Adhyaya 91: The Gods’ Hymn to Kātyāyanī and the Goddess’ Prophecy of Future Manifestations

Verse 1

जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः शान्ता दिग्जनितस्वनाः । इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये शुम्भवधोनाम नवतितमोऽध्यायः । एकनवतितमोऽध्यायः- ९१ । ऋषिरुवाच देव्याऽ हते तत्र महासुरेन्द्रे सेन्द्राः सुरा वन्हिपुरोगमास्ताम् । कात्यायनीं तुष्टुवुरिष्टलाभाद् विकाशिवक्त्राब्जविकाशिताशाः ॥

ശാന്തമായ അഗ്നികൾ സ്ഥിരമായി ജ്വലിച്ചു; ദിക്കുകളിൽ നിന്നുയർന്ന ശബ്ദങ്ങൾ ശമിച്ചു. (ഇവിടെ ശ്രീമാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ സാവർണിക മന്വന്തരത്തിലുള്ള ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ തൊണ്ണൂറാം അധ്യായമായ ‘ശുംബവധം’ സമാപിക്കുന്നു.) തുടർന്ന് തൊണ്ണൂറ്റൊന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷി പറഞ്ഞു—ദേവി ആ മഹാ അസുരാധിപനെ വധിച്ചതിന് ശേഷം, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവഗണങ്ങൾ, അഗ്നിയെ മുൻപിൽ നിർത്തി, പ്രസന്നമുഖങ്ങളോടെ, ഇഷ്ടസിദ്ധി ലഭിച്ച് കൃതകൃത്യരായി, കാത്യായനിയെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 2

देवा ऊचुः देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य । प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य ॥

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ശരണാഗതരുടെ ദുഃഖം അകറ്റുന്ന ദേവീ, പ്രസന്നയാകേണമേ, പ്രസന്നയാകേണമേ, സർവ്വജഗന്മാതാവേ. വിശ്വേശ്വരീ, പ്രസന്നയായി ലോകത്തെ രക്ഷിക്കണമേ. ദേവീ, ചരാചര സകലത്തിന്റെയും അധിപതി നീയത്രേ.

Verse 3

आधारभूता जगतस्त्वमेकामहीस्वरूपेण यतः स्थितासि । अपां स्वरूपस्थितया त्वयैतदाप्याय्यते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये ॥

നീ തന്നെയാണ് ജഗത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനം; കാരണം നീ ഭൂമിരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ നീ ജലരൂപത്തിൽ വസിച്ച് ഈ സമസ്ത വിശ്വത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു—ഹേ അതുലശക്തിയുള്ളവളേ.

Verse 4

त्वं वैष्णवी शक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया । सम्मोहितं देवि समस्तमेतत्तवैव वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः ॥

നീ അനന്തവീര്യമുള്ള വൈഷ്ണവീ ശക്തിയാണ്; നീ ജഗത്തിന്റെ ബീജമാണ്; നീ പരമമായ മായയാണ്. ദേവീ, നിനക്കാൽ ഇതെല്ലാം മോഹിതമാണ്; എന്നാൽ നീ ലോകത്തിൽ പ്രസന്നയായാൽ മോക്ഷത്തിന്റെ കാരണമാകുന്നത് നീ തന്നെയാകുന്നു.

Verse 5

विद्याः समास्तास्तव देवि भेदाः स्त्रियः समास्ताः सकला जगत्सु । त्वयैकया पूरितमम्बयैतत्का ते स्तुतिः स्तव्यपरा परोक्तिः ॥

ദേവീ, സർവ്വവിദ്യകളും നിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്; സർവ്വലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ സ്ത്രീകളും നിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്. മാതാവേ, നിനക്കാൽ തന്നെയാണ് ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. നിന്റെ സ്തുതി എന്താകാം—സ്തുത്യയായ നിന്നെ ഏതു വചനങ്ങൾ മതിയായി സ്തുതിക്കുമെന്നു?

Verse 6

सर्वभूता यदा देवी स्वर्गमुक्तिप्रदायिनी । त्वं स्तुता स्तुतये का वा भवन्तु परमोक्तयः ॥

ദേവീ സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും നിലകൊണ്ട് സ്വർഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളായിരിക്കുമ്പോൾ, അവളെ സ്തുതിച്ചിട്ടും ഏതു സ്തുതി മതിയാകും? പിന്നെ ‘പരമ വചനങ്ങൾ’ എന്താകുമെന്നു?

Verse 7

सर्वस्य बुद्धिरूपेण जनस्य हृदि संस्थिते । स्वर्गापवर्गदे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ ദേവീ, സർവ്വജനഹൃദയങ്ങളിൽ ബുദ്ധിരൂപമായി സ്ഥാപിതയായവളേ; സ്വർഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന നാരായണീ—നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 8

कलाकाष्ठादिरूपेण परिणामप्रदायिनी । विश्वस्योपरतौ शक्ते नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

കലാ, കാഷ്ഠാ മുതലായ കാലപരിമാണങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളിൽ നീ പരിവർത്തനം നൽകുന്നു. ഹേ പ്രളയശക്തേ, നാരായണീ—നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 9

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

സകല മംഗളങ്ങളിലും പരമ മംഗളമായവളേ, ശിവാ, സർവാർത്ഥസാധികേ; ശരണ്യേ, ത്ര്യമ്പകേ, ഗൗരീ—നാരായണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 10

सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि । गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നിത്യേ, സനാതനീ ദേവീ! സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, ധ്വംസങ്ങളുടെ ശക്തി നീ തന്നേ; ഗുണാശ്രയേ, ഗുണമയേ—നാരായണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 11

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे । सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ശരണാഗത ദീനാർത്തരുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ പരായണയായ ദേവീ, സർവ്വരുടെയും ദുഃഖം അകറ്റുന്നവളേ—നാരായണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 12

हंसयुक्तविमानस्थे ब्रह्माणी रूपधारिणि । कौशाम्भः क्षरिके देवि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി! ഹംസയുക്ത വിമാനം ആരൂഢയായി, ബ്രാഹ്മണീ-സ്വരൂപം ധരിച്ച്, ശാല്മലീ പാറ്റിന്റെ ദീപ്തിപോലെ തേജസ്സു പകർന്നൊഴുക്കുന്ന ദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 13

त्रिशूलचन्द्राहिधरे महावृषभवाहिनि । माहेश्वरीस्वरूपेण नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി! ത്രിശൂലം, ചന്ദ്രൻ, സർപ്പം ധരിച്ചവളേ, മഹാവൃഷഭത്തിൽ ആരൂഢയായി, മാഹേശ്വരീ-സ്വരൂപമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 14

मयूरकुक्कुटवृते महाशक्तिधरेऽमघे । कौमारीरूपसंस्थाने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി! മയൂരംയും കുക്കുടവും സേവിക്കുന്നവളേ, മഹാശക്തി (ഭാലം) ധരിച്ചവളേ, നിർപാപിനീ, കൗമാരീ-സ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 15

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गगृहीतपरमायुधे । प्रसीद वैष्णवीरूपे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി! ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ശാർങ്ഗധനുസ് എന്നീ പരമായുധങ്ങൾ ധരിച്ച വൈഷ്ണവീ-സ്വരൂപിണീ, പ്രസന്നയാകണമേ; നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 16

गृहीतोग्रमहाचक्रे दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे । वराहरूपिणि शिवे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി! ഉഗ്രമായ മഹാചക്രം ധരിച്ചവളേ, ദംഷ്ട്രയിൽ ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയവളേ, ശുഭേ, വരാഹ-സ്വരൂപമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 17

नृसिंहरूपेणोग्रेण हन्तुं दैत्यान् कृतोद्यमे । त्रैलोक्यत्राणसहिते नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി, നിനക്കു നമസ്കാരം—നൃസിംഹന്റെ ഭീകരരൂപത്തിൽ ദൈത്യരെ വധിക്കാൻ സന്നദ്ധയായി, ത്രിലോകരക്ഷയോടു സംയുക്തയായവളേ।

Verse 18

किरीटिनि महावज्रे सहस्रनयनोज्ज्वले । वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി, നിനക്കു നമസ്കാരം—മകുടധാരിണി, മഹാവജ്രധാരിണി; സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ ശ്രീപ്രഭയിൽ ദീപ്തയായവളേ; ഹേ ഐന്ദ്രീ, വൃത്രന്റെ പ്രാണഹരിണി।

Verse 19

शिवदूतीस्वरूपेण हतदैत्यमहाबले । घोररूपे महारावे नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി, നിനക്കു നമസ്കാരം—ശിവദൂതിയുടെ രൂപത്തിൽ മഹാബലത്തോടെ ദൈത്യരെ സംഹരിച്ചവളേ; ഭീകരരൂപിണി, മഹാഗർജ്ജനയുള്ളവളേ।

Verse 20

दंष्ट्राकरालवदने शिरोमालाविभूषणे । चामुण्डे मुण्डमथने नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി, നിനക്കു നമസ്കാരം—ഹേ ചാമുണ്ഡാ, ഭീകരദംഷ്ട്രകളുള്ളവളേ, വികടമുഖിണി, ശിരോമാലയാൽ അലങ്കൃതയായവളേ; ഹേ മുണ്ഡമർദിനി।

Verse 21

लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टे स्वधे ध्रुवे । महारात्रे महामाये नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ നാരായണി, നിനക്കു നമസ്കാരം—ഹേ ലക്ഷ്മീ, ഹേ ലജ്ജാ, ഹേ മഹാവിദ്യാ, ഹേ ശ്രദ്ധാ, ഹേ പുഷ്ടി, ഹേ സ്വധാ, ഹേ ധ്രുവാ; ഹേ മഹാരാത്രി, ഹേ മഹാമായാ।

Verse 22

मेधे सरस्वति वरे भूतिबाब्रवि तामसि । नियते त्वं प्रसीदेऽशे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ ബുദ്ധി, ഹേ സരസ്വതി, ഹേ ശ്രേഷ്ഠേ; ഹേ ശ്രീ, ഹേ ബാഭ്രവി, ഹേ താമസി, ഹേ നിയതി—ഹേ അധീശ്വരി, പ്രസന്നയാകേണമേ. ഹേ നാരായണി, നമസ്കാരം.

Verse 23

सर्वतः पाणिपादान्ते सर्वतोऽक्षिशिरोमुखे । सर्वतः श्रवणघ्राणे नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്റെ കൈകളും പാദങ്ങളും ഉണ്ട്; എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്റെ കണ്ണുകളും ശിരസ്സുകളും മുഖങ്ങളും ഉണ്ട്; എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്റെ ചെവികളും നാസികകളും ഉണ്ട്. ഹേ നാരായണി, നമസ്കാരം.

Verse 24

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते । भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥

ഹേ സർവ്വരൂപിണി, ഹേ സർവ്വേശ്വരി, സർവ്വശക്തികളാൽ സമന്വിതേ; ഹേ ദേവി ദുര്‍ഗേ, ഞങ്ങളെ ഭയങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ ദേവി, നമസ്കാരം.

Verse 25

एतत्ते वदनं सौम्यं लोचनत्रयभूषितम् । पातु नः सर्वभीतिभ्यः कात्यायनि नमोऽस्तु ते ॥

ത്രിനേത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട നിന്റെ സൗമ്യമുഖം സദാ ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ; അത് സർവ്വഭയവും അകറ്റുന്നതാണ്. ഹേ കാത്യായനി, നമസ്കാരം.

Verse 26

ज्वालाकरालमत्युग्रमशेषासुरशूदनम् । त्रिशूलं पातु नो भीतेर्भद्रकाली नमोऽस्तु ते ॥

ജ്വാലകളാൽ ഭയങ്കരവും അത്യന്തം തീക്ഷ്ണവും ഘോരവുമായ, എല്ലാ അസുരന്മാരെയും സംഹരിക്കുന്ന നിന്റെ ത്രിശൂലം ഞങ്ങളെ ഭയത്തിൽ നിന്ന് സദാ രക്ഷിക്കട്ടെ. ഹേ ഭദ്രകാളി, നമസ്കാരം.

Verse 27

हिनस्ति दैत्यतेजांसि स्वनेनापूर्य या जगत् । सा घण्टा पातु नो देवि पापेभ्यो नः सुतानिव ॥

ഹേ ദേവീ! ലോകത്തെ തന്റെ നാദംകൊണ്ട് നിറച്ച് അസുരന്മാരുടെ തേജസ്സിനെ തകർക്കുന്ന ആ ഘണ്ടാനാദം, അമ്മ മക്കളെ കാക്കുന്നതുപോലെ, ഞങ്ങളെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 28

असुरासृग्वसापङ्कचर्चितस्ते करोज्ज्वलः । शुभाय खड्गो भवतु चण्डिके त्वां नता वयम् ॥

അസുരന്മാരുടെ രക്തവും മേദസ്സും കലർന്ന ചെളിയിൽ ലിപ്തമായ നിന്റെ ദീപ്തമായ ഖഡ്ഗധാരി കൈ—ആ ഖഡ്ഗം ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി മംഗളകരമായ രക്ഷകനാകട്ടെ. ഹേ ചണ്ഡികേ, നമസ്കാരം.

Verse 29

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान्सकलानभीष्टान् । त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥

നീ പ്രസന്നയായാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളും നീക്കുന്നു; ക്രുദ്ധയായാൽ ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങളെല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു. നിന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർ നശിക്കുകയില്ല; സത്യത്തിൽ, നിന്റെ ശരണാഗതർ മറ്റുള്ളവർക്ക് ശരണമായിത്തീരുന്നു.

Verse 30

एतत्कृतं यत्कदनं त्वयाद्य धर्मद्विषां देवि महासुराणाम् । रूपैरनेकैर्बहुधाऽऽत्ममूर्ति कृत्वाम्बिके तत्प्रकरोति काऽन्या ॥

ഹേ ദേവീ! ധർമ്മത്തെ ദ്വേഷിക്കുന്ന മഹാസുരന്മാരുടെ ഈ മർദ്ദനവും വിനാശവും ഇന്ന് നീ തന്നെയാണ് ചെയ്തത്. ഹേ അംബികേ, നിന്റെ സ്വരൂപത്തെ പലവിധം പലരൂപങ്ങളാക്കി വ്യാപിപ്പിച്ച്—ഇത്തരം കർമ്മം മറ്റാരാണ് ചെയ്യുക?

Verse 31

विद्यासु शास्त्रेषु विवेकदीपेष्वाद्येषु वाक्येषु च का त्वदन्या । ममत्वगर्तेऽतिमहान्धकारे विभ्रामयत्येतदतीव विश्वम् ॥

വിദ്യകളിലും, ശാസ്ത്രങ്ങളിലും, വിവേകദീപങ്ങളിലും, ആദിവചനങ്ങളിലും—നിന്നൊഴികെ അവിടെ മറ്റാരുണ്ട്? എങ്കിലും ഈ സമസ്ത ലോകം മഹാമോഹത്തിൽ മയങ്ങി ‘മമത്വ’ എന്ന കിണറിന്റെ ഘനാന്ധകാരത്തിൽ ആഴത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.

Verse 32

रक्षांसि यत्रोग्रविषाश्च नागा यत्रारयो दस्युबलानि यत्र । दावानलो यत्र तथाब्धिमध्ये तत्र स्थिता त्वं परिपासि विश्वम् ॥

എവിടെ രാക്ഷസന്മാർ ഉണ്ടോ, എവിടെ ഭയങ്കര വിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങൾ വസിക്കുകയോ, എവിടെ ശത്രുക്കളും കള്ളസംഘങ്ങളും കാണപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു; എവിടെ വനദാഹം ഉണ്ടാകുന്നു, സമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിലും പോലും—അവിടെ എല്ലായിടത്തും നിലകൊണ്ട് നീ ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 33

विश्वेश्वरि त्वं परिपासि विश्वं विश्वात्मिका धारयसिति विश्वम् । विश्वेशवन्द्या भवती भवन्ति विश्वाश्रया ये त्वयि भक्तिनम्राः ॥

ഹേ ജഗദീശ്വരി, നീ ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; സർവ്വരുടെയും ആത്മസ്വരൂപിണിയായി ലോകത്തെ ധരിക്കുന്നു. ജഗദീശ്വരനും നിന്നെ പൂജിക്കുന്നു; ഭക്തിയോടെ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നവർ ലോകത്തിന് ആശ്രയമാകുന്നു।

Verse 34

देवि प्रसीद परिपालय नोऽपरिभीतेर्नित्यं यथासुरवधादधुनैव सद्यः । पापानि सर्वजगतां प्रशमं नयाशु उत्पातपाकजनितांश्च महोपसर्गान् ॥

ഹേ ദേവീ, പ്രസാദിക്കണമേ; അസുരവധം ചെയ്ത് നീ രക്ഷിച്ചതുപോലെ ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും ഭയത്തിൽ നിന്ന് കാക്കുക—ഇപ്പോൾ തന്നെ, തൽക്ഷണം. എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പാപങ്ങളെ വേഗം ശമിപ്പിക്കയും, ദുഷ്‌ടനിമിത്തങ്ങളുടെ പരിപാകത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ മഹാവിപത്തുകളെയും ശാന്തമാക്കുകയും ചെയ്യുക।

Verse 35

प्रणतानां प्रसीद त्वं देवि विश्वार्तिहारिणी । त्रैलोक्यवासिनामीड्ये लोकानां वरदा भव ॥

ഹേ ദേവീ, ലോകദുഃഖഹാരിണീ, നമസ്കരിച്ചു തലകുനിയുന്നവരോട് പ്രസാദിക്കണമേ. ത്രിലോകവാസികൾ സ്തുതിക്കുന്ന നീ ലോകങ്ങൾക്ക് വരദായിനിയാകുക।

Verse 36

श्रीदेव्युवाच वरदाहं सुरगण वरं यन्मनसेच्छथ । तं वृणुध्वं प्रयच्छामि जगतामुपकारकम् ॥

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവഗണമേ, ഞാൻ വരദായിനിയാണ്. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതു വരവും തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ലോകഹിതകരമായ വരം ഞാൻ നൽകും।

Verse 37

देवा ऊचुः सर्वबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि । एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സർവേശ്വരി, ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ ദുഃഖ‑ഉപദ്രവങ്ങളും ശമിപ്പിക്കണമേ; അതുപോലെ ഞങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളുടെ വിനാശവും സിദ്ധമാക്കണമേ।

Verse 38

श्रीदेव्युवाच वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे । शुम्भो निशुम्भश्चैवाऽन्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥

ഭഗവതി ദേവി പറഞ്ഞു—വൈവസ്വത മന്വന്തരമെത്തുമ്പോൾ, ഇരുപത്തിയെട്ടാം യുഗചക്രത്തിൽ ശുംഭനും നിശുംഭനും എന്ന രണ്ടു മഹാസുരന്മാർ ഉദ്ഭവിക്കും।

Verse 39

नन्दगोपगृहे जाता यशोदागर्भसम्भवा । ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥

നന്ദ ഗോപന്റെ വീട്ടിൽ ജന്മം നേടി, യശോദയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച്—അപ്പോൾ വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ വസിച്ച് ഞാൻ ആ ഇരുവരെയും (ശുംഭ‑നിശുംഭ) സംഹരിക്കും।

Verse 40

पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले । अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥

വീണ്ടും ഞാൻ അത്യന്തം ഘോരരൂപം ധരിച്ചു ഭൂതലത്തിൽ അവതരിച്ച്, വൈപ്രചിത്ത വംശജനായ ദാനവന്മാരെ വധിക്കും।

Verse 41

भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान् सुदानवान् । रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमी कुसुमोपमाः ॥

ആ ഘോരമായ വൈപ്രചിത്ത ദാനവന്മാരെ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ പല്ലുകൾ മാതളനാരങ്ങപ്പൂവുപോലെ ചുവപ്പാകും।

Verse 42

ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः । स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥

അപ്പോൾ സ്വർഗത്തിലെ ദേവന്മാരും മർത്ത്യലോകത്തിലെ മനുഷ്യരും എന്നെ സ്തുതിച്ച് നിരന്തരം ‘രക്തദന്തികാ’ (ചുവന്ന ദന്തങ്ങളുള്ളവൾ) എന്നു എന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും।

Verse 43

भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि । मुनिभिः संस्तुता भूमौ संभविश्याम्ययोनिजा ॥

വീണ്ടും നൂറുവർഷത്തെ വരൾച്ച വന്നാൽ—മഴയും വെള്ളവും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ—ഋഷിമാർ സ്തുതിക്കുന്ന ഞാൻ ഭൂമിയിൽ അയോനിജാ (ഗർഭജന്മമല്ലാത്തവൾ) ആയി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും।

Verse 44

ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् । कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥

അപ്പോൾ ഞാൻ നൂറു കണ്ണുകളാൽ ആ ഋഷിമാരെ നോക്കും; അതിനുശേഷം ജനങ്ങൾ എന്നെ ‘ശതാക്ഷീ’ (നൂറുനേത്രയുള്ളവൾ) എന്നു കീർത്തിക്കും।

Verse 45

ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः । भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥

അപ്പോൾ എന്റെ സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശാകങ്ങളാൽ—മഴയില്ലായ്മയിലും ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നവയാൽ—ദേവന്മാരോടുകൂടി സമസ്ത ലോകത്തെയും ഞാൻ പോഷിപ്പിച്ച് നിലനിർത്തും।

Verse 46

शाकम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि । तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् । दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ ‘ശാകംഭരീ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാകും. അവിടെയേ ‘ദുർഗമ’ എന്ന മഹാസുരനെ ഞാൻ വധിക്കും; കൂടാതെ ‘ദുർഗാ ദേവി’ എന്ന എന്റെ നാമവും പ്രശസ്തമാകും।

Verse 47

पुनश्चाहं यदा भीमं रूप कृत्वा हिमाचले । रक्षांसि भक्षयिष्यामि पुनीनां त्राणकारणात् ॥

വീണ്ടും ഹിമാലയത്തിൽ ഞാൻ ഭയങ്കരരൂപം ധരിച്ചു, ഋഷിമാരുടെ സംരക്ഷണാർത്ഥം രാക്ഷസന്മാരെ ഭക്ഷിക്കും।

Verse 48

तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः । भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ॥

അപ്പോൾ എല്ലാ ഋഷിമാരും നമിച്ച ശരീരത്തോടെ എന്നെ സ്തുതിക്കും; ‘ഭീമാ ദേവി’ എന്ന നാമം എനിക്ക് പ്രസിദ്ധമാകും।

Verse 49

यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति । तदाहं भ्रातरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ॥

‘അരുണ’ എന്ന നാമധാരി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മഹാ പീഡ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ഭ്രാമരീ രൂപം ധരിച്ചു—അസംഖ്യ തേൻചീറ്റകളായി മാറും।

Verse 50

त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् । भ्रामरीति च मां चोका स्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ॥

മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമാർത്ഥം ഞാൻ ആ മഹാ അസുരനെ വധിക്കും; പിന്നെ എല്ലായിടത്തും ജനങ്ങൾ എന്നെ ‘ഭ്രാമരീ’ എന്നു സ്തുതിക്കും।

Verse 51

इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति । तदा तदावतार्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥

ഇങ്ങനെ ദാനവന്മാരിൽ നിന്നുയരുന്ന ദുരിതം ഏതു സമയത്തും സംഭവിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അപ്പോൾ ഞാൻ അവതരിച്ച് ശത്രുക്കളുടെ നാശം വരുത്തും।