Rig Veda 1.51.12: Mandala 1, Sukta 51, Mantra 12

Sukta 1.51

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.51 in many Anukramaṇī lists)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ स्मा रथं वृषपाणेषु तिष्ठसि शार्यातस्य प्रभृता येषु मन्दसे । इन्द्र यथा सुतसोमेषु चाकनोऽनर्वाणं श्लोकमा रोहसे दिवि ॥

Transliteration

ā smā́ ráthaṃ vṛṣapā́ṇeṣu tiṣṭhasi śāryā́tasya prá-bhṛtā́ yéṣu mándase | índra yáthā sutásomeṣu cā́kano ’narvā́ṇaṃ ślókam ā́ róhase diví ||

Translation

ഹേ വൃഷപാണി (ബലവാനായ ഭുജങ്ങളുള്ളവനേ) ഇന്ദ്രാ! ശാര്യാതന്റെ കൊണ്ടുവന്ന അർപ്പണങ്ങളിലായി—അവയിൽ നീ ആനന്ദിക്കുന്നിടത്ത്—നീ രഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ! പിഴിഞ്ഞ സോമപാനങ്ങളിൽ നീ സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിന്റെ ദിവിയിൽ അഖണ്ഡ ശ്ലോകം (സ്തുതിവാണി)മേൽ നീ आरोഹിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards, up, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• स्म: indeed, just
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (निपात)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• वृषपाणेषु: among the strong-handed (men/companions)
• वृषपाणेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषपाणि (प्रातिपदिक; वृष + पाणि)

• तिष्ठसि: you stand
• तिष्ठसि: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• शार्यातस्य: of Śaryāta (Śaryāta’s)
• शार्यातस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun (Proper/Patronymic)
• Root: शार्यात (प्रातिपदिक; शर्यात-सम्बन्धि)

• प्रभृताः: brought forth, offered
• प्रभृताः: Kartā (of ‘मन्दसे’ in relative clause)
• Type: Adjective/Participle
• Root: प्र-भृ (धातु) → प्रभृत (कृदन्त, भूतकर्मणि/कृत)

• येषु: in which (among which)
• येषु: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• मन्दसे: you rejoice / are exhilarated
• मन्दसे: —
• Type: Verb
• Root: मन्द् (धातु; ‘to rejoice, be exhilarated’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (Vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यथा: as, just as
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (निपात)

• सुतसोमेषु: among the pressed Soma (draughts/offerings)
• सुतसोमेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सुतसोम (प्रातिपदिक; सुत + सोम)

• चाकनः: delighting, eager, well-pleased
• चाकनः: Kartā (of ‘आरोहसे’)
• Type: Adjective/Participle
• Root: चक् (धातु; desiderative/intensive sense in RV) → चाकन (कृदन्त/विशेषण)

• अनर्वाणम्: unfailing, unwearied
• अनर्वाणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनर्वाण (प्रातिपदिक; a-narvāṇa)

• श्लोकम्: fame, hymn of praise
• श्लोकम्: Karma (apposition to अनर्वाणम्)
• Type: Noun
• Root: श्लोक (प्रातिपदिक)

• आ: up, onto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• रोहसे: you mount, you ascend
• रोहसे: —
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु)

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)