
Sukta 2.12
Gṛtsamada (Bhārgava)
Indra
Jagatī (RV 2.12 is classically Jagatī; verify per critical edition—many verses are Jagatī with refrain-like close)
ഋഗ്വേദം 2.12 ഇന്ദ്രനെ ലക്ഷ്യമാക്കിയ ശക്തമായ സ്തുതിഗീതമാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ സ്ഥിരതയ്ക്കും സംഘർഷത്തിലെ ജയത്തിനും ധനവും ശക്തിയും നേടുന്നതിനും പിന്നിലെ നിർണായക ശക്തിയായി അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും തിരിച്ചറിയുന്നു. ആദിമകാലത്തെ അവന്റെ പരമാധികാരം—സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും നടുങ്ങുമാറാക്കിയവൻ—എന്ന് ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, പോരാട്ടത്തിൽ എല്ലാ പക്ഷങ്ങളും വിളിച്ചപേക്ഷിക്കുന്ന ദേവനായി അവനെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു; കൂടാതെ സോമം പിഴിയുന്നവനും യജ്ഞം നടത്തുന്ന യജമാനനും അവൻ അചഞ്ചലമായി സഹായിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
यो जात एव प्रथमो मनस्वान्देवो देवान्क्रतुना पर्यभूषत् । यस्य शुष्माद्रोदसी अभ्यसेतां नृम्णस्य मह्ना स जनास इन्द्रः ॥
ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ ആദ്യനായ—മനസ്വിയും തേജസ്വിയും ആയ ദേവൻ—ക്രതു (സങ്കൽപ-കർമ്മശക്തി) കൊണ്ടു ദേവന്മാരെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയവൻ; അവന്റെ ശുഷ്മത്തിൽ ദ്യാവാ-പൃഥിവി വിറച്ചു—നൃമ്ണത്തിന്റെ മഹത്ത്വത്താൽ: ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 2
यः पृथिवीं व्यथमानामदृंहद्यः पर्वतान्प्रकुपिताँ अरम्णात् । यो अन्तरिक्षं विममे वरीयो यो द्यामस्तभ्नात्स जनास इन्द्रः ॥
വിറച്ചിരുന്ന പൃഥിവിയെ ദൃഢമാക്കിയവൻ, കലങ്ങിയ പർവതങ്ങളെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയവൻ; അന്തരിക്ഷത്തെ കൂടുതൽ വിശാലമായി അളന്നവൻ, ദ്യൗവിനെ താങ്ങി നിർത്തിയവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 3
यो हत्वाहिमरिणात्सप्त सिन्धून्यो गा उदाजदपधा वलस्य । यो अश्मनोरन्तरग्निं जजान संवृक्समत्सु स जनास इन्द्रः ॥
അഹി (വൃത്ര) സർപ്പത്തെ വധിച്ച് ഏഴ് സിന്ധുക്കളെ മോചിപ്പിച്ചവൻ; വലന്റെ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ഗാവുകൾ (കിരണങ്ങൾ) മേലോട്ടു തള്ളിപ്പുറത്താക്കിയവൻ; ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ രണ്ടു കല്ലുകളുടെ ഇടയിൽ അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 4
येनेमा विश्वा च्यवना कृतानि यो दासं वर्णमधरं गुहाकः । श्वघ्नीव यो जिगीवाँल्लक्षमाददर्यः पुष्टानि स जनास इन्द्रः ॥
ആരാൽ ഈ എല്ലാ ച്യവനങ്ങൾ (ഇളക്കിമാറ്റലുകൾ) നടന്നു തീർന്നുവോ; ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ദാസ-വർണ്ണത്തെ അധര (താഴ്ന്ന) നിലയിലാക്കിയവൻ; ശ്വഘ്നിയെപ്പോലെ—വിജയിയായി—ലക്ഷ്യം/ചിഹ്നം (പുരസ്കാരം) പിടിച്ചെടുത്തവൻ, ആര്യന് പുഷ്ടികൾ (പോഷണങ്ങൾ) ജയിപ്പിച്ചവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 5
यं स्मा पृच्छन्ति कुह सेति घोरमुतेमाहुर्नैषो अस्तीत्येनम् । सो अर्यः पुष्टीर्विज इवा मिनाति श्रदस्मै धत्त स जनास इन्द्रः ॥
ആ ഭയങ്കരനെക്കുറിച്ച് അവർ ചോദിക്കുന്നു—‘അവൻ എവിടെയാണ്?’—അവനെക്കുറിച്ച് ‘അവൻ ഇല്ല’ എന്നും പറയുന്നു. എങ്കിലും അവൻ, ആര്യൻ, ചൂതാട്ടക്കാരൻ ജയലാഭം കവർന്നെടുക്കുന്നതുപോലെ, വൈരിയുടെ പുഷ്ടികളെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു. അവനിൽ ശ്രദ്ധ സ്ഥാപിക്കുവിൻ: ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 6
यो रध्रस्य चोदिता यः कृशस्य यो ब्रह्मणो नाधमानस्य कीरेः । युक्तग्राव्णो योऽविता सुशिप्रः सुतसोमस्य स जनास इन्द्रः ॥
ഭംഗപ്പെട്ടവനെയും (രധ്ര) ദുർബലനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ; പരിശ്രമിക്കുന്ന കീരേ—ഗായക-യാജകൻ—ന്റെ സഹായകൻ; യുക്തഗ്രാവൺ (കെട്ടിയ പിഷണക്കല്ലുകൾ) സഹിതം, സുഷിപ്ര (സുന്ദര-ഓഷ്ഠൻ) ആയി, പിഴിഞ്ഞ സോമം (സുതസോമ) കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 7
यस्याश्वासः प्रदिशि यस्य गावो यस्य ग्रामा यस्य विश्वे रथासः । यः सूर्यं य उषसं जजान यो अपां नेता स जनास इन्द्रः ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അശ്വങ്ങൾ അവന്റേതായവൻ; ഗാവഃ (കിരണങ്ങൾ) അവന്റേതായവൻ; ഗ്രാമാഃ (ശക്തിസമൂഹങ്ങൾ) അവന്റേതായവൻ; എല്ലാ രഥങ്ങളും അവന്റേതായവൻ; സൂര്യനെയും ഉഷസ്സിനെയും ജനിപ്പിച്ചവൻ; അപാം നേതാ—ജലങ്ങളുടെ നേതാവ്—ആയവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 8
यं क्रन्दसी संयती विह्वयेते परेऽवर उभया अमित्राः । समानं चिद्रथमातस्थिवांसा नाना हवेते स जनास इन्द्रः ॥
സംഘർഷത്തിൽ രണ്ടു ഗർജ്ജിക്കുന്ന ശക്തികൾ (ക്രന്ദസീ) അവനെ വിളിക്കുന്നു—മുകളിലെയും താഴെയെയും, ഇരുവിധ ശത്രുബലങ്ങളും; ഒരേ രഥത്തിൽ കയറിയിരിക്കുന്നിട്ടും അവർ അവനെ വ്യത്യസ്തവിധത്തിൽ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 9
यस्मान्न ऋते विजयन्ते जनासो यं युध्यमाना अवसे हवन्ते । यो विश्वस्य प्रतिमानं बभूव यो अच्युतच्युत्स जनास इन्द्रः ॥
ആരില്ലാതെ മനുഷ്യർ വിജയം നേടുന്നില്ല; പോരാട്ടത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ സഹായത്തിനായി ആരെയാണോ വിളിച്ചപേക്ഷിക്കുന്നത്; സർവ്വവിശ്വത്തിന്റെ അളവും മാനദണ്ഡവും ആയി മാറിയവൻ; ‘അചലൻ’ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നവരെയും വീഴ്ത്തുന്നവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 10
यः शश्वतो मह्येनो दधानानमन्यमानाञ्छर्वा जघान । यः शर्धते नानुददाति शृध्यां यो दस्योर्हन्ता स जनास इन्द्रः ॥
മഹാപാപത്തിൽ ദീർഘകാലം പിടിവാശിയായി നിലകൊണ്ട് സ്വേച്ഛാധിപതികളായവരെ തന്റെ ആയുധങ്ങളാൽ തകർത്തവൻ; ഉഗ്രമായി വെല്ലുവിളിക്കുന്നവന് വിജയഭൂമി ഒരിക്കലും വിട്ടുകൊടുക്കാത്തവൻ; ദസ്യുവിന്റെ ഹന്താവായവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 11
यः शम्बरं पर्वतेषु क्षियन्तं चत्वारिंश्यां शरद्यन्वविन्दत् । ओजायमानं यो अहिं जघान दानुं शयानं स जनास इन्द्रः ॥
പർവതങ്ങളിൽ വസിച്ചിരുന്ന ശംബരനെ നാല്പതു ശരദൃതുക്കളോളം പിന്തുടർന്ന് കണ്ടെത്തിയവൻ; ശക്തിയാൽ വീർപ്പുമുട്ടിയ അഹിയെ വധിച്ചവൻ—ഒളിഞ്ഞുകിടന്ന ദാനുവിനെ, ശയനസ്ഥനായി—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 12
यः सप्तरश्मिर्वृषभस्तुविष्मानवासृजत्सर्तवे सप्त सिन्धून् । यो रौहिणमस्फुरद्वज्रबाहुर्द्यामारोहन्तं स जनास इन्द्रः ॥
ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ള, മഹാബലവാനായ വൃഷഭൻ, ഒഴുകുവാൻ ഏഴു സിന്ധുക്കളെ (നദികളെ) മോചിപ്പിച്ചവൻ; വജ്രബാഹുവായി, സ്വർഗത്തിലേക്ക് കയറിവരുന്ന റൗഹിണനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തിയവൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 13
द्यावा चिदस्मै पृथिवी नमेते शुष्माच्चिदस्य पर्वता भयन्ते । यः सोमपा निचितो वज्रबाहुर्यो वज्रहस्तः स जनास इन्द्रः ॥
അവനോട് ദ്യാവയും പൃഥിവിയും പോലും നമിക്കുന്നു; അവന്റെ ശുഷ്മത്തിൽ നിന്ന് പർവതങ്ങളും ഭയപ്പെടുന്നു. സോമപാ, നിചിതൻ, വജ്രബാഹു, വജ്രഹസ്തൻ—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 14
यः सुन्वन्तमवति यः पचन्तं यः शंसन्तं यः शशमानमूती । यस्य ब्रह्म वर्धनं यस्य सोमो यस्येदं राधः स जनास इन्द्रः ॥
സോമസവനം ചെയ്യുന്നവനെ കാക്കുന്നവൻ, പചിക്കുന്നവനെ കാക്കുന്നവൻ, ശംസിക്കുന്ന (സ്തുതിക്കുന്ന)വനെ കാക്കുന്നവൻ, തന്റെ ഊതിയാൽ ആത്മസംയമത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നവനെയും കാക്കുന്നവൻ; ആരുടേതാണ് ബ്രഹ്മ (പ്രേരിത വാക്ക്) വർധനം, ആരുടേതാണ് സോമം, ആരുടേതാണ് ഈ രാധഃ (സമൃദ്ധി)—ഹേ ജനങ്ങളേ, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ.
Mantra 15
यः सुन्वते पचते दुध्र आ चिद्वाजं दर्दर्षि स किलासि सत्यः । वयं त इन्द्र विश्वह प्रियासः सुवीरासो विदथमा वदेम ॥
സോമം പിഴിഞ്ഞും യജ്ഞത്തിൽ പാകം ചെയ്തും ചെയ്യുന്നവന് നീ—even അപ്പോഴും—ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണത (വാജ) എത്തിക്കുന്നു; തീർച്ചയായും നീ സത്യൻ, സത്യസ്വരൂപൻ. ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും നിനക്കു പ്രിയരാണ്; ഞങ്ങൾ സുവീരർ (വീരശക്തിയിൽ സമൃദ്ധർ) ആയി, വിദഥ (യജ്ഞസഭ)യിൽ വാക്കുയർത്തട്ടെ.
It declares that Indra is the supreme power behind victory, stability, and the release of strength, and that he reliably rewards those who offer Soma and perform the sacrifice.
The refrain-like ending (“he, O peoples, is Indra”) functions as a liturgical identification: each verse gives a sign of Indra’s power, then confirms his unmistakable identity.
Indra can be read as the awakened will that breaks inner obstacles; when opposing impulses clash within us, the hymn points to a higher strength that restores clarity, courage, and effective action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.