
Sukta 1.51
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.51)
Indra
Triṣṭubh (typical for many Indra hymns; this verse is in longer cadence than gāyatrī)
ഋഗ്വേദം 1.51 ശക്തിയാർന്ന ഒരു ഇന്ദ്രസ്തുതിയാണ്; ഇന്ദ്രനെ സമ്പത്തിന്റെ ഒഴുകി നിറയുന്ന മഹാസമുദ്രമായി, മനുഷ്യ അളവുകളെ അതിക്രമിക്കുന്ന മഹത്വമുള്ള അജേയ വീരനായി പുകഴ്ത്തുന്നു. സംഘർഷത്തിലും സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ പരിശ്രമങ്ങളിലും ഇന്ദ്രന്റെ സഹായം കവിയാചിക്കുന്നു; മിത്രരെ ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ, നിയമരഹിത ശക്തികളെ കീഴടക്കാൻ, യജ്ഞകർതാക്കൾക്ക് വീരശക്തിയും സംരക്ഷക ആശ്രയവും നൽകാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
अभि त्यं मेषं पुरुहूतमृग्मियमिन्द्रं गीर्भिर्मदता वस्वो अर्णवम् । यस्य द्यावो न विचरन्ति मानुषा भुजे मंहिष्ठमभि विप्रमर्चत ॥
മേടുപോലെയുള്ള ബലവാനായ, പലവട്ടം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്ന, സ്തുത്യർഹനായ ഇന്ദ്രനിലേക്കു—വസുക്കളുടെ അർണവംപോലെ സമൃദ്ധിയുടെ സമുദ്രനായ അവനിലേക്കു—ആനന്ദകരമായ ഗീതങ്ങളാൽ തിരിയുക. മനുഷ്യപരിമാണങ്ങൾ ആകാശത്തെപ്പോലെ അവനെ കടക്കാൻ കഴിയില്ല; ഭോഗത്തിനായി അത്യുദാരനായ ആ വിപ്രനെ (ഋഷിയെ) സ്തുതിക്കുവിൻ.
Mantra 2
अभीमवन्वन्त्स्वभिष्टिमूतयोऽन्तरिक्षप्रां तविषीभिरावृतम् । इन्द्रं दक्षास ऋभवो मदच्युतं शतक्रतुं जवनी सूनृतारुहत् ॥
സഹായക ശക്തികൾ യഥാർത്ഥ സിദ്ധി തേടി അവന്റെ അടുക്കൽ അമർന്നു വരുന്നു; മധ്യാകാശം നിറയ്ക്കുന്ന തന്റെ തേജോബലങ്ങളാൽ ഇന്ദ്രൻ ചുറ്റും ആവൃതനാകുന്നു. കൌശലമുള്ള ഋഭുക്കൾ—ശരിയായ രൂപനിർമ്മിതിയുടെ അധിപതികൾ—മദത്തിൽ അച്യുതനായ, ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രനെ ഉയർത്തുന്നു; വേഗമുള്ള സൂനൃതാ (ഋതസത്യവാക്ക്) അവന്റെ അടുക്കൽ കയറുന്നു.
Mantra 3
त्वं गोत्रमङ्गिरोभ्योऽवृणोरपोतात्रये शतदुरेषु गातुवित् । ससेन चिद्विमदायावहो वस्वाजावद्रिं वावसानस्य नर्तयन् ॥
അംഗിരസ ഋഷികൾക്കായി നീ ഗോത്രം—മറഞ്ഞ പ്രകാശം—തുറന്നു; അത്രിക്കായി നീ ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു, നൂറു തടസ്സങ്ങൾക്കിടയിലും പാത അറിയുന്നവനായി. സാസേനയോടുകൂടിയും നീ വിമദായ്ക്ക് സമൃദ്ധി കൊണ്ടുവന്നു; യുദ്ധത്തിൽ കല്ല്/തടസ്സം വഴങ്ങി, ധനധാരിയെ വിജയത്തിന്റെ നൃത്തത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമാറാക്കി.
Mantra 4
त्वमपामपिधानावृणोरपाधारयः पर्वते दानुमद्वसु । वृत्रं यदिन्द्र शवसावधीरहिमादित्सूर्यं दिव्यारोहयो दृशे ॥
നീ ജലങ്ങളുടെ മറകൾ തുറന്നു; സമൃദ്ധമായ നിധിയെ പർവതത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. നിന്റെ ബലത്താൽ, ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ വൃത്രൻ—സർപ്പം—നെ വധിച്ചപ്പോൾ, സൂര്യനെ ദിവ്യാകാശത്തിൽ ദൃശ്യമാകുവാൻ ഉയർത്തി—ദർശനം വീണ്ടും മടങ്ങിവരുവാൻ.
Mantra 5
त्वं मायाभिरप मायिनोऽधमः स्वधाभिर्ये अधि शुप्तावजुह्वत । त्वं पिप्रोर्नृमणः प्रारुजः पुरः प्र ऋजिश्वानं दस्युहत्येष्वाविथ ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ മായകളാൽ നീ മായാവികളായ വഞ്ചകരെ—അധമരെ—താഴെയിറക്കുന്നു; സ്വധകളാൽ (സ്വഇച്ഛാശക്തികളാൽ) ‘ശുപ്താ’ (നിദ്ര)യെ വിളിച്ചുവരുത്തുന്നവരെ. ഹേ നൃമണഃ (പുരുഷബലം), നീ പിപ്രുവിന്റെ ദൃഢപുരങ്ങൾ (കോട്ടകൾ) പൊളിച്ചു; ദസ്യുഹത്യയിൽ നീ ഋജിശ്വാനനെ സഹായിച്ചു—അന്ധകാരത്തിൽ വഴി വെട്ടിത്തുറന്നു.
Mantra 6
त्वं कुत्सं शुष्णहत्येष्वाविथारन्धयोऽतिथिग्वाय शम्बरम् । महान्तं चिदर्बुदं नि क्रमीः पदा सनादेव दस्युहत्याय जज्ञिषे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ശുഷ്ണഹത്യയിൽ നീ കുത്സനെ സഹായിച്ചു; അതിഥിഗ്വനുവേണ്ടി നീ ശംബരനെ കീഴ്പ്പെടുത്തി. മഹാനായ അർബുദനെയും നീ പാദത്തോടെ ചവിട്ടി താഴെയിറക്കി. പുരാതനകാലം മുതൽ തന്നെ നീ ദസ്യുഹത്യയ്ക്കായി ജനിച്ചവൻ—പ്രകാശവിജയത്തിനായുള്ള ശാശ്വതശക്തി.
Mantra 7
त्वे विश्वा तविषी सध्र्यग्घिता तव राधः सोमपीथाय हर्षते । तव वज्रश्चिकिते बाह्वोर्हितो वृश्चा शत्रोरव विश्वानि वृष्ण्या ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിനക്കുള്ളിൽ എല്ലാ തവിഷികൾ (ബലങ്ങൾ) ശരിയായ സമതുല്യതയിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; സോമപാനത്തിനായി നിന്റെ രാധഃ (സമൃദ്ധി/പൂർണ്ണത) ആനന്ദിക്കുന്നു. നിന്റെ വജ്രം ജാഗ്രതയിലാണ്, നിന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതം; ശത്രുവിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ ഹിംസ്രശക്തികളെയും വെട്ടിമാറ്റുക—നിന്റെ വൃഷണ്യ (വീര്യമയ പുരുഷശക്തികൾ) ജയിക്കട്ടെ.
Mantra 8
वि जानीह्यार्यान्ये च दस्यवो बर्हिष्मते रन्धया शासदव्रतान् । शाकी भव यजमानस्य चोदिता विश्वेत्ता ते सधमादेषु चाकन ॥
ആര്യരെയും ദസ്യുക്കളെയും വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുക; ബർഹിഷ്മതനുവേണ്ടി (യജ്ഞാസനം വിരിക്കുന്നവനുവേണ്ടി) വ്രതരഹിതരായ, ശാസനം അനുസരിക്കാത്തവരെ കീഴടക്കുക. യജമാനന്റെ പ്രേരണയാൽ നീ ശേഷിയുള്ളവനാകുക; നിന്റെ ഈ എല്ലാ ശക്തികളും സധമാദങ്ങളിൽ—സാമൂഹിക ആനന്ദത്തിൽ—ആസ്വദിക്കട്ടെ.
Mantra 9
अनुव्रताय रन्धयन्नपव्रतानाभूभिरिन्द्रः श्नथयन्ननाभुवः । वृद्धस्य चिद्वर्धतो द्यामिनक्षतः स्तवानो वम्रो वि जघान संदिहः ॥
അനുവ്രതർക്കു (ധർമ്മവ്രതം അനുസരിക്കുന്നവർക്കു) അനുകൂലമാക്കി, അപവ്രതരെ (വ്രതത്തിൽ നിന്ന് വിമുഖരായവരെ) അവൻ കീഴടക്കുന്നു; തന്റെ പ്രഹരങ്ങളാൽ ഇന്ദ്രൻ അശക്തരെ തകർക്കുന്നു. വളർന്ന് വലുതായി, വർധിച്ചു, ദ്യൗവിനെ സ്പർശിക്കുന്നവനായി, സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന ബലവാൻ തടസ്സത്തിന്റെ കട്ടിച്ചേർന്ന കൂമ്പാരം—സന്ദിഹ—പിളർത്തി അടിക്കുന്നു.
Mantra 10
तक्षद्यत्त उशना सहसा सहो वि रोदसी मज्मना बाधते शवः । आ त्वा वातस्य नृमणो मनोयुज आ पूर्यमाणमवहन्नभि श्रवः ॥
ഉശനാ നിനക്കായി ബലത്തിൽ നിന്ന് ബലം പണിതപ്പോൾ, നിന്റെ ഊർജം തന്റെ മഹിമയാൽ രണ്ടു ലോകങ്ങൾ—രോദസി—യെ പിളർത്തി അമർത്തുന്നു. പിന്നെ വാതന്റെ മനോയുജ നൃമണങ്ങൾ നിന്നെ മുന്നോട്ട് വഹിക്കുന്നു—കൂടിക്കൂടി നിറച്ചുകൊണ്ട്—പ്രചോദിത ശ്രവണത്തിന്റെയും യശസ്സിന്റെയും പരിപൂർണതയിലേക്കു.
Mantra 11
मन्दिष्ट यदुशने काव्ये सचाँ इन्द्रो वङ्कू वङ्कुतराधि तिष्ठति । उग्रो ययिं निरपः स्रोतसासृजद्वि शुष्णस्य दृंहिता ऐरयत्पुरः ॥
അത്യന്തം ആനന്ദദായകനായി—ഉശനാ കാവ്യനോടൊപ്പം സംഗതിയായി സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ—ഇന്ദ്രൻ വളഞ്ഞുചുറ്റുന്ന ഉയർന്ന ശിഖരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഉഗ്രനായ അവൻ ജലങ്ങളെ പ്രവാഹധാരയായി വിടുവിച്ചു; ശുഷ്ണന്റെ കഠിനമായി ഉറപ്പിച്ച ദുർഗങ്ങളെ തകർത്തു, അവന്റെ പുരങ്ങളെ ചിതറിച്ചു.
Mantra 12
आ स्मा रथं वृषपाणेषु तिष्ठसि शार्यातस्य प्रभृता येषु मन्दसे । इन्द्र यथा सुतसोमेषु चाकनोऽनर्वाणं श्लोकमा रोहसे दिवि ॥
ഹേ വൃഷപാണി (ബലവാനായ ഭുജങ്ങളുള്ളവനേ) ഇന്ദ്രാ! ശാര്യാതന്റെ കൊണ്ടുവന്ന അർപ്പണങ്ങളിലായി—അവയിൽ നീ ആനന്ദിക്കുന്നിടത്ത്—നീ രഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ! പിഴിഞ്ഞ സോമപാനങ്ങളിൽ നീ സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിന്റെ ദിവിയിൽ അഖണ്ഡ ശ്ലോകം (സ്തുതിവാണി)മേൽ നീ आरोഹിക്കുന്നു.
Mantra 13
अददा अर्भां महते वचस्यवे कक्षीवते वृचयामिन्द्र सुन्वते । मेनाभवो वृषणश्वस्य सुक्रतो विश्वेत्ता ते सवनेषु प्रवाच्या ॥
ഹേ പ്രകാശമുള്ള ഇച്ഛാശക്തിയുള്ള ഇന്ദ്രാ! സോമം പിഴിയുന്ന മഹാവാക്സ്വിയായ കക്ഷീവതിന് നീ ചെറിയ അർഭം (ശിശു/ബീജം) നൽകി. ഹേ സുക്രതു, നീ വൃഷണശ്വന്റെ പ്രേരകനായി, ജ്ഞാനോപദേശമായി നിലകൊണ്ടു; അതിനാൽ നിന്റെ ഈ സർവ്വ കർമ്മങ്ങളും ഓരോ സവനത്തിലും (സോമ-പിഴിയൽ) പ്രസ്താവിക്കപ്പെടേണ്ടവയാണ്.
Mantra 14
इन्द्रो अश्रायि सुध्यो निरेके पज्रेषु स्तोमो दुर्यो न यूपः । अश्वयुर्गव्यू रथयुर्वसूयुरिन्द्र इद्रायः क्षयति प्रयन्ता ॥
ഇന്ദ്രൻ ആശ്രയം പിടിച്ച് ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ശുദ്ധവിവേകത്തോടെ തുറന്ന ഇടങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. പജ്രന്മാരുടെ ഇടയിൽ സ്തോത്രം വീട്ടിലെ യൂപം (സ്തംഭം)പോലെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അശ്വ-ശക്തി തേടുന്നവൻ, ഗോ-കിരണങ്ങൾ തേടുന്നവൻ, രഥ-ശക്തി തേടുന്നവൻ, വസു-സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ—ഇന്ദ്രൻ തന്നേ റായഃ (ആധ്യാത്മിക ധനം) വിതരണക്കാരനായി, ദാതാവായി വസിക്കുന്നു.
Mantra 15
इदं नमो वृषभाय स्वराजे सत्यशुष्माय तवसेऽवाचि । अस्मिन्निन्द्र वृजने सर्ववीराः स्मत्सूरिभिस्तव शर्मन्त्स्याम ॥
ഈ നമസ്കാരം വൃഷഭനായ ശക്തിസമ്പന്ന സ്വരാജനോട്—സത്യശുഷ്മനും തവസ്വിയും ആയ നിന്നോട്—ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്ര, ഈ വൃജന (സംഘർഷം/യുദ്ധം)ത്തിൽ ഞങ്ങൾ സർവ്വവീരന്മാരായിരിക്കട്ടെ; നമ്മുടെ സൂരികൾ (പ്രകാശിത നേതാക്കൾ) കൂടെ നിന്റെ ശർമ (ആശ്രയ-ശാന്തി)യിൽ വസിക്കട്ടെ.
It asks Indra for strength and victory in struggle, for clear discernment of supportive versus hostile forces, and for lasting protection and well-being for the worshippers.
The image means Indra’s capacity to give abundance is vast and overflowing—beyond ordinary human measure—so the poet approaches him as the supreme source of prosperity and power.
In the hymn’s ritual setting it is a prayer for Indra to distinguish those aligned with right order and the sacrifice from forces that oppose it, and to restrain what is lawless (avratāḥ).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.