Adhyaya 79

Verse 1

विशालोवाच । शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना । सौभाग्यं तत्र वै दृष्टमन्यथा नास्ति भूपते

വിശാലൻ പറഞ്ഞു—“ശർമിഷ്ഠ ഭാര്യയായും, സുന്ദരമുഖിയായ ദേവയാനിയും (ഭാര്യയായും) ഉള്ളവനിടത്താണ് സൗഭാഗ്യം കാണപ്പെടുന്നത്; അല്ലാതെ അല്ല, ഹേ ഭൂപതേ.”

Verse 2

तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः । सपत्नजेन भावेन भवान्भर्ता प्रतिष्ठितः

ഹേ മഹാഭാഗാ! അങ്ങനെ ഇരിക്കെ നീ എങ്ങനെ അവളുടെ വശപ്പെട്ടു അവളുടെ കല്പനപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കും? നീ സപത്നീഭാവത്തോടുകൂടി ഭർത്തൃാധികാരത്തിൽ സ്ഥാപിതനല്ലോ।

Verse 3

ससर्पोसि महाराज भूतले चंदनं यथा । सर्पैश्च वेष्टितो राजन्महाचंदन एव हि

ഹേ മഹാരാജാ! നീ ഭൂതലത്തിലെ ചന്ദനത്തുപോലെ; സർപ്പങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാലും, ഹേ രാജൻ, നീ സത്യത്തിൽ മഹാചന്ദനമേ.

Verse 4

तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः । वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्

അതുപോലെ നീ സപത്നികളുടെ പേരുള്ള സർപ്പങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അഗ്നിപ്രവേശം പോലും ശ്രേയസ്, ശിഖരാഗ്രത്തിൽ നിന്ന് വീഴലോ അതിലും ശ്രേയസ്.

Verse 5

रूपतेजः समायुक्तं सपत्नीसहितं प्रियम् । न वरं तादृशं कांतं सपत्नीविषसंयुतम्

രൂപതേജസ്സോടെ യുക്തനായ പ്രിയ ഭർത്താവും സപത്നിയോടുകൂടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് വരമല്ല; സപത്നീ എന്ന വിഷത്തോടു ചേർന്ന അത്തരം കാന്തൻ യഥാർത്ഥ മംഗളം അല്ല.

Verse 6

तस्मान्न मन्यते कांतं भवंतं गुणसागरम् । राजोवाच । देवयान्या न मे कार्यं शर्मिष्ठया वरानने

അതുകൊണ്ട് അവൾ നിന്നെ, ഗുണസാഗരനായ കാന്താ, അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വരാനനേ! എനിക്ക് ദേവയാനിയുമായി കാര്യമില്ല; (എന്റെ ബന്ധം) ശർമിഷ്ഠയോടാണ്.

Verse 7

इत्यर्थं पश्य मे कोशं सत्वधर्मसमन्वितम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अहं राज्यस्य भोक्त्री च तव कायस्य भूपते

“അതുകൊണ്ട് സത്ത്വധർമ്മസമന്വിതമായ എന്റെ കോശം നോക്കുക,” എന്ന് അശ്രുബിന്ദുമതി പറഞ്ഞു. “ഹേ ഭൂപതേ, ഞാൻ രാജ്യത്തിന്റെ ഭോക്ത്രിയും നിങ്ങളുടെ ദേഹത്തിന്റെ സ്വാമിനിയും ആകുന്നു.”

Verse 8

यद्यद्वदाम्यहं भूप तत्तत्कार्यं त्वया ध्रुवम् । इत्यर्थे मम देहि स्वं करं त्वं धर्मवत्सल

ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്നതെല്ലാം നീ നിർഭാഗ്യമായി നിർവ്വഹിക്കണം. അതിനാൽ, ഹേ ധർമ്മവത്സലാ, ഈ കാര്യത്തിനായി നിന്റെ കൈ (സമ്മതി) എനിക്ക് തരിക.

Verse 9

बहुधर्मसमोपेतं चारुलक्षणसंयुतम् । राजोवाच । अन्य भार्यां न विंदामि त्वां विना वरवर्णिनि

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വരവർണിനീ, അനേകം ധർമ്മഗുണങ്ങളും ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള സുന്ദരീ, നിന്നെ വിട്ട് മറ്റൊരു ഭാര്യയെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

Verse 10

राज्यं च सकलामुर्वीं मम कायं वरानने । सकोशं भुंक्ष्व चार्वंगि एष दत्तः करस्तव

ഹേ വരാനനേ, രാജ്യംയും സമസ്ത ഭൂമിയും—എന്റെ ദേഹത്തോടുകൂടി—കോശസഹിതം നീ അനുഭവിക്ക. ഹേ ചാര്വംഗീ, ഇതാ എന്റെ കൈ നിനക്കു (വിവാഹാർത്ഥം) നല്കുന്നു.

Verse 11

यदेव भाषसे भद्रे तदेवं तु करोम्यहम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अनेनापि महाभाग तव भार्या भवाम्यहम्

ഹേ ഭദ്രേ, നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നേ ഞാൻ ചെയ്യും. അപ്പോൾ അശ്രുബിന്ദുമതി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ, ഈ വിധത്താലും ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയാകും.

Verse 12

एवमाकर्ण्य राजेंद्रो हर्षव्याकुललोचनः । गांधर्वेण विवाहेन ययातिः पृथिवीपतिः

ഇതു കേട്ട രാജേന്ദ്രന്റെ കണ്ണുകൾ ഹർഷത്തിൽ വിറച്ചു; ഗന്ധർവ്വവിധി വിവാഹത്തിലൂടെ ഭൂമിപതി യയാതിയെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 13

उपयेमे सुतां पुण्यां मन्मथस्य नरोत्तम । तया सार्द्धं महात्मा वै रमते नृपनंदनः

ആ നരോത്തമൻ മന്മഥന്റെ പുണ്യവതിയായ പുത്രിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവളോടൊപ്പം മഹാത്മാവായ രാജകുമാരൻ നിശ്ചയമായും ആനന്ദിച്ചു.

Verse 14

सागरस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च । पर्वतेषु च रम्येषु सरित्सु च तया सह

സമുദ്രതീരങ്ങളിലും, വനങ്ങളിലും ഉപവനങ്ങളിലും, മനോഹര പർവ്വതങ്ങളിലും, നദീതീരങ്ങളിലും—അവളോടൊപ്പം അവൻ പാർത്തു.

Verse 15

रमते राजराजेंद्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च

രാജരാജേന്ദ്രനായ ഭൂമിപതി യൗവനത്തിന്റെ ഉന്മേഷത്തിൽ രമിച്ചു; ഇങ്ങനെ ഭോഗത്തിൽ ആസക്തനായി ഇരിക്കെ ഇരുപതിനായിരം വർഷങ്ങൾ കടന്നു.

Verse 16

भूपस्य तस्य राजेंद्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच । एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ആ മഹാത്മാവായ ഭൂപൻ യയാതിയെക്കുറിച്ച് വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—അന്നേരം മഹാരാജ യയാതി അവളാൽ മോഹിതനായിരുന്നു.

Verse 17

कंदर्पस्य प्रपंचेन इंद्रस्यार्थे महामते । सुकर्मोवाच । एवं पिप्पल राजासौ ययातिः पृथिवीपतिः

മഹാമതേ, കന്ദർപ്പന്റെ പ്രപഞ്ചം മൂലം ഇന്ദ്രന്റെ കാര്യാർത്ഥം—സുകർമൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പിപ്പലനാമനായ ആ രാജാവ് യയാതി, ഭൂമിപതി, വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 18

तस्या मोहनकामेन रतेन ललितेन च । न जानाति दिनं रात्रिं मुग्धः कामस्य कन्यया

അവളുടെ മോഹനകാമവും രതിസുഖവും ലലിതക്രീഡയും കൊണ്ട് മയങ്ങി, കന്ദർപ്പന്റെ പുത്രിയാൽ മുഗ്ധനായ അവൻ പകലോ രാത്രിയോ എന്നതും അറിയാതായി।

Verse 19

एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनंदिनी । उवाच प्रणतं नम्रं वशगं चारुलोचना

ഒരിക്കൽ ചാരുലോചനയായ കാമനന്ദിനി, മയങ്ങിയ ഭൂപൻ യയാതിയോട് പറഞ്ഞു; അവൻ നമസ്കരിച്ചു വിനീതനായി, പൂർണ്ണമായി അവളുടെ അധീനനായി നിന്നു।

Verse 20

अश्रुबिंदुमत्युवाच । संजातं दोहदं कांत तन्मे कुरु मनोरथम् । अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व पृथिवीपते

അശ്രുബിന്ദുമതി പറഞ്ഞു—ഹേ കാന്താ, എനിക്കു ദോഹദം (ഗർഭകാല ആഗ്രഹം) ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്റെ ഈ മനോരഥം നിറവേറ്റുക। ഹേ ഭൂമിപതേ, ശ്രേഷ്ഠമായ അശ്വമേധയാഗം നടത്തുക।

Verse 21

राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करोमि तव सुप्रियम् । समाहूय सुतश्रेष्ठं राज्यभोगे विनिःस्पृहम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗേ, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; നിനക്കേറ്റവും പ്രിയമായ കാര്യം ഞാൻ ചെയ്യും। രാജഭോഗങ്ങളിൽ നിരാസക്തനായ എന്റെ ശ്രേഷ്ഠ പുത്രനെ വിളിപ്പിക്കും।

Verse 22

समाहूतः समायातो भक्त्यानमितकंधरः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा

വിളിക്കപ്പെട്ട ഉടൻ അമിതകന്ധരൻ ഭക്തിയോടെ ത്വരിതമായി എത്തി. കൈകൂപ്പി അപ്പോൾ ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 23

तस्याः पादौ ननामाथ भक्त्या नमितकंधरः । आदेशो दीयतां राजन्येनाहूतः समागतः

പിന്നീട് ഭക്തിയോടെ കഴുത്ത് നമിച്ച് അവളുടെ പാദങ്ങളിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു; “ഹേ രാജ്ഞീ, ആജ്ഞ നൽകുക; നിങ്ങളുടെ വിളിയാൽ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 24

किं करोमि महाभाग दासस्ते प्रणतोस्मि च । राजोवाच । अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक

“ഹേ മഹാഭാഗ, ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ദാസൻ; നിങ്ങളെ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.” രാജാവ് പറഞ്ഞു—“മകനേ, അശ്വമേധയാഗത്തിനുള്ള സംഭാരങ്ങൾ ഒരുക്കുക.”

Verse 25

समाहूय द्विजान्पुण्यानृत्विजो भूमिपालकान् । एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः

പുണ്യബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഋത്വിജന്മാരെയും ദേശഭൂപാലന്മാരെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, മഹാതേജസ്സുള്ള പരമധാർമ്മികനായ പൂരുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 26

सर्वं चकार संपूर्णं यथोक्तं तु महात्मना । तया सार्धं स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया

മഹാത്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ അവൻ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു; കൂടാതെ ആ കാമകന്യയോടൊപ്പം അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ സുദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 27

अश्वमेधयज्ञवाटे दत्वा दानान्यनेकधा । ब्राह्मणेभ्यो महाराज भूरिदानमनंतकम्

മഹാരാജാവേ, അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ പ്രാകാരത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർക്കു പലവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകി അദ്ദേഹം അപാരവും അനന്തവുമായ ദാനധർമ്മം നിർവഹിച്ചു।

Verse 28

दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः । यज्ञांते च महाराजस्तामुवाच वराननाम्

ദീനജനങ്ങളോടു പ്രത്യേകമായി ഭൂമിപതി യയാതി രാജാവ് അഗ്രഗണ്യനായിരുന്നു. യാഗാന്തത്തിൽ മഹാരാജാവ് ആ സുന്ദരമുഖിയോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 29

अन्यत्ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे । तत्सर्वं देवि कर्तास्मि साध्यासाध्यं वरानने

പ്രിയ ബാലേ, നിനക്കു മറ്റെന്താണ് ഏറ്റവും പ്രിയം—എനിക്കു പറയുക, ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ദേവീ, വരാനനേ, സാധ്യമോ അസാധ്യമോ എല്ലാം ഞാൻ നിർവഹിക്കും।

Verse 30

सुकर्मोवाच । इत्युक्ता तेन सा राज्ञा भूपालं प्रत्युवाच ह । जातो मे दोहदो राजंस्तत्कुरुष्व ममानघ

സുകർമാ പറഞ്ഞു—രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ഭൂപാലനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എനിക്കൊരു ആഗ്രഹം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; അനഘനേ, അത് നിറവേറ്റുക।

Verse 31

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च । विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्

മഹാരാജാവേ, പ്രിയനേ, ഇന്ദ്രലോകം, ബ്രഹ്മലോകം, ശിവലോകം, അതുപോലെ വിഷ്ണുലോകം—ഇവയെല്ലാം ദർശിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 32

दर्शयस्व महाभाग यदहं सुप्रिया तव । एवमुक्तस्तयाराजातामुवाचससुप्रियाम्

ഹേ മഹാഭാഗാ! എനിക്ക് കാണിച്ചുതരിക; കാരണം ഞാൻ നിനക്കേറ്റവും പ്രിയയാകുന്നു. അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ പ്രിയതമയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 33

साधुसाधुवरारोहेपुण्यमेवप्रभाषसे । स्त्रीस्वभावाच्चचापल्यात्कौतुकाच्चवरानने

സാധു സാധു, ഹേ വരാരോഹേ! നീ പുണ്യമാത്രമേ പ്രസ്താവിക്കുന്നുള്ളു. എന്നാൽ ഹേ വരാനനേ, സ്ത്രീസ്വഭാവജന്യമായ ചപലതയും കൗതുകവും മൂലം (ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു).

Verse 34

यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे । तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च

ഹേ മഹാഭാഗേ! നീ പറഞ്ഞത് എനിക്ക് അസാധ്യമായി തോന്നുന്നു. എന്നാൽ പുണ്യദാനം, യജ്ഞം, തപസ്സു എന്നിവയാൽ അതു സാധ്യമാകുന്നു.

Verse 35

अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने । असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्

ഹേ വരാനനേ! നീ പറഞ്ഞത് മറ്റൊരു വഴിയിൽ സാധ്യമാകില്ല. എങ്കിലും നിന്റെ വാക്ക്—അസാധ്യമായി തോന്നിയാലും—നിശ്ചയമായും പുണ്യവുമായി മിശ്രിതമാണ്.

Verse 36

मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः । श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्

ഈ മർത്ത്യലോകത്തിലെ ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി, ഇന്നുവരെ ഞാൻ കേട്ടതുമില്ല കണ്ടതുമില്ല—എത്ര പുണ്യകർമ്മി ആയാലും ഒരാൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയതായി.

Verse 37

ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया भाषितं मम । अन्यदेव करिष्यामि प्रियं ते तद्वद प्रिये

അപ്പോൾ, ഹേ വരാരോഹേ, നീ എന്നോടു പറഞ്ഞതു സാധ്യമല്ല. നിനക്കു പ്രിയമാകുന്ന മറ്റൊന്ന് ഞാൻ ചെയ്യും—ഹേ പ്രിയേ, അത് എന്തെന്നു പറയുക.

Verse 38

देव्युवाच । अन्यैश्च मानुषै राजन्न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, മറ്റു മനുഷ്യർക്കു ഇതു സാധ്യമല്ല, സംശയമില്ല. എന്നാൽ ഹേ മഹാരാജാവേ, നിനക്കാൽ ഇതു സാധ്യം; സത്യം സത്യം ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 39

तपसा यशसा क्षात्रै र्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः

ഹേ ഭൂപതേ, തപസ്സ്, യശസ്, ക്ഷാത്രവീര്യം, ദാനങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ—ഇവയാൽ മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിനക്കുപോലെ മറ്റൊരു മനുഷ്യൻ ഇല്ല.

Verse 40

क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज

ക്ഷാത്രശക്തിയും ബലവും ഉത്തമതേജസ്സും—ഇവ എല്ലാം നിനക്കിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമാണ്. അതിനാൽ, ഹേ നഹുഷാത്മജ, എനിക്കു പ്രിയമായതിനായി ഇങ്ങനെ തന്നേ ചെയ്യുക.

Verse 79

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ, വേനോപാഖ്യാനം, മാതാപിതൃതീർത്ഥവർണ്ണനം, യയാതിചരിത്രം എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഏകോനാശീതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി.