Adhyaya 37

Verse 1

नारद उवाच । अन्यानि च महाराज तीर्थानि पावनानि तु । वाराणस्यां स्थितानीह संशृणुष्व युधिष्ठिर

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാ, വാരാണസിയിൽ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മറ്റു പല പാവന തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്; ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, അവ കേൾക്കുക.

Verse 2

प्रयागादधिकं तीर्थं प्रयागं परमं शुभम् । विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्

പ്രയാഗത്തേക്കാൾ മഹത്തായ തീർത്ഥമില്ല; പ്രയാഗം പരമ മംഗളകരം. അതുപോലെ വിശ്വരൂപ തീർത്ഥവും, താലതീർത്ഥവും അനുത്തമം.

Verse 3

आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् । सुनीलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्

ആകാശാഖ്യ മഹാതീർത്ഥം ഉണ്ട്; അതുപോലെ ആർഷഭം എന്ന പരമ തീർത്ഥവും ഉണ്ട്. സുനീലം മഹാതീർത്ഥം; ഗൗരീതീർത്ഥം അനുത്തമം.

Verse 4

प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च । जंबुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्

പ്രാജാപത്യ എന്ന ആ തീർത്ഥം ‘സ്വർഗദ്വാരം’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അതിനെ ‘ജംബുകേശ്വരം’ എന്നു പറയുന്നു; ‘ധർമ്മ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്തമ തീർത്ഥം.

Verse 5

गयातीर्थं परं तीर्थं तीर्थं चैव महानदी । नारायणपरं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्

ഗയാതീർത്ഥം പരമ തീർത്ഥം; മഹാനദിയും തീർത്ഥസ്വരൂപമാണ്. നാരായണനു സമർപ്പിതമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്; വായുതീർത്ഥം അനുത്തമം.

Verse 6

ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् । यमतीर्थं यथापुण्यं तीर्थं संमूर्तिकं शुभम्

ജ്ഞാനതീർത്ഥം പരമഗുഹ്യം; വരാഹതീർത്ഥം അത്യുത്തമ തീർത്ഥം. യമതീർത്ഥം തദനുരൂപം പുണ്യപ്രദം; സംമൂർത്തികതീർത്ഥം മംഗളകരം.

Verse 7

अग्नितीर्थं महाराज कलशेश्वरमुत्तमम् । नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च

മഹാരാജാവേ! അഗ്നിതീർത്ഥം, അത്യുത്തമ കലശേശ്വരം, നാഗതീർത്ഥം, സോമതീർത്ഥം, അതുപോലെ സൂര്യതീർത്ഥവും ഉണ്ട്.

Verse 8

पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्ण्यमनुत्तमम् । घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्

(ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു) പർവതാഖ്യ മഹാഗുഹ്യ തീർത്ഥം, അനുത്തമ മണികർണീ, തീർത്ഥവരമായ ഘടോത്കചം, കൂടാതെ ശ്രീതീർത്ഥവും പിതാമഹതീർത്ഥവും.

Verse 9

गंगातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् । कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्

(അവിടെ) ഗംഗാതീർത്ഥവും ദേവേശനും; യയാതിയുടെ അത്യുത്തമ തീർത്ഥവും; കൂടാതെ കാപിലതീർത്ഥവും സോമേശനും; അനുത്തമ ബ്രഹ്മതീർത്ഥവും ഉണ്ട്.

Verse 10

तत्र लिंगं पुराणीयं स्थातुं ब्रह्मा यथागतः । तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिंगमैश्वरम्

അവിടെ പുരാതന ലിംഗം സ്ഥാപിക്കുവാൻ വിധിപ്രകാരം ബ്രഹ്മാ എത്തി. അതേ സമയത്ത് വിഷ്ണു ആ ദിവ്യവും ഐശ്വര്യപരവുമായ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 11

तत्र स्नात्वा समागम्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् । मयानीतमिदं लिंगं कस्मात्स्थापितवानसि

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് സമീപം വന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ഹരിയോട് പറഞ്ഞു— “ഈ ലിംഗം ഞാൻ കൊണ്ടുവന്നതാണ്; നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇതിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു?”

Verse 12

तमाह विष्णुस्त्वत्तोऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम । तस्मात्प्रतिष्ठितं लिगं नाम्ना तव भविष्यति

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു— “ഹേ രുദ്രാ! നിനക്കാളും നിന്മേലുള്ള എന്റെ ഭക്തി കൂടുതൽ ദൃഢമാണ്; അതുകൊണ്ട് പ്രതിഷ്ഠിതമായ ഈ ലിംഗം നിന്റെ നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും.”

Verse 13

भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् । गंधर्वतीर्थं सुशुभं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्

അതുപോലെ ഭൂതേശ്വര തീർത്ഥം, ധർമ്മസമുദ്ഭവ തീർത്ഥം, അതിസുന്ദരമായ ഗന്ധർവതീർത്ഥം, ഉത്തമമായ വാഹ്നേയ തീർത്ഥം (ഉണ്ട്).

Verse 14

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चंद्रतीर्थं युधिष्ठिर । चिंतांगदेश्वरं तीर्थं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ദൗർവാസികം, വ്യോമതീർത്ഥം, ചന്ദ്രതീർത്ഥം; കൂടാതെ അതിപുണ്യമായ ചിന്താംഗദേശ്വര തീർത്ഥവും വിദ്യാധരേശ്വരവും (ഉണ്ട്).

Verse 15

केदारतीर्थमुग्राख्यं कालंजरमनुत्तमम् । सारस्वतं प्रभासं च रुद्रकर्णह्रदं शुभम्

ഉഗ്ര എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ കേദാരതീർത്ഥം, അനുത്തമമായ കാലഞ്ജരം; സാരസ്വതം, പ്രഭാസം; കൂടാതെ ശുഭമായ രുദ്രകർണ ഹ്രദം (ഉണ്ട്).

Verse 16

कोकिलाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव महालयम् । हिरण्यगर्भं गोप्रेक्षं तीर्थं चैवमनुत्तमम्

കോകിലാഖ്യ എന്ന മഹാതീർത്ഥവും, മഹാലയം എന്ന പുണ്യധാമവും ഉണ്ട്. ഹിരണ്യഗർഭം, ഗോപ്രേക്ഷം—ഇവയും അനുത്തമ തീർത്ഥങ്ങളായി പ്രസിദ്ധം.

Verse 17

उपशांतं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् । त्रिलोचनं महातीर्थं लोकार्कं चोत्तराह्वयम्

ഉപശാന്തം, ശിവം, അനുത്തമ വ്യാഘ്രേശ്വരം, ത്രിലോചനം, മഹാതീർത്ഥം, ലോകാർകം, ‘ഉത്തര’ എന്ന പേരിലുള്ള തീർത്ഥം—ഇവയും അവിടെ ഉണ്ട്.

Verse 18

कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् । शुक्रेश्वरं महापुण्यमानंदपुरमुत्तमम्

കപാലമോചനമെന്ന തീർത്ഥം ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നശിപ്പിക്കുന്നു. ശുക്രേശ്വരവും ഉത്തമമായ ആനന്ദപുരവും അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമാണ്.

Verse 19

एवमादीनि तीर्थानि वाराणस्यां स्थितानि वै । न शक्यं विस्तराद्वक्तुं कल्पकोटिशतैरपि

ഇങ്ങനെ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ വാരാണസിയിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കോടി കോടി കല്പങ്ങളായാലും അവയെ വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

Verse 37

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे वाराणसीमाहात्म्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിൽ ‘വാരാണസീമാഹാത്മ്യം’ എന്ന മുപ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തം.