Adhyaya 50

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भवता कथितं सर्वं यत्किंचित्पृष्टमेव च । इदानीमपि पृच्छाम एकं वद महामते

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം, മറ്റുവിധത്തിൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടതും എല്ലാം നിങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. ഇനിയും ഞങ്ങൾ ഒരു കാര്യം കൂടി ചോദിക്കുന്നു—ഹേ മഹാമതേ, അത് പറയുക.

Verse 2

एतेषां खलु तीर्थानां सेवनाद्यत्फलं लभेत् । सर्वेषां किल कृत्वैकं कर्म केन च लभ्यते

ഈ തീർത്ഥങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് സേവിച്ചാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏതു ഫലം ലഭിക്കും? കൂടാതെ, ഏതു ഏകകർമ്മം ചെയ്താൽ ഇവയൊക്കെയുടെയും സംയുക്ത പുണ്യം ലഭിക്കും?

Verse 3

एतन्नो ब्रूहि सर्वज्ञ कर्मैवं यदि वर्तते । सूत उवाच । कर्मयोगः किल प्रोक्तो वर्णानां द्विजपूर्वशः

ഹേ സർവ്വജ്ഞാ, കർമ്മം ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ ഞങ്ങളോട് പറയുക. സൂതൻ പറഞ്ഞു—വർണ്ണങ്ങൾക്കായി, ദ്വിജന്മാരെ തുടക്കമാക്കി, കർമ്മയോഗം വിധിയായി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 4

नानाविधो महाभागास्तत्र चैकं विशिष्यते । हरिभक्तिः कृता येन मनसा वचसा गिरा

വിവിധവിധ മഹാഭാഗന്മാരിൽ ഒരുവനാണ് പ്രത്യേകമായി ശ്രേഷ്ഠൻ—മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ, ഉച്ചാരണത്താൽ ഹരിഭക്തി ആചരിച്ചവൻ.

Verse 5

जितं तेन जितं तेन जितमेव न संशयः । हरिरेव समाराध्यः सर्वदेवेश्वरेश्वरः

അതുകൊണ്ടുതന്നെ വിജയം ലഭിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ടുതന്നെ വിജയം ലഭിക്കുന്നു—സംശയമില്ല, അതുതന്നെ യഥാർത്ഥ വിജയം. സർവ്വദേവന്മാരുടെയും ദേവേശ്വരനായ ശ്രീഹരിയേ ആരാധ്യൻ.

Verse 6

हरिनाममहामंत्रैर्नश्येत्पापपिशाचकम् । हरेः प्रदक्षिणं कृत्वा सकृदप्यमलाशयाः

ഹരിനാമ മഹാമന്ത്രത്താൽ പാപരൂപ പിശാച് നശിക്കുന്നു. ശ്രീഹരിയെ ഒരിക്കൽ പോലും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ ഹൃദയം നിർമലമാകുന്നു.

Verse 7

सर्वतीर्थसमाप्लावं लभंते यन्न संशयः । प्रतिमां च हरेर्दृष्ट्वा सर्वतीर्थफलं लभेत्

സംശയമില്ലാതെ സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ശ്രീഹരിയുടെ പ്രതിമ ദർശിച്ചാൽ എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും ലഭിക്കും.

Verse 8

विष्णुनामपरं जप्त्वा सर्वमंत्रफलं लभेत् । विष्णुप्रसादतुलसीमाघ्राय द्विजसत्तमाः

വിഷ്ണുവിന്റെ പരമനാമം ജപിച്ചാൽ എല്ലാ മന്ത്രഫലവും ലഭിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, വിഷ്ണുപ്രസാദത്താൽ പവിത്രമായ തുളസിയുടെ സുഗന്ധം ആസ്വദിക്കുവിൻ.

Verse 9

प्रचंडं विकरालं तद्यमस्यास्यं न पश्यति । सकृत्प्रणामी कृष्णस्य मातुः स्तन्यं पिबेन्नहि

ഒരിക്കൽ പോലും ശ്രീകൃഷ്ണനോട് പ്രണാമം ചെയ്യുന്നവൻ യമന്റെ പ്രചണ്ഡവും വികരാളവും ആയ മുഖം കാണുകയില്ല. നിശ്ചയമായി അവൻ വീണ്ടും കൃഷ്ണമാതാവിന്റെ സ്തന്യം കുടിക്കുകയില്ല.

Verse 10

हरिपादे मनो येषां तेभ्यो नित्यं नमोनमः । पुल्कसः श्वपचो वापि ये चान्ये म्लेच्छजातयः

ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ മനസ്സ് നിവാസിക്കുന്നവർക്കു നിത്യവും വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. അവർ പുല്കസരായാലും, ശ്വപചർ (അന്ത്യജർ) ആയാലും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു മ്ലേച്ഛജാതിയിൽ ജനിച്ചവരായാലും।

Verse 11

तेऽपि वंद्या महाभागा हरिपादैकसेवकाः । किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा

അവരും വന്ദ്യരാണ്—ഹരിയുടെ പാദങ്ങളെ മാത്രം സേവിക്കുന്ന മഹാഭാഗ്യവാന്മാർ. പിന്നെ പുണ്യശീല ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ഭക്തർ, രാജർഷിമാർ എത്രയോ അധികം പൂജ്യർ!

Verse 12

हरौ भक्तिं विधायैव गर्भवासं न पश्यति । हरेरग्रे स्वनैरुच्चैर्नृत्यंस्तन्नामकृन्नरः

ഹരിയിൽ ഭക്തി സ്ഥാപിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ഗർഭവാസം കാണുകയില്ല. ഹരിയുടെ സന്നിധിയിൽ നൃത്തം ചെയ്ത് ഉച്ചസ്വരത്തിൽ അവന്റെ നാമം കീർത്തിക്കുന്നവൻ പുനർജന്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 13

पुनाति भुवनं विप्रा गंगादि सलिलं यथा । दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य आलापादपि भक्तितः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഗംഗാദി നദികളുടെ ജലം ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുപോലെ, ആ മഹാത്മാവ് ഭക്തിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ വെറും ദർശനം, സ്പർശനം, അല്ലെങ്കിൽ സംഭാഷണമാത്രം കൊണ്ടും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു।

Verse 14

ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । हरेः प्रदक्षिणं कुर्वन्नुच्चैस्तन्नामकृन्नरः

ഹരിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ഉച്ചസ്വരത്തിൽ അവന്റെ നാമം ജപിച്ച്/കീർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 15

करतालादिसंधानं सुस्वरं कलशब्दितम् । ब्रह्महत्यादिकं पापं तेनैव करतालितम्

കരതാളാദികളുടെ സമയോചിത സംഗതി മധുരവും സുസ്വരവുമായ നാദം ഉളവാക്കുന്നു; ആ കരതാളധ്വനിയാൽ തന്നെ ബ്രഹ്മഹത്യാദി മഹാപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു.

Verse 16

हरिभक्तिकथामुक्त्वा ख्यायिकां शृणुयाच्च यः । तस्य संदर्शनादेव पूतो भवति मानवः

ഹരിഭക്തികഥ പറഞ്ഞ് അതേ ആഖ്യായിക ശ്രവിക്കുന്നവൻ ആരോ, അവന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യൻ പവിത്രനാകുന്നു.

Verse 17

किं पुनस्तस्य पापानामाशंका मुनिपुंगवाः । तीर्थानां च परं तीर्थं कृष्णनाम महर्षयः

ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ! പിന്നെ അവന്റെ പാപങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക എന്ത്? ഹേ മഹർഷിമാരേ! കൃഷ്ണനാമം തന്നെയാണ് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളെയും അതിക്രമിക്കുന്ന പരമതീർത്ഥം.

Verse 18

तीर्थीकुर्वंति जगतीं गृहीतं कृष्णनाम यैः । तस्मान्मुनिवराः पुण्यं नातः परतरं विदुः

കൃഷ്ണനാമം സ്വീകരിച്ചവർ ഭൂമിയെയൊട്ടാകെ തീർത്ഥമാക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഹേ മുനിവരന്മാരേ, ഇതിലധികം പുണ്യം ഇല്ലെന്ന് അവർ അറിയുന്നു.

Verse 19

विष्णुप्रसादनिर्माल्यं भुक्त्वा धृत्वा च मस्तके । विष्णुरेव भवेन्मर्त्यो यमशोकविनाशनः

വിഷ്ണുപ്രസാദനിർമാല്യം ഭുജിച്ച് അത് മസ്തകത്തിൽ ധരിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ, വിഷ്ണുവേയായിത്തീരുന്നതുപോലെ യമശോകം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 20

अर्चनीयो नमस्कार्यो हरिरेव न संशयः । ये महाविष्णुमव्यक्तं देवं वापि महेश्वरम्

ആരാധ്യനും നമസ്കാരാർഹനും നിസ്സംശയം ഹരിയേ. മഹാവിഷ്ണുവിനെ ‘അവ്യക്ത’ പരമമായി കരുതുന്നവരും, അല്ലെങ്കിൽ മഹേശ്വരനെയും അതേ അർത്ഥത്തിൽ പരമദേവനായി കരുതുന്നവരും…

Verse 21

एकीभावेन पश्यंति न तेषां पुनरुद्भवः । तस्मादनादिनिधनं विष्णुमात्मानमव्ययम्

അവർ അവനെ ഏകീഭാവത്തിൽ ദർശിക്കുന്നു; അവർക്കു വീണ്ടും ജന്മമില്ല. അതിനാൽ വിഷ്ണുവിനെ ആത്മസ്വരൂപനായി—അനാദി, അനന്ത, അവ്യയ—എന്നു അറിയണം.

Verse 22

हरिं चैकं प्रपश्यध्वं पूजयध्वं तथैव हि । ये समानं प्रपश्यंति हरिं वै देवतांतरम्

ഹരിയെ മാത്രം ദർശിക്കുവിൻ; നിശ്ചയമായി അവനെയേ പൂജിക്കുവിൻ. ഹരിയെ മറ്റു ദേവന്മാരോടു സമമെന്ന് കാണുന്നവർ ഭ്രമത്തിലാണ്.

Verse 23

ते यांति नरकान्घोरांन्न तांस्तु गणयेद्धीरः । मूर्खं वा पंडितं वापि ब्राह्मणं केशवप्रियम्

അവർ ഭീകര നരകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു; അതിനാൽ ധീരൻ അവരെ യോഗ്യരിൽ എണ്ണരുത്. മൂഢനായാലും പണ്ഡിതനായാലും—കേശവപ്രിയനായ ബ്രാഹ്മണനേ മാന്യൻ.

Verse 24

श्वपाकं वा मोचयति नारायणः स्वयं प्रभुः । नारायणात्परो नास्ति पापराशि दवानलः

സ്വയം പ്രഭുവായ നാരായണൻ ശ്വപാകനെയും മോചിപ്പിക്കുന്നു. നാരായണനേക്കാൾ പരൻ ഇല്ല—അവൻ പാപരാശിയെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ദാവാനലമാണ്.

Verse 25

कृत्वापि पातकं घोरं कृष्णनाम्ना विमुच्यते । स्वयं नारायणो देवः स्वनाम्नि जगतां गुरुः

ഭീകരപാപം ചെയ്താലും കൃഷ്ണനാമം കൊണ്ടു മോചനം ലഭിക്കുന്നു. കാരണം സ്വയം നാരായണദേവൻ തന്റെ നാമം കൊണ്ടുതന്നെ ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവാകുന്നു.

Verse 26

आत्मनोऽभ्यधिकां शक्तिं स्थापयामास सुव्रताः । अत्र ये विवदंते वै आयासलघुदर्शनात्

സുവ്രതന്മാർ തങ്ങളുടെ ശക്തിയെക്കാളും അധികമായൊരു ശക്തി സ്ഥാപിച്ചു. എന്നാൽ ഇവിടെ വാദിക്കുന്നവർ പരിശ്രമവും ലഘുത്വവും മേലോടു മാത്രം കണ്ടാണ് തർക്കിക്കുന്നത്.

Verse 27

फलानां गौरवाच्चापि ते यांति नरकं बहु । तस्माद्धरौ भक्तिमान्स्याद्धरिनामपरायणः

ഫലങ്ങളുടെ ഗൗരവത്തിൽ അത്യധികം ആസക്തിയാൽ അവർ അനേകം നരകങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഹരിയിൽ ഭക്തിയോടെ ഹരിനാമത്തിൽ പരായണനാകണം.

Verse 28

पूजकं पृष्ठतो रक्षेन्नामिनं वक्षसि प्रभुः । हरिनाममहावज्रं पापपर्वतदारणे

പ്രഭു പൂജകനെ പിന്നിൽ നിന്ന് കാക്കുന്നു; നാമജപകനെയോ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ (മുന്നിൽ) സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഹരിനാമം പാപപർവ്വതം പിളർക്കുന്ന മഹാവജ്രമാണ്.

Verse 29

तस्य पादौ तु सफलौ तदर्थं गतिशालिनौ । तावेव धन्यावाख्यातौ यौ तु पूजाकरौ करौ

അവന്റെ പാദങ്ങളാണ് സഫലം; അവ ആ പവിത്ര ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഗമിക്കുന്നു. പൂജാകർമ്മം ചെയ്യുന്ന കൈകളാണ് ധന്യമെന്ന് പ്രസിദ്ധം.

Verse 30

उत्तमांगमुत्तमांगं तद्धरौ नम्रमेव यत् । सा जिह्वा या हरिं स्तौति तन्मनस्तत्पदानुगम्

ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വിനയത്തോടെ നമിയുന്ന ശിരസ്സാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ശിരസ്. ഹരിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ജിഹ്വയാണ് സത്യജിഹ്വ; അവന്റെ പാദപഥം അനുഗമിക്കുന്ന മനസ്സാണ് സത്യമായ മനസ്.

Verse 31

तानि लोमानि चोच्यंते यानि तन्नाम्नि चोत्थितम् । कुर्वंति तच्च नेत्रांबु यदच्युतप्रसंगतः

അവന്റെ നാമസ്മരണയുടെ ബന്ധത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ എഴുന്നേൽക്കുന്ന രോമങ്ങളേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘ലോമം’ എന്നു പറയുന്നു. അച്യുതൻ (വിഷ്ണു) സംബന്ധമായ പ്രസംഗത്തിൽ ലീനനായിരിക്കുമ്പോൾ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന ജലം തന്നെയാണ് സത്യമായ നേത്രാംബു—അശ്രു—ആകുന്നത്.

Verse 32

अहो लोका अतितरां दैवदोषेण वंचिताः । नामोच्चारणमात्रेण मुक्तिदं न भजंति वै

അയ്യോ! ദൈവദോഷം മൂലം ജനങ്ങൾ അത്യന്തമായി വഞ്ചിതരായി ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. നാമോച്ചാരണമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മോക്ഷം നൽകുന്നതിനെ പോലും അവർ സത്യമായി ആശ്രയിച്ച് ഭജിക്കുന്നില്ല.

Verse 33

वंचितास्ते च कलुषाः स्त्रीणां संगप्रसंगतः । प्रतिष्ठंति च लोमानि येषां नो कृष्णशब्दने

സ്ത്രീസംഗത്തോടുള്ള അത്യധികമായ ആസക്തിമൂലം വഞ്ചിതരും മലിനരുമായവർ—കൃഷ്ണനാമം ഉച്ചരിക്കുമ്പോഴും അവരുടെ ദേഹരോമങ്ങൾ പോലും എഴുന്നേൽക്കുകയില്ല.

Verse 34

ते मूर्खा ह्यकृतात्मानः पुत्रशोकादि विह्वलाः । रुदंति बहुलालापैर्न कृष्णाक्षरकीर्तने

അവർ മൂഢർ, അസംയതാത്മാക്കൾ, പുത്രശോകാദി ദുഃഖങ്ങളിൽ വിഹ്വലർ; അനവധി വിലാപവാക്കുകളോടെ കരയുന്നു, എന്നാൽ കൃഷ്ണനാമത്തിന്റെ പവിത്ര അക്ഷരകീർത്തനത്തിൽ അല്ല.

Verse 35

जिह्वां लब्ध्वापि लोकेऽस्मिन्कृष्णनामजपेन्नहि । लब्ध्वापि मुक्तिसोपानं हेलयैव च्यवंति ते

ഈ ലോകത്ത് നാവ് ലഭിച്ചിട്ടും കൃഷ്ണനാമജപം ചെയ്യാത്തവർ, മോക്ഷസോപാനം ലഭിച്ചിട്ടും വെറും അശ്രദ്ധകൊണ്ടുതന്നെ പതിക്കുന്നു.

Verse 36

तस्माद्यत्नेन वै विष्णुं कर्मयोगेन मानवः । कर्मयोगार्च्चितो विष्णुः प्रसीदत्येव नान्यथा

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ പരിശ്രമത്തോടെ കർമയോഗത്തിലൂടെ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം; കർമയോഗാർചിതനായ വിഷ്ണുവേ പ്രസന്നനാകുന്നു—മറ്റൊരു മാർഗമില്ല.

Verse 37

तीर्थादप्यधिकं तीर्थं विष्णोर्भजनमुच्यते । सर्वेषां खलु तीर्थानां स्नानपानावगाहनैः

തീർത്ഥങ്ങളേക്കാളും മഹത്തായ തീർത്ഥം വിഷ്ണുഭജനമാണെന്ന് പറയുന്നു; കാരണം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സ്നാനം, പാനം, ജലാവഗാഹനം മുതലായവയിലൂടെ മാത്രമേ സമീപിക്കപ്പെടൂ.

Verse 38

यत्फलं लभते मर्त्यस्तत्फलं कृष्णसेवनात् । यजंते कर्मयोगेन धन्या एव नरा हरिम्

മർത്ത്യൻ നേടുന്ന ഏതു ഫലവും അതേ ഫലം കൃഷ്ണസേവയാൽ ലഭിക്കുന്നു. കർമയോഗത്തോടെ ഹരിയെ പൂജിക്കുന്നവർ സത്യത്തിൽ ധന്യരാണ്.

Verse 39

तस्माद्भजध्वं मुनयः कृष्णं परममंगलम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനികളേ, പരമമംഗളനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ഭജിക്കുവിൻ.

Verse 50

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे विष्णुभक्तिप्रशंसनं नाम पंचाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഗഖണ്ഡത്തിൽ “വിഷ്ണുഭക്തി-പ്രശംസനം” എന്ന അമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।