Adhyaya 45

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे नन्दिकेश्वराभिषेको नाम चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः सूत सुव्यक्तमखिलं कथितं शङ्करस्य तु सर्वात्मभावं रुद्रस्य स्वरूपं वक्तुमर्हसि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, നീ എല്ലാം വ്യക്തമായി വിവരിച്ചു. ഇനി സർവ്വരുടെയും അന്തരാത്മാവായ (സർവ്വാത്മഭാവം) രുദ്രൻ–ശങ്കരന്റെ സ്വരൂപം യഥോചിതമായി പറയുക।

Verse 2

सूत उवाच भूर्भुवः स्वर्महश्चैव जनः साक्षात्तपस् तथा सत्यलोकश् च पातालं नरकार्णवकोटयः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ, മഹഃ, ജനഃ, തപഃ, സത്യലോകം; കൂടാതെ പാതാളവും നരകങ്ങളുടെ അനന്ത സമുദ്രകോടികളും—ഇവയാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വിപുല വിഭജനങ്ങൾ।

Verse 3

तारकाग्रहसोमार्का ध्रुवः सप्तर्षयस् तथा वैमानिकास्तथान्ये च तिष्ठन्त्यस्य प्रसादतः

അവന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടുതന്നെ നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ധ്രുവനും സപ്തർഷികളും, വിമാനചാരികളായ ദേവഗണങ്ങളും മറ്റെല്ലാവരും തത്തത്തായ നിശ്ചിത സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 4

अनेन निर्मितास्त्वेवं तदात्मानो द्विजर्षभाः समष्टिरूपः सर्वात्मा संस्थितः सर्वदा शिवः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ! ഇങ്ങനെ ഇവയൊക്കെയും അവനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതും അവന്റെ തന്നെ ആത്മസ്വരൂപങ്ങളുടെ വികാസവുമാണ്. ശിവൻ സർവ്വദാ സമഷ്ടിരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി സർവ്വാത്മാവായി നിരന്തരം വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 5

सर्वात्मानं महात्मानं महादेवं महेश्वरम् न विजानन्ति संमूढा मायया तस्य मोहिताः

അവന്റെ മായയിൽ മോഹിതരായ അത്യന്തം മൂഢർ സർവ്വാത്മാവും മഹാത്മാവും മഹാദേവനും മഹേശ്വരനുമായ അവനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 6

तस्य देवस्य रुद्रस्य शरीरं वै जगत्त्रयम् तस्मात्प्रणम्य तं वक्ष्ये जगतां निर्णयं शुभम्

ആ ദേവനായ രുദ്രന്റെ ശരീരമാണ് സത്യത്തിൽ ത്രിലോകം. അതിനാൽ അവനെ നമസ്കരിച്ചു ലോകങ്ങളുടെ ശുഭനിർണ്ണയം—അവയുടെ യഥാർത്ഥസ്ഥിതി—ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 7

पुरा वः कथितं सर्वं मयाण्डस्य यथा कृतिः भुवनानां स्वरूपं च ब्रह्माण्डे कथयाम्यहम्

മുമ്പ് അണ്ഡം (ബ്രഹ്മാണ്ഡം) എങ്ങനെ നിർമ്മിതമായെന്നു ഞാൻ നിങ്ങളോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിലെ ഭുവനങ്ങളുടെ സ്വരൂപവും ക്രമവും ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 8

पृथिवी चान्तरिक्षं च स्वर्महर्जन एव च तपः सत्यं च सप्तैते लोकास्त्वण्डोद्भवाः शुभाः

പൃഥ്വി, അന്തരീക്ഷം, സ്വർഗ്ഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം—ഈ ഏഴ് മംഗള ലോകങ്ങൾ അണ്ഡത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു; ഇവിടെ പാശബന്ധിത ജീവൻ കർമഫലം അനുഭവിച്ച് പതി ശിവനിലേക്കു തിരിയുന്നു.

Verse 9

अधस्तादत्र चैतेषां द्विजाः सप्त तलानि तु महातलादयस्तेषां अधस्तान्नरकाः क्रमात्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഈ ലോകങ്ങളുടെ താഴെ മഹാതലം മുതലായ ഏഴ് തലങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ താഴെ ക്രമമായി നരകങ്ങൾ—അവിടെ പാശബന്ധിത ജീവൻ പ്രഭു (പതി)യുടെ അധീനത്തിൽ കർമഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 10

महातलं हेमतलं सर्वरत्नोपशोभितम् प्रासादैश् च विचित्रैश् च भवस्यायतनैस् तथा

മഹാതലം സ്വർണ്ണമയ നിലത്തോടെയും സർവ്വരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരിന്നു; അവിടെ വിചിത്ര പ്രാസാദങ്ങളും, അതുപോലെ ഭവൻ (ശിവൻ) എന്ന ദേവന്റെ പവിത്ര ആയതനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 11

अनन्तेन च संयुक्तं मुचुकुन्देन धीमता नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना

ഇത് അനന്തനോടു ചേർന്നതും, ധീമാനായ രാജാവ് മുചുകുന്ദനോടും—പാതാളത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും വസിച്ച ബലവാനായ നൃപനോടും ചേർന്നതുമായിരുന്നു।

Verse 12

शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम् पीतं सुतलमित्युक्तं वितलं विद्रुमप्रभम्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, രസാതലം ശൈലമയമാണെന്ന് പറയുന്നു; തലാതലം കങ്കരമയമാണ്. സുതലം പീതവർണ്ണം (സ്വർണ്ണാഭം) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; വിതലം പവിഴത്തിന്റെ പ്രഭയാൽ ദീപ്തമാണ്।

Verse 13

सितं हि अतलं तच्च तलं यच्च सितेतरम् क्ष्मायास्तु यावद्विस्तारो ह्य् अधस्तेषां च सुव्रताः

അതലത്തെ ‘ശ്വേതം’ എന്നു പറയുന്നു; ശ്വേതമല്ലാത്ത മറ്റുവർണ്ണമുള്ള തലം എന്നും. ഹേ സുവ്രതന്മാരേ, താഴെയുള്ള ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി ഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തിയോളം തന്നെയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 14

तलानां चैव सर्वेषां तावत्संख्या समाहिता सहस्रयोजनं व्योम दशसाहस्रमेव च

ഇങ്ങനെ എല്ലാ തലങ്ങളുടെയും എണ്ണം സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു. വ്യോമം (ആകാശവ്യാപ്തി) സഹസ്ര യോജനമെന്നും, ദശസഹസ്രമെന്നും കൂടി പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 15

लक्षं सप्तसहस्रं हि तलानां सघनस्य तु व्योम्नः प्रमाणं मूलं तु त्रिंशत्साहस्रकेण तु

സഘനമായ തലകളുടെ അളവ് ഒരു ലക്ഷം ഏഴായിരം എന്നു പറയുന്നു; വ്യോമത്തിന്റെ മൂല അളവ് മുപ്പതിനായിരം ആയി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 16

सुवर्णेन मुनिश्रेष्ठास् तथा वासुकिना शुभम् रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश् च निषेवितम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സ്വർണ്ണവിഭൂഷിതവും വാസുകി അധിഷ്ഠിതവുമായ ആ ശുഭപ്രദേശം ‘രസാതലം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്; മറ്റു പല സത്തകളും അവിടെ വസിച്ച് സേവിക്കുന്നു।

Verse 17

विरोचनहिरण्याक्षनरकाद्यैश् च सेवितम् तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्

വിരോചനൻ, ഹിരണ്യാക്ഷൻ, നരകൻ മുതലായവർ സേവിക്കുന്ന ആ ലോകം ‘തലാതലം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; എല്ലാടവും മഹാശോഭയാൽ സമന്വിതമാണ്।

Verse 18

वैनायकादिभिश्चैव कालनेमिपुरोगमैः पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः

സുതല ലോകവും വൈനായകാദി ഗണങ്ങളോടൊപ്പം, കാലനേമി മുൻപന്തിയിലുള്ള പൂർവദേവഗണങ്ങളാൽ സാന്ദ്രമായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മറ്റു പല വർഗ്ഗങ്ങളാലും അത് പരിപൂർണ്ണമാണ്।

Verse 19

वितलं दानवाद्यैश् च तारकाग्निमुखैस् तथा महान्तकाद्यैर् नागैश् च प्रह्लादेनासुरेण च

വിതല ലോകം ദാനവാദികളാലും, താരകനും അഗ്നിമുഖനും പോലുള്ളവരാലും; മഹാന്തകാദി നാഗങ്ങളാലും അസുരൻ പ്രഹ്ലാദനാലും വസിക്കപ്പെടുകയും സേവിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 20

वितलं चात्र विख्यातं कम्बलाश्वनिषेवितम् महाकुम्भेन वीरेण हयग्रीवेण धीमता

ഇവിടെയും ‘വിതലം’ പ്രസിദ്ധമാണ്; കംബലനും അശ്വനും മുതലായവർ അത് സേവിക്കുന്നു; വീരൻ മഹാകുംഭനും ധീമാൻ ഹയഗ്രീവനും അതിനെ അധിഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 21

शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचिपूर्वकैः तथान्यैर् विविधैर् वीरैस् तलं चैव सुशोभितम्

ആ തലം ശങ്കുകർണ്ണൻ പിളർത്തിയതുപോലെ, നമുചി മുതലായവരും പിളർത്തി; വിവിധ വീരന്മാരുടെ പരാക്രമചിഹ്നങ്ങളാൽ അത് എല്ലാടവും ശോഭിച്ചു।

Verse 22

तलेषु तेषु सर्वेषु चाम्बया परमेश्वरः स्कन्देन नन्दिना सार्धं गणपैः सर्वतो वृतः

ആ എല്ലാ തലങ്ങളിലും പരമേശ്വരൻ അംബാ (ഉമാ)യോടൊപ്പം, സ്കന്ദനും നന്ദിയും സഹിതം, ഗണസമൂഹങ്ങൾ എല്ലാടവും ചുറ്റിനിൽക്കേ വിഹരിച്ചു।

Verse 23

तलानां चैव सर्वेषाम् ऊर्ध्वतः सप्तसप्तमाः क्ष्मातलानि धरा चापि सप्तधा कथयामि वः

എല്ലാ തലങ്ങളുടെയും മുകളിലായി ക്രമത്തിൽ ഏഴ് ഏഴ് ഭൂതലങ്ങൾ ഉണ്ട്; ധരാ (ആധാരഭൂമി)യും ഏഴ് വിധമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു—ഇവയെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു।