यस्सत्यपरोऽदीनो धर्मो गोधर्मशासनः

അവൻ ധനുർധരൻ, ധനുർവേദസ്വരൂപൻ; ഗുണസ്വരൂപനും ചന്ദ്രസമമായ ശീതളഗുണങ്ങളുടെ ആകരവും. അവൻ സത്യം, സത്യപരൻ, ഒരിക്കലും ദീനനല്ല; അവൻ ധർമ്മം തന്നെയും ധർമ്മശാസനത്തിന്റെ നിയന്താവും ആകുന്നു.

Verse 31

अनंतदृष्टिरानंदो दंडो दमयिता दमः । अभिचार्य्यो महामायो विश्वकर्म विशारदः

അവന്റെ ദൃഷ്ടി അനന്തം; അവൻ സ്വയം ആനന്ദസ്വരൂപൻ. ദണ്ഡദാതാവും ശാസകനും; സ്വയം ദമം (ആത്മസംയമം). അഭിചാരവിദ്യയുടെ അധിപൻ, മഹാമായയുടെ നാഥൻ, വിശ്വകർമ്മാ—ജഗത്തിന്റെ ശില്പി—പരമ നിപുണൻ।

Verse 32

वीतरागो विनीतात्मा तपस्वीभूतभावनः । उन्मत्तवेषः प्रच्छन्नो जितकामोऽजितप्रियः

അവൻ വിരക്തൻ, വിനീതാത്മാവ്, മഹാതപസ്വി, സർവ്വഭൂതങ്ങളെ പാവനമാക്കുന്നവൻ. ഉന്മത്തരൂപം ധരിച്ചു മറഞ്ഞ് സഞ്ചരിച്ചു; കാമത്തെ ജയിച്ച് അജിതപ്രിയൻ—അജിതൻ (ശിവൻ) പ്രിയപ്പെട്ടവൻ—ആയി.

Verse 33

कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वलोकप्रजापतिः । तरस्वी तारको धीमान्प्रधानः प्रभुरव्ययः

അവൻ കല്യാണസ്വഭാവൻ; അവൻ തന്നെയാണ് കല്പധർമ്മം. സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പ്രജാപതി. അവൻ പരാക്രമശാലി, താരകൻ (ഭവസാഗരം കടത്തുന്നവൻ), സർവ്വജ്ഞൻ, പ്രധാനം തത്ത്വം, പ്രഭു, അവ്യയൻ।

Verse 34

लोकपालोंऽतर्हितात्मा कल्पादिः कमलेक्षणः । वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञोऽनियमो नियताश्रयः

അവൻ ലോകപാലൻ; തന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ അന്തർഹിതാത്മാവ്; കല്പാദി, കമലനേത്രൻ. വേദശാസ്ത്രാർത്ഥതത്ത്വജ്ഞൻ; നിയമാതീതനായിട്ടും നിയത ധർമ്മശാസനത്തിന്റെ ദൃഢ ആശ്രയം അവൻ തന്നേ।

Verse 35

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां शिवसहस्रनामवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशोध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ നാലാം വിഭാഗമായ കോടിരുദ്രസംഹിതയിൽ “ശിവസഹസ്രനാമവർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 36

अद्रिरद्र्यालयः कांतः परमात्मा जगद्गुरुः । सर्वकर्मालयस्तुष्टो मंगल्यो मंगलावृतः

അവൻ പർവ്വതവും പർവ്വതവാസിയും; പ്രിയനായ പ്രഭു, പരമാത്മാവ്, ജഗദ്ഗുരു. സർവ്വ പുണ്യകർമ്മങ്ങളുടെ ആലയം—സദാ തൃപ്തൻ, മംഗളമയൻ, മംഗളത്തിൽ ആവൃതൻ.

Verse 37

महातपा दीर्घतपाः स्थविष्ठ स्थविरो ध्रुवः । अहः संवत्सरो व्याप्तिः प्रमाणं परमं तपः

അവൻ മഹാതപസ്വി, ദീർഘതപസ്സുള്ളവൻ—അത്യന്തം വിശാലൻ, അതിപ്രാചീനൻ, ധ്രുവൻ. അവൻ ദിനവും വർഷവും; അവൻ സർവ്വവ്യാപ്തി, സത്യപ്രമാണം, പരമതപസ്സുതന്നെ.

Verse 38

संवत्सरकरो मंत्रः प्रत्ययः सर्वतापनः । अजः सर्वेश्वरस्सिद्धो महातेजा महाबलः

അവൻ സംവത്സരചക്രം പൂർത്തിയാക്കുന്ന മന്ത്രം; വിശ്വാസത്തിന്റെ ആധാരം, സർവ്വതാപങ്ങളും ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ. അജൻ, സർവേശ്വരൻ, സദാസിദ്ധൻ—മഹാതേജസ്സും മഹാബലവും ഉള്ളവൻ.

Verse 39

योगी योग्यो महारेता सिद्धिः सर्वादिरग्रहः । वसुर्वसुमनाः सत्यः सर्वपापहरो हरः

അവൻ യോഗിയും യോഗത്തിലൂടെ പ്രാപ്യനുമായവൻ; ദിവ്യവീര്യം ധരിച്ച മഹാധാരകൻ. അവൻ തന്നെയാണ് സിദ്ധി, സർവ്വത്തിന്റെയും ആദിസ്രോതസ്സ്, അഗ്രഹൻ. അവൻ വസു—അന്തര്യാമിയായ ജ്യോതി—സുമനസ്സുള്ള സത്യസ്വരൂപൻ; ഹരനായി സർവ്വപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു।

Verse 40

सुकीर्ति शोभनस्स्रग्वी वेदांगो वेदविन्मुनिः । भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता लोकनाथो दुराधरः

അവൻ സുകീർത്തി, ശോഭനമായ മാലധാരി; വേദാംഗവും വേദവിദുമായ മുനി. അവൻ ദീപ്തിമാൻ; അവൻ തന്നെയാണ് ഭോജനം, അവൻ തന്നെയാണ് ഭോക്താവ്; അവൻ ലോകനാഥൻ—എങ്കിലും ദുര്ധരൻ, ദുഷ്പ്രാപ്യൻ।

Verse 41

अमृतश्शाश्वतश्शांतो बाणहस्तः प्रतापवान् । कमंडलुधरो धन्वी ह्यवाङ्मनसगोचरः

അവൻ അമൃതൻ, ശാശ്വതൻ, പരമശാന്തൻ. ബാണം കൈയിൽ ധരിച്ച പ്രതാപവാൻ, കമണ്ഡലു വഹിക്കുന്ന ധനുര്ധരൻ; വാക്കിനും മനസ്സിനും അഗോചരൻ.

Verse 42

अतींद्रियो महामायस्सर्ववासश्चतुष्पथः । कालयोगी महानादो महोत्साहो महाबलः

അവൻ ഇന്ദ്രിയാതീതൻ; മഹാമായ (മായയെയും അതിക്രമിക്കുന്നവൻ); എല്ലാ വാസസ്ഥലങ്ങളിലും അന്തർവർത്തിയായ സാന്നിധ്യം, ചതുഷ്പഥത്തിന്റെ അധിപൻ. അവൻ കാലയോഗി, മഹാനാദസ്വരൂപൻ, മഹോത്സാഹിയും മഹാബലവാനും.

Verse 43

महाबुद्धिर्महावीर्यो भूतचारी पुरं दरः । निशाचरः प्रेतचारी महाशक्तिर्महाद्युतिः

അവൻ മഹാബുദ്ധിയുള്ളവൻ, മഹാവീര്യവാൻ; ഭൂതങ്ങളിലൂടെയും ജീവികളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ച് കോട്ടകൾ ഭേദിക്കുന്നവൻ. അവൻ നിശാചരൻ, പ്രേതഗണങ്ങളിൽ വിഹരിക്കുന്നവൻ; മഹാശക്തിയും മഹാദ്യുതിയും കൊണ്ട് ദീപ്തൻ.

Verse 44

अनिर्देश्यवपुः श्रीमान्सर्वाचार्यमनोगतिः । बहुश्रुतिर्महामायो नियतात्मा ध्रुवोऽध्रुवः

അവൻ ശ്രീമാൻ പ്രഭു; അവന്റെ രൂപം നിർവചിക്കാനാവാത്തത്. എല്ലാ ആചാര്യന്മാരുടെയും ശാസ്ത്രാചാരങ്ങളുടെയും അന്തർലക്ഷ്യ-പ്രേരണ അവൻ. അവൻ ബഹുശ്രുതിയുടെ സാരം, മഹാമായയുടെ അധിപൻ; നിയന്ത്രിതാത്മാവ്, ധ്രുവനും ലീലയിൽ അധ്രുവനായി തോന്നുന്നതും.

Verse 45

तेजस्तेजो द्युतिधरो जनकः सर्वशासकः । नृत्यप्रियो नृत्यनित्यः प्रकाशात्मा प्रकाशकः

അവൻ തേജസ്സുകളുടെ തേജസ്, ദിവ്യദ്യുതി ധരിക്കുന്നവൻ; ജനകനും സർവശാസകനും. അവൻ നൃത്തപ്രിയൻ, നൃത്തത്തിൽ നിത്യസ്ഥിതൻ; സ്വയം പ്രകാശസ്വരൂപനും എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവനും.

Verse 46

स्पष्टाक्षरो बुधो मंत्रः समानः सारसंप्लवः । युगादिकृद्युगावर्तो गंभीरो वृषवाहनः

അവൻ വ്യക്താക്ഷരങ്ങളുള്ള ബുദ്ധൻ—സ്വയം മന്ത്രസ്വരൂപൻ; സമഭാവി, സാരത്തെ കൊണ്ടുപോകുന്ന മഹാപ്രവാഹം. യുഗങ്ങളുടെ ആദികർത്താവും യുഗചക്രത്തിന്റെ പ്രവർത്തകനും; ഗംഭീരൻ, വൃഷഭവാഹനനായ ശിവൻ.

Verse 47

इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्टः सुलभः सारशो धनः । तीर्थरूपस्तीर्थनामा तीर्थादृश्यस्तु तीर्थदः

അവൻ ഇഷ്ടൻ, വിശിഷ്ടൻ, ശിഷ്ടജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയൻ, നിയതശീലികൾക്ക് ആരാധ്യൻ. സുലഭൻ, സാരസ്വരൂപൻ, സത്യധനം. അവൻ തന്നെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ രൂപം, തീർത്ഥനാമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധൻ; സാധാരണ ദൃഷ്ടിക്ക് അദൃശ്യനായാലും തീർത്ഥഫലം നൽകുന്നവൻ.

Verse 48

अपांनिधिरधिष्ठानं विजयो जयकालवित् । प्रतिष्ठितः प्रमाणज्ञो हिरण्यकवचो हरिः

അവൻ ജലങ്ങളുടെ നിധിയും അധിഷ്ഠാനമായ ആധാരവും. അവൻ തന്നെ വിജയം; ജയത്തിന് യോജ്യമായ കാലം അറിയുന്നവൻ. സദാ പ്രതിഷ്ഠിതൻ, പ്രമാണജ്ഞൻ; സ്വർണ്ണകവചധാരിയായ ഹരിസ്വരൂപ പ്രഭു.

Verse 49

विमोचनस्सुरगणो विद्येशो बिंदुसंश्रयः । वातरूपोऽमलोन्मायी विकर्ता गहनो गुहः

അവൻ വിമോചനൻ—മുക്തിദാതാവ്; ദേവഗണസ്വരൂപനും ദേവാധിപതിയും; വിദ്യേശൻ—ആത്മവിദ്യയുടെ പ്രഭു, സൂക്ഷ്മ ബിന്ദുവിൽ പ്രതിഷ്ഠിതൻ. അവൻ വായുരൂപൻ, അഗ്രാഹ്യൻ, സർവ്വവ്യാപി; നിർമ്മലൻ, മായാതീതൻ; രൂപാന്തരകാരി; അഗാധൻ, ഹൃദയഗുഹയിൽ അന്തർവാസി.

Verse 50

करणं कारणं कर्ता सर्वबंधविमोचनः । व्यवसायो व्यवस्थानः स्थानदो जगदादिजः

അവൻ ഉപകരണവും കാരണവും കർത്താവും; സർവ്വബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നു വിമോചിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ സദുദ്യമവും നിയതക്രമവും; യഥോചിത സ്ഥാനം നൽകുന്നവൻ, ജഗത്തിന്റെ ആദിസ്രോതസ്സും അവൻ തന്നെ.

Verse 51

गुरुदो ललितोऽभेदो भावात्मात्मनि संस्थितः । वीरेश्वरो वीरभद्रो वीरासनविधिर्गुरुः

അവൻ ഗുരു-പ്രദാതാവ്, ലളിത ലീലാമയനായ പ്രഭു, പരമതത്ത്വത്തോട് അഭേദൻ, ഭാവസ്വരൂപനായി ആത്മയിൽ സ്ഥാപിതൻ. അവൻ തന്നെയാണ് വീരേശ്വരൻ, അവൻ തന്നെയാണ് വീരഭദ്രൻ, വീരാസനവിധി ഉപദേശിക്കുന്ന ഗുരുവും അവൻ തന്നേ.

Verse 52

वीरचूडामणिर्वेत्ता चिदानंदो नदीधरः । आज्ञाधारस्त्रिशूली च शिपिविष्टः शिवालयः

അവൻ വീരചൂഡാമണിയെ അറിയുന്നവൻ, ചിത്-ആനന്ദസ്വരൂപൻ, നദികളെ ധരിക്കുന്നവൻ. അവൻ ആജ്ഞയുടെ ആധാരം, ത്രിശൂലധാരി, സർവ്വവ്യാപി, മംഗളകരനായ ശിവന്റെ തന്നെ ആലയമാണ്.

Verse 53

बालखिल्यो महावीरस्तिग्मांशुर्बधिरः खगः । अभिरामः सुशरणः सुब्रह्मण्यः सुधापतिः

അവൻ ബാലഖില്യൻ—സൂക്ഷ്മ തപസ്വി, മഹാവീരൻ, തീക്ഷ്ണ കിരണങ്ങളാൽ ദീപ്തൻ, (ഇന്ദ്രിയാതീത) ബധിരൻ, ആകാശഗാമി. അവൻ അഭിരാമൻ, ശ്രേഷ്ഠ ശരണം, ധർമ്മനിഷ്ഠരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും കൃപയോടെ കാക്കുന്നവൻ, അമൃതത്തിന്റെ അധിപതി.

Verse 54

मघवान्कौशिको गोमान्विरामः सर्वसाधनः । ललाटाक्षो विश्वदेहः सारः संसारचक्रभृत्

അവൻ മഘവാൻ, പരാക്രമശാലിയായ പ്രഭു; കൗശികൻ; ഗോസമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞവൻ; എല്ലാ കലഹത്തിന്റെയും വിരാമവും സർവസാധനസ്വരൂപനും. അവൻ ലലാടനേത്രധാരി, വിശ്വദേഹം, പരമസാരതത്ത്വം, സംസാരചക്രത്തിന്റെ ധാരകനും നിയന്താവുമാണ്.

Verse 56

रुचिर्बहुरुचिर्वेद्यो वाचस्पतिरहस्पतिः । रविर्विरोचनः स्कंदः शास्ता वैवस्वतो यमः

അവൻ തന്നെയാണ് രുചി (ദീപ്തി), അനേകം പ്രകാശങ്ങളാൽ സമ്പന്നൻ; വേദങ്ങളാലും അനുഭൂതിജ്ഞാനത്താലും ജ്ഞേയൻ. അവൻ വാചസ്പതി, അഹസ്പതി (ദിവസാധിപൻ). അവൻ രവി, വിരോചനൻ, സ്കന്ദൻ; കൂടാതെ ശാസ്താ—വിവസ്വാന്റെ പുത്രനായ യമൻ, സംയമത്തിന്റെ അധിപൻ.

Verse 57

युक्तिरुन्नतकीर्तिश्च सानुरागः पुरंजयः । कैलासाधिपतिः कांतः सविता रविलोचनः

അവൻ തന്നെയാണ് യുക്തിയും ഉന്നതകീർത്തിയും; സാനുരാഗനായ കരുണാമയൻ, പുരജയൻ. കൈലാസാധിപതി, കാന്തൻ, സവിതാസ്വരൂപൻ, രവിലോചനൻ.

Verse 58

विश्वोत्तमो वीतभयो विश्वभर्त्ताऽनिवारितः । नित्यो नियतकल्याणः पुण्यश्रवणकीर्त्तनः

അവൻ വിശ്വോത്തമൻ, ഭയരഹിതൻ; സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഭർത്താവ്, തടയാനാവാത്തവൻ. നിത്യൻ, കല്യാണത്തിൽ സ്ഥിരൻ; അവന്റെ ശ്രവണം-കീർത്തനം പുണ്യപ്രദം.

Verse 59

दूरश्रवो विश्वसहो ध्येयो दुःस्वप्ननाशनः । उत्तारणो दुष्कृतिहा विज्ञेयो दुःसहोऽभवः

അവൻ ദൂരശ്രവൻ, വിശ്വസഹൻ; ധ്യേയൻ, ദുഃസ്വപ്നനാശകൻ. അവൻ ഉത്താരണൻ, ദുഷ്കൃതിഹാ; അവനെ അവ്യയൻ, അജൻ, അധർമ്മത്തിന് അസഹ്യനായ പ്രഭുവെന്ന് അറിയുക.

Verse 60

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः किरीटी त्रिदशाधिपः । विश्वगोप्ता विश्वकर्त्ता सुवीरो रुचिरांगदः

അവൻ അനാദി; ഭൂഃ-ഭുവഃ ലോകങ്ങളുടെ ആധാരസ്വരൂപൻ. അവൻ തന്നേ ലക്ഷ്മീരൂപമായ മംഗളസമ്പത്ത്. കിരീടധാരി, ദേവാധിപൻ, വിശ്വരക്ഷകൻയും വിശ്വകർ‍ത്താവും; പരമവീരൻ, ദീപ്തമായ അങ്കദങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ।

Verse 61

जननो जनजन्मादिः प्रीतिमान्नीतिमान्ध्रुवः । वशिष्ठः कश्यपो भानुर्भीमो भीमपराक्रमः

അവൻ ജനകൻ; എല്ലാ ജന്മങ്ങളുടെയും ആദിമൂലം. സ്നേഹസമ്പന്നൻ, നീതിമാൻ, ധ്രുവംപോലെ അചഞ്ചലൻ. അവൻ വശിഷ്ഠനും കശ്യപനും ദീപ്തമായ ഭാനുവും; അവൻ ഭീമൻ, ഭീകരപരാക്രമശാലി।

Verse 62

प्रणवः सत्पथाचारो महाकोशो महाधनः । जन्माधिपो महा देवः सकलागमपारगः

അവൻ തന്നെയാണ് പ്രണവം (ഓം), അവൻ തന്നെയാണ് സത്പഥാചാരം; അവൻ മഹാനിധിയും മഹാധനവും. അവൻ ജന്മത്തിന്റെയും ദേഹധാരിയായ സകല സത്തയുടെയും അധിപനായ മഹാദേവൻ; സകല ആഗമങ്ങളുടെയും പാരഗാമി.

Verse 63

तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा विभुर्विष्णुर्विभूषणः । ऋषिर्ब्राह्मण ऐश्वर्यजन्ममृत्युजरातिगः

അവൻ തന്നെയാണ് പരമ തത്ത്വം; തത്ത്വവിദർ അറിയുന്ന ഏകാത്മസ്വരൂപൻ. സർവ്വവ്യാപിയും സർവ്വപാലകനും ലോകങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ഭൂഷണവും. അവൻ ഋഷി, ശുദ്ധ ബ്രാഹ്മണ-തത്ത്വം, ഐശ്വര്യവാൻ; ജനനം, മരണം, ജര എന്നിവയെ അതിക്രമിച്ചവൻ.

Verse 64

पंचयज्ञसमुत्पत्तिर्विश्वेशो विमलोदयः । आत्मयोनिरनाद्यंतो वत्सलो भक्तलोकधृक्

അവൻ തന്നെയാണ് പഞ്ചയജ്ഞങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവമൂലം; അവൻ വിശ്വേശൻ, നിർമലമായ ഉദയസ്വരൂപൻ. സ്വയംഭൂ, അനാദി-അനന്തൻ, വാത്സല്യമൂർത്തി; ഭക്തലോകത്തെ ധരിക്കുകയും പോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ.

Verse 65

गायत्रीवल्लभः प्रांशुर्विश्वावासः प्रभाकरः । शिशुर्गिरिरतः सम्राट् सुषेणः सुरशत्रुहा

അവൻ ഗായത്രിയുടെ വല്ലഭൻ, ഉന്നതനും മഹിമയുള്ളവനും, വിശ്വത്തിന്റെ ആവാസവും പ്രകാശകർത്താവും. അവൻ നിത്യയൗവനൻ, ഗിരിരതൻ (കൈലാസരമണൻ), സമ്രാട്, ശ്രേഷ്ഠസേനാധിപൻ, ദേവശത്രുഹന്താവ്.

Verse 66

अनेमिरिष्टनेमिश्च मुकुन्दो विगतज्वरः । स्वयंज्योतिर्महाज्योतिस्तनुज्योतिरचंचलः

അവൻ അനേമി (പരിധിയില്ലാത്തവൻ)യും ഇഷ്ടനേമി (നിർദോഷപരിധിയുള്ളവൻ)യും; അവൻ മുകുന്ദൻ, ജ്വരരഹിതൻ. അവൻ സ്വയംജ്യോതി—മഹാജ്യോതി—തന്റെ ദേഹം തന്നേ ജ്യോതിയായ അചഞ്ചലൻ.

Verse 67

पिंगलः कपिलश्मश्रुर्भालनेत्रस्त्रयीतनुः । ज्ञानस्कंदो महानीतिर्विश्वोत्पत्तिरुपप्लवः

അവൻ പിംഗളൻ, കപിലദാടിയുള്ളവൻ, ഭാലനേത്രധാരി, ത്രയീ-വേദമയ ദേഹൻ. അവൻ ജ്ഞാനസ്തംഭം, മഹാനീതിയുടെ നേതാവ്, വിശ്വോത്പത്തി-കാരണം, ഉപപ്ലവനാശകനായ ശിവൻ.

Verse 68

भगो विवस्वानादित्यो गतपारो बृहस्पतिः । कल्याणगुणनामा च पापहा पुण्यदर्शनः

അവൻ ഭഗൻ, അവൻ വിവസ്വാൻ ആദിത്യൻ; അവൻ പരിധികളെ അതിക്രമിച്ചവൻ, ബൃഹസ്പതിസ്വരൂപൻ. അവന്റെ നാമം തന്നെ കല്യാണഗുണമയം; അവൻ പാപഹാരി, പുണ്യദർശിയായ ശിവൻ.

Verse 69

उदारकीर्तिरुद्योगी सद्योगी सदसत्त्रपः । नक्षत्रमाली नाकेशः स्वाधिष्ठानः षडाश्रयः

അവൻ ഉദാരകീർത്തിയുള്ളവൻ, നിത്യോദ്യോഗി, സദാ യോഗയുക്തൻ; സത്-അസത് ഇരുവിടത്തും ആരാധ്യൻ. അവൻ നക്ഷത്രമാലാധാരി, നാകേശൻ, സ്വാധിഷ്ഠാനസ്വരൂപൻ, ഷഡാശ്രയങ്ങളുടെ ആശ്രയമായ ശിവൻ.

Verse 70

पवित्रः पापहारी च मणिपूरो नभोगतिः । हृत्पुंडरीकमासीनः शक्रः शांतो वृषाकपिः

അവൻ പവിത്രൻ, പാപഹാരി; അവൻ മണിപൂരസ്വരൂപൻ, നഭോഗാമി. ഹൃദയപുണ്ഡരീകത്തിൽ ആസീനൻ, ശക്രസമ ശക്തൻ, ശാന്തൻ, വൃഷാകപി—വൃഷഭചിഹ്നധാരിയായ ശിവൻ.

Verse 71

उष्णो गृहपतिः कृष्णः समर्थोऽनर्थनाशनः । अधर्मशत्रुरज्ञेयः पुरुहूतः पुरुश्रुतः

അവൻ ഉഷ്ണസ്വരൂപൻ, ഗൃഹപതി (യജ്ഞാഗ്നിയുടെ അധിപൻ), കൃഷ്ണവർണ്ണൻ, സർവസമർത്ഥൻ, അനർത്ഥനാശകൻ. അവൻ അധർമ്മശത്രു, അജ്ഞേയൻ, പുരുഹൂതൻ (ബഹുജനാഹ്വാനിതൻ), പുരുശ്രുതൻ (ബഹുശ്രുതികളിൽ കീർത്തിതൻ) ശിവൻ.

Verse 72

ब्रह्मगर्भो बृहद्गर्भो धर्मधेनुर्धनागमः । जगद्धितैषी सुगतः कुमारः कुशलागमः

അവൻ ബ്രഹ്മബീജം ധരിക്കുന്ന ഗർഭം, സർവ്വസത്തയുടെ മഹാഗർഭം; ധർമ്മധേനുവും ധനസമൃദ്ധിയുടെ ഉറവിടവും. ലോകഹിതൈഷി, സുഖഗതിസ്വരൂപൻ, ദിവ്യകുമാരൻ, കുശലത്തിന്റെ ആഗമം.

Verse 73

हिरण्यवर्णो ज्योतिष्मान्नानाभूतरतो ध्वनिः । आरोग्यो नमनाध्यक्षो विश्वामित्रो धनेश्वरः

അവൻ സ്വർണ്ണവർണ്ണനും ജ്യോതിസ്സ്വരൂപനും; നാനാവിധ ഭൂതഗണങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവൻ, സ്വയം ധ്വനിസ്വരൂപൻ. അവൻ ആരോഗ്യമാണ്, നമസ്കാരങ്ങളുടെ അധിപൻ, വിശ്വമിത്രൻ, ധനേശ്വരൻ.

Verse 74

ब्रह्मज्योतिर्वसुधामा महाज्योतिरनुत्तमः । मातामहो मातरिश्वा नभस्वान्नागहारधृक्

അവൻ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മജ്യോതി; ഭൂമിയുടെ ദീപ്തമായ അധിഷ്ഠാനം; അനുത്തമവും അനുപമവും ആയ മഹാജ്യോതി. അവൻ ഭूतങ്ങളുടെ മാതാമഹൻ, അന്തഃപ്രാണരൂപമായ മാതരിശ്വൻ, ആകാശവ്യാപിയായ നഭസ്വാൻ, നാഗഹാരധാരിയായ ശിവൻ.

Verse 75

पुलस्त्यः पुलहोऽगस्त्यो जातूकर्ण्यः पराशरः । निरावरणनिर्वारो वैरंच्यो विष्टरश्रवाः

പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, അഗസ്ത്യൻ, ജാതൂകർണ്യൻ, പരാശരൻ; കൂടാതെ നിരാവരണൻ, നിർവാരൻ, വൈരഞ്ച്യൻ, വിഷ്ടരശ്രവൻ—ഈ പൂജ്യ ഋഷിമാരും ഈ പുണ്യാഖ്യാനത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുകയും സ്മരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 76

आत्मभूरनिरुद्धोऽत्रिर्ज्ञानमूर्तिर्महायशाः । लोकवीराग्रणीर्वीरश्चण्डः सत्यपराक्रमः

ഇവിടെ ആത്മഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്), അനിരുദ്ധൻ, അത്രി; കൂടാതെ മഹായശസ്സുള്ള ജ്ഞാനമൂർത്തിയുടെ നാമവും ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകവീരന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യനായ വീരൻ, പരാക്രമശാലി, ഉഗ്ര ചണ്ഡൻ—സത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ വീര്യപരാക്രമമുള്ളവൻ—എന്നും പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 77

व्यालकल्पो महाकल्पः कल्पवृक्षः कलाधरः । अलंकरिष्णुरचलो रोचिष्णुर्विक्रमोन्नतः

അവൻ വ്യാലകൽപൻ, മഹാകൽപൻ; അവൻ കൽപവൃക്ഷം, സമസ്ത കലകളുടെയും ധാരകൻ. അവൻ എല്ലാം അലങ്കരിക്കുന്നവൻ, അചലനായ പ്രഭു; നിത്യപ്രകാശി, പരാക്രമവിക്രമത്താൽ ഉന്നതൻ.

Verse 78

आयुः शब्दपतिर्वाग्मी प्लवनश्शिखिसारथिः । असंसृष्टोऽतिथिश्शत्रुः प्रमाथी पादपासनः

അവൻ തന്നേ ആയുസ്സ്; ശബ്ദത്തിന്റെയും വാക്കിന്റെയും അധിപൻ, പരമ വാഗ്മി; സംസാരസാഗരം കടത്തുന്ന പ്ലവനൻ, അഗ്നിജശക്തിയുടെ സാരഥി. അവൻ അസംസൃഷ്ടനും അസ്പർശനും; അതിഥിപോലെ പൂജ്യൻ, ശത്രുത നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; മഹാബല പ്രമാഥി—അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ എല്ലാവർക്കും ആസനവും ശരണവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 79

वसुश्रवा कव्यवाहः प्रतप्तो विश्वभोजनः । जप्यो जरादिशमनो लोहितश्च तनूनपात्

അവൻ വസുശ്രവാ—കീർത്തിമാനും സമൃദ്ധനും; കവ്യവാഹൻ—പിതൃകൾക്കായി ഹവിസ്സ് വഹിക്കുന്നവൻ; പ്രതപ്തൻ—അത്യന്തം ദീപ്തിമാൻ; വിശ്വഭോജനൻ—സകല ജഗത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ ജപ്യൻ—ജപംകൊണ്ട് ആരാധ്യൻ; ജരാദി ക്ലേശങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കുന്നവൻ; ലോഹിതൻ—അരുണവർണ്ണ പ്രഭു; തനൂനപാത്—ദേഹധാരികളിൽ അന്തർനിവാസിയായ സ്വയംഭൂ അഗ്നി.

Verse 80

पृषदश्वो नभोयोनिः सुप्रतीकस्तमिस्रहा । निदाघस्तपनो मेघभक्षः परपुरंजयः

അവൻ പൃഷദശ്വൻ; നഭോയോനി—ആകാശഗർഭൻ; സുപ്രതീകൻ—ശുഭവും ദീപ്തിയുമുള്ള രൂപം; തമിസ്രഹാ—അന്ധകാരം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ നിദാഘൻ—ഗ്രീഷ്മദാഹം; തപനൻ—എല്ലാം പാകമാക്കുന്ന സൂര്യൻ; മേഘഭക്ഷൻ—മേഘങ്ങളെ ഗ്രസിക്കുന്നവൻ; പരപുരഞ്ജയൻ—ശത്രുനഗരവിജയി.

Verse 81

सुखानिलस्सुनिष्पन्नस्सुरभिश्शिशिरात्मकः । वसंतो माधवो ग्रीष्मो नभस्यो बीजवाहनः

അവൻ സുഖാനിലൻ—സുഖസ്പർശമുള്ള കാറ്റ്; സുനിഷ്പന്നൻ—പൂർണ്ണമായി പ്രത്യക്ഷനായവൻ; സുരഭി—സുഗന്ധമയൻ; ശിശിരാത്മകൻ—ശീതലസ്വഭാവൻ. അവൻ വസന്തം, മാധവമാസം; അവൻ ഗ്രീഷ്മം, നഭസ്യ ഋതു; അവൻ ബീജവാഹനൻ—സൃഷ്ടിയുടെ ബീജം വഹിക്കുന്നവൻ.

Verse 82

अंगिरा गुरुरात्रेयो विमलो विश्वपावनः । पावनः पुरजिच्छक्रस्त्रैविद्यो नववारण

അവൻ അങ്ഗിരാ, വന്ദ്യഗുരു, ആത്രേയൻ, നിർമ്മലൻ, വിശ്വപാവനൻ. അവൻ പാവനൻ, പുരജിത്, മഹാശക്തിമാൻ പ്രഭു, ത്രിവേദജ്ഞൻ, നവവിധ വിഘ്നനിവാരകൻ.

Verse 83

मनोबुद्धिरहंकारः क्षेत्रज्ञः क्षेत्रपालकः । जमदग्निर्बलनिधिर्विगालो विश्वगालवः

അവൻ തന്നെയാണ് മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം. അവൻ ക്ഷേത്രജ്ഞനും ക്ഷേത്രപാലകനും—ദേഹവും ലോകവും ഭരിക്കുന്ന പ്രഭുവും. അവൻ ജമദഗ്നി, ബലനിധി, വിഗാലൻ, സർവ്വവ്യാപി വിശ്വഗാലവൻ.

Verse 84

अघोरोऽनुत्तरो यज्ञः श्रेयो निःश्रेयसप्रदः । शैलो गगनकुंदाभो दानवारिररिंदमः

അവൻ അഘോരൻ, അനുത്തമ യജ്ഞസ്വരൂപൻ; ശ്രേയസ്സും നിശ്ശ്രേയസും—മോക്ഷവും—നൽകുന്നവൻ. അവൻ പർവ്വതസമ പ്രഭു, ആകാശവും കുന്ദപുഷ്പവും പോലെ ദീപ്തൻ, ദേവശത്രുക്കളെ ദമിപ്പിക്കുന്നവൻ, ദാനവവൈരികളെ മർദിക്കുന്നവൻ.

Verse 85

चामुण्डो जनकश्चारुर्निश्शल्यो लोकशल्यधृक् । चतुर्वेदश्चतुर्भावश्चतुरश्चतुर प्रियः

അവൻ ചാമുണ്ഡൻ, ജനകൻ, ചാരു, നിശ്ശല്യൻ, ലോകശല്യധൃക്—ലോകത്തിന്റെ ഭാരവും വേദനയും ധരിക്കുന്നവൻ. അവൻ ചതുര്വേദസ്വരൂപൻ, ചതുര്ഭാവസ്വരൂപൻ, പരമ ചതുരൻ, നാലുദിക്കിലും പ്രിയൻ—സർവ്വത്ര വന്ദ്യൻ.

Verse 86

आम्नायोऽथ समाम्नायस्तीर्थदेवशिवालयः । बहुरूपो महारूपस्सर्वरूपश्चराचरः

അവൻ ആമ്നായം—പവിത്ര ശ്രുതി—കൂടാതെ സമാമ്നായം—സുസ്ഥാപിത പരമ്പര. അവൻ തീർത്ഥം, ദേവൻ, ശിവാലയം—ശിവന്റെ ധാമം. അവൻ ബഹുരൂപൻ, മഹാരൂപൻ, സർവ്വരൂപനായി ചരാചര സകലത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 87

न्यायनिर्मायको नेयो न्यायगम्यो निरंजनः । सहस्रमूर्द्धा देवेंद्रस्सर्वशस्त्रप्रभंजनः

അവൻ തന്നെയാണ് ധർമ്മ-ന്യായത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവ്; അവൻ തന്നെയാണ് ജ്ഞേയൻ, ന്യായ-സത്യ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പ്രാപ്യൻ. അവൻ നിരഞ്ജനൻ, സഹസ്രമൂർത്ത്ധാ ദേവേന്ദ്രൻ, സർവ്വശസ്ത്രപ്രഭഞ്ജകൻ.

Verse 88

मुंडी विरूपो विकृतो दंडी नादी गुणोत्तमः । पिंगलाक्षो हि बह्वयो नीलग्रीवो निरामयः

അവൻ മുണ്ഡിതശിരസ്സൻ, വിചിത്രവും ഭയഭക്തിയുണർത്തുന്നതുമായ രൂപധാരി, പലവിധ പരിവർത്തനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ; ദണ്ഡധാരി, നാദസ്വരൂപൻ, ഗുണോത്തമൻ. പിംഗളാക്ഷൻ, ബഹുരൂപൻ, നീലഗ്രീവൻ, നിരാമയൻ.

Verse 89

सहस्रबाहुस्सर्वेशश्शरण्यस्सर्वलोकधृक् । पद्मासनः परं ज्योतिः पारम्पर्य्यफलप्रदः

അവൻ സഹസ്രബാഹു സർവേശ്വരൻ, എല്ലാവർക്കും ശരണ്യൻ, സർവ്വലോകധാരകൻ. പദ്മാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന അവൻ പരമജ്യോതി; പരമ്പരാഗത ഭക്തിയുടെ ഫലം നൽകുന്നവൻ.

Verse 90

पद्मगर्भो महागर्भो विश्वगर्भो विचक्षणः । परावरज्ञो वरदो वरेण्यश्च महास्वनः

അവൻ പദ്മഗർഭൻ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂലം), മഹാഗർഭൻ, വിശ്വഗർഭൻ, അതിവിവേകി. പരാ‑അപരജ്ഞൻ, വരദൻ, വരണീയൻ, മഹാനാദസ്വരൂപൻ.

Verse 91

देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः । देवासुरमहा मित्रो देवासुरमहेश्वरः

അവൻ ദേവൻ; ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗുരു; ദേവ‑അസുരർ ഒരുപോലെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ. ദേവ‑അസുരരുടെ മഹാമിത്രവും ഇരുവരുടെയും മഹേശ്വരനും.

Verse 92

देवासुरेश्वरो दिव्यो देवासुरमहाश्रयाः । देवदेवोऽनयोऽचिंत्यो देवतात्मात्मसंभवः

അവൻ ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ദിവ്യേശ്വരൻ, എല്ലാവർക്കും മഹാശ്രയവും ആധാരവും. അവൻ ദേവദേവൻ—ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും—അചിന്ത്യ തത്ത്വം; എല്ലാ ദേവതകളുടെയും അന്തരാത്മയായ ആത്മത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സ്വയംഭുവായി ഉദ്ഭവിച്ചവൻ.

Verse 93

सद्यो महासुरव्याधो देवसिंहो दिवाकरः । विबुधामचरः श्रेष्ठः सर्वदेवोत्तमोत्तम

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം മഹാസുരവധകനായി—ദേവസിംഹൻ, സൂര്യസമ ദീപ്തൻ; വിജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠ സഞ്ചാരി, സർവ്വദേവന്മാരിലും ഉത്തമോത്തമൻ।

Verse 94

शिवज्ञानरतः श्रीमाञ्शिखी श्रीपर्वतप्रियः । वज्रहस्तस्सिद्धखङ्गो नरसिंहनिपातनः

അദ്ദേഹം ശിവജ്ഞാനത്തിൽ ലീനൻ, മംഗളശ്രീയിൽ ദീപ്തൻ, ശിഖാധാരി, പുണ്യപർവതത്തിന് പ്രിയൻ. കൈയിൽ വജ്രധാരി, സിദ്ധഖഡ്ഗധാരി, നരസിംഹനെ നിപാതിച്ചവൻ.

Verse 95

ब्रह्मचारी लोकचारी धर्मचारी धनाधिपः । नन्दी नंदीश्वरोऽनंतो नग्नव्रतधरश्शुचिः

അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മചാരി, ലോകങ്ങളിൽ സ്വേച്ഛയായി സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ; ധർമ്മമാർഗ്ഗചാരി, ധനാധിപൻ. അദ്ദേഹം നന്ദി, നന്ദീശ്വരൻ, അനന്തൻ—ശുദ്ധൻ, നഗ്നവ്രതം (പരമ ത്യാഗം) ധരിച്ചവൻ.

Verse 96

लिंगाध्यक्षः सुराध्यक्षो युगाध्यक्षो युगापहः । स्वधामा स्वगतः स्वर्गी स्वरः स्वरमयः स्वनः

അവൻ ലിംഗാധ്യക്ഷൻ, ദേവാധ്യക്ഷൻ, യുഗാധിപതി, യുഗാന്തകൻ. അവൻ തന്നെയാണ് തന്റെ ധാമം, സ്വയംസ്ഥിതനും സ്വയംനിഷ്ഠനും, സ്വർഗ്ഗദാതാവും; അവൻ ആദ്യസ്വരം, നാദതത്ത്വസാരം, പ്രതിധ്വനിസ്വരൂപനും ആകുന്നു.

Verse 97

बाणाध्यक्षो बीजकर्ता कर्मकृद्धर्मसंभवः । दंभो लोभोऽथ वै शंभुस्सर्व भूतमहेश्वरः

അവൻ ബാണങ്ങളുടെ അധ്യക്ഷൻ, ബീജത്തിന്റെ കർത്താവ്, കർമ്മത്തിന്റെ വിധാതാവ്, ധർമ്മത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം. ജീവികൾ ‘ദംഭം’ ‘ലോഭം’ എന്നു വിളിക്കുന്നതും അവന്റെ അധീനത്തിൽ; അവൻ തന്നെയാണ് ശംഭു—സർവ്വഭൂതമഹേശ്വരൻ.

Verse 98

श्मशाननिलयस्त्र्यक्षस्स तुरप्रतिमाकृतिः । लोकोत्तरस्फुटोलोकः त्र्यंबको नागभूषणः

അവൻ ശ്മശാനനിവാസി, ത്രിനേത്രധാരി—അപ്രതിമ രൂപധാരി. ലോകങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്ന വ്യക്തമായ മഹിമ; നാഗഭൂഷണനായ ആ ത്ര്യംബകൻ പരമധ്യാനത്തിനും പൂജയ്ക്കും യോഗ്യൻ.

Verse 99

अंधकारि मखद्वेषी विष्णुकंधरपातनः । हीनदोषोऽक्षयगुणो दक्षारिः पूषदंतभित्

അവൻ അന്ധകവധകൻ, യജ്ഞാഭിമാനത്തിന്റെ ശത്രു, വിഷ്ണുവിന്റെ ശിരസ്സ് നമിപ്പിച്ചവൻ. അവൻ ദോഷരഹിതൻ, അക്ഷയഗുണസമ്പന്നൻ; ദക്ഷന്റെ ഗർവ്വത്തിന്റെ വൈരി, പൂഷന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തവൻ.

Verse 100

पूर्णः पूरयिता पुण्यः सुकुमारः सुलोचनः । सन्मार्गमप्रियो धूर्त्तः पुण्यकीर्तिरनामयः

അവൻ പൂർണ്ണൻ, അഭിലാഷങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ, പവിത്രനും പുണ്യസ്വരൂപനും; സുകുമാരനും സുലോചനനും. സന്മാർഗ്ഗവിമുഖർക്കു അപ്രിയൻ, മായയെയും വഞ്ചിക്കുന്നവൻ; അവന്റെ കീർത്തി പുണ്യദായിനി, അവൻ നിരാമയൻ.

Verse 101

मनोजवस्तीर्थकरो जटिलो नियमेश्वरः । जीवितांतकरो नित्यो वसुरेता वसुप्रदः

അവൻ മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ളവൻ, തീർത്ഥങ്ങളുടെ സ്ഥാപകൻ, ജടാധാരിയായ തപസ്വി, നിയമാചാരങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ. അവൻ ജീവാന്തകനും നിത്യനും, ധനത്തിന്റെ ബീജസ്വരൂപനും സമൃദ്ധി നൽകുന്നവനും ആകുന്നു.

Verse 102

सद्गतिः सिद्धिदः सिद्धिः सज्जातिः खलकंटकः । कलाधरो महाकालभूतः सत्यपरायणः

അവൻ സദ്ഗതിയും പരമലക്ഷ്യവും; സിദ്ധിദാതാവും സ്വയം സിദ്ധിസ്വരൂപനും; സജ്ജാതിദാതാവും ദുഷ്ടകണ്ടകസംഹാരിയും. അവൻ ചന്ദ്രകലാധാരി, മഹാകാലസ്വരൂപൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധാരവും സത്യപരായണനും ആകുന്നു.

Verse 103

लोकलावण्यकर्ता च लोकोत्तरसुखालयः । चंद्रसंजीवनश्शास्ता लोकग्राहो महाधिपः

അവൻ ലോകത്തിന്റെ ലാവണ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും ലോകാതീത സുഖത്തിന്റെ ആലയവും ആകുന്നു. അവൻ ചന്ദ്രനെ സംജീവിപ്പിക്കുന്നവൻ, ശാസ്താ (നിയന്താവും മാർഗ്ഗദർശിയും), ലോകധാരകൻ, മഹാധിപൻ.

Verse 104

लोकबंधुर्लोकनाथः कृतज्ञः कृतिभूषितः । अनपायोऽक्षरः कांतः सर्वशस्त्रभृतां वरः

അവൻ ലോകബന്ധുവും ലോകനാഥനും; കൃതജ്ഞനും സത്കർമ്മങ്ങളാൽ ഭൂഷിതനും. അവൻ അനപായൻ, അക്ഷരൻ, കാന്തൻ (പ്രിയൻ); സർവ്വ ശസ്ത്രധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 105

तेजोमयो श्रुतिधरो लोकमानी घृणार्णवः । शुचिस्मितः प्रसन्नात्मा ह्यजेयो दुरतिक्रमः

അവൻ തേജോമയൻ, ശ്രുതിധരൻ, ലോകമാന്യൻ, കരുണയുടെ സമുദ്രം. ശുചിയായ മൃദുസ്മിതത്തോടും പ്രസന്നാന്തഃകരണത്തോടും കൂടെ, അവൻ അജേയനും ദുർഅതിക്രമനുമാണ്—ആ പരമപതി ഭഗവാൻ ശിവൻ, ഭക്തർക്കു രക്ഷയും മോക്ഷവും നൽകുന്നവൻ.

Verse 106

ज्योतिर्मयो जगन्नाथो निराकारो जलेश्वरः । तुम्बवीणो महाकायो विशोकश्शोकनाशनः

അവൻ ശുദ്ധ ജ്യോതിർമയനായ ജഗന്നാഥൻ; സ്വരൂപത്തിൽ നിരാകാരൻ, ജലങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ജലേശ്വരൻ. തുമ്പാ-വീണ ധരിച്ച മഹാകായൻ; സ്വയം ശോകരഹിതനും ജീവികളുടെ ശോകം നശിപ്പിക്കുന്നവനും.

Verse 107

त्रिलोकपस्त्रिलोकेशः सर्वशुद्धिरधोक्षजः । अव्यक्तलक्षणो देवो व्यक्तोऽव्यक्तो विशांपतिः

അവൻ ത്രിലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ, ത്രിലോകേശ്വരൻ; സർവ്വവിധം ശുദ്ധൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതനായ അധോക്ഷജൻ. ആ ദേവൻ അവ്യക്ത-ലക്ഷണധാരി; എങ്കിലും വ്യക്തനും അവ്യക്തനും—സകല ജീവികളുടെ അധിപൻ.

Verse 108

परः शिवो वसुर्नासासारो मानधरो यमः । ब्रह्मा विष्णुः प्रजापालो हंसो हंसगतिर्वयः

അവൻ പരമൻ—സാക്ഷാൽ ശിവൻ; തേജോമയ വസു, പ്രാണ-നാസികാസാരം, മാനധാരി, യമൻ (നിയന്താവ്). അവൻ തന്നേ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും, പ്രജാപാലകൻ; അവൻ തന്നേ ഹംസൻ (പരമാത്മാവ്)യും ഹംസഗതിയും—അവൻ തന്നേ കാലം/വയസ്സ്.

Verse 109

वेधा विधाता धाता च स्रष्टा हर्त्ता चतुर्मुखः । कैलासशिखरावासी सर्वावासी सदागति

അവൻ വേധാ, വിധാതാ, ധാതാ; സ്രഷ്ടാവും സംഹർത്താവും—ചതുര്മുഖനായ പ്രഭു. അവൻ കൈലാസശിഖരത്തിൽ വസിക്കുന്നു, എങ്കിലും സർവ്വത്ര വസിക്കുന്നവൻ; സദാ എല്ലാവർക്കും പരമാശ്രയവും പരമഗതിയും.

Verse 110

हिरण्यगर्भो द्रुहिणो भूतपालोऽथ भूपतिः । सद्योगी योगविद्योगीवरदो ब्राह्मणप्रिय

അവൻ ഹിരണ്യഗർഭൻ, ദ്രുഹിണൻ (ബ്രഹ്മാവ്), ഭൂതങ്ങളുടെ പാലകൻ, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ. സദാ യോഗസ്ഥൻ, യോഗവിദൻ, യോഗികൾക്ക് വരദാതാവ്, ബ്രാഹ്മണപ്രിയൻ—ഇങ്ങനെ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 111

देवप्रियो देवनाथो देवको देवचिंतकः । विषमाक्षो विरूपाक्षो वृषदो वृषवर्धनः

അവൻ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനും ദേവനാഥനും; ദിവ്യനായിട്ട് ദേവഹിതം നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നവൻ. അവൻ വിഷമാക്ഷൻ, വിരൂപാക്ഷപ്രഭു; ധർമ്മദാതാവും ധർമ്മവർദ്ധകനും.

Verse 112

निर्ममो निरहंकारो निर्मोहो निरुपद्रवः । दर्पहा दर्पदो दृप्तः सर्वार्थपरिवर्त्तकः

അവൻ മമതാരഹിതനും അഹങ്കാരരഹിതനും; മോഹരഹിതനും ഉപദ്രവം സ്പർശിക്കാത്തവനും. അവൻ ദർപ്പനാശകൻ, സത്യഗൗരവദാതാവ്; തേജോമയ പരാക്രമിയായി എല്ലാഫലങ്ങളും തന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം മാറ്റുന്നവൻ.

Verse 113

सहस्रार्चिर्भूतिभूषः स्निग्धाकृतिरदक्षिणः । भूतभव्यभवन्नाथो विभवो भूतिनाशनः

അവൻ ആയിരം ജ്വാലകളാൽ ദീപ്തൻ; ഭസ്മവിഭൂതിയാൽ ഭൂഷിതൻ. അവന്റെ രൂപം സ്നിഗ്ധവും ശാന്തവും തേജോമയവും; അവൻ ഒരിക്കലും അമംഗളകാരിയല്ല. അവൻ ഭൂത-ഭവ്യ-ഭവത്‌കളുടെ നാഥൻ; മഹാവിഭവസമ്പന്നൻ, ബന്ധനകാരിയായ ഭോഗസമ്പത്ത് നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

Verse 114

अर्थोऽनर्थो महाकोश परकायैकपंडित । निष्कंटकः कृतानंदो निर्व्याजो व्याजमर्दनः

അവൻ അർത്ഥവും അനർത്ഥനിവാരകനും; മഹാകോശം, എല്ലാ ദേഹധാരികളുടെയും പരമജ്ഞാനി. അവൻ നിഷ്കണ്ടകൻ (ക്ലേശരഹിതൻ), കൃതാനന്ദൻ (പൂർണ്ണാനന്ദദാതാവ്), പൂർണ്ണ നിർവ്യാജൻ; കപടവും ഛലവും മർദിക്കുന്നവൻ.

Verse 115

सत्त्ववान्सात्त्विकः सत्यः कृतस्नेहः कृतागमः । अकंपितो गुणग्राही नैकात्मानैककर्मकृत्

അവൻ സത്ത്വസമ്പന്നൻ, സാത്ത്വികസ്വഭാവൻ, സത്യസ്വരൂപൻ; സുസ്ഥിരസ്നേഹമുള്ളവനും ആഗമശാസ്ത്രത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമാണ്. അവൻ അകമ്പിതൻ, ഗുണഗ്രാഹി; വിഭക്തചിത്തനല്ല, പലവശങ്ങളിലായി ചിതറിയ കർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും അല്ല.

Verse 116

सुप्रीतः सुखदः सूक्ष्मः सुकरो दक्षिणानिलः । नंदिस्कंदो धरो धुर्यः प्रकटः प्रीतिवर्धनः

അവൻ അത്യന്തം പ്രസന്നൻ, സുഖദാതാവ്, സൂക്ഷ്മസ്വരൂപൻ, എളുപ്പത്തിൽ പ്രാപ്യൻ; മംഗളകരമായ തെക്കൻ കാറ്റുപോലെ. അവൻ നന്ദി-സ്കന്ദൻ, ധാരകൻ, ധുര്യൻ, പ്രത്യക്ഷൻ, ഭക്തരുടെ പ്രീതിവർധകൻ।

Verse 117

अपराजितः सर्वसहो गोविंदः सत्त्ववाहनः । अधृतः स्वधृतः सिद्धः पूतमूर्तिर्यशोधनः

അവൻ അപരാജിതൻ, സർവ്വസഹൻ, ലോകങ്ങളെ പാലിക്കുന്ന ഗോവിന്ദൻ, ശുദ്ധ സത്ത്വത്തെ വാഹനംപോലെ ധരിക്കുന്നവൻ. അധൃതനായിട്ടും സ്വധൃതൻ, സിദ്ധൻ, പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധമായ മൂർത്തി, യശസ്സിനെ വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Verse 118

वाराहशृंगधृक् शृंगी बलवानेकनायकः । श्रुतिप्रकाशः श्रुतिमाने कबंधुरनेकधृक्

അവൻ വരാഹശൃംഗം ധരിക്കുന്നവൻ, ശൃംഗി, ബലവാൻ, ഏകനായകൻ. ശ്രുതികളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ശ്രുതിസമ്പന്നൻ; കബന്ധു (രഹസ്യമയ ശിരസ്സില്ലാത്തവൻ) കൂടാതെ അനേകരൂപങ്ങളും ആധാരങ്ങളും ധരിക്കുന്നവൻ।

Verse 119

श्रीवत्सलः शिवारंभः शांतभद्रः समो यशः । भूयशो भूषणो भूतिर्भूतिकृद्भूतभावनः

അവൻ ശ്രീയുടെ പ്രിയൻ, ശിവാരംഭം (മംഗളത്തിന്റെ മൂലം); ശാന്തഭദ്രൻ, സമഭാവൻ, യശസ്സിന്റെ സ്വരൂപം. അവൻ കൂടുതൽ കൂടുതൽ മഹിമയുള്ളവൻ, എല്ലാറ്റിന്റെയും ഭൂഷണം, സ്വയം വിഭൂതി—ക്ഷേമദാതാവ്, സർവ്വഭൂതങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ।

Verse 120

अकंपो भक्तिकायस्तु कालहानिः कलाविभुः । सत्यव्रती महात्यागी नित्यशांतिपरायणः

അവൻ അചഞ്ചലൻ; അവന്റെ സകല സത്തയും ഭക്തിമയമാണ്. കാലത്തിന്റെ പീഡ കുറയ്ക്കുന്നവനും കലകളുടെ അധിപതിയും. സത്യവ്രതൻ, മഹാത്യാഗി, നിത്യശാന്തിയിൽ പരായണൻ.

Verse 121

परार्थवृत्तिर्वरदो विरक्तस्तु विशारदः । शुभदः शुभकर्ता च शुभनामा शुभः स्वयम्

അവൻ പരഹിതപരൻ, വരദൻ, വിരക്തൻ, വിശാരദൻ. അവൻ ശുഭം നൽകുകയും ശുഭകർമ്മങ്ങൾ സിദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവന്റെ നാമം തന്നെ ശുഭം—അവൻ സ്വയം ശുഭസ്വരൂപൻ.

Verse 122

अनर्थितो गुणग्राही ह्यकर्ता कनकप्रभः । स्वभावभद्रो मध्यस्थ शत्रुघ्नो विघ्ननाशनः

അവൻ അപേക്ഷിക്കാതെയും ഗുണഗ്രാഹി; കർത്തൃത്വബന്ധമില്ലാതെയും സ്വർണ്ണപ്രഭയിൽ ദീപ്തൻ. സ്വഭാവത്തിൽ ഭദ്രനും മധ്യസ്ഥനും; ശത്രുഘ്നനും വിഘ്നനാശകനും ആകുന്നു.

Verse 123

शिखंडी कवची शूली जटी मुंडी च कुंडली । अमृत्युः सर्वदृक् सिंहस्तेजोराशिर्महामणिः

അവൻ ശിഖണ്ഡധാരി, കവചധാരി, ത്രിശൂലധാരി; ജടാധാരി, മുണ്ഡിത വൈരാഗി, കുണ്ഡലഭൂഷിതൻ. അവൻ അമൃത്യുസ്വരൂപൻ, സർവദർശി, സിംഹസമ പ്രഭു; ദിവ്യ തേജസ്സിന്റെ രാശി, മഹാമണി.

Verse 124

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा वीर्यवान् वीर्यकोविदः । वेद्यश्च वै वियोगात्मा सप्तावरमुनीश्वरः

അവൻ അസംഖ്യനും അപ്രമേയ ആത്മസ്വരൂപനും; പരമ വീര്യവാനും ആ വീര്യത്തിന്റെ പൂർണ്ണ ജ്ഞാതനും. അവൻ തന്നെയാണ് വേദ്യൻ; എങ്കിലും സ്വഭാവത്തിൽ സർവബന്ധനാതീതൻ, വിരക്തസ്വരൂപൻ; സ്ഥാവര-ജംഗമ എല്ലാറ്റിനും അധിപനായ മുനീശ്വരൻ.

Verse 125

अनुत्तमो दुराधर्षो मधुरः प्रियदर्शनः । सुरेश स्मरणः सर्वः शब्दः प्रतपतां वरः

അവൻ അനുത്തമനും ദുരാധർഷനും; സ്വഭാവത്തിൽ മധുരനും ദർശനത്തിൽ പ്രിയനും. അവൻ സുരേശ്വരന്റെ സ്മരണ; അവൻ സർവ്വസ്വം—തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്ക് പരമോന്നത ‘ശബ്ദം’.

Verse 126

कालपक्षः कालकालः सुकृती कृतवासुकिः । महेष्वासो महीभर्ता निष्कलंको विशृंखल

അവൻ കാലത്തിന്റെ ഘട്ടവും കാലത്തിനും കാലനായവനും; സുകൃതകർമ്മത്തിന്റെ കർത്താവും വാസുകിയെ ജയിച്ചവനും. മഹാധനുര്ധരൻ, ഭൂമിധാരകൻ, കളങ്കരഹിതൻ, പൂർണ്ണബന്ധനമുക്തൻ।

Verse 127

द्युमणिस्तरणिर्धन्यः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः । विश्वतस्संवृतस्तु व्यूढोरस्को महाभुजः

അവൻ ദിവ്യമണിപോലെ ദീപ്തനും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശവാനും; ധന്യൻ. സിദ്ധികളുടെ ദാതാവും സിദ്ധി നേടാനുള്ള ഉപായവും അവൻ തന്നെ. സർവ്വദിക്കിലും വിശ്വത്തെ പൊതിഞ്ഞ്, വിശാലവക്ഷനും മഹാബാഹുവും।

Verse 128

सर्वयोनिर्निरातंको नरनारायणप्रियः । निर्लेपो यतिसंगात्मा निर्व्यंगो व्यंगनाशनः

അവൻ സർവ്വയോനികളുടെ മൂലം, ഭയരഹിതൻ, നര-നാരായണപ്രിയൻ. നിർലേപൻ, മലരഹിതൻ; യതികളുടെ സംഗവും അന്തഃസ്ഥിതിയും അവനിൽ. സ്വയം ദോഷരഹിതനായി ശരണാഗതരുടെ ദോഷങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 129

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोता व्यासमूर्तिर्निरंकुलः । निरवद्यमयोपायो विद्याराशिश्च सत्कृतः

അവൻ സ്തുത്യൻ, സ്തോത്രപ്രിയൻ, സ്വയം സത്യസ്തോതാവും. വ്യാസമൂർത്തി, എപ്പോഴും നിർആകുലൻ. നിർവദ്യ ഉപായം, വിദ്യയുടെ നിധി, സജ്ജനന്മാർ ആദരിക്കുന്നവൻ।

Verse 130

प्रशांतबुद्धिरक्षुण्णः संग्रहो नित्यसुंदरः । वैयाघ्रधुर्यो धात्रीशः संकल्पः शर्वरीपतिः

യാരുടെ ബുദ്ധി പൂർണ്ണമായി ശാന്തവും അചഞ്ചലവും ആകുന്നു; എല്ലാം സമാഹരിച്ചു ധരിക്കുന്ന, നിത്യസുന്ദരനായ പ്രഭു; വ്യാഘ്രസമമായ വീരന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യൻ; ധാത്രിയുടെയും അധീശൻ; പവിത്രസങ്കൽപശക്തി സ്വയം; രാത്രിയുടെ അധിപതി।

Verse 131

परमार्थगुरुर्दत्तः सूरिराश्रितवत्सलः । सोमो रसज्ञो रसदः सर्वसत्त्वावलंबनः

അവൻ പരമാർത്ഥം ദാനം ചെയ്യുന്ന സദ്ഗുരു; ശരണാഗതരോടു വാത്സല്യമുള്ള ദീപ്തനായ പ്രഭു. അവൻ സോമൻ—രസജ്ഞൻ, ഭക്തിരസദാതാവ്, സർവ്വജീവികളുടെ ആശ്രയാധാരം.

Verse 132

एवं नाम्नां सहस्रेण तुष्टाव हि हरं हरिः । प्रार्थयामास शम्भुं वै पूजयामास पंकजः

ഇങ്ങനെ സഹസ്രനാമങ്ങളാൽ ഹരി ഹരനായ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു. തുടർന്ന് പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവ് ശംഭുവിനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു, അവനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 133

ततः स कौतुकी शम्भुश्चकार चरितं द्विजाः । महाद्भुतं सुखकरं तदेव शृणुतादरात्

തുടർന്ന് ദിവ്യകൗതുകത്താൽ പ്രേരിതനായ ശംഭു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഒരു ചരിതം നടത്തി—അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും സുഖദായകവും. അതേ കഥ ഭക്തിയോടെ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക.